C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
GÜLER - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 49391 / 99)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
10 Ocak 2006  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek  
olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın  
adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri  
Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari  
olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (49391 / 99) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu ülke  
vatandaꢀı Đrfan Güler’in (baꢀvuran) 23 Mayıs 1999 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları  
Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ  
olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul  
Barosu avukatlarından H. Bostancı tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran 1968 doğumlu olup, Santiago de Compostella’da (Đspanya) ikamet etmektedir.  
22 Eylül 1995 tarihinde aralarında baꢀvuranın da yer aldığı Đstanbul Đnsan Hakları  
Derneği’nden bir heyet Buca Cezaevinde meydana gelen olaylarda yaꢀamını yitiren üç  
mahkumun ölümü konusunda bilgi almak için buraya bir ziyarette bulunmuꢀtur.  
Heyetin Cezaevi bekleme salonunda bekletildiği sırada,i nsan hakları platformundan ve  
mahkum yakınlarından oluꢀan kalabalık grup cezaevi önünde basın açıklaması yapmak  
istemiꢀtir. Bu kiꢀiler ile polisler arasında sürtüꢀme yaꢀanmıꢀ ve baꢀvuran bu esnada  
yaralanmıꢀtır.  
Bu olayda içinde baꢀvuranın da bulunduğu on biri avukat elli üç kiꢀi yakalanmıꢀtır.  
Cumhuriyet Savcısı’nın hazırladığı ve avukatların yalnızca kimlik bilgilerinin teyit edileceği,  
tutuklanmayacağını belirten tutanak cezaevi müdürlüğüne gönderilmiꢀtir.  
Aynı gün saat 15.20’de Đzmir Devlet Hastanesi acil servisine gönderilen baꢀvuranın kırılan  
küçük el parmağı alçıya alınmıꢀ, vücudunun çeꢀitli bölgelerinde ezik ve ekimozlara  
rastlanıldığı rapor edilmiꢀtir.  
Baꢀvuran sağlık kontrolünden geçmek üzere daha sonra Đzmir Adli Tıp Kurumu’na sevk  
edilmiꢀ, kendisine burada da benzer teꢀhisler konulmuꢀtur.  
Aynı gün saat 20.50’de Cumhuriyet Savcısı baꢀvuranın da bulunduğu elli üç kiꢀiyi 2911 sayılı  
Toplantı ve Gösteri Yürüyüꢀleri Kanunu uyarınca suç iꢀlemekle itham etmiꢀ, aynı Kanun’un  
32. maddesi uyarınca izinsiz gösteri yapmakla mahkumiyetlerini istemiꢀtir.  
23 Eylül 1995 tarihinde Asliye Ceza Mahkemesi sanıkların ifadelerini dinlemiꢀtir. Bu  
duruꢀmada ayrıca yaralı polisler mağdur sıfatıyla dinlenmiꢀtir. Baꢀvuran, ifadesinde diğer  
hususlar meyanında, parmağının olaydan sonra bindirildiği araçta, sivil giyimli bir polis  
tarafından kırıldığını, görevlinin bundan önce kendisine “parmağını kıracağım” dediğini  
söylemiꢀtir.  
Mahkeme ayrıca, Cumhuriyet Savcılığı’ndan baꢀvuranın yakalanmasından sorumlu polislerin  
kimliklerinin tespitini ve haklarında kötü muamelede bulunmaktan soruꢀturma açılmasını  
istemiꢀtir.  
Asliye Ceza Mahkemesi 26 Nisan 1996 tarihinde ilgili yasal hükümler uyarınca suç  
kapsamına girmeyen elli üç sanığın beratına karar vermiꢀ, delil yokluğundan bu karar nihai  
hale gelmiꢀtir.  
2
Baꢀvuran 7 Kasım 1995 tarihinde Beyoğlu Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlenmiꢀtir.  
Baꢀvuran kötü muamele iddialarını tekrarlayarak ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
Cumhuriyet Savcısı 19 Mart 1996 tarihinde üç polis memurunu ve bir baꢀkomiseri makul  
sınırları aꢀma ve zor kullanma suçu ile itham etmiꢀtir.  
8 Nisan 1996 tarihinde Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi önünde devam eden dava Beyoğlu  
Asliye Ceza Mahkemesindeki davayla birleꢀtirilmiꢀ, duruꢀmada baꢀvuran istinabe yoluyla  
dinlenmiꢀtir.  
9 Haziran 1997 tarihinde Cumhuriyet Savcısı esas hakkındaki görüꢀlerinde baꢀvuranın  
yaralanmasına neden oldukları tespit edilen polislerin delil yetersizliğinden serbest  
bırakılmasını istemiꢀtir.  
Bu duruꢀma sırasında Asliye Ceza Mahkemesi soruꢀturma baꢀlatılan polislerin delil  
yetersizliğinden serbest bırakılmalarına karar vermiꢀtir.  
Baꢀvuran bu kararın bozulması talebiyle 25 Haziran 1997 tarihinde temyiz baꢀvurusunda  
bulunmuꢀtur.  
Yargıtay 25 Kasım 1998 tarihinde baꢀvuranın talebini reddederek Đlk derece mahkemesinin  
kararını onamıꢀtır.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. AĐHS’NĐN 3. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, yakalanması sırasında uygulanan kötü muameleden ꢀikayetçi olmakta ve AĐHS’nin  
3. maddesini ileri sürmektedir.  
Hükümet, 21 Eylül 1995 tarihinde meydana gelen olayların kalabalık grubun polise taꢀlar ve  
sandalye atarak saldırdığı bir ayaklanma oluꢀturduğunu ve herkes için tehlike oluꢀturan  
kalabalık grubun dağıtılması için kullanılan gücün yerinde olduğunu savunmaktadır.  
Buca cezaevindeki durum ve cezaevi dıꢀında meydana gelen son derece ciddi olaylar dikkate  
alındığında orantılı güç kullanımı gereklilik arz etmiꢀtir.  
AĐHM dile getirilen soruları dava dosyasında yer alan unsurlar, özellikle Hükümet tarafından  
adli soruꢀturmaya değin sunulan belgeler ve tarafların görüꢀleri ıꢀığında inceleyecektir.  
Bu bağlamda, AĐHS’nin 3. maddesinin alanına girmesi için kötü muamelelerin asgari bir  
ciddiyet seviyesine ulaꢀması gerekmektedir. Asgari seviye hakkında yapılacak değerlendirme  
özü bakımından görecelidir; bu değerlendirme davaya özgü koꢀulların tümüne bağlıdır. Bir  
kimse özgürlüğünden yoksun bırakıldığında veya genel olarak güvenlik güçlerine bağlı  
görevlilerle karꢀı karꢀıya kaldığında, davranıꢀları fiziksel güce baꢀvurmayı gerektirmese bile  
kendisine fiziksel güç kullanılması, insan onuruna zarar vermekte ve prensip olarak 3.  
maddenin güvence altına aldığı hakkın ihlalini oluꢀturmaktadır (Özellikle 9 Haziran 1998  
3
tarihli Tekin-Türkiye kararı, 1998-IV, §§ 52 ve 53 ve Labita Đtalya, no: 26772/95, § 120,  
2000-IV).  
AĐHM, sözkonusu olayları müteakiben hazırlanan Adli Tıp raporlarında baꢀvuranda birçok  
yaralanma ve ekimozlara rastlanıldığını hatırlatmaktadır.  
Hükümet, bu yaralanmalara güvenlik güçlerinin yol açtığı tespitine karꢀı çıkmamakta, fakat  
bunların Buca cezaevi önünde bulunan kalabalığı dağıtmak, tüm taꢀkın fiillerden kaçınmak  
amacıyla meꢀru güç kullanımı sonucu oluꢀtuğunu ifade etmektedir.  
O halde AĐHM’ye düꢀen, mevcut durumda kullanılan gücün orantılı olup olmadığını  
bilmektir. Bu bağlamda AĐHM, meydana gelen yaralanmalara ve olaylara özgü koꢀullara  
büyük önem vermektedir (Bkz. R.L. ve M-J.D.-Fransa kararı, no: 44568/98, § 68, 19 Mayıs  
2004).  
Bu baꢀvuruda AĐHM, Adli Tıp uzman raporunun baꢀvuranın yaralanmalarının ciddiyeti ve  
sağlık durumu ıꢀığında on beꢀ gün iꢀ göremez raporu verdiği ve iyileꢀmesi için kırk beꢀ gün  
gerektiği sonucuna vardığı tespitinde bulunmaktadır.  
AĐHM’ye göre baꢀvuranın yasadıꢀı olarak bir araya gelen kalabalıkta taraf tuttuğu ve güvenlik  
güçlerinin müdahalesine direndiği farz edilse dahi, dava dosyasında yer alan hiçbir delil bu  
denli yoğun ve ꢀiddetli bir güç kullanımının gerekli olduğunu kanıtlamamaktadır. AĐHM  
nezdinde kalabalığın dağıtılması baꢀvuranın yüzüne ve baꢀına gelen darpların ciddiyetini,  
vücudunda yer alan çeꢀitli ekimozları, köprücük kemiğinin ve küçük parmak kemiğinin  
çatlamasını açıklamaya yetmemektedir.  
AĐHM, Hükümetin baꢀvuranın parmağının nasıl kırıldığına iliꢀkin hiçbir açıklama  
yapmadığını not etmektedir.  
Yapılan değerlendirmeler ıꢀığında AĐHM, yukarıda sözü edilen ve baꢀvurana uygulanan güç  
kullanımının yasadıꢀı kabul edilen grubun dağıtılması gibi öngörülen bir amaç dahi olsa kesin  
olarak gerekli olmadığı kanısındadır. Üstelik baꢀvuranın küçük parmağının çatlamasına, ciddi  
pek çok yaralanmaların oluꢀmasına iliꢀkin makul açıklamaların yapılmaması, polislerin  
ilgilinin tutumu nedeniyle güç kullandıklarına karꢀılık verdikleri anlamına gelmemektedir  
(Bkz. Zülcihan ꢁahin ve diğerleri-Türkiye kararı, no: 53147/99, § 54, 3 ꢁubat 2005).  
Bu nedenle AĐHS’nin 3. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran iddialarını iç hukukta dile getirecek etkili bir baꢀvuru yolu bulunmadığından  
ꢀikayetçi olmakta ve AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğini öne sürmektedir.  
Hükümet, baꢀvuranın istifade edebileceği birçok tazmin yolunun bulunduğu cihetle  
iddialarının dayanaktan yoksun olduğunu savunmakta, bu çerçevede ꢀikayet konusu olayların  
faillerinin tespiti amacıyla ulusal ceza yargısının inisiyatifinde özenli soruꢀturmaların  
yürütüldüğünün altını çizmektedir.  
4
Hükümet, soruꢀturmaların büyük bir titizlikle sürdürüldüğünü, ꢀikayetçi taraflarla birlikte  
polislerin ifadelerinin alındığını, baꢀvuranın müdahil olarak bu sürece dahil olduğunu ve  
yetkili merciler karꢀısında iddialarını dile getirme olanağını elde ettiğini belirtmektedir.  
Baꢀvuran, sorumlu polisleri koruyarak dava dosyası hakkında muhakemenin men’i kararı  
verdikleri iddiasıyla ulusal yetkililerin taraflı olduğunu iddia etmektedir.  
AĐHM, mahkemenin bu yöndeki yerleꢀik içtihadını hatırlatarak buna göre 13. maddenin 3.  
maddeye aykırı muamelelerden sorumlu kiꢀilerin bulunmasına ve cezalandırılmasına  
götürecek derinlemesine soruꢀturmayı, etkili baꢀvuruyu ve gerektiğinde tazminatı zorunlu  
kıldığını hatırlatmaktadır (Bkz. diğerleri arasında, Anguelova-Bulgaristan kararı, no:  
38361/97, § 161, AĐHM 2002-IV). Bu çerçevede, soruꢀturma kapsamını yavaꢀlatacak her  
türlü eksiklik davaya neden olan olayları ve sorumlularını tespit etmede istenilen düzeye  
eriꢀilmesini engelleyecektir (Bkz. Kelly ve diğerleri-Đngiltere, no: 30054/96, §§ 96-97, 4  
Mayıs 2001 ve sözü edilen Anguelova kararı, §§ 139 ve 144).  
Mevcut baꢀvuruda AĐHM, yetkili merciler tarafından bir ceza soruꢀturmasının yürütüldüğü  
tespitinde bulunmakta, bununla birlikte bu soruꢀturmanın «etkili» olup olmadığının  
incelenmesi gerektiğini kaydetmektedir.  
Bu çerçevede AĐHM, baꢀvuran tarafından polis memurları hakkında yapılan ꢀikayetin amirler  
hakkında men-i muhakeme kararı ile sonuçlandığını, iç hukuktaki yargılama sürecinde yalnız  
olay yeri tutanaklarında adı geçen dört güvenlik görevlisinin itham edildiğini, bunların da  
beraat ettiklerini hatırlatmaktadır.  
Üstelik, baꢀvuranın parmağının kırılmasına neden olduğunu ileri sürdüğü olayları teyit ederek  
veya bu iddiaları çürütecek hiçbir özel araꢀtırma yapılmamıꢀ, ilgilinin bu konudaki iddialarına  
karꢀı sessiz kalınmıꢀtır. AĐHM, Hükümetin « soruꢀturmaların titizlikle yürütüldüğü»  
savunmasını kabul edememektedir.  
AĐHM ayrıca, Asliye Ceza Mahkemesi’nin kararında baꢀvuranın yaralarının ciddiyetine  
rağmen güç kullanımının orantılılığı hakkında bir kayda yer vermediğini, oysa ulusal  
mercilerin bu yaralanmalar hakkında güvenlik güçlerinin aꢀırı güç kullanıp kullanmadıklarını  
tespit etmiꢀ olmaları gerektiğini hatırlatmaktadır.  
Ulusal yetkililerin sözkonusu olaylar sırasında baꢀvurana vuran ve naklini gerçekleꢀtiren  
polislerin kimliklerinin tespitinde eksikliklerinin bulunması dikkate alındığında AĐHM, ulusal  
merciler tarafından sürdürülen soruꢀturmaların ilgiliye uygulanan muamelelerden sorumlu  
kiꢀilerin kimliklerinin ifꢀa edilmesi, cezalandırılması ve baꢀvuranın tazmini konusunda etkili  
ve yerinde olmadığını değerlendirmektedir.  
Bu nedenle AĐHS’nin 13. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI  
A. Tazminat  
Baꢀvuran 20.000 Euro manevi, 3027,24 Euro maddi tazminat talep etmektedir.  
5
Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmıꢀtır.  
AĐHM, baꢀvuranın yaralarının ciddiyeti ve özellikle iꢀ göremezlik raporları ıꢀığında  
baꢀvurana maddi ve manevi zarar için 10.000 Euro ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
C. Masraf ve harcamalar  
Baꢀvuran, iç hukukta yapmıꢀ olduğu yargı masrafları için 182 Euro, avukatlık gideri için 947  
Euro ve AĐHM nezdinde yaptığı harcamalar için 4423,50 Euro talep etmekte, bu yönde  
Đstanbul Barosu’nun avukatlık ücret tarifesini ve harcamalara iliꢀkin ödeme makbuzları  
sunmaktadır.  
AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca masraf ve harcamalar için gerçekliği ve gerekliliği  
ispat edilmiꢀ makul miktarların ödendiğini hatırlatmaktadır. Ayrıca yargı giderleri yalnızca  
tespit edilen ihlalle bağlantılı oldukları ölçüde istirdat edilebilmektedir (Bkz. Beyeler-Đtalya  
kararı (dostane çözüm), no: 33202/96, § 27, 28 Mayıs 2002).  
Baꢀvuranın bazı kanıtlayıcı belgeler sunmuꢀ olması ıꢀığında AĐHM, hakkaniyete uygun olarak  
kendisine 2.500 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.  
D. Gecikme Faizi  
Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı  
faiz oranına 3 puan eklenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiğine;  
2. AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin  
baꢀvurana:  
i.  
manevi ve maddi zarar için 10.000 (on bin) Euro;  
ii.  
iii.  
masraf ve harcamalar için 2.500 (iki bin beꢀ yüz) Euro ödemesine;  
belirtilen miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;  
b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez  
Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faizin  
uygulanmasına;  
4. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
6
KARAR VERMĐꢀTĐR  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.  
maddelerine uygun olarak 10 Ocak 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
7