COUNCIL  
A V R U P A  
OF E U R O P E  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
DÖRDÜNCÜ DAĐRE  
GABAY – TÜRKĐYE  
(Baꢀvuru no. 70829/01)  
KARAR  
STRAZBURG  
25 Ekim 2005  
Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, ꢀekle  
iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Gabay – Türkiye davasında,  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Dördüncü Daire),  
Baꢀkan J. CASADEVALL,  
Yargıçlar R. TÜRMEN,  
M. PELLONPÄÄ,  
R. MARUSTE,  
K. TRAJA,  
L. MIJOVIC  
J. ŠIKUTA ve  
Bölüm Sekreteri M. O’BOYLE’un katılımı ile kapalı oturumda 4 Ekim 2005 tarihinde  
toplanmıꢀ ve anılan tarihte izleyen kararı vermiꢀtir:  
USUL  
1. Dava, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34.  
maddesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, bir Türk vatandaꢀı olan Yusuf Gabay  
tarafından, 16 Kasım 2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılan baꢀvurudan  
(no. 70829/01) kaynaklanmaktadır.  
2. Baꢀvuran, Ankara Barosu’na bağlı avukat J. Ertürk tarafından temsil edilmiꢀtir.  
Türk Hükümeti (“Hükümet”) AĐHM huzurundaki iꢀlemler için bir Ajan tayin etmemiꢀtir.  
3. 3 Eylül 2002 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi, baꢀvurunun kısmen  
kabuledilmez olduğuna karar vermiꢀ ve iꢀlemlerin süresine iliꢀkin ꢀikayeti bildirmeye karar  
vermiꢀtir. AĐHS’nin 29 § 3. maddesini uygulayan AĐHM, baꢀvurunun esaslarına ve  
kabuledilebilirliğine iliꢀkin birlikte hüküm vermeye karar vermiꢀtir.  
4. 1 Kasım 2004 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi, Daire’lerinin yapısını  
değiꢀtirmiꢀtir ( Đç Tüzük 25 § 1. madde). Bu dava, yeni oluꢀturulmuꢀ Dördüncü Daire’ye  
verilmiꢀtir (Đç Tüzük 52 § 1. madde).  
OLAYLAR  
5. Baꢀvuran 1939 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir.  
6. Belirli olmayan bir tarihte, baꢀvuran, borçluları tarafından 1980 ve 1981 yılları  
arasında çıkarılan altı senedi ödetmek amacıyla borçluları aleyhine icra takiplerine giriꢀmiꢀtir.  
Đcra takipleri neredeyse on yıl sürmüꢀtür. 1993 yılında, baꢀvurana, faiziyle birlikte,  
54.000.000 Türk Lirası (TL) para ödenmiꢀtir.  
7. Baꢀvuran, 25 Ocak 1994 tarihinde, Đstanbul Ticaret Mahkemesi’nde borçlularına  
karꢀı dava açmıꢀ ve ödemenin gecikmesi sonucu maruz kaldığı zarara karꢀılık, Borçlar  
Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca ek tazminat talep etmiꢀtir. Ödemenin on yıllık gecikme  
1
ile yapıldığını ve bu süreçte enflasyonun yükselmesinden kaynaklanan zararının, ona geciken  
ödeme karꢀılığı ödenmesine karar verilen faizi aꢀtığını iddia etmiꢀtir.  
8. 17 Nisan 1995 tarihinde, mahkemeye bir bilirkiꢀi raporu sunulmuꢀtur. Bilirkiꢀi  
raporu, enflasyona karꢀı maruz kaldığı zararları kanıtlayamadığı gerekçesiyle baꢀvurana ek  
tazminat ödeme kararının verilmemesi gerektiğini belirtmiꢀtir.  
9. 5 Ekim 1995 tarihinde, Đstanbul Ticaret Mahkemesi, bilirkiꢀi raporunda belirtilen  
gerekçeler dolayısıyla baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir. Baꢀvuran temyiz etmiꢀtir.  
10. 24 Aralık 1996 tarihinde, Yargıtay, baꢀvuranın ödemenin gecikmesi dolayısıyla  
zararlara maruz kalmıꢀ olduğu ve ona tazminat ödenmesine karar verilmesi gerektiği  
gerekçesiyle ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀtur. Dava, ilk derece mahkemesine iade  
edilmiꢀtir.  
11. 29 Eylül 1997 tarihinde, ilk derece mahkemesi ilk kararına bağlı kalmıꢀtır.  
Baꢀvuran temyiz etmiꢀtir.  
12. 3 Kasım 1999 tarihinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ilk derece mahkemesinin  
kararını onaylamıꢀtır. Baꢀvuranın düzeltme talebi, 24 Nisan 2000 tarihinde reddedilmiꢀtir. Bu  
karar baꢀvurana 24 Mayıs 2000 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
13. Baꢀvuran, iꢀlemlerin süresinin Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 6 § 1.  
maddesinde öngörülen “makul süre” ꢀartıyla uyuꢀmamıꢀ olduğundan ꢀikayetçi olmuꢀtur,  
sözkonusu madde ꢀöyledir:  
“1. Herkes, … medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, … konusunda karar verecek  
olan, … [bir] mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, … görülmesini istemek hakkına  
sahiptir.”  
14. Hükümet bu iddiaya itiraz etmiꢀtir.  
15. Dikkate alınacak süreç, 25 Ocak 1994 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 24 Nisan 2000  
tarihinde sona ermiꢀtir. Đlk derece mahkemesi ve Yargıtay’ın sırasıyla iki ve üç karar vermiꢀ  
oldukları bu süreç, dolayısıyla, üç ay ve altı yıl sürmüꢀtür.  
A. Kabuledilebilirlik  
2
16. Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 35 §  
3. maddesinin anlamı dahilinde, bu ꢀikayetin temelsiz olmadığını kaydeder. AĐHM, ayrıca,  
ꢀikayetin baꢀka açılardan da kabuledilmez olmadığını kaydeder. Dolayısıyla, kabuledilebilir  
ilan edilmelidir.  
B. Esaslar  
17. AĐHM, iꢀlemlerin süresinin makuliyetinin, davanın olayları ıꢀığında ve davanın  
karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve ilgili makamların davranıꢀı ve tartıꢀmada baꢀvuran için neyin  
tehlikede olduğu kriterlerine atfen değerlendirilmesi gerektiğini yineler (bkz., diğer birçok  
içtihadın yanı sıra, Frydlender – Fransa [BD], no. 30979/96, § 43, AĐHM 2000-VII).  
18. AĐHM, bu davadaki konuyla benzer konular ortaya koyan davalarda, sıklıkla,  
AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz., yukarıda anılan, Frydlender).  
19. AĐHM, yerel mahkemelerin, üç ay altı yıllık süreç boyunca iꢀlemlerde beꢀ karar  
verdiğini kaydeder. Ancak, AĐHM, Đstanbul Ticaret Mahkemesi’nin karar tarihi (29 Eylül  
1997) ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun baꢀvuranın temyizine iliꢀkin karar tarihi (3  
Kasım 1999) arasında bir ay iki yıllık uzun bir sürenin geçtiği gerçeğini gözden kaçıramaz.  
Hükümet, iꢀlerin bu durumuna herhangi bir açıklama getirmemiꢀtir. Böyle bir açıklama veya  
baꢀvuranın suçlu olduğuna dair herhangi bir gösterge olmadığı durumda, gecikmenin, yerel  
mahkemelerin temyiz iꢀlemlerini ele alıꢀına isnat olunabileceği değerlendirilmelidir (bkz.,  
mutatis mutandis, Nuri Özkan – Türkiye, no. 50733/99, § 21, 9 Kasım 2004).  
20. Kendisine sunulan bütün belgeleri incelemiꢀ olan AĐHM, Hükümet’in, AĐHM’yi  
bu davada farklı bir sonuca varmaya ikna edebilecek herhangi bir delil veya iddia ortaya  
koymadığını değerlendirir. Bu konudaki içtihadını göz önünde tutarak, AĐHM, bu davada  
iꢀlemlerin süresinin haddinden fazla olduğunu ve “makul süre” ꢀartını karꢀılamadığını  
değerlendirir.  
21. Buna göre 6 § 1. madde ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
22. AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:  
“ Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek  
Sözleꢀmeci Taraf’ın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,  
zarar gören tarafın hakkaniyete uygun bir surette tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
3
23. Baꢀvuran, 3.000 Euro (Euro) manevi tazminat talep etmiꢀtir.  
24. Hükümet, talep edilen miktarın haddinden fazla olduğunu iddia etmiꢀtir.  
25. AĐHM, Dava olaylarını göz önünde tutarak ve eꢀitlik temeline dayalı bir  
değerlendirme yaparak, baꢀvurana 2.000 Euro (Euro) manevi tazminat ödenmesine karar  
verir.  
B. Mahkeme Masrafları  
26. Baꢀvuran, ayrıca, AĐHM’de yapılan mahkeme masraflarına karꢀılık 2.000 Euro  
talep etmiꢀtir.  
27. Hükümet, taleplerin haddinden fazla ve asılsız olduğunu belirtmiꢀtir. Hükümet,  
baꢀvuran tarafından, iddialarını kanıtlamak için bir makbuz veya herhangi baꢀka bir belgenin  
sunulmamıꢀ olduğunu iddia etmiꢀtir.  
28. Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi içtihadına göre, baꢀvuran, ancak mahkeme  
masraflarının zorunlu olarak ve gerçekten yapıldığı ve miktarının makul olduğu kanıtlandığı  
durumda mahkeme masraflarının ödenmesi hakkına sahiptir. Bu davada, sahip olduğu  
bilgileri ve yukarıda belirtilen kriterleri göz önünde tutan AĐHM, baꢀvuranın iddiasını tam  
olarak kanıtlayamadığını değerlendirir. Ancak, davanın ꢀartlarında, baꢀvurana, bu baꢀlık  
altında 500 Euro tazminat ödenmesine karar vermek makuldür.  
C. Gecikme faizi  
29. AĐHM, gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere  
uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar  
vermiꢀtir.  
BU SEBEPLERLE AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Baꢀvurunun kalanının kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. a) Sorumlu Devlet’in, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği tarihten  
itibaren üç ay içinde, baꢀvurana, manevi tazminata iliꢀkin olarak 2.000 Euro (iki bin Euro)  
ve mahkeme masraflarına iliꢀkin olarak 500 Euro (beꢀ yüz Euro), artı tabi olabilecek her  
türlü vergiyi, ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirası’na dönüꢀtürerek ödemesine;  
4
b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için  
yukarıdaki miktara Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan  
eklemek suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;  
6. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalanının reddine  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi  
uyarınca 25 Ekim 2005 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
Michael O’BOYLE  
Sekreter  
Josep CASADEVALL  
Baꢀkan  
5