COUNCIL

A V R U P A

OF E U R O P E

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

EVRĐM ĐNꢀAAT A.ꢀ. – TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢁvuru no: 19173/03)

KARAR

STRAZBURG

9 ꢀubat 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 19173/03 no’lu davanın nedeni, bir Türk ꢀirketi

olan Evrim Đnꢀaat A.ꢁ.’nin (“baꢀvuran ꢀirket”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 20

Nisan 2003 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin

(“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran ꢀirket, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde, Đstanbul Barosu

avukatlarından M.A. Erol tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢀULLARI

Baꢀvuran ꢀirket, Evrim Đnꢀaat A.ꢁ., Đstanbul’da faaliyet gösteren bir inꢀaat ꢀirketidir.

Baꢀvuran ꢀirket, konut inꢀaatı yapmak üzere, 10 Haziran 1987 tarihinde Ülkü Kent

Yapı Kooperatifi (“kooperatif”) ile bir sözleꢀme imzalamıꢀtır.

Baꢀvuran ꢀirket, Kasım 1991’de projenin % 65’ini tamamlamıꢀtır. Ancak, Kooperatif

Genel Kurulu tarafından yönetim değiꢀmiꢀ ve yeni yönetim baꢀvuran ꢀirketin sözleꢀmesini

feshetmiꢀtir.

1. Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi önündeki tazminat davası

Kooperatif, 22 Temmuz 1992 tarihinde, baꢀvuran ꢀirketin sözleꢀmenin gereklerini

yerine getirmediğini iddia ederek Đstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde baꢀvuran ꢀirket

hakkında dava açmıꢀtır (“ilk dava”). Kooperatif, konut inꢀaatının 31 Ağustos 1991 tarihi

itibariyle tamamlanması gerektiğini, ancak baꢀvuran ꢀirketin Kasım 1991 itibariyle projenin

yalnızca % 65’ini tamamladığını iddia etmiꢀtir.

Aynı tarihte, baꢀvuran ꢀirket, tazminat istemiyle Đstanbul 7. Asliye Ticaret

Mahkemesi'nde kooperatife karꢀı alacak davası açmıꢀtır (“ikinci dava”). Baꢀvuran ꢀirket,

kooperatifin hiçbir sebep göstermeksizin sözleꢀmeyi feshettiğini iddia etmiꢀtir.

Belirtilmeyen bir tarihte, Đstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından söz konusu

davalar birleꢀtirilmiꢀtir. Mahkeme, yargılama sırasında beꢀ kez bilirkiꢀi raporu talebinde

bulunmuꢀ, bu da yargılamanın uzamasına sebep olmuꢀtur. Dava dosyası, 10 Eylül 1993

tarihinde bilirkiꢀilere ulaꢀtırılmıꢀ, ancak bilirkiꢀi raporları 13 Aralık 1995 tarihine kadar

mahkemeye ibraz edilmemiꢀtir.

12 Mayıs 1999 tarihinde, Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi, ilk davayla ilgili olarak

kooperatif lehinde karar vermiꢀ ve talep edilen tazminatın bir kısmının ödenmesine

hükmetmiꢀtir. Taraflar kararı temyiz etmiꢀtir.

22 Aralık 1999 tarihinde, Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi, ikinci davayla ilgili

olarak, baꢀvuran ꢀirketin kooperatif tarafından feshedilen sözleꢀme nedeniyle uğradığı zararı

kanıtlayamadığı gerekçesiyle baꢀvuran ꢀirketin tazminat talebini reddetmiꢀtir.

2

15 Haziran 2000 tarihinde, Yargıtay, asliye mahkemesinin ilk davaya iliꢀkin kararını

onamıꢀtır. Baꢀvuran ꢀirket, karar düzeltme talebinde bulunmuꢀtur.

8 Aralık 2000 tarihinde, Yargıtay, baꢀvuran ꢀirket lehinde karar vererek 15 Haziran

2000 tarihli kararını bozmuꢀtur.

19 Mart 2001 tarihinde, Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi konuya iliꢀkin yeni bir

bilirkiꢀi raporu talep etmiꢀtir. Söz konusu bilirkiꢀi raporu 3 Mayıs 2001 tarihinde mahkemeye

sunulmuꢀtur.

12 Aralık 2001 tarihinde, Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi, baꢀvuran ꢀirket lehinde

karar vererek kooperatifin 1,806,424,884 TL ödemesine hükmetmiꢀtir. Kooperatif kararı

temyiz etmiꢀtir.

30 Eylül 2002 tarihinde, Yargıtay, söz konusu kararı onamıꢀtır. Karar, 30 Ekim 2002

tarihinde Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi’ne gönderilmiꢀ ve 14 Mart 2003 tarihinde

baꢀvurana tebliğ edilmiꢀtir.

2. Ek Tazminat Davası

Baꢀvuran ꢀirket, 4 Haziran 2003 tarihinde, Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca

borca uygulanan düꢀük faiz oranı nedeniyle gördüğü zarara karꢀılık Đstanbul Asliye Ticaret

Mahkemesi’nde kooperatif hakkında ek tazminat davası açmıꢀtır.

30 Aralık 2005 tarihinde, Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi, baꢀvuran ꢀirketin iddia

edilen zararı kanıtlamadığını gerekçe göstererek davayı reddetmiꢀtir. Baꢀvuran ꢀirket, kararı

temyiz etmiꢀtir. 20 Haziran 2007 tarihinde, Yargıtay kararı onamıꢀtır. 17 Mart 2008 tarihinde,

Yargıtay, baꢀvuran ꢀirketin karar düzeltme talebini reddetmiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran ꢀirket, ilk tazminat davasının uzun sürmesi nedeniyle AĐHS’nin 6/1

maddesinde öngörülen “makul süre” ꢀartının yerine getirilmediği konusunda ꢀikayetçi

olmuꢀtur.

Hükümet, bu iddiaya itiraz etmiꢀtir.

Göz önünde bulundurulması gereken süre, 22 Temmuz 1992 tarihinde baꢀlayıp 30

Eylül 2002 tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla, yargılama iki aꢀamalı olarak yaklaꢀık on yıl

iki ay sürmüꢀtür.

A. Kabuledilebilirlik

AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca bu ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olmadığını

kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle ꢀikayet kabuledilebilir niteliktedir.

3

B. Esas

AĐHM, yargılama süresinin uzunluğunun davanın koꢀulları ıꢀığında ve davanın

karmaꢀıklığı, baꢀvuran ile ilgili makamların tutumu ve baꢀvuran için davada neyin tehlikede

olduğu gibi ölçütler dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır (Frydlender /

Fransa, no. 30979/96).

AĐHM, söz konusu davadakine benzer sorunlar içeren davalarda sıklıkla AĐHS’nin 6/1

maddesinin ihlalini tespit etmiꢀtir (Frydlender).

Elindeki belgelerin tamamını inceleyen AĐHM, söz konusu davada farklı bir sonuca

varması için Hükümet’in ikna edici herhangi bir delil veya iddia ortaya koymadığı

kanaatindedir. AĐHM, konuyla ilgili içtihadını göz önünde bulundurarak, söz konusu davada

yargılama süresinin çok uzun olduğuna ve “makul süre” ꢀartının yerine getirilmediğine karar

verir.

Dolayısıyla, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran ꢀirket, 23 Ağustos 2004 tarihli bir yazıyla, AĐHS’nin 6. maddesine iliꢀkin

ꢀikayetle ilgili olarak herhangi bir iç hukuk yolu bulunmaması nedeniyle AĐHS’nin 13.

maddesinin ihlal edildiği konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.

Hükümet, bu ꢀikayete itiraz etmiꢀtir.

AĐHM, bu ꢀikayetin söz konusu yargılamanın sona ermesinden sonraki altı aylık

sürenin dıꢀında yapıldığını kaydeder. AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları

uyarınca altı ay kuralına uyulmadığı gerekçesiyle söz konusu ꢀikayetin reddedilmesine karar

verir.

III. AĐHS’NĐN 1 NO.LU PROTOKOLÜ’NÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ

ĐDDĐASI

Baꢀvuran ꢀirket, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi

tarafından güvence altına alınan mülkiyet hakkının kısıtlandığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.

Hükümet, söz konusu maddenin ihlal edilmediğini belirtmiꢀtir.

AĐHM, söz konusu ꢀikayetin yukarıda incelenen ꢀikayetle ilintili olması nedeniyle

aynı ꢀekilde kabuledilebilir olması gerektiğini kaydeder.

Bununla birlikte, AĐHS’nin 6/1 maddesine iliꢀkin tespitini göz önünde bulunduran

AĐHM, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilip edilmediği konusunun ayrıca

incelenmesine gerek olmadığı kanaatindedir (Öztunç / Türkiye, no. 74039/01; Zanghi / Đtalya,

A Serisi no. 194-C).

IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

4

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun

bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuran ꢀirket, maddi tazminat olarak 287,180 Euro, manevi tazminat olarak ise

15,000 Euro talep etmiꢀtir.

Hükümet, talep edilen miktarların aꢀırı olduğunu ifade etmiꢀtir.

Tespit edilen ihlalle talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı bulunmadığını

kaydeden AĐHM, söz konusu talebi reddeder. Bununla birlikte, AĐHM, baꢀvuran ꢀirketin

manevi zarar görmüꢀ olabileceği kanaatindedir. Dolayısıyla, AĐHM, baꢀvuran ꢀirkete manevi

tazminat olarak 6,000 Euro ödenmesine karar verir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran ꢀirket, ayrıca, AĐHM önünde yapılan yargılama masraf ve giderleri için

10,000 Euro ödenmesini talep etmiꢀtir. Ancak, baꢀvuran ꢀirket, söz konusu talebini

desteklemek üzere herhangi bir belge sunmamıꢀtır.

Hükümet, söz konusu talebin dayanaktan yoksun olduğunu belirtmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre, bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliliğini kanıtladığı makul

miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM, sözkonusu davada, yukarıdaki ölçütleri

ve baꢀvuran ꢀirketin talebini kanıtlarla desteklemediğini göz önünde bulundurarak, bu baꢀlık

altında herhangi bir ödeme yapılmamasına karar verir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Yargılamanın uzun sürmesine iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilir, baꢀvurunun geri kalan

kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca yapılan ꢀikayetin esas yönünden ayrıca

incelenmesine gerek olmadığına;

4. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten

itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na

çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet

5

tarafından baꢀvuran ꢀirkete manevi tazminat olarak 6,000 Euro (altı bin Euro)

ödenmesine;

(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin

yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal

kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları gereğince 9 ꢁubat 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

6