C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
GÖK VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:71867/01, 71869/01, 73319/01 ve 74858/01)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
27 TEMMUZ 2006  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek  
olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın  
adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri  
Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari  
olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 71867/01, 71869/01, 73319/01 ve 74858/01 baꢀvuru  
no’lu davanın nedeni, dört Türk vatandaꢀı Dilber Gök, Yeꢀil’in eꢀi Ayno Gök, Naciye Gök ve  
Ersöz’ün eꢀi Dursun Gök’ün (Baꢀvuranlar), Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 15  
ꢁubat (ilk üç baꢀvuran) ve 9 Mayıs 2001 (son baꢀvuran) tarihlerinde, Avrupa Đnsan Hakları ve  
Temel Özgürlükleri Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları  
baꢀvurudur. Baꢀvuranlar, ꢁanlıurfa Barosu avukatlarından A. Elçi ve O. Kaysı tarafından  
temsil edilmektedirler.  
OLAYLAR  
Baꢀvuranlar ꢁanlıurfa’da ikamet etmektedir.  
Baꢀvuranlar, Karaköprü’de (ꢁanlıurfa) bulunan tapu sicil kaydına 740 parsel numarasıyla  
kayıtlı olan bir arsanın miras yoluyla mülkiyet hakkına sahiptirler. Dosyada bulunan belgelere  
göre baꢀvuranların arsadaki pay dağılımı ꢀu ꢀekildedir: 6.616 m² Ersöz’ün eꢀi Dursun Gök’e  
ait olup, diğer üç baꢀvuranın her birinin 1.654 m² payı bulunmaktadır.  
Arsa Milli Savunma Bakanlığı tarafından iꢀgal edilmiꢀtir.  
1. 71867/01, 71869/01, 73319/01 ve 74858/01 Numaralı Baꢀvurular  
a) De facto kamulaꢀtırma gerekçesiyle tazminat baꢀvurusu  
Baꢀvuranlar, 24 Eylül 1996 tarihinde kamulaꢀtırma tazminatı almak amacıyla ꢁanlıurfa Asliye  
Hukuk Mahkemesi önünde dava açmıꢀlardır (dava no: 1998/24). Baꢀvuranlar, parsellerinin  
Milli Savunma Bakanlığı tarafından kamulaꢀtırmasız el atılmasının de facto fiilen  
kamulaꢀtırma anlamına geldiğinden, bu amaçla kamulaꢀtırma tazminatı olarak  
25.000.000.000 TL [o dönemde yaklaꢀık olarak 225.680 Euro] istemiꢀlerdir.  
Milli Savunma Bakanlığı, fiilen kamulaꢀtırmanın 1977 yılında gerçekleꢀtiğinden dolayı  
Kamulaꢀtırma Kanunu’nun 38. maddesi gereğince zamanaꢀımına uğradığını ve sözüedilen  
davanın, arsaya kamulaꢀtırmasız el atılmasından sonra yirmi yıl içinde açılmadığını ileri  
sürmektedir.  
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin talebi üzerine hazırlanan bilirkiꢀi raporunda dava konusu  
arsanın bedeli 49.669.647.300 TL [o dönemde yaklaꢀık olarak 145.000 Euro] olarak  
belirlenmiꢀtir.  
Asliye Hukuk Mahkemesi daha sonra, arsa keꢀfini gerçekleꢀtirmiꢀ ve davacı tarafın tanıklarını  
dinlemiꢀtir. Tanıklar, 1988-89 yılında dava konusu parselin yakınlarında bulunan mühimmat  
deposunun patlamasının ardından, arsanın dikenli tellerle çevrildiğini ve giriꢀin  
yasaklandığını belirtmiꢀlerdir.  
Ayrıca Asliye Hukuk Mahkemesi’nin talebi üzerine Malatya Belediyesi, dava konusu parselin  
1977 yılından bu yana, ordu tarafından atıꢀ eğitim alanı olarak kullanıldığını belirtmiꢀtir.  
2
Asliye Hukuk Mahkemesi 27 Ekim 1998 tarihli kararla, baꢀvuranları haklı bulmuꢀ ve  
taleplerini kabul etmiꢀtir. Asliye Hukuk Mahkemesi, fiili kamulaꢀtırmadan dolayı  
baꢀvuranlara 24 Eylül 1996 tarihinden itibaren iꢀlemek üzere yasal faizle birlikte  
25.000.000.000 TL [o dönemde yaklaꢀık olarak 71.955 Euro] tazminat ödenmesine karar  
vermiꢀtir. Asliye Hukuk Mahkemesi, özellikle Đdare’nin, dava konusu parselin 1977 yılından  
bu yana ordu tarafından iꢀgal edildiğini ortaya koyamadığına ve sonuç olarak sözkonusu  
iꢀgalin 1991 yılında gerçekleꢀtiğini ve yirmi yıllık zamanaꢀımı süresinin dolmadığını kabul  
etmek gerektiğine kanaat getirmiꢀtir. Asliye Hukuk Mahkemesi ayrıca, Hazine adına arsanın  
tapuya kaydedilmesine karar vermiꢀtir.  
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararı 3 Aralık 1998 tarihinde Yargıtay 5. Dairesi tarafından  
onanmıꢀ ve kesin hükme bağlanmıꢀtır.  
b) De facto kamulaꢀtırma gerekçesiyle tazminatın artırılması baꢀvurusu  
Baꢀvuranlar, 16 Temmuz 1999 tarihinde ek tazminat almak amacıyla dava açmıꢀlardır.  
1998/24 no’lu dava çerçevesinde hazırlanan bilirkiꢀi raporunun sözkonusu taꢀınmazın  
bedelinin önceki taleplerinden fazla olduğunu ortaya koyduğunu ve bu miktardan fazlasını  
talep etme haklarını saklı tuttuklarını belirterek 7.296.260.000 TL [o dönemde yaklaꢀık olarak  
16.580 Euro] ek tazminat talep etmiꢀlerdir.  
Đlk aꢀamada, Asliye Hukuk Mahkemesi 5 Ekim 1999 tarihli bir kararla, 1998/24 no’lu davada  
alınan sonuçlara dayalı olarak baꢀvuranların davasının zaman aꢀımına uğramadığına itibar  
ederek baꢀvuranların tazminat talebini bütün olarak ele almıꢀtır.  
Bununla birlikte, 9 Aralık 1999 tarihinde Yargıtay 5. Dairesi Kamulaꢀtırmaya dair 2942 sayılı  
Kanun’un 38. maddesine dayalı olarak ek tazminat davasının zamanaꢀımına uğradığı  
gerekçesiyle bu kararı bozmuꢀtur.  
Baꢀvuranlar tarafından 19 Nisan 2000 tarihinde 9 Aralık 1999 tarihli kararın tashihi için  
yapılan itiraz, zamanaꢀımı kuralının yargının her evresinde hukuki bir güvenlik etkenini  
oluꢀturması doğrultusunda Yargıtay 5. Dairesi tarafından reddedilmiꢀtir. Yüksek Mahkeme  
bir yanda 1998/24 no’lu hukuk davasının zamanaꢀımı incelemesi yapılmadan hükme  
bağlandığını, öte yanda sözkonusu parselin kamulaꢀtırmasız el atma tarihi tespitinin mevcut  
davada kesin bir delil oluꢀturmadığını kaydetmiꢀtir. Yargıtay, dava dosyasından ve Malatya  
Belediyesi’nin mahkemeye sunduğu belgeden sözkonusu arsanın fiilen 1977 yılında istimlak  
edildiği sonucuna varmıꢀtır.  
Asliye Hukuk Mahkemesi 5 Haziran 2000 tarihli bir kararla, Yargıtay’ın 9 Aralık 1999 ve 19  
Nisan 2000 tarihli kararlarındaki gerekçelere dayalı olarak baꢀvuranların talebini reddetmiꢀtir.  
Baꢀvuranlar 11 Temmuz 2000 tarihinde temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀ, Đdarenin  
beyanlarında arsanın 1977 yılında kullanılmaya baꢀlandığını kanıtlayıcı hiçbir belgenin yer  
almadığını ileri sürmüꢀlerdir.  
27 Eylül 2000 tarihli bir kararla, bu karar baꢀvuranlara 17 Ekim 2000’de tebliğ edilmiꢀtir,  
Yargıtay 5. Dairesi temyizine gidilen baꢀvuruyu onamıꢀtır. Bu karar 18 Ekim 2000 tarihinde  
kesin hükme bağlanmıꢀtır.  
3
2. 74858/01Numaralı Baꢀvuru  
a) De facto kamulaꢀtırma gerekçesiyle tazminat baꢀvurusu  
Aralarında baꢀvuranın da yer aldığı Abdurrahman Gök’ün mirasçıları 24 Eylül 1996 tarihinde  
baꢀvurarak arsalarına fiilen kamulaꢀtırmasız el atıldığını belirterek ꢁanlıurfa Asliye Hukuk  
Mahkemesi önünde tazminat davası açmıꢀ, (dava no: 1998/21) 80.000.000.000 TL. [o  
dönemde yaklaꢀık olarak 722.000 Euro] kamulaꢀtırma bedeli istemiꢀtir.  
Mahkeme 8 Temmuz 1997 tarihinde yer keꢀif incelemesinde bulunmuꢀ ve davacı taraftan iki  
görgü tanığını dinlemiꢀtir.  
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin talebi doğrultusunda hazırlanan bilirkiꢀi raporunda sözkonusu  
arsanın bedeli 162.555.120.000 TL. [o dönemde yaklaꢀık olarak 733.000 Euro] olarak  
belirlenmiꢀtir.  
Kamulaꢀtırmasız el atan Đdare, Mahkemenin talebi üzerine, 1977 yılından bu yana sözkonusu  
parseli atıꢀ ve askeri eğitim alanı olarak kullandığını belirtmiꢀ, buna dayanak olarak ꢁanlıurfa  
Belediyesi’nden alınan bilirkiꢀi raporunu sunmuꢀtur.  
Asliye Hukuk Mahkemesi, 10 Ekim 1997 tarihli bir kararla baꢀvuran da dahil Abdurrahman  
Gök’ün mirasçılarının talebinin tamamını kabul etmiꢀtir.  
Bununla birlikte 20 Kasım 1997 tarihinde Yargıtay, Đlk derece mahkemesinin derinlemesine  
inceleme yapmadan sözü edilen parseli inꢀa edilebilir olarak nitelendirdiğine kanaat getirerek  
kararı bozmuꢀtur.  
27 Ekim 1998 tarihinde, Mahkeme Abdurrahman Gök’ün mirasçılarını haklı bularak  
taleplerini yeniden bir bütün olarak değerlendirmeye almıꢀtır. Mahkeme kamulaꢀtırma için,  
24 Eylül 1996 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yasal faizi ile birlikte de facto  
80.000.000.000 T.L. (olayların meydana geldiği dönemde yaklaꢀık 230.257 Euro) ödenmesine  
karar vermiꢀtir. Mahkeme, Đdare’nin, dava konusu parselin 1977 yılından beri askeriye  
tarafından kullanıldığını ve bunun sonucunda sözkonusu arazi iꢀgalinin 1991 yılında meydana  
geldiğinin kabul edilmesinin uygun olacağını, yirmi yıllık zamanaꢀımı süresinin halen  
dolmadığını ortaya koyamadığına dikkat etmiꢀtir. Ayrıca arazının, Hazine’nin kaydına  
iꢀlenmesine karar vermiꢀtir.  
26 Kasım 1998 tarihinde, Yargıtay 5. Dairesi temyiz edilen kararı onamıꢀtır.  
b) De facto kamulaꢀtırma gerekçesiyle tazminatın arttırılması baꢀvurusu  
Baꢀvuran, 16 Temmuz 1999 tarihinde, ek kamulaꢀtırma bedelinin ödenmesi için dava  
açmıꢀtır. Baꢀvuran, 1998/21 sayılı dava çerçevesinde hazırlanan bilirkiꢀi raporunda,  
sözkonusu arazi bedelinin, baꢀlangıçta talep ettiği tutardan az olduğunun belirtildiğini ifade  
etmektedir. Daha fazlasını isteme hakkını kullanmadığını hatırlatan baꢀvuran, 27.518.373.000  
T.L. (olayların meydana geldiği dönemde yaklaꢀık 62.555 Euro) tutarında tazminat talep  
etmiꢀtir.  
4
Đlk aꢀamada Mahkeme, 21 Ocak 200 tarihli bir kararla baꢀvuranın davasının zamanaꢀımına  
uğramadığına kanaat getirerek, baꢀvuranın 1998/21 sayılı davanın sonuçlarına dayanan  
tazminat talebini kabul etmiꢀtir.  
Bununla birlikte, 15 Haziran 2000 tarihinde Yargıtay 5. dairesi kamulaꢀtırma davasının, 2942  
sayılı Kamulaꢀtırma Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca zamanaꢀımına uğradığı gerekçesiyle  
sözkonusu kararı bozmuꢀtur. Dosyada yer alan unsurlardan anlaꢀıldığı üzere dava konusu  
parsel 1977 tarihinden beri kullanılmıꢀ, oysa ki dava 28 Haziran 1999 tarihinde açılmıꢀtır.  
Bununla ilgili olarak, Yargıtay iki unsura dayanmaktadır: araziyi kullanan Đdare’nin, 1977  
yılının Ocak ayından itibaren dava konusu parselin askeriye tarafından atıꢀ ve eğitim alarak  
kullanıldığına iliꢀkin yazısı ve bu tahsisi onaylayan ꢁanlıurfa Belediyesi tarafından sunulan  
bilirkiꢀi raporu.  
Mahkeme, 4 Ekim 2000 tarihinde Yargıtay kararı ile aynı doğrultuda hareket ederek,  
baꢀvuranın talebini zamanaꢀımına uğradığı gerekçesiyle reddetmiꢀtir.  
11 Temmuz 2000 tarihinde baꢀvuran kararın temyizine gitmiꢀtir. Baꢀvuran, Đdare’nin  
beyanlarının dıꢀında, arazinin iꢀgalinin 1977 tarihinden itibaren baꢀladığını kanıtlayacak belge  
ve unsurların bulunmadığını belirtmektedir. Baꢀvuran, Asliye Hukuk Mahkemesi’nin arazinin  
iꢀgal tarihini 1991 olarak kabul ettiği bir önceki kararının, Yargıtay tarafından onandığını  
belirtmektedir.  
1 ꢁubat 2001 tarihli bir kararla Yargıtay temyiz edilen kararı onamıꢀtır.  
Aynı ꢀekilde, baꢀvuran tarafından yapılan kararın düzeltilmesi baꢀvurusu 28 Mart 2001  
tarihinde Yargıtay tarafından reddedilmiꢀtir.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE ĐLĐꢁKĐN  
Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 6. maddesinin ve Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal  
edildiğini iddia etmektedirler.  
Hükümet baꢀvuranların tezlerine karꢀı çıkmakta ve öncelikli olarak baꢀvurunun iki açıdan  
kabuledilemez olduğunu belirtmektedir.  
A. Mağdur Sıfatı  
Hükümet, 71867/01, 71869/01 ve 73319/01 numaralı baꢀvurular çerçevesinde, ulusal  
mahkemelerin de facto kamulaꢀtırma nedeniyle kamulaꢀtırma bedellerinin ödenmesine karar  
verdiği dikkate alındığında, baꢀvuranların, tazminat almaksızın mülkiyet haklarından yoksun  
bırakıldıklarından dolayı mağdur olarak nitelendirilemeyeceğini belirtmektedir. Baꢀvuranlar  
tarafından açılan 1998/24 numaralı dava, ilk yargılama çerçevesinde gerçekleꢀtirilen bilirkiꢀi  
incelemesi ile dava konusu arazinin değerinin tespit edilmesi esasına dayanmaktaydı. ꢁayet  
bilirkiꢀi raporunda baꢀvuranların taleplerinden farklı olarak bir değer tespit edilmiꢀ olsaydı,  
baꢀvuranlar hiçbir zaman bu ikinci yargılamayı baꢀlatmayacaklardı. Ayrıca, ilk yargılama  
5
sonrasında, Mahkeme dava konusu parselin Hazine’nin kaydına geçmesine karar vermiꢀti.  
Bununla ilgili olarak, ikinci yargılamanın baꢀlatılması sırasında, ilgili kiꢀilerin hiçbirinin Ek 1  
no’lu Protokol’ün 1. maddesi ile güvence altına alınan mülk sahibi sıfatı bulunmamaktaydı.  
Baꢀvuranlar bu sava itiraz etmektedir.  
AĐHM’nin daha önce de ifade ettiği gibi, ulusal mahkemelerin AĐHS’nin ihlal edildiğini  
alenen ya da özü itibariyle kabul etmedikleri ve ihlali gidermedikleri sürece, baꢀvuran lehine  
alınan bir karar ya da tedbir, baꢀvuranın mağdur sıfatını kaybetmesi için yeterli olmamaktadır  
(Amuur-Fransa, 25 Haziran 1996, Derleme Hükümler ve Kararlar, Dalban-Romanya, no:  
28114/95).  
Mevcut dava ile ilgili olarak AĐHM, baꢀvuranların tapularının iptal edilmesi nedeniyle  
tazminat almıꢀ olmalarının, AĐHS’nin 34. maddesi uyarınca mağdur sıfatlarını ortadan  
kaldırmadığı görüꢀündedir. Esasında, ilk yargılamalar davanın incelenmesinde dikkate  
alınması gereken önemli bir unsur gibi olsalar da, bunlar ulusal makamlar tarafından yasal bir  
düzenlemenin geriye dönük olarak uygulanması nedeniyle tazminat taleplerinin  
reddedilmesinden ꢀikayetçi olan ilgililerin iddialarının bilinmesi ya da tanınması anlamına  
gelmemektedir.  
Yukarıda yer alan bilgiler ıꢀığında AĐHM, baꢀvuranların halen AĐHS ile güvence altına alınan  
haklarının ihlal edilmesi nedeniyle mağdur olduklarını iddia edebilecekleri kanaatindedir.  
B. Đç hukuk yollarının tüketilmesi  
Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğini belirtmektedir.71867/01, 71869/01 ve 73319/01  
numaralı davalar çerçevesinde, kararın düzeltilmesi talebinde bulunmayan baꢀvuranların, iç  
hukuk yollarını tüketmiꢀ olduklarının düꢀünülemeyeceğini belirtmektedir. Hükümet,  
74858/01 numaralı dava ile ilgili olarak baꢀvuranın, hiçbir zaman Kamulaꢀtırma Kanunu’nun  
38. maddesinin Anayasa’ya uygunluğu konusunda bir itirazda bulunmadığını belirtmektedir.  
Baꢀvuranlar bu sava itiraz etmektedirler.  
Hükümet tarafından dile getirilen kararın düzeltilmesi talebi ile ilgili olarak AĐHM, Türk  
Hukuku’nda bu baꢀvurunun, Yargıtay tarafından yapılan bir hata nedeniyle sözkonusu kararı  
tekrar gözden geçirme amacının olduğunu not etmektedir. Tarafların tekrar baꢀvuru yapması  
üzerine, yeni unsurlar olmadan Mahkeme ikinci bir inceleme baꢀlatmaktadır (Đsmail Çınar-  
Türkiye, no: 28602/95, 13 Kasım 2003, ve mutatis mutandis, Karaduman-Türkiye, no:  
16278/90, Komisyon’un 3 Mayıs 1993 tarihli kararı).  
AĐHM, bir baꢀvuranın büyük olasılıkla etkili ve yeterli olan iç hukuk yollarını kullanmıꢀ  
olması gerektiğini hatırlatmaktadır. Bir baꢀvuru yolu kullanıldığında, uygulamada aynı amacı  
taꢀıyan baꢀka bir baꢀvuru yolunun kullanılması zorunlu değildir (Bkz, en son olarak, Patricia  
Raquel Rela Alves-Portekiz (karar), no: 19485/02, 9 Kasım 2004). Mevcut davada, AĐHM  
için, Asliye Hukuk Mahkemeleri tarafından, baꢀvuranların taleplerinin reddedilmesine iliꢀkin  
verilen kararları Yargıtay’ın kesin olarak onadığının tespit edilmesi yeterli olacaktır.  
Sözkonusu Kanun’un Anayasa’ya uygunluğunun denetlenmesi ile ilgili olarak AĐHM, bu  
baꢀvuru yolunun doğrudan ꢀahıslara açık olmadığını ve Anayasa’nın geçici 15. maddesi  
6
uyarınca, 2942 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte kabul edilen Kanunların, anayasal bir  
denetimin yapılmasına imkân tanımadığını tespit etmektedir.  
Yukarıda yer alan bilgiler ıꢀığında AĐHM, Türk Hukuku’nda belirtilen süre içerisinde  
kamulaꢀtırma davası açan baꢀvuranların, mülkiyet sıfatlarının iptal edilmesi nedeniyle  
tazminat elde etmek amacıyla iç hukukta yer alan baꢀvuru yollarını tükettikleri kanaatindedir.  
Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazı AĐHM tarafından reddedilmektedir.  
C. Sonuç  
AĐHM, baꢀvuruların AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca dayanaktan yoksun olmadığı  
tespitini yapmaktadır. Baꢀvuruların kabuledilemezliği hakkında hiçbir gerekçe yer  
almamakta, baꢀvuruların esasa birleꢀtirilerek kabuledilmesi gerekmektedir.  
II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar, iç hukuktaki mahkemeler önünde hakkaniyete uygun bir yargılamanın  
olmayıꢀından ꢀikayetçi olmakta, AĐHS’nin 6 § 1. maddesine göndermede bulunmaktadır.  
Baꢀvuranlar, 1991 yılında taꢀınmazlarına yargı kararları ile nihai surette kamulaꢀtırmasız el  
atma ile sürecin önceden tamamlandığı halde, sonraki dönemde, mahkemelerin Kamulaꢀtırma  
Kanunu’nun 38. maddesinin uygulanmasına istinaden tamamlayıcı tazminat taleplerini haksız  
yere reddettiğini ileri sürmektedir.  
Hükümet bu sava karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, iç hukuk mercilerinin tamamlayıcı tazminat taleplerine yönelik almıꢀ oldukları  
kararların AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlaline yol açıp açmadığını incelemek durumundadır.  
AĐHM, AĐHS’nin 6 § 1. maddesi ile güvence altına alınan ve bir mahkeme önünde adil  
yargılanma hakkının Sözleꢀmeci Devletlerin ortak değerinden biri olan hukukun üstünlüğü  
çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatmaktadır. Hukukun üstünlüğünün temel  
unsurlarından biri de hukuki iliꢀkilerin güvenliği ilkesidir ve diğerlerinin yanı sıra,  
mahkemeler tarafından nihai çözüme kavuꢀturulan ithilafın artık dava konusunu  
oluꢀturmaması gerektiğini öngörür (Bkz. Brumarescu-Romanya kararı, no: 28342/95).  
Bu baꢀvuruda AĐHM ilk olarak, sunulan kanıt unsurlarını değerlendirmesinin ve tarafları  
dinlemesinin ardından ꢁanlıurfa Asliye Hukuk Mahkemesi’nin dava konusu parselin 1991  
yılında kullanıldığı tespitini yaparak idarenin zamanaꢀımı itirazını reddettiğini  
hatırlatmaktadır. Böylece, sözkonusu 38. maddede öngörülen süre, iki dereceli yargı ile 27  
Ekim 1998 tarihinde alınan kararlar ile aꢀılmadığından, mahkeme baꢀvuranların mülkiyet  
sıfatlarının iptali sonucunda tazminat taleplerini kabul etmiꢀtir. Aynı ꢀekilde, bilirkiꢀiler bu  
süreç boyunca idare tarafından taꢀınmaza el konulması nedeniyle ilgililerin uğramıꢀ oldukları  
zarar miktarına kıymet biçebilirlerdi. Bu yargı kararları Yargıtay 5. Dairesi tarafından  
onanmıꢀ ve kesin hükme bağlanmıꢀtır.  
7
Sonuç itibariyle, AĐHM açısından ilke olarak, sözü edilen 38. madde uyarınca zamanaꢀımı  
süresinin tarihinin belirlenmesine iliꢀkin baꢀvuranların «hukuki güvenliğinin» baꢀladığına  
ꢀüphe yoktur.  
Ayrıca, Asliye hukuk mahkemesi daha önceki süreçte 5 Ekim 1999 ve 21 Ocak 2000 tarihli  
kararlarda vardığı sonuçlara dayalı olarak baꢀvuranların tamamlayıcı tazminat taleplerini  
yerinde bulmuꢀtur. Mahkeme böylelikle, Đdarenin 2942 sayılı Kanun’un 38. maddesine göre  
öne sürdüğü zamanaꢀımı itirazını kabul etmemiꢀ, baꢀvuranların davasının zamanaꢀımına  
uğramadığına kanaat getirmiꢀtir.  
Buna karꢀın, Yargıtay 5. Dairesi daha evvel de tespit edildiği üzere bahse konu el atmanın  
1991 yılında değil 1977 yılında gerçekleꢀtiğini ve 38. madde gereğince tazminat davasının  
zamanaꢀımına uğradığını vurgulayarak bu kararları bozmuꢀtur. Yargıtay son olarak davayı  
taraflara geri göndermiꢀ, Asliye hukuk mahkemesi bu hükmün uygulanmasına istinaden  
baꢀvuranların taleplerini nihai surette reddetmiꢀtir.  
AĐHM, mahkemenin bu yöndeki yerleꢀik içtihadına göre ulusal mahkemelerin görevini  
üstlenmek gibi bir konumda olmadığını vurgulayarak, ꢀayet AĐHS ile güvence altına alınan  
hak ve özgürlüklerin ihlaline yol açmamıꢀ ise, iç hukuktaki yargıdan kaynaklandığı öne  
sürülen olaylara ve hukuka dair yanlıꢀlıkların incelenmesi amacıyla yapılan baꢀvuruları  
değerlendirme yetkisinin olmadığını ifade etmektedir (Bkz. örneğin Garcia Ruiz-Đspanya  
kararı no:30544/96). Aynı ꢀekilde, hukuki alanda, 6. madde kesin hükmün dokunulmazlığını  
güvence altına almamaktadır (Ulusal serbest hemꢀireler sendikası (O.N.S.I.L)-Fransa kararı,  
no: 39971/98).  
Yargıtay 5. Dairesi, zamanaꢀımı süresinin baꢀlangıç tarihine iliꢀkin süreçlerle ilgili  
saptamaların uygunluğunun değerlendirilmesinde hiçbir yeni hususu ortaya koymamıꢀ, önceki  
yargı sürecinde üzerinde durulan benzer kanıt unsurlarını yeniden incelemekle yetinmiꢀtir.  
Kesin hüküm ile sonuçlanan «geri alınamaz» bir yargı kararı sözkonusu değildir. Fakat  
baꢀvuranların meꢀru olarak iki yargı kararının ardından kesin hükme varılan dava hakkındaki  
ihtilafın giderilmesi beklentisinde olduğu ölçüsünde, Yargıtay 5. Dairesi’nin daha önce kabul  
gören kararlara tümüyle ters yöndeki bu yeni değerlendirmesi hukuki güvenlik açısından  
sorunlar teꢀkil etmektedir. (Bkz. Riabykh-Rusya kararı, no: 52854/99).  
Sonuç olarak, daha önce ihtilafı çözümlenmiꢀ bir davayı yeniden değerlendiren ve hiçbir  
geçerli gerekçe olmaksızın nihai karar alan Türk mahkemeleri hukuki güvenlik iliꢀkisinin  
ihlaline yol açmıꢀtır. Bu nedenle, AĐHS’nin 6 § 1. maddesi uyarınca baꢀvuranların adil  
yargılanma hakkı ihlal edilmiꢀtir.  
AĐHS’nin bu maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
III. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
HAKKINDA  
Baꢀvuranlar aynı olaylara dayalı olarak Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini  
ileri sürmektedir.  
8
AĐHM, 6. maddeye iliꢀkin yapılan tespit ıꢀığında bu hükmün ihlal edilip edilmediğinin  
incelenmesini gerekli görmemektedir.  
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI  
A. Tazminat, masraf ve harcamalar  
Naciye Gök, Dilber Gök ve Yeꢀil’in eꢀi Ayno Gök 43.000.000.000 TL. maddi ve aynı  
miktarda manevi tazminat talep etmektedir. Baꢀvuranlar AĐHM önünde yapmıꢀ oldukları  
yargı giderleri için 3.487 Euro istemektedir.  
Ersöz’ün eꢀi Dursun Gök 137.912.373.000 TL [yaklaꢀık 86.195 Euro] maddi zarara  
uğradığını ileri sürerek aynı miktarda manevi tazminat talep etmektedir. Masraf ve harcamalar  
konusunu AĐHM’nin takdirine bırakmıꢀtır.  
Hükümet, baꢀvuranların taleplerine karꢀı çıkmıꢀtır.  
AĐHM, dava dosyasında yer alan delillerin bütünü ıꢀığında ve hakkaniyete uygun olarak  
maruz kalınan tüm zarar için ilk üç baꢀvuranın her birine 1.700 Euro, Ersöz’ün eꢀi Dursun  
Gök’e 10.000 Euro ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
AĐHM yargı giderleri ile ilgili olarak, baꢀvuranlara birlikte 1.500 Euro ödenmesine karar  
vermiꢀtir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM,  
1. Oybirliğiyle, baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;  
2. Oybirliğiyle, baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;  
3. Beꢀe karꢀı iki oyla, AĐHS’nin 6. maddesinin ihlal edildiğine;  
4. Beꢀe karꢀı iki oyla, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine dair ꢀikayetin incelenmesine gerek  
olmadığına;  
5. Oybirliğiyle,  
a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin;  
i.  
uğranılan bütün zarar için, baꢀvuranların her biri Naciye Gök, Dilber Gök ve  
Yeꢀil’in eꢀi Ayno Gök’e 1.700 (bin yedi yüz) Euro ve Ersöz’ün eꢀi Dursun Gök’e  
10.000 (on bin) Euro tazminat;  
ii.  
masraf ve harcamalar için dört baꢀvuranlara toplam 1.500 (bin beꢀ yüz) Euro  
ödenmesine;  
iii.  
belirtilen miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;  
9
b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez  
Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faizin  
uygulanmasına;  
6. Oybirliğiyle, adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.  
maddelerine uygun olarak 27 Temmuz 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
Mevcut karar ekinde AĐHS’nin 45 § 2. ve Đçtüzüğün 74 § 2. maddelerine uygun olarak Yargıç  
Cabral Barreto ve Jociene’in ayrık oy görüꢀü yer almaktadır.  
10