CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

GÜLÇER ve ASLIM -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:19914/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

16 Haziran 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (19914/03) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀları) Mehmet Tahir Güçler ve Kasım Aslım’ın (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne 2 Nisan 2003 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına

iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ

oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, Diyarbakır Barosu avukatlarından M. Özbekli tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

26 Mart 2000 tarihinde, baꢀvuranlar yakalanmıꢀ ve gözaltına alınmıꢀtır. 21 Mart 2002 tarihli

bir kararla Devlet Güvenlik Mahkemesi, silahlı bir örgüt olan Hizbullah’a üye olmaktan

baꢀvuranları hapis cezasına mahkum etmiꢀtir. Mahkeme, kararını verirken, diğerleri

meyanında baꢀvuranların gözaltı sırasında polis tarafından alınan ifadelerini de dikkate

almıꢀtır. 7 Ekim 2002 tarihli bir kararla, Yargıtay, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın yazılı

görüꢀü baꢀvuranlara tebliğ edilmeden itiraz edilen kararı onamıꢀtır.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, gözaltı sırasında avukat yardımından faydalanamamaktan ꢀikayetçidirler. Ayrıca

baꢀvuranlar, Yargıtay Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesinden de ꢀikayetçidirler.

AĐHM, sözkonusu ꢀikayetlerin AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafı ve 3. paragrafının c)

bendi kapsamında incelenmesi gerektiği kanaatindedir.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Hükümet’e göre, Devlet Güvenlik Mahkemesi ve Yargıtay önündeki yargılama sırasında

avukat tarafından temsil edilmeleri nedeniyle baꢀvuranların adil yargılanma hakkı ihlal

edilmemiꢀtir.

AĐHM, Salduz kararında bu konuyu inceleme imkanı bulduğunu hatırlatmaktadır. Đꢀbu dava

çerçevesinde hiçbir ꢀey sözkonusu karardan farklı hareket etmeyi gerekli kılmamaktadır.

Ayrıca Hükümet, yakalanma tutanaklarına göre baꢀvuranların avukat yardımından yararlanma

isteklerini beyan etmediklerini savunmaktadır.

AĐHM, 18 Kasım 1992 tarihli 3842 sayılı yasanın 31. maddesi uyarınca Devlet Güvenlik

Mahkemeleri’nin yetki alanına giren suçları iꢀlemekle suçlanan kiꢀilerin gözaltında avukat

yardımı haklarının bulunmadığını gözlemlemektedir. Dolayısıyla, ilgili haktan yararlanma

yasal olarak imkansızdır.

Bu gerekçelerden dolayı, AĐHM, Hükümet’in iddialarını reddetmektedir. AĐHM, baꢀvuruya

iliꢀkin olarak hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi tespit edememektedir. Dolayısıyla baꢀvuru

kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

AĐHM, baꢀvuranların sunmuꢀ olduğu ꢀikayete benzer ꢀikayetleri daha önce incelediğini ve

Yargıtay Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesi nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinin

(sözü edilen Göç) ve baꢀvuranların gözaltı sırasında avukat yardımından yoksun

bırakılmalarına iliꢀkin olarak AĐHS’nin 6/3 c) maddesinin (sözü edilen Salduz) ihlal edildiği

sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır. AĐHM, iꢀbu davayı incelemiꢀ ve mevcut davada

Hükümet’in farklı bir sonuca ulaꢀmak için ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığına

kanaat getirmiꢀtir.

Dolayısıyla, AĐHS’nin 6/1 ve 6/3 c) maddesi ihlal edilmiꢀtir.

AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanmasına iliꢀkin olarak, baꢀvuranlar, maruz kaldıkları maddi

ve manevi zarar için 40.000 Euro talep etmektedirler. Yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin

olarak ise baꢀvuranlar hiçbir talepte bulunmamaktadırlar.

AĐHM, tespit edilen ihlalle ileri sürülen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte

ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise AĐHM, baꢀvuranların

her birine 1.000 Euro yani toplamda 2.000 Euro ödenmesi gerektiği kanaatindedir.

AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı

orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafının ve 3. paragrafının c) bendinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü

vergiden muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranların her birine 1.000

Euro manevi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Fransızca olarak hazırlanan iꢀbu karar,16 Haziran 2009 tarihinde Strazburg’da Đnsan Hakları

Mahkemesi’nde karara bağlanmıꢀtır.