COUNCIL

OF EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ENGĐN – TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no. 6194/04)

KARAR

STRAZBURG

13 Ekim 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tâbi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

ENGĐN – TÜRKĐYE KARARI

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 6194/04 no’lu davanın nedeni Ezgin Engin adlı

T.C. vatandaꢀının (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) 5 Ocak 2004

tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Đliꢀkin Sözleꢀme’nin (“AĐHS”)

34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, AĐHM önünde Đstanbul Barosu avukatlarından M. A. Kırdök ve M. Kırdök

tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

DAVA KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1975 doğumludur ve halen Kocaeli F Tipi Cezaevi’nde tutukludur. 7 Mayıs

1997 tarihinde yasadıꢀı DHKP-C örgütünün faaliyetlerinde yer aldığı ꢀüphesiyle yakalanarak

gözaltına alınmıꢀ, 10 Mayıs 1997 tarihinde Đstanbul DGM hakimi tutuklanmasına karar

vermiꢀtir.

20 Mayıs 1997 tarihinde Đstanbul DGM savcısı baꢀvuranı baꢀka bir sanıkla birlikte, eski

TCK’nın 146/1 maddesi uyarınca Anayasal düzeni bozmaya teꢀebbüsle suçlayan bir

iddianame sunmuꢀtur.

27 Eylül 2001 tarihinde Đstanbul DGM baꢀvuranı suçlandığı üzere mahkûm etmiꢀ ve

ölüm cezasına çarptırmıꢀtır.

14 Mayıs 2002 tarihinde Yargıtay, ilk derece mahkemesi kararını bozmuꢀ, karar yeniden

görüꢀülmek üzere DGM’ye gönderilmiꢀtir.

25 Aralık 2003 tarihinde Đstanbul DGM baꢀvuranı ikinci kez aynı suçtan mahkûm etmiꢀ

ve ömür boyu hapis cezasına çarptırmıꢀ, karar 5 Temmuz 2004 tarihinde Yargıtay tarafından

tekrar bozulmuꢀtur.

5190 sayılı ve 16 Haziran 2004 tarihli yasanın 30 Haziran 2004 tarihinde Resmi

Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesiyle birlikte devlet güvenlik mahkemeleri

kaldırılmıꢀ, baꢀvuran hakkındaki dava dosyası Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’ne

gönderilmiꢀtir.

Dava dosyasında yer alan bilgilere göre, dava halen Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nde

derdesttir.

Yargılama boyunca ilk derece mahkemeleri baꢀvuranın tutukluluk halini her duruꢀma

sonunda, kendi gerek görmeleri ya da baꢀvuranın talebi üzerine incelemiꢀ, ancak delillerin

durumu ve dava dosyası içeriğini dikkate alarak tutukluluğun devamına karar vermiꢀlerdir.

ENGĐN – TÜRKĐYE KARARI

HUKUK

I. AĐHS’nin 5/3 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, AĐHS'nin 5/3 maddesine dayanarak hakkında yürütülen yargılama süresinin

haddinden fazla olduğunu öne sürmüꢀtür.

Hükümet baꢀvuranın görüꢀüne karꢀı çıkmıꢀ ve baꢀvurunun AĐHS'nin 35/1 maddesi

uyarınca iç hukuk yollarının tüketilmemiꢀ olması nedeniyle reddedilmesini talep etmiꢀtir.

Hükümet bu bağlamda, baꢀvuranın tutukluluk halinin devamına itiraz etmediğini

savunmuꢀtur.

Baꢀvuran, etkisiz olduğunu düꢀündüğü için sözkonusu yola baꢀvurmadığını ifade

etmiꢀtir.

AĐHM ayrıca daha önce benzer davalarda Hükümetin sözkonusu itirazını inceleyip

reddettiğini kaydeder (bkz. özellikle Koꢀti vd. – Türkiye, no. 74321/01; Mehmet ꢁah Çelik –

Türkiye, no. 48545/99; Tamamboğa ve Gül – Türkiye, no. 1636/02). AĐHM sözkonusu davada

bu içtihadından ayrılmasını gerektirecek özel koꢀullar tespit etmemiꢀtir. Dolayısıyla

Hükümetin itirazını reddeder.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun açıkça dayanaktan

yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da

kabuledilemezlik unsuru taꢀımadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir

niteliktedir.

Baꢀvurunun esasına iliꢀkin olarak Hükümet, özellikle baꢀvuranın kaçma ve baꢀka suçlar

iꢀleme tehlikesi göz önüne alındığında baꢀvuranın tutuklu yargılanma süresinin makul

olduğunu savunmuꢀtur.

Baꢀvuran iddialarında ısrarcı olmuꢀtur.

AĐHM, sözkonusu davada üç tutukluluk dönemi bulunduğunu gözlemler. Birinci dönem

baꢀvuranın gözaltına alındığı 7 Mayıs 1997 tarihinde baꢀlayıp Đstanbul DGM’nin 27 Eylül

2001 tarihli mahkûmiyet kararıyla sona ermiꢀtir. Sözkonusu tarihten Yargıtay’ın 14 Mayıs

2002 tarihli bozma kararına kadar olan süreyi baꢀvuran, AĐHS’nin 5/1 (a) maddesi

bağlamında “yetkili bir mahkemece mahkûm edildikten sonra” hükümlü olarak geçirmiꢀtir.

Buna göre birinci dönem yaklaꢀık 4 yıl 5 ay sürmüꢀtür. Đkinci dönem Yargıtay’ın ilk derece

mahkemesi kararını bozduğu 14 Mayıs 2002 tarihinde baꢀlayıp Đstanbul DGM’nin baꢀvuranı

ikinci kez mahkûm ettiği 25 Aralık 2003 tarihinde sona ermiꢀtir. Buna göre ikinci dönem

yaklaꢀık 1 yıl 7 ay sürmüꢀtür. Üçüncü tutukluluk dönemi Yargıtay’ın ilk derece mahkemesi

kararını tekrar bozduğu 5 Temmuz 2004 tarihinde baꢀlamıꢀ olup, dava dosyasındaki bilgilere

göre baꢀvuran halen tutuklu durumdadır. Buna göre üçüncü dönem hâlihazırda 5 yıl 2 aydan

fazla sürmüꢀtür. Dolayısıyla baꢀvuranın toplam tutukluluk süresi 11 yıl 2 ayı geçmiꢀtir.

AĐHM, somut baꢀvurudakine benzer sorunlar ortaya çıkaran davalarda sıklıkla

AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. Tutar – Türkiye, no. 11798/03;

Solmaz – Türkiye, no. 27561/02).

ENGĐN – TÜRKĐYE KARARI

Tarafına sunulan tüm delilleri inceleyen AĐHM, somut davada farklı bir sonuca

ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delilin Hükümet tarafından sunulmadığı

kanaatindedir. Konu ile ilgili içtihadını dikkate alarak somut davada baꢀvuranın tutuklu

yargılanma süresinin aꢀırı olduğu ve AĐHS’nin 5/3 maddesine aykırı olduğu görüꢀündedir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

A. Tazminat ve yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran 20,000 Euro manevi tazminat ödenmesi talebinde bulunmuꢀtur. Ayrıca

avukatlık ücreti olarak 5,900 TL (yaklaꢀık 2,680 Euro) ve AĐHM önündeki davada yapılan

kırtasiye, tercüme ve posta gibi giderlere karꢀılık olarak 260 TL (120 Euro) talep etmiꢀtir.

Temsilcisine yaptığı ödemenin faturasını ibraz etmiꢀ, ancak diğer masraf ve harcamaları

belgelendirmemiꢀtir.

Hükümet taleplere itiraz etmiꢀtir.

AĐHM, baꢀvuranın sadece ihlal tespiti ile yeterli olarak tazmin edilemeyecek manevi

zarara uğradığını kabul etmektedir. Dava koꢀulları ve içtihadını dikkate alarak baꢀvurana

9,200 Euro manevi tazminat ödenmesini uygun bulmaktadır.

Ayrıca, taraflarca sunulan bilgilere göre baꢀvuran hakkında yürütülen yargılama halen

devam etmektedir. Bu koꢀullar altında AĐHM, tespit ettiği ihlale son verilmesi için uygun

yolun, adaletin düzgün iꢀletilmesinin gerekleri dikkate alınarak baꢀvuran hakkında devam

eden yargılamanın mümkün olan en ivedi ꢀekilde sonuçlandırılması ve/veya baꢀvuranın

sözkonusu yargılamada karar verilene kadar tahliye edilmesi olacağı kanaatindedir (bkz.

mutatis mutandis, Yakıꢀan – Türkiye, no. 11339/03; Batmaz – Türkiye, no. 34497/06).

Yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin olarak AĐHM, içtihadına göre bir baꢀvuranın,

ancak masrafların gerçekten ve gerektiği için yapıldığı ve miktarın makul olduğu kanıtlanmıꢀ

ise bunları geri almaya hak kazandığını kaydeder. Sözkonusu davada elindeki bilgileri göz

önünde bulundurarak baꢀvurana bu baꢀlık altında 1,000 Euro ödenmesini uygun bulmaktadır.

B. Gecikme faizi

AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine

uyguladığı orana üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiꢀtir.

ENGĐN – TÜRKĐYE KARARI

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;

3. (a) Savunmacı devletin baꢀvurana, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği

tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirasına

çevrilmek üzere:

(i) 9,200 (dokuz bin iki yüz) Euro manevi tazminat;

(ii) 1,000 (bin) Euro yargılama masraf ve giderleri;

(iii) bu miktarlara uygulanabilecek her tür vergiyi ödemesine;

(b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için Avrupa

Merkez Bankası’nın marjinal kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle

elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları uyarınca 13 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.