COUNCIL

OF EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜÇÜNCÜ DAĐRE

EVCĐMEN – TÜRKĐYE DAVASI

(B a ꢀvuru no. 21865/02)

KARAR

STRAZBURG

29 Kasım 2007

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tâbi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

EVCĐMEN – TÜRKĐYE KARARI

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 21865/02 no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı olan

Kemal Evcimen’in (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 28 Ocak 2000

tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ

olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, AĐHM önünde Đstanbul Barosu avukatlarından A. ꢁahin tarafından temsil

edilmiꢀtir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1971 doğumludur ve Edirne’de yaꢀamaktadır. Olayların meydana geldiği

tarihte Trabzon’da yayınlanan Özgür Karadeniz adlı yerel gazetenin sahibi ve editörüydü.

Baꢀvuran 15 Ocak 1995 tarihinde yasadıꢀı örgüt mensubu olduğu ꢀüphesiyle gözaltına

alınmıꢀ, 20 Ocak 1995 tarihinde Hakim tarafından tutuklanmasına karar verilmiꢀtir.

10 Mart 1995 tarihinde Erzincan Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı baꢀvuran ve diğer

21 sanık hakkında bir iddianame hazırlamıꢀ, baꢀvuran yasadıꢀı DHKP-C örgütüne üye

olmakla suçlanmıꢀtır. Đddianameye göre baꢀvuranın evinde yasadıꢀı dergiler, gazeteler,

kitaplar ve bir mermi bulunmuꢀtur. Savcı baꢀvuranın aynı zamanda DHKP-C propagandası

içeren bir gazete yayınladığı, yasadıꢀı gösterilere katıldığı, afiꢀ yapıꢀtırdığı, örgütü destekler

nitelikte broꢀür dağıttığı ve yasadıꢀı örgüte eleman kazandırmak amacıyla Karadeniz

Üniversitesi’nde faaliyet yürüttüğünü iddia etmiꢀtir.

1995 yılı içinde değiꢀik tarihlerde ve değiꢀik mahkemelerde baꢀvuran aleyhine 5 dava

açılmıꢀ, baꢀvuran bölücü propaganda yapmak ve gazetesinde nefret ve düꢀmanlığa teꢀvikle

suçlanmıꢀ, davalar daha sonra Erzincan Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde birleꢀtirilmiꢀtir.

Erzincan Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kaldırılıp Erzurum Devlet Güvenlik

Mahkemesi’nin kurulmasına iliꢀkin 4210 sayılı Yasa’nın yürürlüğe girmesiyle 1997 yılında

dava dosyası Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne gönderilmiꢀtir.

27 Kasım 1998 tarihinde Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi baꢀvuranı TCK’nın

168/2. maddesi uyarınca DHKP-C adlı yasadıꢀı örgüt üyeliğinden mahkûm etmiꢀtir.

Mahkeme 15 Kasım 1994 ve 1 Mart 1995 tarihlerinde Özgür Karadeniz gazetesinde

yayınlanan makalelerin bölücü propaganda içerdiği ve nefrete teꢀvik ettiğini tespit etmiꢀtir.

Baꢀvuranın ayrıca yasadıꢀı gösterilere katıldığı, afiꢀ yapıꢀtırdığı, örgütü destekler nitelikte

broꢀür dağıttığı ve yasadıꢀı örgüte eleman kazandırmak amacıyla Karadeniz Üniversitesi’nde

faaliyet yürüttüğünü belirlemiꢀtir. Mahkeme baꢀvuranı 12 yıl 6 ay hapse mahkûm etmiꢀtir.

18 Kasım 1999 tarihinde Yargıtay baꢀvuran hakkındaki 27 Kasım 1998 tarihli kararı

onamıꢀ, baꢀvuran 29 Mayıs 2004 tarihinde ꢀartlı tahliye edilmiꢀtir.

EVCĐMEN – TÜRKĐYE KARARI

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, kendisini yargılayıp mahkûm eden Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi

heyetinde askeri bir yargıcın yer alması nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir mahkeme

tarafından adil yargılanmadığını iddia etmiꢀtir.

A. Kabuledilebilirlik

Hükümet, iç hukuktaki nihai kararın 18 Kasım 1999 tarihinde Yargıtay tarafından

baꢀvuranın temsilcisi huzurunda okunmuꢀ ancak baꢀvurunun 10 Mayıs 2001 tarihinde; yani

altı aylık süre geçtikten sonra yapılmıꢀ olması nedeniyle baꢀvurunun kabuledilemez olarak

ilan edilmesi gerektiğini ifade etmiꢀtir. Ayrıca tarihin belirtildiği bir yazı kendilerine tebliğ

edilmediğinden, baꢀvurunun 28 Ocak 2000 tarihinde yapıldığının kanıtlanmadığını

belirtmiꢀlerdir.

Baꢀvuran Hükümetin görüꢀlerine itiraz etmiꢀ ve baꢀvurusunu Mahkemeye 28 Ocak 2000

tarihli mektupla, öngörülen süre içinde yaptığını iddia etmiꢀtir.

Elindeki belgelere dayanarak Mahkeme baꢀvuranın baꢀvurusunu, somut davaya neden

olan olaylar ve ꢀikâyetlerini belirttiği 28 Ocak 2000 tarihli mektupla yapmıꢀ olduğunu

kaydeder. Baꢀvuranın iç hukuktaki nihai kararı 18 Kasım 1999 tarihinde öğrenmiꢀ olması

nedeniyle Mahkeme baꢀvurunun altı aylık süre içinde yapılmıꢀ olduğunu gözlemler. Bu

nedenle hükümetin altı ay kuralına uyulmadığı yönündeki itirazını reddeder.

Ayrıca AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan

yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da

kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir

niteliktedir.

B. Esas

Hükümet Devlet Güvenlik Mahkemelerinin devletin güvenliği ve bütünlüğüne karꢀı

tehditleri ele almak amacıyla yasayla kurulduğunu savunmuꢀtur. Somut davada baꢀvuranın

Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ile ilgili meꢀru bir ꢀüphesi

olabileceğini tespit için dayanak bulunmadığını ifade etmiꢀlerdir. Hükümet ayrıca Devlet

Güvenlik Mahkemelerinin 2004 yılında kaldırılmasına değinmiꢀtir.

Mahkeme somut davadakine benzer hususları ortaya çıkaran birçok dava incelemiꢀ,

bunlarda AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. Özel – Türkiye, no.

42739/98; Özdemir – Türkiye, no. 59659/00).

Mahkeme somut davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için neden görmemektedir. Buna göre

AĐHS’nin 6/1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

EVCĐMEN – TÜRKĐYE KARARI

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuran 379,320 Yeni Türk Lirası (YTL) (yaklaꢀık 202,600 Euro) maddi, 150,000

YTL (yaklaꢀık 80,115 Euro) manevi tazminat talep etmiꢀtir.

Hükümet, talep edilen miktarların aꢀırı olduğunu iddia etmiꢀtir.

Mahkeme, tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı

kuramamaktadır; bu nedenle talebi reddeder. Ayrıca 6/1. maddenin ihlali tespitinin baꢀvuran

tarafından uğranmıꢀ tüm manevi zararlar için tek baꢀına yeterli tatmin sağladığı görüꢀündedir

(bkz. Incal – Türkiye, Karar Raporları 1998-IV; Çıraklar – Türkiye, Raporlar 1998-VII).

AĐHM, sözkonusu davada olduğu gibi, bir kiꢀinin AĐHS’nin bağımsızlık ve tarafsızlık

ꢀartlarını yerine getirmeyen bir mahkeme tarafından hüküm giymesi durumunda, istenirse

yargılamanın yeniden yapılması veya davanın yeniden açılmasının, prensipte ihlalin

düzeltilmesi için uygun bir yol olduğu görüꢀündedir (bkz. Öcalan – Türkiye, no. 46221/99

[BD]).

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran ayrıca ulusal mahkemeler ve AĐHM önündeki masraf ve giderler için 19,500

Euro talep etmiꢀ, ancak talebini destekleyen herhangi bir makbuz ya da belge sunmamıꢀtır.

Hükümet baꢀvuranın talebinin temelsiz olduğunu savunmuꢀtur.

AĐHM’nin içtihadına göre bir baꢀvuran, ancak masrafların gerçekten ve gerektiği için

yapıldığı ve miktarın makul olduğu kanıtlanmıꢀ ise bunları geri almaya hak kazanmaktadır.

Sözkonusu davada elindeki bilgileri ve yukarıdaki ölçütleri göz önünde bulundurarak AĐHM

bu baꢀlık altında tazminata hükmetmez.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. Đhlal tespitinin baꢀvuran tarafından uğranmıꢀ tüm manevi zararları tazmin için yeterli

olduğuna;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine