COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ DAİRE

EZEL TOSUN – TÜRKİYE

(Başvuru no. 33379/02)

KARAR

STRAZBURG

10 Ocak 2006

Bu karar AİHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen şartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, şekle

ilişkin değişiklik yapılabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Ezel Tosun – Türkiye davasında,

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Daire),

Başkan J.-P. COSTA,

Yargıçlar A.B. BAKA,

R. TÜRMEN,

K. JUNGWIERT,

M. UGREKHELIDZE,

A. MULARONI,

E. FURA-SANDSTRÖM,

Bölüm Sekreter Yardımcısı S. NAISMITH’in katılımı ile kapalı oturumda 6 Aralık 2005

tarihinde toplanmış ve anılan tarihte izleyen kararı vermiştir:

USUL

1.Dava, Ezel Tosun (“başvuran”) isimli Türk vatandaşının, 22 Temmuz 2002

tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Hürriyetlerin Korunması Sözleşmesi’nin (“Sözleşme”) 34.

maddesine dayanarak Türkiye Cumhuriyeti aleyhine AİHM’ye yaptığı başvurudan (no.

33379/02) kaynaklanmaktadır.

2.Başvuran, Bursa Barosu’na bağlı Tüfek, Ahmetoğlu ve Ünal isimli avukatlar

tarafından temsil edilmiştir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) AİHM’deki yargılama için bir Ajan

tayin etmemiştir.

3.7 Ekim 2004 tarihinde, AİHM, başvuruyu kısmen kabuledilmez ilan etmiş ve

işlemlerin uzunluğuna ve başvuranın mallarından faydalanma hakkına ilişkin şikayetleri

bildirmeye karar vermiştir. AİHS’nin 29 § 3. maddesini uygulayarak, başvurunun

kabuledilebilirliği ve esaslarını aynı anda ele alıp bir karara varmaya karar vermiştir.

OLAYLAR

4.Başvuran Ankara’da ikamet etmektedir.

5.1973 yılında, yetkililer, Mudanya’da bir kadastro planı yapmışlar ve yerel planları

düzenlemişlerdir. Bu değişikliğin ardından, başvurana ait 25 arsa, 23 diğer kişi adına

tapulanmıştır. Haziran 1973’te, başvuran, bu karara itiraz etmiş ve bu kararın iptali için

Tapulama Komisyonu’na başvurmuştur. Ancak, 26 Mayıs 1974 tarihinde, Komisyon

başvuranın talebini reddetmiştir.

6.20 Haziran 1974 tarihinde, başvuran, 23 davalı aleyhine Mudanya Tapulama

Mahkemesi’nde dava açmıştır. İhtilaf konusu olan arsanın değişiklik yapılmadan önce

kendisine ait olduğunu iddia etmiş ve Tapu Sicili’ndeki kayıtların düzeltilmesini talep

etmiştir.

7. 1982 yılında, dava Mudanya Kadastro Mahkemesi’ne nakledilmiştir.

8.14 Mayıs 2002 tarihinde, Mudanya Kadastro Mahkemesi başvuranın iddialarını

reddetmiştir.

9.25 Mart 2004 tarihinde, Yargıtay, Mudanya Kadastro Mahkemesi’nin kararını

bozmuştur.

10.İşlemler halen Mudanya Kadastro Mahkemesi’nde devam etmektedir.

HUKUK

1.AİHS’NİN 6 § 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

11.Başvuran, işlemlerin süresinin AİHS’nin 6 § 1. maddesindeki “makul süre” şartıyla

uyumlu olmadığını ileri sürerek şikayetçi olmuştur. Bu maddenin ilgili bölümlerine göre:

“Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, … konusunda karar verecek

olan, … bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, … görülmesini istemek

hakkına sahiptir.”

12.Hükümet, davanın karmaşık olduğunu belirtmiştir.

13. Ele alınacak süre, başvuranın Mudanya Tapulama Mahkemesi’nde dava açtığı

tarih olan 20 Haziran 1974’te başlamıştır. İşlemler halen Mudanya Kadastro Mahkemesi’nde

devam etmektedir. Dolayısıyla, 31 yıldan fazla bir süreden beri devam etmektedir.

14.AİHM’nin yargı yetkisi, ratione temporis, Türkiye’nin bireysel başvuru hakkını

tanıdığını Avrupa İnsan Hakları Komisyonu’na bildirdiği tarih olan 28 Ocak 1987’den sonra

geçen 18 yılı dikkate almasına izin vermektedir. Yine de, bu tarihte işlemlerin durumunu

dikkate almak zorundadır (bkz. Şahiner – Türkiye, no. 29279/95, § 21, AİHM 2001 IX). Bu

önemli tarihte, işlemler halihazırda 12 yıldan fazla sürmüştü.

A.Kabuledilebilirlik

15.Hükümet ilk olarak, başvurunun, ratione temporis olarak AİHM’nin yargı yetkisi

dışında olduğunu ileri sürmüştür.

16.AİHM, bu tür bir itirazı, Şahiner kararında (yukarıda anılan, § 21) reddettiğini not

eder. Bu kararından sapmayı gerektirecek hiçbir özel durum görmemiştir. Buna göre, AİHM,

Hükümet’in sözkonusu itirazını reddeder.

17.Hükümet, AİHM’den, AİHS’nin 35 § 1. maddesi kapsamında iç hukuk yollarını

tüketilmediğinden başvuruyu reddetmesini talep etmiştir. Başvuranın, AİHM’ye yaptığı

başvurusundan önce yerel makamlara şikayetlerini bildirmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Yerel işlemlerin hiçbir safhasında başvuranın bu işlemlerin uzunluğunu sorgulamadığını

belirtmiştir.

18.AİHM, iç hukuk yollarının tüketilmesi yükümlülüğünün, bir başvuranın yalnızca,

sözkonusu duruma çare bulmayı ve meydana geldiği iddia edilen zararları tazmin etmeyi

muktedir olan etkili ve yeterli hukuk yollarından normal olarak faydalanmasını gerektirdiğini

tekrarlar (bkz. Karassev – Finlandiya (karar), no. 31414/96, AİHM 1999-II.)

19.AİHM, Türk yasal sisteminin, işlemleri hızlandırmak için herhangi bir hukuk yolu

sunmadığını gözlemler. Aynı şekilde, işlemlerdeki gecikmeler için herhangi bir tazminat da

sunmamaktadır. Buna göre, AİHM, başvuranın AİHS’nin 35 § 1. maddesinin maksadı

açısından faydalanması gereken hiçbir uygun ve etkili hukuk yolu olmadığı sonucuna

varmıştır (bkz. Hartman – Çek Cumhuriyeti, no. 53341/99, § 69, 3 Aralık 2003). Dolayısıyla,

Hükümet’in itirazını reddeder.

20.AİHM, ayrıca bu şikayetin AİHS’nin 35 § 3. maddesi kapsamında temelsiz

olmadığı kanısındadır. Ayrıca, başka herhangi bir gerekçeden dolayı kabuledilmez olmadığını

da not eder. Dolayısıyla, kabuledilebilir ilan edilmesi gereklidir.

B.Esaslar

21.AİHM, işlemlerin uzunluğunun makuliyetinin, davanın koşulları ışığında ve şu

ölçütlere atıfta bulunarak değerlendirilmesi gerektiğini tekrarlar: davanın karmaşıklığı,

başvuranın ve ilgili mercilerin tutumu ve ihtilafta başvuranın karşı karşıya olduğu riskler

(bkz., diğerlerinin yanı sıra, Frydlender – Fransa [BD], no. 30979/96, § 43 AİHM 2000-VII).

22.AİHM, bu başvurudakine benzer konular ortaya koyan davalarda AİHS’nin 6 § 1.

maddesinin ihlal edildiğini sıklıkla tespit etmiştir (bkz. örneğin yukarıda anılan Frydlender –

Fransa).

23.Bu davada, işlemler, ulusal mahkemelerde 1974 yılından beri, yani otuz bir yıldan

beri devam etmektedir. Bu süre içinde, yerel mahkemeler yalnızca iki karar vermiştir.

Kendisine sunulan tüm belgeleri inceleyerek, AİHM Hükümet’in, kendisini bu davada farklı

bir sonuca varmaya ikna edebilecek hiçbir kanıt veya argüman ortaya koymadığı kanısına

varmıştır. Konuya ilişkin içtihadını dikkate alarak, AİHM, bu davada işlemlerin uzunluğunun

aşırı olduğu ve “makul süre” şartını karşılamadığı kanısına varmıştır.

24.Dolayısıyla, 6 § 1. madde ihlal edilmiştir.

II.AİHS’NİN 1. NO’LU PROTOKOLÜ’NÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ

İDDİASI

25.Başvuran ayrıca, işlemlerin uzunluğunun, 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin

teminat altına aldığı, mülkiyet hakkından faydalanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürerek

şikayetçi olmuştur.

26.Hükümet, başvuranın şikayeti ile bağlantılı olarak bir mağdur statüsü olmadığını

öne sürmüştür.

27.AİHM, bu şikayetin, yukarıda incelenen şikayetle yakından bağlantılı olduğunu ve

dolayısıyla kabuledilebilir ilan edilmesi gerektiğini not eder.

28.Ancak, 6 § 1. madde ihlali tespitine ilişkin olarak (bkz. 24. paragraf), AİHM bu

şikayetin esaslarını ayrıca incelemenin gerekli olmadığı kanısındadır (bkz. Zanghi –İtalya, 19

Şubat 1991, Seri A no, 194-C, s. 47, § 23).

III.AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

29.AİHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek

Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği

takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A.Tazminat

30.Başvuran, 15.000 Dolar (12.820 Euro) maddi, 10.000 Dolar (8.545 Euro)manevi

tazminat talep etmiştir.

31.Hükümet bu taleplere itiraz etmiştir.

32.AİHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi zarar arasında herhangi bir sebep

sonuç bağı tespit etmemiştir; dolayısıyla bu iddiayı reddeder. Ancak, başvuranın, işlemlerin

uzunluğu sebebiyle, yalnızca bir ihlal tespiti ile tazmin edilemeyecek olan, sıkıntı ve hayal

kırıklığı gibi manevi zarara uğramış olması gerektiğini kabul etmektedir. Davanın koşullarını

ve içtihadını dikkate alarak AİHM, manevi tazminat için talep edilen toplam miktarın – 8.545

Euro – ödenmesine karar vermiştir.

B.Mahkeme masrafları

33.Başvuran, ayrıca, avukatlarının ücretleri için 15.000 Dolar (12.820 Euro) ve

AİHM’deki masraflar için 300 Dolar (256 Euro) talep etmiştir.

34.Hükümet bu taleplere itiraz etmiştir.

35. AİHM’nin içtihadına göre, bir başvuran, mahkeme masrafları gerçekten ve

gerektiği için yapılmış ve miktarı açısından makul olduğu sürece masraflarının ödenmesine

hak kazanır. Bu davada, elindeki bilgileri ve yukarıdaki ölçütleri dikkate alarak, AİHM, bu

başlık altında 1.000 Euro ödenmesinin makul olduğu kanısına varmıştır.

C.Gecikme faizi

36. AİHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere

uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiştir.

YUKARIDAKİ GEREKÇELERE DAYANARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE

1.Başvurunun kalan kısmının kabulüne;

2.AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3.1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamında başka bir hususun ortaya çıkmadığına;

4.(a)sorumlu Devlet’in başvurana AİHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleştiği

tarihten itibaren üç ay içinde, 8.545 Euro (sekiz bin beş yüz kırk beş Euro) manevi tazminat,

mahkeme masrafları için 1.000 Euro (bin Euro) ve uygulanabilecek her türlü vergiyi ödeme

gününde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk Lirası olarak ödemesine;

(b) yukarıda anılan üç aylık sürenin aşılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için Avrupa

Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle

elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

5. Başvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine

KARAR VERMİŞTİR.

İngilizce hazırlanmış, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 10 Ocak

2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.

S. NAISMITH

J.-P. COSTA

Bölüm Sekreter Yardımcısı

Başkan