CONSEIL

DE L’EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

DÖRDÜNCÜ DAİRE

EMİN ŞİRİN -TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no:40750/04)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

25 Kasım 2008

İşbu karar AİHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (40750/04) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaşı) Emin Şirin’in (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne 20 Eylül 2004

tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (Avrupa

İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurudur.

Başvuran, İstanbul Barosu avukatlarından Y. Baysal tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOŞULLARI

Başvuran 1948 doğumludur ve Ankara’da ikamet etmektedir.

12 Haziran 1998 tarihinde, başvuran, ihbar ve kıdem tazminatının tahsili talebiyle İstanbul İş

Mahkemesi’nde dava açmıştır.

18 Haziran 1998 tarihinden 24 Nisan 2002 tarihine kadar mahkeme yirmi dört duruşma

gerçekleştirmiştir. Duruşmalar sırasında mahkeme, avukatları ile birlikte hazır bulunan

tarafları ve tanıkları dinlemiş ve ihtilaflı tazminat miktarının belirlenmesi amacıyla bilirkişi

raporu hazırlanmasına karar vermiştir.

24 Nisan 2002 tarihli bir kararla, taraflar tarafından sunulan kanıt ve belgelerin tamamına

dayanarak mahkeme başvuranın talebini kısmen haklı bulmuştur.

26 Nisan 2002 tarihinde, başvuran sözü edilen karar hakkında temyiz başvurusunda

bulunmuştur.

24 Aralık 2002 tarihli bir kararla, Yargıtay, ilk derce mahkemesinin kararını bozmuş ve

davayı iş mahkemesine iade etmiştir.

5 Aralık 2003 tarihli bir kararla, Yargıtay’ın sözü edilen kararına uyarak mahkeme başvuranın

talebini kısmen haklı bulmuştur.

26 Aralık 2003 tarihinde, başvuran, sözü edilen karar hakkında temyiz başvurusunda

bulunmuştur.

25 Ocak 2003 tarihli bir kararla Yargıtay ilk derece mahkemesinin kararını bozmuş ve davayı

iş mahkemesine iade etmiştir.

31 Mayıs 2005 tarihli bir kararla, Yargıtay’ın sözü edilen kararına uyarak mahkeme

başvuranın talebini kısmen haklı bulmuştur.

2 Haziran 2005 tarihinde, davalı taraf, sözü edilen karar hakkında temyiz başvurunda

bulunmuş ve duruşma yapılmasını talep etmiştir.

6 Aralık 2005 tarihinde, Yargıtay, bir duruşma gerçekletilmiştir. Mahkeme celbine rağmen

sözkonusu duruşmada ne başvuran ne de avukatı hazır bulunmuştur. Yargıtay, davalı tarafın

avukatını dinlemiş ve duruşmayı sonlandırmıştır. Aynı gün, dosya unsurlarına dayanarak,

Yargıtay, 31 Mayıs 2005 tarihli kararı onamıştır. Gerekçeli karar, 15 Mart 2006 tarihinde

tarafların bilgisine sunulmuştur.

2 Temmuz 2007 tarihli bir mektupla başvuranın avukatı, 6 Aralık 2005 tarihinden kısa bir

süre önce, tarafların, ihtilaflı sonlandıran bir dostane çözüm imzaladıkları hususunda

AİHM’yi bilgilendirmiştir. 7 Aralık 2007 tarihinde, Hükümet, kabuledilebilirliğe ve esasa

ilişkin görüşlerinde sözkonusu iddiaları doğrulamıştır.

HUKUK

I. AİHS’NİN 6/1 MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran, ulusal mahkemeler ve özellikle Yargıtay önünde görülen yargılamanın süresi

bakımından AİHS’nin 6/1 maddesi ile öngörülen “makul süre” gerekliliğine aykırı olduğu

kanaatindedir.

Hükümet, sözkonusu iddiaya karşı çıkmaktadır.

Dikkate alınacak dönem başvuranın iş mahkemesinde dava açtığı tarih olan 12 Haziran 1998

tarihinde başlamış ve Yargıtay karar tarihi olan 6 Aralık 2005 tarihinde sona ermiştir.

Sözkonusu süre iki dereceli yargıda altı kez görülen dava için yaklaşık yedi yıl altı ay

sürmüştür.

A. Kabuledilebilirliğe ilişkin

AİHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AİHM, ayrıca, başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle başvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

AİHM, yargılama sürecinin makul yapısının dava koşullarını takiben ve mahkeme yerleşik

içtihatları, özellikle davanın karmaşıklığı, başvuranın ve yetkili mercilerin tutumu ve ilgililer

bakımından davanın önemi dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (Bkz.

diğerleri arasından Frydlender-Fransa, başvuru no: 30979/96). AİHM, iş davasının özel bir

ihtimam gerektirdiğini hatırlatmaktadır (Ruotolo-İtalya, 27 Şubat 1992; De Cantelar- Fransa,

başvuru no: 39966/98, 9 Eylül 1999 tarihli Komisyon raporu).

Mevcut davada, AİHM, ulusal mahkemeler önündeki ihtilafın başvuranın kıdem ve ihbar

tazminatının belirlenmesine dayandığını ve birçok bilirkişi incelemesi ile çok sayıda tanığın

dinlenmesi ve yüzleştirilmesini gerektirdiğinden belli bir karmaşıklığı olduğunu

belirtmektedir. Sözkonusu ihtilaf, yedi yıl altı ayın sonunda çözülmüştür: yedi yıl altı ayın,

yalnızca üç yıl on ayı, iş mahkemesinde davanın açıldığı tarih olan 12 Haziran 1998

tarihinden ilk derece mahkemesinin kararı verdiği tarih olan 24 Nisan 2002 tarihine kadar

uzanan dönem için ilk derece mahkemesinde, 24 Aralık 2002 tarihli Yargıtay kararından

sonra, on bir ayı ilk derece mahkemesinde ve son olarak dört ayı 25 Ocak 2005 tarihli

karardan sonra geçmiştir. Yargıtay, ilk temyiz başvurusunu müteakip yaklaşık sekiz ay

ikinciyi müteakip bir yıl bir ay, üçüncüyü müteakip altı ayda karar varmıştır. Oysa, 5521

sayılı kanunun 8/2 maddesi uyarınca, iş mahkemeleri tarafından alınan kararlar hakkında

bulunan temyiz başvurusunu, Yargıtay’ın ilgili dosyayı incelemesinin ardından iki ay

içersinde karara bağlaması gerekmektedir ki sözkonusu süreye mevcut davada riayet

edilmemiştir. Ulusal mercilerin özellikle de Yargıtay’ın mevcut dava koşullarının gerektirdiği

özeni göstermedikleri sonucuna ulaşılmaktadır.

AİHM mevcut davadakine benzer sorunları ortaya koyan davalar incelemiş ve AİHS’nin 6/1

maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir (sözü edilen Frydlender).

Takdirine sunulan unsurların tamamını incelemesinin ardından AİHM, mevcut davada farklı

bir sonuca ulaşmak için Hükümet’in hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatindedir. Konuya

ilişkin içtihadını göz önüne alarak AİHM, mevcut davada ihtilaflı yargı süresinin çok uzun

olduğu ve “makul süre” gerekliliğine riayet etmediği kanaatindedir.

Bu durumda AİHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiştir.

II. AİHS’NİN 13. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran, yargılama süresinin uzunluğundan şikayetçi olmak için Türkiye’de başvuruda

bulunulabilecek hiçbir mercinin mevcut olmamasından şikayetçidir. Başvuran, AİHS’nin 13.

maddesine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet bu konuda görüş bildirmemektedir.

AİHM, AİHS’nin 13. maddesinin, AİHS’nin 6/1 maddesiyle getirilen davaların makul bir

süre içerisinde görülmesi yükümlülüğüne yönelik bir ihlal hakkında ulusal bir mahkeme

önünde şikayette bulunabilme imkanı tanıyan etkili başvuruyu güvence altına aldığını

hatırlatmaktadır (bkz, Kudla-Polonya, başvuru no: 30210/96). AİHM, başvuranın davasına

benzer davalarda Hükümet’in sunmuş olduğu itiraz ve argümanları reddettiğini belirtmektedir

(Tendik ve diğerleri- Türkiye, 22 Aralık 2005; Ebru ve Tayfun Engin Çolak- Türkiye, başvuru

no: 60176/00, 30 Mayıs 2006) ve mevcut davada farklı bir sonuca ulaşmak için hiçbir neden

görememektedir.

Dolayısıyla, AİHM, iç hukukta, AİHS’nin 6/1 maddesi uyarınca başvurana, davasının makul

bir sürede görülmesi hakkını tasdik etme imkanı sağlayan bir başvuru yolunun bulunmayışı

nedeniyle mevcut davada AİHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiği kanaatindedir.

III. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

Başvuran, hiçbir adil tatmin talebinde bulunmamaktadır.