CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

GASYAK VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE

(B a şvuru no. 27872/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

13 Ekim 2009

Đşbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir.

Şekli düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 27872/03 no’lu davanın nedeni Sabri Gasyak, Leyla

Gasyak, Đsa Akman ve Hanım Candoruk (“başvuranlar”) adlı dört T.C. vatandaşının Avrupa

Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 13 Haziran 2003 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel

Özgürlüklerin Korunmasına Đlişkin Sözleşme’nin (“Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesi -

AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurudur.

Başvuran Diyarbakır Barosu avukatlarından Tahir Elçi tarafından temsil edilmiştir.

OLAYLAR

DAVANIN OLAYLARI

Sırasıyla 1975, 1974, 1961 ve 1972 doğumlu başvuranlar Cizre’de ikamet etmektedirler.

Abdulaziz Gasyak, Süleyman Gasyak, Yahya Akman ve Ömer Candoruk 1994 yılının

Mart ayında öldürülmüşlerdir. Başvuranlardan Sabri Gasyak Abdulaziz Gasyak’ın ağabeyi,

Leyla Gasyak Süleyman Gasyak’ın eşi, Đsa Akman Yahya Akman’ın babası, Hanım Candoruk

ise Ömer Candoruk’un eşidir. Başvuranlar başvuruyu hem kendi adlarına hem de dört

maktulün diğer mirasçıları adına sunmuşlardır.

A. Giriş

Davanın olayları, özellikle de 6 Mart 1994 tarihinde meydana gelen olaylar taraflar

arasında ihtilaflıdır.

Başvuranların sunduğu olaylar B başlığı altında verilmiştir. Hükümet’in olaylara ilişkin

görüşleri C başlığı altında özetlenmiştir. Başvuran ve Hükümet’in sunduğu belgeye dayalı

kanıtlar D başlığı altında özetlenmiştir.

B. Başvuranların olaylara ilişkin görüşleri

Başvuranların esnaf olan dört yakını, Türkiye’nin Irak sınırına yakın bölgesinden

yiyecek, çay, sigara alıp, bunları Cizre’ye yakın ilçe ve başka yerleşim birimlerinde

satmaktaydılar.

Dört maktul 6 Mart 1994 tarihinde Ömer Candoruk yönetimindeki bir otomobille

Cizre’den Silopi’ye hareket etmişlerdir. Silopi ilçesine 5-6 kilometre mesafe kala jandarmalar

tarafından arama noktasında durdurulmuşlardır. Maktullerin araçlarının yanına iki sivil plakalı

Renault marka araç park etmiştir. Bu sırada, Cizre’de ikamet etmekte olan ve maktulleri

tanıyan A.M. isimli şahıs, minibüsle Cizre’den Silopi’ye hareket ederken maktullerin bir grup

1

sivil jandarma görevlisiyle tartıştıklarını görmüştür. Eski PKK örgüt üyesi olan ancak

yakalandıktan sonra jandarma için çalışan Abdulhakim Güven ve Adem Yakın’ın da jandarma

2

görevlileriyle birlikte olduklarını görmüştür. Güven ve Yakın yörede “itirafçı” olarak

tanınmaktadırlar. Başvuranların yakınları araçlara bindirilmiştir. Jandarma ve itirafçılar da

araca binmiş, araçlar Cizre istikametine doğru uzaklaşmıştır.

A.M. araçlardan birinin içinden bir cisim atıldığını görmüştür. Aracını durdurup, araçtan

atılan cismi almış, bunun Ömer Candoruk’a ait sürücü belgesi olduğunu görmüştür. Araçlar

ana yoldan ayrılarak Holan köyüne sapmışlardır. A.M. araçları bir daha görmemiştir.

Başvuranların Holan köylülerinden aldıkları bilgilere göre, maktullerden biri hareket

halindeki araçtan atlayıp kaçmaya çalışırken, jandarma görevlilerinden veyahut itirafçılardan

biri tarafından silahla vurmuştur. Vurulan şahıs araçlardan birinin bagajına konmuştur.

Geri kalan üç kişi, Cizre ilçesine 7-8 kilometre mesafedeki Bozalan Köyü Jandarma

Karakolu’na götürülmüştür. Güneş batmadan önce aynı araçlarla yakın bir yere götürülerek

kurşuna dizilip öldürülmüşlerdir.

Olay yerine yakın bir tarlada çalışan E.T. isimli bir kadınla arkadaşları olanlara tanık

olmuşlardır.

Ertesi gün, 7 Mart 1994 tarihinde, A.M. başvuranlara gördüklerini anlatmış ve Ömer

Candoruk’un sürücü belgesini teslim etmiştir. Bunun üzerine başvuranlar Silopi ilçesindeki

emniyet müdürlüğü ve jandarma yetkililerine yakınlarının akıbetini sormuşlarsa da bilgi

alamamışlardır. Aynı gün E.T. başvuranlara yakınlarının başlarına geleni anlatmıştır.

Peşinden başvuranlar jandarma görevlilerine haber vermişler, durumu savcılık ve valiliğe

bildirmişlerdir.

Jandarma görevlileri 8 Mart 1994 tarihinde, maktullerin cesetlerini toprağın altında

taşlarla örtülü olarak bulmuşlardır. Hepsi vurularak öldürülmüş, başları taşla ezilmiştir. Aynı

gün hazırlanan olay yeri raporu, olayın, maktulün köy korucusu olması nedeniyle misilleme

olarak PKK örgütü üyeleri tarafından gerçekleştirildiğini ifade etmiştir. Öte yandan maktuller,

jandarma yetkililerinden gelen köy korucusu olmaları yönündeki tavsiyelere karşın, bu görevi

hiçbir zaman kabul etmemişlerdir.

Jandarma yetkilileri bölgede başka bir işlem yapmamıştır. Çevre sakinleri ve maktul

yakınlarının ifadeleri alınmamıştır.

Ek olarak Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı 5 Nisan 1994 tarihinde soruşturma dosyasını

davanın devam etmesine karar veren Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Başsavcılığına

göndermiştir. Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı başka bir soruşturma işlemi yapmamıştır.

Savcının Diyarbakır’da yürüttüğü soruşturma, zaman zaman rutin yazılar yazıp, jandarma

yetkililerinden olayı araştırıp failleri bulmaları talimatı verilmesiyle sınırlı kalmıştır.

Olaydan sonra, maktullerin 6 Mart 1994 tarihinde içinde bulundukları aracın plakası

değiştirilerek, itirafçılarla diğer sivil görevliler tarafından kullanılmıştır.

Makamların itirafçılar Güven ve Yakın’ı arama çabaları sonuçsuz kalmıştır. Cizre

Cumhuriyet Başsavcılığının itirafçıların adreslerinin tespiti yönünde verdiği talimata uzun bir

süre yanıt verilmemiştir. Peşinden Güven’in adresi tespit edilmiş, Güven polis tarafından

sorgulanmıştır. Başvuranların Yakın’ın adresini de sunmalarına karşın, bu şahsın ifadesi

alınmamıştır. Đki itirafçının nihayette Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi’nde cinayetle

yargılanması sırasında hiçbiri duruşmaya katılmamıştır.

C. Hükümet’in olaylara ilişkin görüşleri

Hükümet’in görüşleri, ulusal makamların soruşturma, yargılama ve tazminat davası

esnasında hazırladıkları belgelere dayanmıştır. Bu belgeler aşağıda özetlenmiştir.

D. Tarafların sundukları belgeye dayalı kanıtlar

1. Öldürme olayına ilişkin cezai soruşturmayla ilgili belgeler

Jandarma görevlileri 8 Mart 1994 tarihinde dört maktulün cesedini bulmuş, cesetler o

sırada bölgede bulunan köylüler tarafından teşhis edilmiştir. Jandarma görevlileri cesetlerin

yanında beş adet kalaşnikof tipi tüfekten atılmış kovan bulmuşlardır. Jandarma görevlilerinin

hazırladığı olay yeri raporunda, dört maktulün PKK örgütü üyeleri tarafından, ailelerinin diğer

üyelerini köy korucusu olmaktan caydırmak için öldürülmüş olabileceği sonucuna varılmıştır.

Maktullerin bulundukları yerde öldürülmüş oldukları tespit edilmiştir.

Aynı gün cesetler in situ incelenmiş, incelemeyi gerçekleştiren doktor silahtan çıkan

kurşunlarla öldürüldüklerini tespit etmiştir. Cesetler üzerinde çok sayıda kurşun giriş ve çıkışı

saptayan doktor tam otopsi yapılmasının gerekli olmadığını, ölüm nedeninin tespit edildiğini

ve bunun yeterli olduğunu ifade etmiştir. Abdulaziz Gasyak’ın vücudundan çıkan kurşun,

ayrıntılı incelenmek üzere muhafaza edilmiştir. Doktorun gerçekleştirdiği inceleme sırasında

Cizre Cumhuriyet Başsavcısı da hazır bulunmuştur.

Aynı gün ayrıca Cizre Cumhuriyet Başsavcısı “yasadışı örgüt üyeleri tarafından işlenen”

cinayetlerin incelenmesi için yetkisi bulunmadığına karar vermiş ve dosyayı Diyarbakır

Devlet Güvenlik Mahkemesi Başsavcılığına (“Diyarbakır Başsavcılığı”) göndermiştir.

Diyarbakır Başsavcısı 18 Nisan 1994 tarihinde jandarmaya cinayetin faillerinin

bulunması talimatını vermiştir.

Balistik incelemeye göre, bulunan beş kovan iki farklı silahtan çıkmıştır.

Jandarma yetkilileri 1 Eylül 1995 ile 22 Mart 2002 tarihleri arasında “büyük olasılıkla

PKK örgütü üyelerince gerçekleştirildiği sanılan cinayetin faillerini bulamadıklarını”

Diyarbakır Başsavcılığına çeşitli kereler bildirmiştir. 16 Şubat 2002 tarihinde askerler,

cesetlerin 1994 yılında bulundukları yere gitmişler ancak faillerin kimliklerini tespit

edememişlerdir.

Başvuranları temsil eden avukat, 11 Temmuz 2002 tarihinde Diyarbakır Başsavcısına

yazdığı yazıda, cinayetin soruşturulmasını istemiştir. Avukat, makamların, maktullerin

yakınlarından hiçbirinin ve cesetlerin bulunduğu bölgede yaşayan kimsenin ifadesini

almadığına işaret etmiştir. Ayrıca Başsavcıyı A.M. ile E.T.’nin olaylara tanıklık ettikleri

konusunda bilgilendirmiştir.

Diyarbakır Başsavcısının 15 Temmuz 2002 tarihinde ifadelerini aldığı başvuranlar,

yakınlarının öldürülmesinden sonra, güvenlik güçlerinin, kendilerini, şikayette bulunmamaları

yönünde uyardıklarını ifade etmiştir. Ayrıca Başsavcıya, soruşturmayı yürüten hiçbir

yetkilinin ifadelerini almadığını da iletmişlerdir.

Diyarbakır Başsavcısı aynı gün A.M. ve E.T.’nin de ifadelerini almıştır. A.M. ve E.T

görgü şahidi olarak tanıklık yapmışlar, Başsavcıya dört kişinin öldürülmesiyle sonuçlanan ve

yukarıda özetlenen olaylarla ilgili ifade vermişlerdir.

Aynı gün Diyarbakır Başsavcısı ayrıca, Cizre Başsavcısının cinayetin 1994 yılında PKK

örgütü üyeleri tarafından işlendiğini ifade etmesine karşın, başvuranların şu anda yakınlarının

köy korucusu olmayı kabul etmemeleri nedeniyle öldürüldüklerini iddia etmeleri nedeniyle,

cinayet olayını soruşturma yetkisi bulunmadığına karar vermiştir. Bu belgede iki itirafçı ile

“kimlikleri tespit edilemeyen suç ortaklarına” “zanlı” olarak atıfta bulunulmaktadır.

Diyarbakır Başsavcısı dosyayı Cizre Başsavcısına sevk etmiştir.

Cizre Başsavcısı 2002 yılının Aralık ayıyla 2003 yılının Ocak ve Mayıs aylarında çeşitli

kereler başvuranlarla A.M. ve E.T. adlı iki görgü şahidinin ifadelerini almıştır. Bu kimseler

şikayetlerini ve olaylara ilişkin görgü şahidi ifadelerini yinelemişlerdir. Ayrıca A.M.

Başsavcıya iki itirafçının kimliklerini teşhis etmeye hazır olduğunu ifade etmiştir.

17 Mart 2003 tarihinde, cinayete karıştığı iddia edilen iki itirafçıdan Abdulhakim

Güven’in polis tarafından ifadesi alınmıştır. Güven, hakkındaki suçlamaları reddetmiştir.

Diğer itirafçı Adem Yakın’ın ifadesi Cizre Başsavcısı tarafından 15 Temmuz 2003

tarihinde alınmıştır. Yakın da suçlamaları reddetmiş, sözkonusu tarihte vatani görevini

yapmakta olduğunu ifade etmiştir.

Şırnak Başsavcısı 5 Ağustos 2003 tarihinde Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi’ne, iki

itirafçıyı, birden fazla adam öldürmek suçuyla itham eden bir iddianame sunmuştur.

7 Ağustos 2003 tarihinde yapılan duruşma esnasında Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi, iki

sanığın yaşadığı Diyarbakır ve Batman illerindeki ağır ceza mahkemelerine sanıkların

ifadesini alma talimatı vermiştir.

Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi 12 Eylül 2003 tarihinde Abdulhakim Güven’in

ifadesini almış, Güven iddiaları reddedip, cinayetin gerçekleştiği sırada cezaevinde olduğunu

belirtmiştir.

9 Ekim 2003 tarihinde yapılan duruşma sırasında, A.M. ve E.T. görgü şahidi olarak

Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi’nde verdikleri ifadeyi yinelemişlerdir. Aynı gün Şırnak Ağır

Ceza Mahkemesi Adem Yakın hakkında tutuklama emri çıkartmıştır. Ayrıca Abdulhakim

Güven’in, görgü şahitlerine gösterilmesi amacıyla fotoğraflarının çekilmesine de karar

vermiştir.

Adem Yakın 14 Kasım 2003 tarihinde gözaltına alınmış ve yukarıda belirtilen istinabeyle

Batman Ağır Ceza Mahkemesi tarafından sorgulanmıştır. Kendisine yöneltilen suçlamaları

reddetmiş, cinayetler sırasında askerliğini yapmakta olduğunu ileri sürmüştür. Aynı gün

serbest bırakılmıştır.

Başvuranların avukatı 30 Mart 2004 tarihinde Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi’ne

gönderdiği mektupta, müvekkillerinin davaya müdahil olarak katılmalarını talep etmiştir. Bu

talep 12 Ekim 2004 tarihinde kabul edilmiştir.

Davanın ilerleyen aşamalarında, cinayetten altı gün kadar önce 28 Şubat 1994 tarihinde,

Abdulhakim Güven’in, cezaevinden, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin izniyle 10

günlüğüne “güvenlik güçlerine terörle mücadele operasyonlarında yardımcı olması için”

serbest bırakıldığı ortaya çıkmıştır. Esasında Güven, 1994 yılında güvenlik güçlerine yardımcı

olması için çeşitli tarihlerde serbest bırakılmıştır.

Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi Abdulhakim Güven’in fotoğraflarının beklenmesi için

birkaç duruşmayı ertelemiştir.

Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi pek çok ihbar gönderdikten sonra, 27 Ocak 2005 tarihinde

nihayet Abdulhakim Güven’in 17 Ocak 2005 tarihinde çekilen fotoğrafları gönderilmiştir. 29

Mart 2005 tarihinde yapılan duruşma esnasında görgü şahidi A.M.’ye fotoğraflar gösterilmiş

ancak A.M. Abdulhakim Güven’i teşhis edememiştir. A.M. Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi’ne

Güven’i en son on yıl önce gördüğünü ve o zaman Güven’in uzun sakalları olduğunu,

fotoğraftaki şahsın sakalı bulunmadığını ifade etmiştir.

Aynı duruşmada savcı Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi’nden davalıları beraat ettirmesini

istemiştir. Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi talebi kabul etmiş, delil yetersizliğinden sanıkları

beraat ettirmiştir. Özellikle, A.M.’nin minibüste başka kişilerle beraber olmasına karşın, iddia

konusu dört adamın kaçırılışı olayına tanıklık eden tek kişi olduğunu göz önünde

bulundurmuştur. Her halükarda, sanıklar muhbir olarak çalışmakta ve güvenlik güçlerine

yardım etmekteydiler. Böyle muhbirler bölge halkı tarafından hoş karşılanmamaktadır. Bu

nedenle A.M.’nin itirafçıların cinayete karıştıklarına ilişkin şahitliği dikkate alınmamıştır.

Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi’ne göre, Abdulhakim Güven’in cinayetlerin işlendiği sırada

cezaevinde olmaması bu cinayetlere karıştığı anlamına gelmemektedir. Güven güvenlik

güçlerine operasyonlarda yardım ediyordu. Bu nedenle cinayete karışması mantıklı değildir.

Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi ayrıca ilgili savcıyı faillerin aranmasına devam edilmesi

yönünde bilgilendirmeye karar vermiştir.

Başvuranlar itiraz etmişlerdir. Đtiraz dilekçelerinde, cinayet olayına ilişkin etkili

soruşturma yürütülmesiyle ilgili AĐHS’nin 2. ve 13. maddeleri çerçevesindeki yükümlülüklere

atıfta bulunmuşlar, yakınlarının öldürülmesine ilişkin soruşturmanın aksadığını iddia

etmişlerdir. Görgü şahitlerinin cezai soruşturma boyunca tutarlı olduklarını ileri sürmüşlerdir.

Đtirafçı Abdulhakim 6 Mart 1994 tarihinde cezaevinde olduğunu söylediğinde soruşturma

makamlarına yalan söylemiştir. Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi sanıklardan birinin fotoğrafını

bir görgü şahidine göstermiş, sanıklara mahkeme celbi göndermemiştir. Ayrıca soruşturma

makamları jandarma ve güvenlik güçlerinin olaya karıştığına ilişkin ipuçlarını araştırmamış

ve yalnızca iki itirafçı hakkında soruşturma açmıştır. Davayı gören mahkemenin, görgü

şahitlerinin iki itirafçıyı teşhis edebilmeleri için kimlik teşhisine ortam hazırlamadıklarını

savunmuşlardır.

Yargıtay 14 Kasım 2006 tarihinde itirazı reddetmiş, iki sanığın beraatini onamıştır.

20 Ağustos 2009 tarihli mektuplarında başvuranlar, AĐHM’yi, jandarma için çalışan aynı

iki itirafçı (Abdulhakim Güven ve Adem Yakın), bir yüksek rütbeli subay ve üç istihbarat

memurunun, 2009 yılının Temmuz ayında, dört maktulün öldürülmesiyle aynı tarihlerde

meydana gelen başka şahısların öldürülmeleriyle itham edilip haklarında dava açıldığı

konusunda bilgilendirmişlerdir.

2. Tazminat davasına ilişkin belgeler

25 Temmuz 2005 tarihinde, başvuranlar Leyla Gasyak, Đsa Akman ve Hanım Candoruk,

maktullerin diğer birkaç mirasçısıyla beraber Şırnak Valiliği’ne dilekçe verip, (27 Temmuz

2004 tarihli ve 5233 Sayılı) Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması

Hakkında Kanun’un hükümleri uyarınca tazminat talebinde bulunmuşlardır. Üç başvuran,

dilekçelerinde, cinayete devletin karıştığı iddialarını yinelemişlerdir.

Şırnak Valiliği 10 Temmuz 2006 tarihinde üç başvuranın yakınlarının “PKK örgütünün

üyeleri tarafından” öldürülmesine ilişkin tazminat talebini kısmen kabul etmiştir. Başvuran

Leyla Gasyak’a eşi Süleyman Gasyak’ın öldürülmesiyle ilgili olarak yaklaşık 2500 Euro

(EUR) ödenmesine karar verilmiştir. Başvuran Đsa Akman’a oğlu Yahya Akman’ın

öldürülmesiyle ilgili olarak yaklaşık 5000 Euro (EUR) ödenmesine hükmedilmiştir. Başvuran

Hanım Candoruk’a eşi Ömer Candoruk’ın öldürülmesiyle ilgili olarak yaklaşık 2500 Euro

(EUR) ödenmesine karar verilmiştir. Bu üç maktulün diğer mirasçılarına da değişik

meblağlarda tazminatlar ödenmesine karar verilmiştir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 2 VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Başvuranlar, AĐHS’nin 2. maddesi ihlal edilerek, dört yakınlarının Savunmacı

Hükümet’in görevlileri tarafından öldürüldüklerinden şikayetçi olmuşlardır. Ayrıca, AĐHS’nin

13. maddesine dayanarak, soruşturmanın aksaması nedeniyle, yakınlarının öldürülmelerine

ilişkin etkili bir iç hukuk yolu bulunmadığından şikayetçi olmuşlardır.

Hükümet sözkonusu iddiayı reddetmiş ve soruşturmanın etkili olduğunu ileri sürmüştür.

AĐHM her iki şikayeti de yalnızca AĐHS’nin 2. Maddesi bakımından incelemenin uygun

olduğu kanısındadır.

A. Kabuledilebilirlik

1. Altı ay

Hükümet, başvuranların AĐHS’nin 35/1 maddesinde öngörülen altı ay kuralına

uymadığını ileri sürmüştür. Özellikle Bayram ve Yıldırım - Türkiye (no. 38587/97), AĐHM

2002-III) davasındaki karara atıfta bulunan Hükümet, soruşturmanın etkili olmadığını iddia

eden başvuranların, yakınlarının cesetlerinin 1994 senesi Nisan ayında bulunması ardından

makul bir süre içerisinde başvuruda bulunmaları gerektiğini kaydetmiştir. Ancak başvuranlar,

bu şekilde hareket etmeyerek başvuruda bulunmadan önce dokuz yıl beklemişlerdir.

Başvuranlar, kendilerine yakınlarının jandarma arama noktasında alıkondukları bildirilir

bildirilmez, durumu Cumhuriyet Savcısına ve valiye bildirdiklerini; Cumhuriyet Savcısı ve

valinin kendilerine yakınlarının gözaltında tutulmadıklarını söylediklerini belirtmiştir. Olay

ardından güvenlik güçleri, başvuranları şikayette bulunmamaları hususunda tehdit etmiştir.

Ayrıca, 2002 senesinin Kasım ayında olağanüstü halin kaldırılmasını müteakiben hayatın

normale dönmesi ile birlikte başvuranlar, yetkili mercilere suç duyurusunda bulunmuştur.

AĐHM, Hükümet’in atıfta bulunduğu Bayram ve Yıldırım - Türkiye kararı ile bir dizi

benzer kararda, herhangi bir iç hukuk yolunun mevcut olmaması ya da etkili olmadıklarına

hükmedilmesi halinde, altı aylık süre sınırının ilke olarak şikayette bulunulan olay tarihinden

itibaren işlemeye başladığına karar verdiğini kaydeder. Başvuranın öncelikle iç hukuk yoluna

başvurduğu ancak sonraki aşamada sözkonusu iç hukuk yolunu etkisiz hale getiren koşulların

farkına vardığı ya da varmış olması gerektiği hallere özel istisnai davalarda farklı sonuçlara

varılabilmektedir. Sözkonusu olayda, altı aylık sürenin başvuranın bu koşullardan haberdar

olduğu ya da olması gereken tarihten itibaren işlemeye başladığı kabul edilebilir (bkz. Bulut

ve Yavuz - Türkiye (karar), no. 73065/01, 28 Mayıs 2002 ve bu kararda anılan olaylar).

Mevcut dava koşulları göz önüne alındığında başvuranların yakınları, 1994’te öldürülmüş

ve soruşturma aynı yıl başlatılmıştır. Ancak, dava dosyasında 11 Temmuz 2002’de

Cumhuriyet Savcısına başvuruda bulunana kadar başvuranların, soruşturmada yer alma ya da

soruşturmanın gidişatı hakkında bilgi alma girişiminde bulunduklarını gösteren bilgiler

mevcut değildir. AĐHM, soruşturmanın etkili şekilde yürütülmediğini farz etse dahi,

başvuranların 11 Temmuz 2002’de Cumhuriyet Savcısına başvuruda bulunmadan çok önce

cezai takibatın etkili olmadığından haberdar olduklarının kabul edilmesi gerektiği sonucuna

varır.

Bu nedenle AĐHM, başvuranların yakınlarının öldürülmesi ve 11 Temmuz 2002 tarihine

kadar yürütülen, öldürülmelerine ilişkin soruşturmanın etkili olmadığı hususundaki

şikayetlerinin, öngörülen süre içerisinde yapılmadığı ve AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4.

paragrafları uyarınca kabuledilemez olduğu sonucuna varmıştır.

Ancak AĐHM, bir takım davalarda öldürülme koşullarına ışık tutan bilgilerin, sonraki

aşamada kamuya açıklanabileceği kanaatindedir. Bu durumda asıl konu, soruşturma yapmaya

ilişkin usuli bir yükümlülüğün doğup doğmadığı ve ne şekilde doğduğudur. AĐHM bu amaçla

Brecknell - Đngiltere (no. 32457/04, 71. paragraf, 27 Kasım 2007) davasındaki kararında,

makul ya da inanılır bir iddianın mevcut olduğu durumlarda, cinayet failinin teşhisine,

yargılamasına ve cezalandırılmasına ilişkin yeni delil ya da bilgilerin ortaya çıkarılmasının,

yetkili makamların soruşturma hususunda yeni tedbirler almasını gerekli kıldığı kanaatine

varmıştır. Atılması makul olacak adımlar, dava olaylarına göre değişim gösterecektir.

Zamanaşımı, tanıkların yerlerinin belirlenmesi ve olayları güvenilir şekilde hatırlamaları

hususlarında kaçınılmaz olarak engel teşkil edecektir. Bu tür bir soruşturma, bir takım

davalarda, makul olarak, bilgi kaynağının ya da bildirilen yeni delilin güvenirliğinin

doğrulanması ile sınırlandırılabilmektedir.

Bu nedenle AĐHM, mevcut davada Devlet’in ve iki itirafçının yakınlarının öldürülmesine

dahil olduklarını ileri süren başvuranların, 11 Temmuz 2002’de ulusal makamlara sundukları

bilgilerin, önceki paragrafta anılan yeni delil türlerine işaret edip etmediğini inceleyecektir.

AĐHM bu bağlamda adam öldürme hususunda yeni yollar ve bilgiler keşfeden yetkili

makamların iddialara ilişkin yeni bir soruşturma başlatmış olduğunu gözlemler. Müteakiben,

iki itirafçının Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanmasına başlanmıştır. Başvuranlar,

yargılamaya müdahil olarak katılmış ve iki şüpheliyi beraat ettiren karara itiraz etmiştir.

Ayrıca, mahkeme önünde yapılan yargılamada, başvuranların yalnızca Mart 1994 ve Temmuz

2002 arasında yürütülen soruşturmanın değil, aynı zamanda Temmuz 2002’den sonra

yürütülen soruşturmanın ve yapılan yargılamanın etkinliğine de itiraz ettikleri

kaydedilmelidir.

Karşıt olarak, yukarıda kaydedilen Bayram ve Yıldırım ve Bulut ve Yavuz davalarında

faillerin aranmasına, yetkili makamlar ya da başvuranlar tarafından etkili bir girişimde

bulunulmaksızın ya da yetkili makamların dikkatine herhangi bir delil sunulmaksızın uzun

süre devam edilmiştir.

AĐHM, yukarıda kaydedilenler ışığında, Temmuz 2002’de başvuranlar tarafından yetkili

makamlara sunulan bilgilerin, önemli yeni gelişmelere yol açtığı ve buna bağlı olarak,

başvuranların yakınlarının öldürülmesine ilişkin soruşturma yapma hususundaki usuli

yükümlülüğün, bu tarihten sonra doğduğu kanaatindedir (bkz., mutatis mutandis, Hüsna Kara

ve Diğerleri - Türkiye (karar), no. 37446/97, 3 Aralık 2002; Kavak - Türkiye, no. 53489/99,

paragraflar 84-90, 6 Temmuz 2006).

AĐHM, bu noktada, özellikle savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar bağlamında, faillerin

yargılanması ve mahkum edilmesi sağlanırken kamu yararının gözetilmesi nedeniyle

cinayetlerin soruşturulması yönünde, olayların gerçekleşmesinden yıllar sonra ortaya çıkan

yükümlülük olasılığı hususunda aşırı derecede kuralcı olmak için gerekçe bulunmadığını

yineler.

Sonuç olarak, Hükümet’in soruşturmanın etkinliği ve Temmuz 2002’den sonra yapılan

yargılama hususlarında AĐHS’nin 2. maddesi bağlamında yapılan şikayete itirazı

reddedilmelidir.

2. Mağdur statüsü

Đçyer - Türkiye (no. 18888/02, 12 Ocak 2006) ve Uca - Türkiye (no. 3743/06, 29 Nisan

2008) davalarındaki kabuledilemezlik kararlarına atıfta bulunan Hükümet, yakınlarının

ölümleri hususunda başvuruda bulunmuş ve tazminat almış olmaları nedeniyle başvuranların

bundan böyle AĐHS’nin 34. maddesi bağlamında mağdur statüsünde olduklarını iddia

edemeyeceklerini ileri sürmüştür.

AĐHM öncelikle yetkili makamlar açıkça ya da esas itibariyle AĐHS’nin ihlal edildiğini

kabul ve telafi edene kadar, başvuranın lehinde verilen bir kararın ya da alınan bir tedbirin,

ilke olarak, başvuranın “mağdur” statüsünü ortadan kaldırmaya yeterli olmadığını yineler

(bkz. Nikolova ve Velichkova/Bulgaristan, no. 7888/03, 49. paragraf, 20 Aralık 2007 ve orada

kaydedilen olaylar).

Ayrıca, yaşama hakkından mahrum bırakmaya ilişkin davalarda, Sözleşmeci Devletler,

AĐHS’nin 2. maddesi bağlamında, sorumluların kimliklerinin tespit edilmesini ve

cezalandırılmasını sağlayacak etkili bir soruşturma yürütme yükümlülüğü altındadır. AĐHM,

AĐHS’nin 2. maddesi kapsamına giren şikayetler hususunda, bir başvuranın mağdur

statüsünün yalnızca tazminat ödenmesine karar verilerek telafi edildiği durumlarda sözkonusu

yükümlülüğün aldatıcı olacağı kanaatindedir (bkz., mutatis mutandis, Yaşa - Türkiye, 2 Eylül

1998 tarihli karar, Hüküm ve Karar Raporları 1998-VI, 74. paragraf; bkz., aynı zamanda,

Nikolova ve Velichkova, 55. paragraf). Yetkili makamların yaşama hakkından mahrum

bırakma vakalarında yalnızca tazminat ödenmesine karar vermesi aynı zamanda bir takım

davalarda Devlet görevlilerinin, dokunulmazlık sahibi olarak kontrollerindeki kişilerin

haklarını ihlal etmelerine olanak verecek ve her ne kadar birincil derecede önemi haiz olsa da

adam öldürmeye ilişkin hukuki yasaklar, uygulamadaki etkinliklerini yitirecektir (Leonidis -

Yunanistan, no. 43326/05, 46. paragraf, 8 Ocak 2009).

AĐHS’nin 2. maddesi bağlamındaki yaşama hakkından mahrum bırakma vakalarına

ilişkin etkili soruşturmalar yürütme gereği hususunda AĐHM, bu konuda Türkiye aleyhinde

açılan birçok davada, sorumluların kimliklerinin tespit edilmesini ve cezalandırılmalarını

sağlayamaması nedeniyle başvuranların kendi davalarına ilişkin olmayan bir idari iç hukuk

yolunu tüketmek durumunda olmadıklarına karar vermiştir. Bu nedenle, sözkonusu iç hukuk

yolu AĐHS’nin 35/1 maddesi bağlamında etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul edilemez (bkz.,

mutatis mutandis, Tanrıkulu - Türkiye [BD], no. 23763/94, 79. paragraf, AĐHM 1999- IV).

Mevcut davada Şırnak Valiliği, yakınları “PKK mensuplarınca” öldürülen dört

başvurandan üçüne tazminat ödenmesine karar vermiştir. AĐHM’ye, sözkonusu üç başvurana

tazminat ödenmesine karar verilmeden önce Valilik – ya da Valilik adına görevli herhangi bir

makam tarafından – cinayet faillerinin kimliklerinin tespit edilmesi amacıyla soruşturma

yapıldığını gösteren herhangi bir bilgi ya da belge sunulmamıştır. Hükümet, sözkonusu

tazminat prosedürünün, 2. madde bağlamındaki etkili soruşturma yürütme ve dolayısıyla da

yine sözkonusu madde bağlamındaki etkili iç hukuk yollarının mevcudiyeti gereğini

karşıladığını gösteren herhangi bir bilgi ya da belge sunmamıştır.

Yukarıda kaydedilenler ışığında anılan yerleşik içtihadını göz önüne alan AĐHM, dört

başvurandan üçünün kullanmış olduğu tazminat prosedürünün, kendilerine yeterli tatmin

sağlamaması nedeniyle AĐHS’nin 2. maddesi çerçevesinde etkili bir iç hukuk yolu olarak

kabul edilemeyeceği kanaatindedir. Sonuç olarak, Hükümet’in başvuranların mağdur

statüsüne itirazı reddedilmelidir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvuranların soruşturmanın

etkinliğine ve Temmuz 2002’den sonra yapılan yargılamanın etkinliğine ilişkin şikayetlerinin

dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca başka açılardan bakıldığında da

kabuledilemezlik unsuru taşımadığını tespit eder. Bu nedenle, kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

Başvuranlar ulusal makamların, yakınlarının öldürülmesine ilişkin yeterli ve etkili bir

soruşturma yürütmediklerini belirtmiştir. Ayrıca, jandarma ve güvenlik güçleri sözkonusu

adam öldürmeye dahil olmamış olsaydı, yetkili makamların öldürmeleri soruşturacaklarını

iddia etmişlerdir.

Hükümet, soruşturmanın etkili olduğunu ileri sürmüştür. Hükümet, Şırnak Ağır Ceza

Mahkemesi’nin başvuranların yakınlarının kaçırıldıkları gün arama noktasında görevli

personelin yerini tespit etmemesi ve onları sorgulamamasının, başvuranların olayı yetkili

makamlara zamanında haber vermemelerinden kaynaklandığı kanısındadır. Şırnak Ağır Ceza

Mahkemesi’nin olayın gerçekleştiği sırada nerede olduğu hususunda Abdulhakim Güven’in

verdiği çelişkili bilgileri sorgulamamasına ilişkin olarak Hükümet, Abdulhakim Güven’in

birçok defa güvenlik güçlerine yardım etmek üzere cezaevinden salıverildiğini ve bu nedenle

de olaylardan sekiz yıl kadar sonra salıverilme tarihlerini kesin olarak hatırlayamamasının

normal olduğunu kaydetmiştir. Her halükarda, cezaevinden salıverildiğinde dahi, serbestçe

hareket etmesine müsaade edilmemiş ve güvenlik güçlerinin kontrolünde tutulmuştur.

AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesi kapsamındaki yaşama hakkının korunması

yükümlülüğünün, Devlet’in AĐHS’nin 1. maddesi kapsamındaki “yetkili alanına dahil olan

herkese AĐHS’de tanımlanan hak ve özgürlükleri sağlama” yükümlülüğü ile birlikte, dolaylı

olarak, şahısların güç kullanımı sonucu öldürülmesi hallerinde etkili bir resmi soruşturma

yapılmasını gerekli kıldığını yineler (bkz., mutatis mutandis, McCann - Đngiltere, no.

19009/04, 161. paragraf, 13 Mayıs 2008; Kaya - Türkiye, 19 Şubat 1998 tarihli karar,

Raporlar, 1998-I, 105. paragraf). AĐHM bu bağlamda sözkonusu yükümlülüğün, öldürmeye

bir devlet yetkilisinin neden olmadığının açık olduğu durumlarla sınırlı olmadığını kaydeder

(bkz. Salman - Türkiye [BD], no. 21986/93, 105. paragraf, AĐHM 2000-VII).

Soruşturma, sorumluların kimliklerinin tespit edilmesini ve cezalandırılmalarını

sağlayacak kadar etkili olmalıdır (bkz. Oğur - Türkiye [BD], no. 21954/93, 88. paragraf,

AĐHM 1999-III). Bu, sonuca değil, yönteme dayalı bir yükümlülüktür. Yetkili makamlar,

inter alia, görgü şahitlerinin ifadelerini de kapsayan delilleri güvence altına almak için

mevcut tüm makul adımları atmalıydı (bkz. Tanrıkulu, 109. paragraf). Soruşturmada, sorumlu

kişinin kimliğinin tespit edilmesini zorlaştıracak herhangi bir eksiklik, sözkonusu standardın

çiğnenmesi riskine yol açacaktır.

AĐHM, mevcut dava olayları hususunda, ilk olarak, başvuranların ve görgü şahitlerinin

jandarmaların, yakınlarının kaçırılması ve öldürülmesine dahil olduklarına ilişkin

yineledikleri ifadelerine rağmen, dava dosyasında arama noktasında veya yakınlardaki

Bozalan Köyü Jandarma Karakolu’nda görevli personelin kimliklerini tespit etme ve onları

sorgulama girişiminde bulunulduğunu gösteren bilgiler mevcut değildir. Ulusal makamların,

güvenlik güçlerinin öldürmeye dahil oldukları ihtimaline ehemmiyet vermemeleri, ilk derece

mahkemesinin vardığı sonuçtan da anlaşılmaktadır. Hükümet’in de paylaştığı sözkonusu

sonuca göre, davalılardan birinin sözkonusu tarihte güvenlik güçlerinin düzenledikleri

operasyona yardımcı olması, sözkonusu adam öldürmelere dahil olduğunu göstermez.

AĐHM, adam öldürmekle suçlanan iki itirafçının, hiçbir zaman ilk derece mahkemesi

önüne çıkmadıklarını gözlemler. Türk yasalarına göre, aleyhlerinde yapılan cezai takibat

sırasında tutuklu yargılanmayan davalıların, ilk derece mahkemesi duruşmalarına katılmama

hakları bulunduğunu kaydeder. Mevcut davada olduğu gibi, ilk derece mahkemelerince

yayımlanan istinabe müzekkerelerine göre, bu tür davalıların ifadeleri, yaşadıkları yerlerde

bulunan cezai mahkemelerince alınmaktadır. Ancak AĐHM, mevcut dava koşullarında, ilk

derece mahkemesinin iki davalının katılımını sağlamamasının, etkili bir soruşturmanın

gereklerine uygun olmadığı kanaatindedir. Katılımın sağlanmaması, yalnız ilk derece

mahkemesini direk olarak davalıları başvuranların avukatları huzurunda sorgulamaktan

alıkoymaz, aynı zamanda görgü şahitlerinin davalıları teşhis etmesini de engeller. Bu

bağlamda AĐHM, olayın en önemli tanığının, Cumhuriyet Savcısına iki davalıyı, bir kimlik

kontrolü sırasında teşhis etmek istediğini bildirdiğini gözlemler. Başvuranlar, Yargıtay’ın

dikkatini ilk derece mahkemesinin bu tür bir prosedür sağlayamamasına çekmişlerdir. Ancak,

temyiz dilekçelerinde başvuranların belirtmiş oldukları gibi, Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi

davalılardan birinin fotoğrafını sözkonusu görgü şahidine göstermiştir. AĐHM, bu bağlamda,

sözkonusu fotoğrafları ele geçirmenin bile ilk derece mahkemesinin bir seneden fazla

zamanını aldığını ve birçok hatırlatma gerektirdiğini kaydeder.

AĐHM ayrıca davalılardan birinin bulunduğu yerle ilgili verdiği yanıltıcı bilginin dahi ilk

derece mahkemesini davalıyı bir istinabe müzekkeresi ile bir başka mahkemenin yardımını

alarak direk ya da dolaylı olarak sorgulamaya teşvik etmemiştir.

Yukarıda anılan soruşturmada tespit edilen eksiklikler ışığında AĐHM, ulusal

makamların, başvuranların yakınlarının öldürülmesi hususunda AĐHS’nin 2. maddesinin

gerektirdiği gibi etkili bir soruşturma yürütmediği sonucuna varmıştır.

Bu nedenle AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesinin usul açısından ihlal edildiği sonucuna

varmıştır.

II. AĐHS’NĐN 3. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Başvuranlar, yetkili makamların iddialarına kayıtsız kalmasının, AĐHS’nin 3. maddesi

bağlamında insanlık dışı muamele anlamına geldiğinden şikayetçi olmuştur.

Hükümet, görüşlerinde bu şikayete cevap vermemiştir.

AĐHM, yetkili makamların etkili bir soruşturma yürütmemesinin, başvuranlar hususunda

AĐHS’nin 3. maddesine aykırı bir muamele teşkil edip etmediği konusunun, AĐHS’nin 2.

maddesine dayanılarak yapılan şikayetten farklı olduğu kanaatindedir. 2. madde kapsamındaki

şikayet, usuli gereklere ilişkin olup 3. madde çerçevesindeki kötü muamele ile ilgili değildir

(bkz. Tahsin Acar - Türkiye [BD], no. 26307/95, 237. paragraf, 8 Nisan 2004).

Başvuranlar, yakınlarının öldürülmesi hakkında yapılan soruşturmanın yetersizliği

nedeniyle açıkça manevi ve ruhsal sıkıntılar yaşamış oldukları halde AĐHM, başvuranlar

hususunda, 3. maddenin ayrıca ihlal edildiği sonucuna varılmasını haklı çıkaracak özel

unsurlar tespit edilmediği kanaatindedir (ibid, 239. paragraf ve burada anılan hususlar; bkz.

Dündar - Türkiye, no. 26972/95, 91. paragraf, 20 Eylül 2005; Çelikbilek - Türkiye, no.

27693/95, paragraflar 98-99, 31 Mayıs 2005 ve burada anılan hususlar).

Bu nedenle, sözkonusu şikayetin dayanaktan yoksun olduğu ve AĐHS’nin 35.

paragrafının 3. ve 4. maddeleri bağlamında reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Birinci başvuran Sabri Gasyak, maddi tazminat olarak 100,000 Euro ve manevi tazminat

olarak 200,000 Euro talep etmiştir.

Diğer üç başvurandan her biri maddi tazminat olarak 92,000 Euro ve manevi tazminat

olarak 200,000 Euro talep etmiştir. Sözkonusu üç başvuran, maddi tazminat taleplerini ifade

ederken Valilik tarafından kendilerine ve yakınlarına ödenen tazminat meblağlarını göz önüne

almıştır.

Hükümet, başvuranların taleplerini destekleyen deliller sunmadıklarını ve talep ettikleri

meblağların, dava koşulları altında haklı sebeplere dayanmadığını ileri sürmüştür.

AĐHM, tespit edilen ihlal ve ileri sürülen maddi tazminat arasında illiyet bağı bulunmadığı

kanısındadır; bu nedenle, sözkonusu talebi reddeder. Ancak, benzer davaları göz (bkz. Nesibe

Haran - Türkiye, no. 28299/95, 107. paragraf, 6 Ekim 2005; bkz. ayrıca Dündar, 109.

paragraf) önüne alarak ve hakkaniyet temelinde, başvuranların her birine manevi tazminat

olarak 10,000 Euro ödenmesine karar vermiştir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Başvuranlar ayrıca ulusal mahkemeler ve AĐHM önünde yaptıkları masraf ve harcamalar

için 6,400 Euro talep etmiştir. Taleplerini desteklemek için avukatlarının dava üzerinde

harcadığı saatlerin bir listesini sunmuşlardır.

Hükümet, bu talebe itiraz etmiştir.

AĐHM içtihadına göre, bir başvuran ancak gerçekten gerekli olduklarını ve meblağın

makul olduğunu ispatladığı müddetçe yargılama masraf ve giderlerinin tazminine hak kazanır.

Mevcut davada, sunulan belgeleri ve yukarıda kaydedilen kriterleri göz önüne alan AĐHM,

başvuranlara, toplam olarak, tüm başlıklar altındaki yargılama masraf ve giderlerini kapsayan

4,000 Euro tazminat ödenmesini makul bulmuştur.

C. Gecikme faizi

AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı

faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar vermiştir.

AĐHM YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK,

1. Oybirliğiyle adam öldürme hususunda Temmuz 2002’den sonra yürütülen soruşturmanın

etkinliğine ilişkin AĐHS’nin 2. maddesi bağlamında yapılan şikayetin kabuledilebilir, ve oy

çokluğuyla diğer şikayetlerin kabuledilemez olduğuna;

2. Oybirliğiyle Savunmacı Devlet makamlarının etkili bir soruşturma yürütmemesi hususunda

AĐHS’nin 2. maddesinin usul açısından ihlal edildiğine;

3. Oybirliğiyle;

(a) Savunmacı Devlet’in başvuranlara, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın

kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden

Sorumlu Devlet’in ulusal para birimine çevrilerek:

(i) Başvuranların her birine 10,000 Euro (on bin Euro) manevi tazminat ve

uygulanabilecek her tür vergi,

(ii) Yargılama masraf ve giderleri için başvuranlara toplam olarak 4,000 Euro (dört bin

Euro) ve uygulanabilecek her tür verginin ödenmesine,

b. Yukarıda anılan üç aylık sürenin aşılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için

Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan

eklemek suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

4. Başvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine,

KARAR VERMĐŞTĐR.

Đngilizce hazırlanmış, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 13 Ekim

tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.