COUNCIL

OF EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ D A ĐRE

FAHRETTĐN AYDIN – TÜRKĐYE DAVASI

(B a ꢀvuru no. 31695/02)

KARAR

STRAZBURG

29 Ocak 2008

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tâbi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

FAHRETTĐN AYDIN – TÜRKĐYE KARARI

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 31695/02 no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı

Fahrettin Aydın’ın (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 6 Haziran 2002

tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ

olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, AĐHM önünde Diyarbakır Barosu avukatlarından E. Talay tarafından temsil

edilmiꢀtir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1963 doğumludur ve Diyarbakır’da yaꢀamaktadır. Eğitim-Sen üyesi bir tarih

öğretmeni olan baꢀvuran, somut baꢀvuruya yol açan olaylar yaꢀandığında Diyarbakır Atatürk

Lisesi’nde görev yapmaktaydı.

26 ve 27 Ekim 1998 tarihlerinde Eğitim-Sen’in bağlı olduğu KESK’in Diyarbakır

ꢀubesince yapılan çağrıyla, sendikalı devlet memurlarının olağanüstü hal bölgesi dıꢀındaki

diğer görevlere atanmasını protesto etmek amacıyla baꢀvuran iꢀyerine, üzerinde “Sürgünler

bizi korkutamaz – KESK Diyarbakır” sloganı yazan bir rozet takarak gelmiꢀtir.

28 Mayıs 1999 tarihinde 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 4 (g) maddesi

uyarınca Olağanüstü Hal Bölge Valisi kararı ile Milli Eğitim Bakanlığı baꢀvuranı

Giresun’daki bir okula tayin etmiꢀtir.

Baꢀvuran Diyarbakır Đdare Mahkemesi’ne baꢀvurarak Giresun’a tayininin iptal

edilmesini istemiꢀtir. Mahkeme 14 Haziran 2000 tarihinde esas üzerine inceleme yapmadan

talebi reddetmiꢀ, KHK’nın 7. maddesine göre sözkonusu KHK’ya binaen yapılan idari

iꢀlemlerin iptali için idare mahkemelerine baꢀvurulamayacağını kaydetmiꢀtir.

Baꢀvuran 14 Haziran 2000 tarihli kararı 28 Ağustos 2000 tarihinde temyiz etmiꢀ,

dilekçesinde sözkonusu KHK’nın 7. maddesinin AĐHS’nin 6 ve 13. maddesinde belirtilen

haklarını ihlal ettiğini savunmuꢀtur.

18 Ekim 2001 tarihinde Danıꢀtay, Diyarbakır Đdare Mahkemesinin kararını onamıꢀ,

Danıꢀtay kararı baꢀvurana 12 Aralık 2001 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.

Hükümet, görüꢀlerinde baꢀvuranın kendi isteği üzerine 21 Haziran 2006 tarihinde

Diyarbakır’daki bir okula tayin edildiğini bildirmiꢀtir.

HUKUK

I. HÜKÜMETĐN ÖN ĐTĐRAZLARI

Hükümet öncelikle somut baꢀvurunun AĐHS hükümleriyle madde bakımından uyumsuz

olması nedeniyle reddedilmesi gerektiğini ifade etmiꢀtir. Bu bağlamda Mahkemenin

1

FAHRETTĐN AYDIN – TÜRKĐYE KARARI

içtihadına atıfta bulunmuꢀlar (Pellegrin – Fransa [BD], no. 28541/95) ve devlet memurlarının

meslek hayatına iliꢀkin ihtilafların AĐHS’nin 6. maddesi kapsamı dıꢀında olduğunu

savunmuꢀlardır.

Đkinci olarak baꢀvuranın Giresun’a tayinini takiben baꢀka bir ꢀehre tayin edilmesini

Milli Eğitim Bakanlığı’ndan talep etmemiꢀ olması nedeniyle iç hukuk yollarını tüketmemiꢀ

olduğunu savunmuꢀlardır. Bu bağlamda baꢀvuranın 2006 yılında böyle bir talepte

bulunduğunda Diyarbakır’daki bir okula tayin edildiğini hatırlatmıꢀtır.

AĐHS ile uyuꢀmazlıkla ilgili ilk ön itiraza iliꢀkin olarak Mahkeme, önceki davalarda

Hükümetin benzer itirazlarını inceleyip reddetmiꢀ olduğunu hatırlatır (bkz. Metin Turan –

Türkiye, no. 20868/02). Bu bağlamda sözkonusu memur ile devlet arasındaki iliꢀkinin özel

niteliği nedeniyle, maaꢀ, ödenek ve benzer haklara iliꢀkin sıradan iꢀ ihtilaflarının AĐHS’nin

6/1. maddesinin güvencesinden mahrum bırakmanın ilke olarak doğru olmadığına dair yeni

içtihadına iꢀaret eder (Vilho Eskelinen vd. – Finlandiya [BD], no. 63235/00). Bu nedenle

sözkonusu itirazı reddeder.

Đç hukuk yollarının tüketilmediği konusundaki ikinci itiraza iliꢀkin olarak ise Mahkeme

bu itirazın AĐHS’nin 13. maddesine dayalı olarak getirilen ꢀikâyetin esası ile yakından iliꢀkili

olduğu görüꢀündedir. Bu nedenle itirazı ꢀikâyetin esası ile birleꢀtirir.

II. AĐHS’NĐN 11. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran AĐHS’nin 11. maddesine dayanarak baꢀka bir ꢀehre tayin edilmesinin sendikal

faaliyetlerine bir misilleme olduğunu savunmuꢀtur.

Hükümet bu görüꢀe itiraz etmiꢀtir. Baꢀvuranın görev yerinin değiꢀtirilmesinin sendikal

faaliyetleri ile ilgisi olmadığını belirtmiꢀler ve tayinden sonra da baꢀvuranın bunlara devam

edebileceğini savunmuꢀlardır. Hükümete göre 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca

tüm kamu görevlileri değiꢀik ꢀehirlerde görevlendirilebilmektedir.

Kendisine sunulan tüm delilleri inceleyen Mahkeme, baꢀvuranın Giresun’a sendikal

faaliyetleri yüzünden tayin edildiği iddiasını destekleyen tespit ya da delil sunmadığını belirtir

(bkz. a contrario Metin Turan, yukarıda anılan). Bu nedenle Mahkeme, baꢀvuranın tayininin

AĐHS’nin 11. maddesinde belirtilen haklarına bir ihlal teꢀkil ettiğini tespit etmemiꢀtir.

Mahkeme ayrıca daha önce benzer ꢀikâyetler inceleyip ihlal tespit etmediğini hatırlatır

(bkz. Ertaꢀ Aydın vd, no. 43672/98; Ademyılmaz vd. – Türkiye, no. 41496/98, 41499/98,

41501/98, 41502/98, 41959/98, 41602/98 ve 43606; Bulğa vd. – Türkiye, no. 43974/98 ve

Akat – Türkiye, no. 45050/98). Mahkeme somut davada yukarıda anılan baꢀvurulardaki

tespitlerinden uzaklaꢀmak için özel koꢀul görmemektedir.

Baꢀvurunun bu kısmı açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle AĐHS’nin 35/3. ve

35/4. maddeleri uyarınca reddedilmelidir (ayrıca bkz. Soysal vd. – Türkiye, no. 54461/00,

54579/00 ve 55922/00).

2

FAHRETTĐN AYDIN – TÜRKĐYE KARARI

III. AĐHS’NĐN 6 VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, iç hukukta 285 sayılı KHK uyarınca yapılan idari iꢀleme itiraz edebileceği

etkili bir yol olmamasından ꢀikâyetçi olmuꢀtur. Bu bağlamda AĐHS’nin 6 ve 13. maddelerini

öne sürmüꢀtür. Mahkeme baꢀvuranın ꢀikâyetinin 13. madde kapsamında incelenmesi

gerektiğini belirtir.

Hükümet baꢀvuranın görüꢀüne itiraz etmiꢀtir.

A. Kabuledilebilirlik

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik

unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

Mahkeme o tarihte yürürlükte olan mevzuatın 285 sayılı KHK’ya dayalı olarak yapılan

idari iꢀlemlerin iptali için idari mahkemelere baꢀvurulmasına izin vermediğini gözlemler.

Mahkeme daha önce benzer davaları incelemiꢀ ve Türk hukuk sisteminde baꢀvuranın

baꢀka bir ꢀehirde görevlendirilmesi ꢀeklindeki idari iꢀleme itiraz edebileceği etkili hukuk yolu

bulunmaması bakımından AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (Ertaꢀ

Aydın vd, yukarıda anılan; Ademyılmaz vd, yukarıda anılan; Bulğa vd, yukarıda anılan; Akat,

yukarıda anılan; Soysal vd, yukarıda anılan). Somut davada baꢀka bir sonuca varmak için

neden görmemektedir. Bu nedenle Hükümetin ön itirazı reddedilmelidir.

Sonuç olarak 13. madde ihlal edilmiꢀtir.

IV. AĐHS’NĐN DĐĞER MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran AĐHS’nin 8, 10 ve 14. maddelerini öne sürmüꢀ, Hükümet iddialara itiraz

etmiꢀtir.

Mahkeme, baꢀvuranın AĐHS’nin 8, 10 ve 14. maddelerine dayanan ꢀikayetlerini

incelemiꢀtir. Ancak elindeki tüm delilleri dikkate aldığında davada sözkonusu hükümlerin

ihlalini ortaya çıkarabilecek unsur tespit etmemektedir. Bu nedenle baꢀvurunun bu kısmı

açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle AĐHS’nin 35/3. ve 35/4. maddeleri uyarınca

reddedilmelidir.

V. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

3

FAHRETTĐN AYDIN – TÜRKĐYE KARARI

A. Tazminat

Baꢀvuran, kendisinin Giresun’a tayin edilmesi, ailesinin ise Diyarbakır’da kalması

nedeniyle sürekli seyahat etmek zorunda kaldığını ifade etmiꢀtir. Bu nedenle 20,000 Euro

maddi, 10,000 Euro manevi tazminat talep etmiꢀtir.

Hükümet taleplere itiraz etmiꢀtir.

Mahkeme tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı

kuramamaktadır; bu nedenle talebi reddeder. Ancak baꢀvuranın belli bir manevi zarara

uğramıꢀ olduğu kanaatindedir. Dava koꢀullarını dikkate alarak ve hakkaniyete uygun olarak

baꢀvurana bu baꢀlık altında 500 Euro ödenmesine hükmeder.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran ayrıca AĐHM önündeki masraf ve giderler için 3,000 Euro talep etmiꢀ,

Hükümet talebe itiraz etmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre bir baꢀvuran, ancak masrafların gerçekten ve gerektiği için

yapıldığı ve miktarın makul olduğu kanıtlanmıꢀ ise bunları geri almaya hak kazanmaktadır.

Sözkonusu davada baꢀvuran talep ettiği masrafları gerçekten yaptığını kanıtlamamıꢀtır. Bu

nedenle bu baꢀlık altında ödeme yapılmayacaktır.

C. Gecikme faizi

AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine

uyguladığı orana üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiꢀtir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmemesine iliꢀkin ön itirazının ꢀikayetin esası ile

birlikte incelenmesine ve itirazın reddine;

2. Etkili hukuk yolu hakkına iliꢀkin ꢀikâyetin kabuledilebilir, baꢀvurunun kalan kısmının

kabuledilemez olduğuna;

3. AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;

4. (a) Sorumlu Devlet’in baꢀvurana, AĐHS’nin 44/2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği

tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk

Lirası’na çevrilerek ve uygulanabilecek her türlü vergiden muaf tutularak 500 Euro (beꢀ

yüz Euro) manevi tazminat ödemesine;

(b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için

Hükümetin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredilere uyguladığı faiz oranına üç

puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine

4

FAHRETTĐN AYDIN – TÜRKĐYE KARARI

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları uyarınca 29 Ocak 2008 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

Sally DOLLÉ

Kâtip

Françoise TULKENS

Baꢀkan

5