C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
FALAKOĞLU- TÜRKĐYE DAVASI (No:2)  
(Baꢀvuru no:11840/02)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
10 Ekim 2006  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
bazı düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın  
adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri  
Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari  
olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve 11840/02 baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu  
ülke vatandaꢀı olan Bülent Falakoğlu’nun (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne  
(AĐHM) 18 ꢁubat 2002 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin Temel Đnsan Haklarını  
güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından K.T. Sürek tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran 1974 doğumlu olup Đstanbul’da ikamet etmektedir. Olayların meydana  
geldiği dönemde baꢀvuran, merkezi Đstanbul’da bulunan Yeni Evrensel gazetesi yazı iꢀleri  
müdürüdür.  
3 Aralık 2000 tarihinde Yeni Evrensel gazetesinin 791. sayısının 6. sayfasında  
“Yedekle ve Kullan” baꢀlıklı bir yazı yayınlanmıꢀtır.  
Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Baꢀsavcısı 13 Aralık 2000 tarihli bir  
iddianameyle, gazetenin yazı iꢀleri müdürü olan baꢀvuran hakkında ceza davası açmıꢀtır.  
DGM Cumhuriyet Baꢀsavcısı sözkonusu maddeye dayanarak, baꢀvuranı Türk Ceza  
Kanunu’un 312 § 2. maddesi uyarınca halkı ırk ve bölge farklılığı gözeterek kin ve  
düꢀmanlığa tahrik etmekle suçlamıꢀtır.  
Baꢀvuran Đstanbul DGM’de görülen davasında, dava konusu makale yazarının Kürt  
sorunu hakkında kiꢀisel bakıꢀ açısını yansıttığını belirterek, ırk veya bölge ayrımcılığı  
gözeterek halkı kin ve düꢀmanlığa tahrik etmek gibi bir amaç gütmediğini ileri sürmüꢀ ve  
özellikle AĐHS’nin 6. ve 10. maddeleri ile sağlanan güvenceye atıfta bulunmuꢀtur.  
18 Temmuz 2001 tarihinde, üç sivil hakimden oluꢀan Đstanbul DGM heyeti, TCK’nın  
312 § 2 maddesi uyarınca baꢀvuranı suçlu bularak, iki yıl hapis cezası ile birlikte 182.520.000  
Türk Lirası para cezasına çarptırmıꢀ, ardından hapis cezasını para cezasına çevirerek  
baꢀvuranı 2.403.180.000 T.L (yaklaꢀık 1780 Euro) ödemeye mahkum etmiꢀtir. Mahkeme  
ayrıca 5680 sayılı Basın Kanunu’nun 2 § 1. maddesi gereğince gazetenin iki gün süreyle  
geçici olarak yayınını durdurmasına karar vermiꢀtir.  
Karar gerekçelerinde iddianamede yer alan dava konusu makalenin ilgili kısımlarına  
atıfta bulunan Đstanbul DGM, Kürt sorununu ve Kürt kökenli insanlara uygulanan baskıyı  
tartıꢀma konusu yapan bu türden makalelerin, TCK’nın 312 § 2. maddesi uyarınca ırk ve  
bölge ayrımcılığı gözeterek halkı kin ve düꢀmanlığa sevk ettiğine kanaat getirmiꢀtir.  
Yargıtay, ilk derece mahkemesinin gerekçeleri ile dosyanın içeriğini dikkate alarak 21  
Kasım 2001 tarihinde temyiz edilen kararı onamıꢀtır.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. AĐHS’NĐN 10. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran Yeni Evrensel gazetesi yazı iꢀleri müdürü sıfatıyla mahkum edilmesinden  
ꢀikayetçi olmakta ve AĐHS’nin 10. maddesine gönderme yapmaktadır.  
2
AĐHM bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3 maddesine göre açıkça dayanaktan yoksun kabul  
edilemeyeceğini saptamıꢀtır. Bunun dıꢀında baꢀka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile  
karꢀılaꢀılmadığından Mahkeme, sözkonusu ꢀikayeti kabuledilebilir bulmuꢀtur.  
Baꢀvuran Yeni Evrensel gazetesi yazı iꢀleri müdürü sıfatıyla mahkum edilmesinin  
ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğini ileri sürmektedir.  
Hükümet baꢀvuranın bu savına karꢀı çıkmaktadır. Baꢀvuranın ifade özgürlüğü  
hakkında yönelik bir müdahalenin varlığını kabul etmekle birlikte Hükümet, bunun AĐHS’nin  
10. maddesinin 2. paragrafıyla haklı kılındığını savunmaktadır.  
AĐHM sözkonusu mahkumiyet kararının, Sözleꢀme’nin 10 § 1 maddesi ile güvence  
altına alınan ifade özgürlüğü hakkına yönelik bir müdahale teꢀkil ettiği hususunun taraflar  
arasında bir ihtilafa yol açmadığını belirtir. AĐHS’nin 10 § 2 maddesi uyarınca müdahalenin  
yasa ile öngörüldüğüne ve toprak bütünlüğünün korunması gibi meꢀru bir amaç güttüğüne  
yönelik bir itirazda da bulunulmamıꢀtır (Bkz. Yağmurdereli-Türkiye, no: 29590/96, 4 Haziran  
2002). Bu durumda anlaꢀmazlık, müdahalenin “demokratik bir toplumda gerekli” olup  
olmadığı sorusuna dayanmaktadır.  
AĐHM, dava konusu makalede, makale yazarının “Türk-Kürt ve diğer milliyetlerden  
tüm emekçilere” çağrıda bulunarak “ inkar ve baskı politikası” konusuna değindiğini “hukuki  
eꢀitliğin tanınması” ꢀeklindeki açıklamalara yer verdiğini tespit etmektedir. Makale yazarına  
göre “Anayasal ve fiili eꢀitliğin sağlanması önündeki tüm yasakların son bulması, asimilasyon  
hedefli politikalardan vazgeçilmesi (…)” gerekmektedir.  
DGM, Kürt sorununu ve Kürt kökenli insanlara uygulanan baskıyı tartıꢀma konusu  
yapan bu türden makalelerin, TCK’nın 312 § 2. maddesi uyarınca ırk ve bölge ayrımcılığı  
gözeterek halkı kin ve düꢀmanlığa sevk ettiğine kanaat getirmiꢀtir.  
AĐHM iç mahkemeler tarafından belirtilen gerekçeleri dikkatle incelemiꢀ ve bu  
gerekçelerin tek baꢀına, baꢀvuranın ifade özgürlüğü hakkına yapılan müdahaleyi haklı  
kılmaya yeterli olamayacağı sonucuna varmıꢀtır (Bkz., mutatis mutandis, Sürek-Türkiye no:  
24762/94, 8 Temmuz 1999). Ayrıca, yapılan incelemeden, bu makalenin ꢀiddeti, isyanı ya da  
demokratik ilkelerin her türlü inkarını teꢀvik ettiği ꢀeklinde bir değerlendirilme yapılması için  
bir neden görememektedir.  
Diğer yandan AĐHM daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren baꢀka  
davalar da incelediğini ve AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını hatırlatır  
(Bkz. özellikle, Đbrahim Aksoy-Türkiye no: 28635/95, 30171/96 ve 34535/97, Kızılyaprak-  
Türkiye, no: 27528/95, 2 Ekim 2003). AĐHM mevcut davayı içtihatları ıꢀığı altında incelemiꢀ  
ve terörle mücadeleye bağlı zorluklara karꢀın, Hükümetin davayı farklı ꢀekilde  
sonuçlandıracak hiçbir tespit ve delil sunmadığını tespit etmiꢀtir. (Bkz. Đbrahim Aksoy, ve  
Đncal-Türkiye, 9 Haziran 1998 tarihli karar, Derleme Kararlar ve Hükümler).  
AĐHM ayrıca, baꢀvuran hakkında verilen mahkumiyet kararında sözkonusu durumda  
verilebilecek olan en ağır cezanın, yani para cezasıyla beraber iki yıl hapis cezasının- bu ceza  
daha sonra para cezasına çevrilmiꢀtir- verildiğini tespit etmektedir. Ayrıca, sözkonusu  
gazetenin yayınının iki gün süreyle durdurulmasına karar verilmiꢀtir.  
3
Sonuç olarak, baꢀvuran hakkında verilen mahkumiyet kararının amaçlanan hedeflerle  
orantısız olduğuna ve demokratik bir toplumda gerekli olmadığına kanaat getirmektedir.  
Bu nedenle AĐHS’nin 10. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuran maddi tazminat olarak 2.000 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran para cezasının  
ödendiğine dair yirmi-üç adet makbuz sunmaktadır. Baꢀvuran aynı zamanda manevi tazminat  
olarak 4.000 Euro talep etmektedir.  
Hükümet talep edilen miktarların aꢀırı olduğunu ileri sürerek bu iddialara karꢀı  
çıkmaktadır.  
Maddi tazminatla ilgili olarak AĐHM, baꢀvurana verilen para cezalarının AĐHS’nin 10.  
maddesinin ihlalinin doğrudan bir sonucu olduğunu tespit etmektedir. Bu nedenle ödenen  
miktarların, baꢀvurana geri ödenmesi uygun olacaktır. AĐHM, elindeki mevcut bilgilerden  
hareketle hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana 1.780 Euro ödenmesinin makul olduğu  
kanaatindedir.  
Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise AĐHM, baꢀvuranın, davanın koꢀulları nedeniyle bir  
tür karmaꢀaya maruz kalmıꢀ olabileceğine kanaat getirerek, AĐHS’nin adil tazmin öngören 41.  
maddesi gereğince ve bu alandaki içtihatlarını dikkate alarak, baꢀvurana 3.000 Euro tutarında  
manevi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.  
B. Masraf ve Harcamalar  
Baꢀvuran, AĐHM ve yerel mahkemeler nezdinde yaptığı masraf ve harcamalar için  
3.000 Euro tazminat talebinde bulunmaktadır. Baꢀvuran bu harcama miktarını kanıtlayıcı  
hiçbir belge sunmamıꢀtır.  
Hükümet bu talebe karꢀı çıkmaktadır.  
Mahkemenin bu konudaki içtihadı ve mevcut unsurlar doğrultusunda, AĐHM tüm  
masraflarla birlikte baꢀvurana 1.500 Euro ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
C. Gecikme Faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz  
oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun geri kalanının kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;  
4
3. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay  
içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı  
Hükümet tarafından baꢀvurana:  
i. maddi tazminat için 1.780 Euro (bin yedi yüz seksen) ödenmesine;  
ii. manevi tazminat için 3.000 Euro (üç bin) ödenmesine;  
iii. masraf ve harcamalar için 1.500 Euro (bin beꢀ yüz) ödenmesine;  
iiii.yukardaki miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;  
b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar,  
Hükümetin, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit  
oranda basit faizi uygulamasına;  
4. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77§§ 2 ve 3  
maddesine uygun olarak 10 Ekim 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
5