COUNCIL  
AVRUPA  
OF EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ÜÇÜNCÜ DAĐRE  
GARBUL/TÜRKĐYE  
(B a ꢀvuru no. 64447/01)  
KARAR  
STRAZBURG  
19 Temmuz 2007  
Sözkonusu karar AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak ,ꢀekle iliꢀkin  
değiꢀiklik yapılabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın  
adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri  
Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari  
olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USULĐ ĐꢀLEMLER  
Davanın nedeni, Türk Hikmet Garbul’un (“baꢀvuran”), 28 Temmuz 1999 tarihinde,  
Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesi  
uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne yaptığı baꢀvurudur (baꢀvuru  
no. 64447/01).  
OLAYLAR  
I. DAVA OLAYLARI  
Baꢀvuran 1967 doğumludur ve AĐHM’ye baꢀvuruda bulunduğu tarihte Aydın  
Cezaevi’nde hapis cezasını çekmektedir.  
A. Polis tarafından gözaltında tutulması ve baꢁvuranın kötü muameleye maruz  
kaldığı iddiası hususundaki sağlık raporları  
Belirsiz bir günde yasadıꢀı silahlı bir örgüt olan PKK’ya dahil olduğu iddiaları  
nedeniyle baꢀvuran hususunda bir yakalam emri çıkarılmıꢀtır. Polis memurları kimliği belirsiz  
birenden telefon almaları ardından baꢀvuranı 2 Temmuz 1997 tarihinde sabah karꢀı 2.00’da  
yakalaꢀmıꢀlardır. Polis ayrıca baꢀvuranın kaldığı evi aramıꢀtır. Polis memurlarınca hazırlanan  
ve baꢀvuran tarafından imzalanan arama ve yakalama emrinden, baꢀvuranın evinin  
aranmasına rıza gösterdiği anlaꢀılmaktadır.  
B. Baꢁvuran aleyhindeki cezai takibat  
3 Temmuz 1997 tarihinde baꢀvuran, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet  
Savcısı önüne çıkarılmıꢀtır. Savcıya, Agit’in (kod adı) kendisini tehdit ederek düğün  
törenlerinde müzisyen olarak çalıꢀırken PKK için para toplamasını istediğini söylemiꢀtir. Bazı  
kimseler hakkında bilgi vermiꢀ ve M.K., F.Ö., S.T. ve F.K. adlı ꢀahısları tanıdığını inkar  
etmiꢀtir.  
Aynı gün Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi önüne çıkarılmıꢀ ve örgüte üye  
olmadığını belirtmiꢀtir. Mahkeme, tutuklu olarak yargılanmasına karar vermiꢀtir.  
Baꢀvuran, cezaevine havale edildiği sırada askerler tarafından dövüldüğünü ileri  
sürmüꢀtür.  
21 Mayıs 1998 tarihinde Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi baꢀvuranın sözkonusu  
örgüt ile hiyerarꢀik ve organik bir bağlantı içerisinde olduğunu tespit etmiꢀtir. Baꢀvuranın  
itirazlarını inandırıcı bulmadığını belirtmiꢀtir. Baꢀvuran, 3713 nolu Kanun’un 168 § 2. ve 5.  
maddeleri uyarınca suçlu bulunmuꢀ ve on iki yıl altı ay hapis cezasına mahkum edilmiꢀtir.  
Baꢀvuran itiraz etmiꢀtir. Dilekçesinde mahkemenin, baskı altında verdiği ifadeleri  
gözönüne almıꢀ olduğunu belirtmiꢀtir.  
23 ꢁubat 1999 tarihinde Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.  
2
C. AĐHM önünde ilgili dava usulleri  
28 Temmuz 1999 tarihli bir yazı ile baꢀvuran AĐHM’ye baꢀvuruda bulunmuꢀtur. 14  
Kasım 1999, 17 ꢁubat 2000, 12 Temmuz 2000 ve 29 Eylül 2000 tarihli yazılarda Mahkeme,  
baꢀvurandan kötü muamele iddialarını destekleyen belgeler sunmasını istemiꢀtir.  
D. Baꢁvuranın kötü muamele iddialarına iliꢁkin soruꢁturma  
1 Kasım 2000 tarihinde baꢀvuran, Đzmir Emniyet Müdürlüğü terörle mücadele ꢀubesi  
polis memurları aleyhinde Đzmir Cumhuriyet Savcısı’na bir ꢀikayette bulunmuꢀtur. 30 Haziran  
ve 2 Temmuz 1997 tarihleri arasında polis tarafından gözaltında tutulduğu sırada iꢀkence  
gördüğünü ileri sürmüꢀtür.  
11 Aralık 2000 tarihinde Cumhuriyet Savcısı, delil eksikliği nedeniyle polis aleyhinde  
cezai takibat baꢀlatmamaya karar vermiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 3. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran polis tarafından gözaltında tutulduğu sırada maruz bırakıldığı kötü  
muamelenin, AĐHS’nin aꢀağıda kaydedilen 3. maddesini ihlal edecek ꢀekilde iꢀkence  
anlamına geldiği hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur:  
“Hiç kimse iꢀkenceye, insanlık dıꢀı ya da onur kırıcı ceza veya iꢀlemlere tabi tutulamaz.”  
Hükümet baꢀvuranın, Cumhuriyet Savcısı’na baꢀvuruda bulunmadan önce ꢀikayetini,  
AĐHM’ye sunmuꢀ olduğunu belirtmiꢀtir. Bu nedenle AĐHM’den, AĐHS’nin 35 § 1. maddesi  
bağlamındaki iç hukuk yollarının tüketilmesi gereğine uyulmadığı için baꢀvurunun  
kabuledilmez olduğuna karar vererek reddetmesini talep etmiꢀtir. Esaslara iliꢀkin olarak  
baꢀvuranın iddialarının gerekçeleri bulunmadığını ileri sürmüꢀtür.  
Baꢀvuran, Hükümet’in sözkonusu baꢀlık altındaki ilk itirazı ile özel olarak  
ilgilenmemiꢀtir. Esaslar hususunda ise yakalandığı andan itibaren çeꢀitli ꢀekil ve derecelerde  
kötü muamele ꢀekillerine maruz kaldığını belirtmiꢀtir. Kendisinin ve aile mensuplarının  
dövüldüklerini, çıplak bırakıldığını, gözlerinin bağlandığını ve uzun süre aynı pozisyonda  
durmak zorunda bırakıldığını ileri sürmüꢀtür. Bununla birlikte tehdit edildiğini, üzerine  
basınçlı su püskürtüldüğünü ve genital organları da dahil olmak üzere vücudunun çeꢀitli  
kısımlarına elektrik ꢀoku uygulandığını iddia etmiꢀtir. Ayrıca Türkiye’deki sağlık raporlarının  
eksikliklerine dikkat çekmiꢀ ve bu hususta yayımlanan sağlık raporlarının güvenilirliğine  
itiraz etmiꢀtir.  
AĐHM baꢀvurunun aꢀağıda kaydedilen nedenlerlen ötürü kabuledilmez olması sebebi  
ile baꢀvuranın AĐHS’nin 35 § 1. maddesi uyarınca iç hukuk yollarını tüketip tüketmediğine  
karar vermenin gerekli olmadığı kanısındadır.  
AĐHM kötü muameleme iddialarının uygun delillerle desteklenmesi gerektiğini  
yinelemektedir. Sözkonusu delilleri değerlendirmek için AĐHM “makul ꢀüphenin ötesinde”  
kanıt standartını kullanmaktadır; ancak, sözkonusu delillerin yeterli derecede güçlü, açık ve  
3
uygun çıkarımlar ile çürütülmemiꢀ benzeri maddi karinelerin birarada mevcut bulunmasından  
kaynaklanabileceğini de eklemektedir.  
Sözkonusu davada AĐHM öncelikle baꢀvuranın yakalanmasına ve gözaltına alınmasına  
iliꢀkin olayların taraflar arasında ihtilaflı olduğunu belirtmektedir. Baꢀvuran, Eskiizmir’deki  
evinde yakalandığını ve 30 Haziran 1997 tarihinde gözaltına alındığını ileri sürmektedir.  
Hükümet buna itiraz etmiꢀtir. AĐHM, baꢀvuran tarafından imzalanan yakalama emrinin de  
dahil olduğu resmi belgelere göre, baꢀvuranın 2 Temmuz 1997 tarihinde Yamanlar’daki bir  
evde yakalandığını gözlemlemektedir. Aleyhinde yürütülen cezai takibat sırasında yakalandığı  
yere ve tarihe itiraz etmediğini ve iddia edilen olaylardan üç yıl dört ay sonra 1 Kasım  
2000’de konuya yetkili yerel makamlara ilettiğini gözönüne alan AĐHM, Cumhuriyet  
Savcısı’nın baꢀvuranın 2 Temmuz 1997’de Yamanlar’daki bir evde yakalandığına iliꢀkin  
tespitlerine itiraz etmenin gerekli olmadığı kanısındadır.  
Sözkonusu davada baꢀvuranın ꢀikayetine konu kötü muamele, dayak, elektrik ꢀoku ve  
basınçlı su püskürtülmesini içermektedir. Bununla birlikte, baꢀvuranın iddialarının  
güvenilirliği hususunda ꢀüphe uyandıran birçok unsur mevcuttur.  
Baꢀvuranın gözaltında tutulması sonunda hazırlanan sağlık raporunda (3 Temmuz  
1997), alnında ve sağ bacağında hafif bir sıyrık ve rengi ve boyutları belirtilmeksizin  
göğsünde bir kırmızılık olduğu belirtilmektedir. Sağ bacaktaki hafif sıyrık yanında sözkonusu  
sağlık raporu, yakalanmasından dokuz saat sonra baꢀvurusu hususunda yayımlanan sağlık  
raporu ile aynıdır (2 Temmuz 2003). AĐHM sözkonusu sağlık raporlarında değinilen  
göstergelerin, baꢀvuranın ileri sürdüğü kötü muameleye kanıt oluꢀturmakta yetersiz olduğu  
kanısındadır. Bu hususta AĐHM, baꢀvuran tarafından iddia edildiği ꢀekilde maruz bırakılan  
kötü muamelenin, vücudunda ciddi izler bırakacağını ve polis tarafından gözaltında tutulduğu  
sürenin sonunda, resmi olarak tutuklanmasından önce kırk sekiz saatten az bir süre geçmiꢀtir,  
kendisini muayene eden doktor tarafından farkedileceğini belirtmektedir. Bu nedenle 2 ve 3  
Temmuz 1997 tarihlerinde yayımlanan sağlık raporlarındaki bulgular, baꢀvuranın kötü  
muamele tarifini doğrulamamakta ve bu tariflerle uyuꢀmamaktadır.  
AĐHM baꢀvurana iliꢀkin yayımlanan sağlık raporlarındaki detay eksiklerinin  
farkındadır. Ancak dava dosyasında, sözkonusu rapordaki bulguları kuꢀku verici bulan veya  
baꢀvuranın iddialarını destekleyen hiçbir kanıt mevcut bulunmadığını belirtmektedir.  
Özellikle dava dosyasında baꢀvuranın, gözaltında tutulduğu süre sonunda baꢀka bir doktoru  
görmek istediğine ve bu isteğinin reddedildiğine iliꢀkin bir delilin mevcut olmadığını da  
eklemektedir.  
Ayrıca yakalandığı sırada baꢀvuranın, 2 Temmuz 1997 tarihli sağlık raporunda  
belirtilen yaralanmaların doğruluğunu kanıtladığı kabul edilse dahi, sözkonusu yaralanmaların  
niteliği makul ꢀüphenin ötesinde baꢀvuranın yakalandığı tarihte kendisine kaba kuvvet  
uygulanmıꢀ olabileceği kuꢀkusunu yansıtmamaktadır. Bununla birlikte, baꢀvuran iddia ettiği  
gibi tehditlere ve/veya sözlü hakarete maruz kalmıꢀ ve bunun sonucunda endiꢀe veya  
huzursuzluk hissetmiꢀ olsa bile AĐHM bu tür hislerin 3. madde bağlamında küçük düꢀürücü  
muamele anlamına gelmediğini yinelemektedir.  
Sonuç olarak sunduğu deliller AĐHM’nin, baꢀvuranın makul ꢀüphenin ötesinde  
yakalandığı veya gözaltına alındığı sırada iꢀkenceye, insanlık dıꢀı ve küçük düꢀürücü  
muameleye maruz kaldığı sonucuna varması için yeterli değildir.  
4
Baꢀvurunun sözkonusu kısmı açıkça temelden yoksundur ve AĐHS’nin 35 §§ 3. ve 4.  
maddeleri bağlamında reddedilmelidir.  
II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, kendisini yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi  
kürsüsünde askeri bir hakim bulunması nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir mahkeme  
tarafından adil ꢀekilde yargılanma hakkının elinden alındığı hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur.  
Ayrıca aleyhindeki suçlamaları destekleyecek delil bulunmadığı halde mahkum edildiğini  
belirtmiꢀtir. Baꢀvuran, iddialarını AĐHS’nin 6. maddesine dayandırmıꢀtır.  
AĐHM sözkonusu ꢀikayetlerin AĐHS’nin ilgili kısmı aꢀağıda kaydedilen 6 § 1.  
maddesi bağlamında incelenemesi gerektiği kanısındadır:  
“Herkes ... cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, yasayla  
kurulmuꢀ bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının ... hakkaniyete uygun ... olarak  
görülmesini istemek hakkına sahiptir.”  
A. Kabuledilebilirlik  
AĐHM baꢀvurunun sözkonusu kısmının AĐHS’nin 35 § 3. maddesi bağlamında  
temelden yoksun olmadığını belirtmektedir. Ayrıca kabuledilmez olduğu sonucuna varmak  
için gerekçe bulunmamaktadır. Bu nedenle kabuledilebilir olduğuna karar verilmelidir.  
B. Esaslar  
1. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı  
AĐHM, sözkonusu davada ortaya çıkan konuların benzeri konulara iliꢀkin birçok  
davayı incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır.  
AĐHM sözkonusu davada farklı bir sonuca varmak için gerekçe görmemektedir.  
Dolayısıyla AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır.  
2. Davanın hakkaniyete uygunluğu  
Baꢀvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil olarak yargılanma  
hakkının ihlal edildiği sonucunu gözönüne alan AĐHM, kendi huzurunda görülen davaların  
hakkaniyete uygunluğuna iliꢀkin diğer ꢀikayeti incelemenin gerekli olmadığı kanısındadır.  
III. AĐHS’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ HUSUSUNDAKĐ DĐĞER ĐDDĐALAR  
9 Mayıs 2006 tarihli görüꢀlerinde baꢀvuran, yukarıda anılan gerekçelere dayanarak,  
AĐHS’nin 8. ve 13. maddeleri bağlamında ꢀikayetini sunmuꢀtur. Özellikle gözaltında  
bulunduğu süre içerisinde avukat yardımı almasına izin verilmediğini, aile mensuplarının  
nerede olduğundan haberdar edilmediğini ve evinin arama emri olmaksızın arandığını  
belirtmiꢀtir.  
AĐHM sözkonusu ꢀikayetlerin, 9 Mayıs 2006’da AĐHM’ye sunulmadan 6 ay önce  
vuku bulan olaylara ve kararlara iliꢀkin olduğu sonucuna varmıꢀ ve bu nedenle AĐHS’nin 35  
§§ 1. ve 4. maddelerine uygun olarak ꢀikayetleri reddetmiꢀtir.  
5
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
AĐHS’nin 41. maddesi aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci  
Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete  
uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuran manevi zarar için 27,000 Euro talep etmiꢀtir.  
Hükümet sözkonusu meblağa itiraz etmiꢀtir.  
AĐHM 6 § 1. maddenin ihlal edilmesinin, baꢀvuranın uğradığı manevi zarar için  
baꢀlıbaꢀına tazminat teꢀkil ettiği kanısındadır.  
AĐHM ayrıca sözkonusu davada olduğu gibi baꢀvuranın, AĐHS’nin bağımsızlık ve  
tarafsızlık gereklerini karꢀılamayan bir mahkeme tarafından mahkum edildiği durumlarda  
yeniden yargılamanın veya davanın yeniden açılmasının ilke olarak ihlalin tazmininde uygun  
bir yol olduğu kanısındadır.  
B. Mahkeme masrafları  
Baꢀvuran, yerel mahkemeler huzurunda görülenler de dahil olmak üzere mahkeme  
masrafları için 7,500 Euro talep etmiꢀtir. Talebini, Đstanbul Barosu’nun tavsiye edilen asgari  
ücret listesine dayandırmıꢀtır. Ancak herhangi bir makbuz veya belge sunmamıꢀtır.  
Hükümet sözkonusu meblağa itiraz etmiꢀtir.  
AĐHM içtihatına göre baꢀvuran, ancak gerekli oldukları için yapıldıklarını ve  
miktarlarının makul olduğunu tespit edildiği müddetçe mahkeme masraflarının tazminine hak  
kazanmaktadır. Sözkonusu davada kendisine sunulan verileri ve yukarıda kaydedilen kriterleri  
gözönüne alan AĐHM yerel davalarda yapılan masrafların tazmini talebini reddetmekte ve  
AĐHM önünde yapılan masraflar için Avrupa Konseyi’nden kabul edilen 850 Euroluk yasal  
yardım hariç 1,000 Euro tazminat verilmesine karar vermektedir.  
C. Gecikme Faizi  
AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı  
marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar  
vermiꢀtir.  
BU NEDENLERLE, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. ꢁikayetin baꢀvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından hakkaniyete uygun  
olarak yargılanma hakkına iliꢀkin kısmının kabuledilebilir ve kalan kısmının kabuledilmez  
olduğuna;  
6
2. AĐHS’nin, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsız ve tarafsız olmamasına iliꢀkin  
6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Baꢀvuranın, AĐHS’nin 6. maddesi bağlamındaki diğer ꢀikayetini değerlendirmenin gerekli  
olmadığına;  
4. Đhlal bulgusunun baꢀlıbaꢀına baꢀvuranın uğradığı manevi zararın tazmini için yeterli  
olduğuna;  
5. (a) sorumlu Devletin baꢀvurana, kararın AĐHS’nin 44 § 2. maddesine göre kesinleꢀtiği  
tarihten itibaren üç ay içerisinde, uygulanabilecek her türlü vergiden muaf olmak üzere  
kararın verildiği tarihte uygulanan oran üzerinden yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere  
mahkeme masrafları için 150 Euro (yüz elli Euro) ödemesi gerektiğine;  
(b) Yukarıda kaydedilmiꢀ olan üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar,  
Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle  
oluꢀacak faiz oranına göre yukarıda belirtilen miktarlarda ödenecek basit faizi ödemekle  
yükümlü olduğuna karar vermiꢀ,  
6. Baꢀvuranların adil tazmin taleplerinin kalan kısmını reddetmiꢀtir.  
Đꢀbu karar, Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77. Maddesi’nin 2. ve  
3. fıkraları uyarınca 19 Temmuz 2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
7