C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ESER- TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:5400/02)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
25 Ekim 2005  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (5400/02) baꢀvuru no’lu davanın nedeni,  
bu ülke vatandaꢀı Mustafa Eser’in (baꢀvuran) 19 Ekim 2001 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları  
Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM)  
yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi önünde, Đstanbul Barosu avukatlarından  
H. Kaplan tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran 1945 doğumludur. Olayların geçtiği dönemde Hereke Belediye baꢀkanıdır.  
9 Kasım 1990 tarihinde, baꢀvuran ve altı kiꢀi Türk Ceza Kanunu’nun 203§1  
maddesine dayanılarak zimmet suçuyla ve bu suça iꢀtirakle suçlanmıꢀlardır.  
11 Mart 1991 tarihinde, Kocaeli Ağır Ceza Mahkemesi savunmalarını dinlemiꢀtir.  
Kocaeli Ağır Ceza Mahkemesi belediye makamlarından bilgi istemiꢀ ve dava dosyasının  
Kartal Ağır Ceza Mahkemesi’ne iletilmesini talep etmiꢀtir.  
17 Haziran 1991 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi tarafından, baꢀvuranın belediye  
meclisinin toplantı tutanaklarının dosyaya dahil edilme isteği kabul edilmiꢀtir.  
22 Haziran 1992 tarihinde, Kartal Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davanın dosyası  
incelendikten sonra, Kocaeli Ağır Ceza Mahkemesi iki davanın birleꢀtirilmesine gerek  
olmadığına karar vermiꢀtir.  
7 Temmuz 1993 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi tanıklar için celp müzekkeresi  
çıkarmıꢀ ve Cumhuriyet Savcısından bir tanığın adresinin tespit edilmesini istemiꢀtir.  
8 Ekim 1993 ile 4 Nisan 1994 tarihleri arasında yapılan üç duruꢀma sırasında, Ağır  
Ceza Mahkemesi sekiz tanığın beyanlarını dinlemiꢀtir.  
18 Mayıs 1994 tarihinde, baꢀvuranın avukatı ifadeleri alınmayan tanıkların  
Sayıꢀtay’da görülen dava çerçevesinde dinlendiklerini belirtmektedir. Dinlenen tanıkların  
beyanları yeterli olduğu için dosyanın görüꢀ vermesi amacıyla Cumhuriyet Savcısı’na sevk  
edilmesi gerektiği söylenmiꢀtir. Mahkeme tanıkların adreslerinin tespit edilmesi hususundaki  
isteğini yinelemiꢀ ve duruꢀmanın ertelenmesine karar vermiꢀtir.  
21 Ekim 1994 tarihinde Cumhuriyet Savcısı ek bilgi istemiꢀtir, bu istek 14 Aralık  
1994 tarihinde Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yerine getirilmiꢀtir.  
5 Temmuz 1995 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi, savunma dilekçelerini sunmaları  
için sanıklara süre vermiꢀtir.  
Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki yirmi yedi duruꢀma sırasında, baꢀvuran yirmi defa  
duruꢀmaya katılmamıꢀtır.  
14 Temmuz 1995 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi sanıkların savunma dilekçelerini  
almıꢀ ve savunmaları dinlemiꢀ, duruꢀma sonunda, görevi kötüye kullanmak olarak  
2
nitelendirdiği baꢀvurana isnat edilen olayların, zamanaꢀımına uğradığına karar vermiꢀtir.  
Mahkeme, belediye çalıꢀanlarının delil yetersizliğinden beraatlarına karar vermiꢀ ve davanın,  
Kartal Ağır Ceza Mahkemesi tarafından benzer olaylardan yargılanıp hapis cezasına mahkum  
edilen ve cezası ertelenen belediye muhasebecisi ile ilgili olan kısmını reddetmiꢀtir.  
9 Mayıs 1996 tarihinde, Yargıtay, kararın, baꢀvuranla birlikte belediye muhasebecisi  
ile ilgili olan kısmını bozmuꢀtur.  
7 Ekim 1996 ile 17 Mart 1997 tarihlerinde düzenlenen beꢀ duruꢀmadan birisi  
sanıkların talebi üzerine ertelenmiꢀtir.  
30 Nisan 1997 tarihli duruꢀma sonunda, Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvuranın zimmet  
suçu iꢀlediğine karar vermiꢀ ve baꢀvuranı dokuz yıl, sekiz ay yirmi gün ağır hapis ve zimmete  
geçirilen tutar üzerinden ağır para cezasına mahkum etmiꢀtir.  
7 Mayıs 1998, Yargıtay bu kararı bozmuꢀtur.  
12 Ekim 1998 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi, Cumhuriyet Savcısı’nın kararlarını  
almıꢀtır. Baꢀvuranın tanıkların dinlenmesi yönünde talebini haklı bulmuꢀ ve zimmetine  
geçirdiği miktarların ödenmesi için baꢀvurana süre tanımıꢀtır.  
25 Ocak 1999 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi bir tanığın ifadesini dinlemiꢀtir. Đkinci  
tanığın belirtilen adreste ikamet etmediğinden dolayı bulunamadığını belirtmiꢀ ve adresinin  
tespit edilmesini istemiꢀtir. Duruꢀmaya katılmayan üçüncü tanık aleyhine celp müzekkeresi  
çıkarmıꢀtır.  
21 Nisan 1999 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi bir tanığın halen bulunamadığını  
gözlemlemiꢀ ve adresinin tespit edilmesi için araꢀtırma yapılmasını talep etmiꢀtir. baꢀvuranın  
dilekçesi üzerine, bu kiꢀinin belediyedeki görevinin süresi hakkında Belediye makamlarından  
bilgi istemiꢀtir.  
9 Temmuz 1999 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi, tanığın adresinin tespit edilebilmesi  
için sanıkların avukatlarına ek süre vermiꢀtir.  
9 ꢁubat 2000 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvuranın avukatlarının savunmalarını  
dinlemiꢀtir.  
21 ꢁubat 2000 tarihinde yapılan duruꢀma sırasında, Ağır Ceza Mahkemesi zimmete  
geçirilen tutarların ödendiğini belirten ödendi belgesini dosyaya eklemiꢀ ve ödemenin yapılıp  
yapılmadığının kontrol edilmesi amacıyla Hereke Belediyesi’nin banka hesaplarının  
incelenmesini istemiꢀtir.  
27 Mart 2000 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranı altı yıl beꢀ ay yirmi gün  
hapis ve ağır para cezasına mahkum etmiꢀtir.  
20 Haziran 2001 tarihinde Yargıtay bu kararı onamıꢀtır.  
3
HUKUK AÇISINDAN  
I. AĐHS’NĐN 6 § 1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran dava süresinin, AĐHS’nin 6§1 maddesinde belirtilen “makul süre” ilkesini  
ihlal ettiğini iddia etmektedir.  
Hükümet davanın karmaꢀıklık arz ettiğini belirtmekte ve baꢀvuranın  
yükümlülüklerinin altını çizmektedir. Baꢀvuranın duruꢀmalara katılmamıꢀ olması dava  
süresini yavaꢀlatmıꢀtır. Davanın seyrinde makamların etkisiz olduğu söylenemez, sonuç  
olarak dava süresinin AĐHS ve AĐHM içtihadı uyarınca makul olmadığının  
söylenemeyeceğini belirtmektedir.  
Değerlendirmeye alınacak dönem 9 Kasım 1990 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 20 Haziran  
2001 tarihinde sona ermiꢀtir. Altı duruꢀma yapılmıꢀ ve dava yaklaꢀık on yıl yedi ay  
sürmüꢀtür.  
A. Kabuledilebilirlik hakkında  
AĐHM, baꢀvurunun, AĐHS’nin 35 § 3. maddesine göre açıkça dayanaktan yoksun  
olarak ilan edilemeyeceğini belirtmektedir. Kabuledilemezliğe iliꢀkin baꢀka hiçbir gerekçe  
bulunmamaktadır.  
B. Esas hakkında  
AĐHM bir yargılama süresinin makul olup olmadığının, davanın koꢀullarına göre ve  
baꢀta davanın karmaꢀıklığı olmak üzere, AĐHM tarafından benimsenen kriterler ile baꢀvuran  
ve yetkili mercilerin tutumları dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatır (Bkz., diğerleri  
arasında, Pélissier ve Sassi-Fransa [GC], no: 25444/94, § 67, CEDH 1999-II).  
AĐHM daha önce buna benzer soruları gündeme getiren birçok dava incelediğini ve  
bunların AĐHS’nin 6§1. maddesinin ihlali yönünde sonuçlandığını ortaya koymaktadır ( Bkz.  
Pélissier ve Sassi, adıgeçen, ve Dereci-Türkiye, no:77845/01, 24 Mayıs 2005).  
AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak  
hiçbir olgu ve kanıt sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Bu konudaki içtihadı uyarınca, dava  
konusu yargılama süresinin aꢀırı olduğuna ve “makul süre” koꢀuluna riayet etmediğine karar  
vermiꢀtir.  
Dolayısıyla AĐHS’nin 6 § 1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 41. maddesinde belirtilen unsurlar.  
A. Tazminat  
Baꢀvuran 20.000 Euro (yirmi bin) maddi tazminat, 30.000 Euro (otuz bin) manevi  
tazminat talep etmektedir.  
4
Hükümet bu taleplere itiraz etmektedir.  
AĐHM, tespit edilen ihlaller ile baꢀvuranların ꢀikayetçi olduğu maddi tazminat  
arasında nedensellik bağı bulunmadığından, maddi tazminat talebini kabul etmemiꢀtir. Buna  
karꢀılık manevi tazminat olarak 2.500 Euro (iki bin beꢀ yüz) ödenmesine karar vermiꢀtir.  
B. Masraf ve Harcamalar  
Baꢀvuran, AĐHM nezdinde yaptığı masraf ve harcamalar için 15.000 Euro (on beꢀ bin)  
tazminat talebinde bulunmaktadır.  
Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, içtihatları uyarınca, ancak gerçekten yapılan ve makul bir miktardaki masraf  
ve harcamaların geri ödenebileceğini hatırlatır. Dolayısıyla masraf ve harcamalar için 500  
Euro (beꢀ yüz) ödenmesine karar vermiꢀtir.  
C. Gecikme Faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz  
oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;  
3. a) AĐHS’nin 44§2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay  
içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ye çevrilmek üzere ve miktara  
yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından  
baꢀvurana, manevi tazminat için 2.500 Euro (iki bin beꢀ yüz), masraf ve harcamalar  
için 500 Euro (beꢀ yüz) ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar  
Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz  
oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
4. Adil tazminata iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve  
3. fıkralarına uygun olarak 25 Ekim 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
5