CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜÇÜNCÜ DAĐRE

ERBAKAN VE ATLI -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru numaraları: 32153/03 ve 32155/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

20 Eylül 2007

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (32153/03 ve 32155/03) baꢀvuru no’lu

davanın nedeni bu ülke vatandaꢀlarından Nuray Erbakan ve Serdar Atlı’nın (baꢀvuranlar ), 1

Ağustos 2003 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) Avrupa Đnsan Hakları

Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri güvence altına alan 34.

maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, Ankara Barosu avukatlarından O. Polat tarafından temsil edilmektedirler.

OLAYLAR

I. DAVANIN UNSURLARI

Baꢀvuranlar, 1992 yılında, Keçiören Belediyesi tarafından gerçekleꢀtirilen bir projeye

kaydolmuꢀlar ve ev sahibi olmak için idare tarafından belirlenen miktarı ödemiꢀlerdir.

Đdare, 8 Mart 1994 tarihinde, baꢀvuranlara arsalar vermiꢀtir.

Đdare, 19 Ekim 1995 tarihinde, projeyi iptal etmiꢀ ve arsa satıꢀ sözleꢀmelerinin

tamamını tek taraflı feshetmiꢀtir.

Zarara uğradıklarını düꢀünen baꢀvuranlar, Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi’nde

Đdare’ye karꢀı tazminat davası açmıꢀlardır.

Mahkeme, baꢀvuranlara kısmen hak vermiꢀ ve Đdareyi, baꢀvuranlara, gecikme faizi

miktarı ile birlikte tazminat ödemeye mahkum etmiꢀtir.

Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

Đdarenin ödeme yapmaması üzerine, baꢀvuranlar cebri icra iꢀlemi baꢀlatmıꢀlardır.

Đdare, mahkeme kararları yerine getirmiꢀtir.

2

Baꢀvuranların her birine iliꢀkin iꢀlemler ile ilgili ayrıntılar ꢀu ꢀekilde gösterilebilir:

GECĐKME

FAĐZLERĐNĐN

HESAPLANMAYA

BAꢁLAMA

Đsimleri ve

baꢀvuru

numaraları

Tazminat miktarları

(Türk Lirası olarak

(TL))

Yargıtay

kararları

tarihleri

Ödemelerin tarihleri ve

miktarları

TARĐHLERĐ

28 Ekim2004 :

9 Temmuz 2001 2 000 000 000 TL

(1 065 Euro)

Nuray Erbakan

32153/03

4 791 500 000 TL

19 KASIM 1999

28 Ekim 2004 :

3 000 000 000 TRL

(1 597 Euro)

15 Mart 2006 :

12 Mayıs 2003 5 000 Yeni Türk Lirası

(YTL)

16 AĞUSTOS

Serdar Atlı

32155/03

6 200 000 000 TL

2001

(3 121Euro)

17 Mart 2006 :

3 150,58 YTL

(1 967 Euro)

HUKUK AÇISINDAN

I. DAVALARIN BĐRLEꢁTĐRĐLMESĐ

Olaylar ve esasa iliꢀkin ortaya koydukları sorun bakımından davaların benzerliğini

dikkate alarak, AĐHM, davaların birleꢀtirilerek tek bir davada incelenmesine karar

vermektedir.

II. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ

ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, idare tarafından alacaklarının ödenmemesi sebebiyle mallarına saygı

haklarının ihlal edilmesinden ꢀikayetçi olmaktadırlar. Baꢀvuranlar, bu bağlamda, 1 No’lu Ek

Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.

A. Kabuledilebilirlik Hakkında

AĐHM, dosya unsurlarının tamamını incelediğinde, idarenin, baꢀvuranların

alacaklarının bir kısmını ödemek suretiyle mahkeme kararlarını kısmen yerine getirdiğini

gözlemlemektedir.

3

AĐHM, içtihadından çıkan kriterler ıꢀığında (Bkz. özellikle, sözü edilen, Akkuꢀ) ve

olayın unsurların tamamını dikkate alarak, baꢀvuruların esastan inceleme konusu yapılması

gerektiği kanaatindedir. AĐHM, baꢀvuruda, hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi tespit

etmemiꢀtir.

B. Esas Hakkında

AĐHM, bu davadakine benzer sorunların ortaya çıktığı davaları birçok kez incelemiꢀ

ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini saptamıꢀtır (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ

ve Aka).

AĐHM, mevcut davaları incelemiꢀ ve Hükümet’in sözkonusu durumda farklı bir

sonuca ulaꢀtırabilecek ne bir olay ne de bir argüman sunduğu kanısındadır.

AĐHM, içtihatlarından doğan ilkeye göre, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi

uyarınca, talep edilebilir olduğuna yeterince kanıt varsa, bir “alacağın” “mülk” olarak

nitelendirilebilir olduğunu hatırlatmaktadır (Bkz. Yunanistan rafinerileri Stran ve Stratis

Andreadis-Yunanistan. 9 Aralık 1994 tarihli karar, Bourdov-Rusya, no: 59498/00 ve Uludağ-

Türkiye, baꢀvuru no: 38861/03, 20 Ekim 2005). Mevcut davada böyle bir durum

sözkonusudur.

AĐHM, ulusal mahkemelerin baꢀvuranlara ödenmesine karar verdiği tazminatın

tamamının ödenmesindeki gecikmenin idareden kaynaklandığını gözlemektedir. Uygulanan

hesaplama yönteminden yola çıkarak (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ), alacağın ödenmesindeki

gecikmenin ilgilileri belli bir zarara uğrattığını tespit etmektedir. Bu bağlamda, Hükümet

ödemenin yapılmamıꢀ olmasını haklı kılacak hiçbir açıklama yapmamaktadır.

Sonuç olarak, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

III. AĐHS’NĐN 17. ve 18. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Aynı olaylara dayanarak, baꢀvuranlar, ayrıca AĐHS’nin 17. ve 18. maddelerinin de

ihlal edildiğini iddia etmektedirler.

AĐHM, bir dayanak gösterilmeden bu maddeler çerçevesinde yapılan ꢀikayetlerin

ꢀikayetlerin 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayet konu aynı

olaylara dayandığını tespit etmektedir.

Sonuç olarak AĐHM, AĐHS’nin 17. ve 18. maddeleri uyarınca yapılan ꢀikayetlerin ayrı

olarak incelenmesinin gerekli olmadığı kanaatindedir.

IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

4

Baꢀvuranların her biri, maddi zarar için 3.142 Euro ve maruz kaldıklarını düꢀündükleri

manevi zarar için de 2.958 Euro talep etmektedirler.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, Akkuꢀ kararında benimsenen hesaplama yöntemini göz önünde bulundurarak

ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında Nuray Erbakan’a 3.142 Euro ve Serdar Atlı’ya 2.150 Euro

maddi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.

Manevi tazminata iliꢀkin olarak, AĐHM, mevcut dava koꢀullarında ihlal tespitinin

kendisinin yeterli adil tazmin oluꢀturduğu kanaatindedir.

B. Masraf ve harcamalar

Baꢀvuranlar, AĐHM önünde yapmıꢀ oldukları masraf ve harcamalar için 6.406 Euro

talep etmektedirler. Baꢀvuranlar, çeviri masraflarına iliꢀkin olarak 152 YTL miktarında (84

Euro) bir fatura ibraz etmektedirler. Ayrıca baꢀvuranlar, toplamda 5.500.000.000 TL (3.041

Euro) olan avukatlık ücretleri ile ilgili sözleꢀmelerin kopyalarını da sunmaktadırlar.

Hükümet, aꢀırı olduğunu düꢀündüğü bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM yerleꢀik içtihadına göre, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca, masraf ve

harcamaların ödenmesi, gerçekliğinin, zorunluluğunun ortaya konulmasını ve miktarlarının

makul olmasını öngörmektedir. Ayrıca, mahkeme masrafları yalnızca tespit edilen ihlalle

ilgili olduğu sürece geri ödenebilir (Beyeler-Đtalya, baꢀvuru no: 33202/96, 28 Mayıs 2002).

Mevcut davada, sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne

alarak AĐHM, 2.000 Euro’nun makul olduğu ve bu miktarın baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak

ödenmesi kanaatindedir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artıꢀın eklenmesinin uygun olacağına hükmeder.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;

2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;

3. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

4. Baꢀvuranların diğer ꢀikayetlerinin ayrı olarak incelenmesine gerek olmadığına;

5. Baꢀvuranların maruz kaldığı manevi zarara iliꢀkin olarak ihlal tespitinin

kendisinin yeterli adil tazmin oluꢀturduğuna;

5

6. a) AĐHS’nin 44§2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç

ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere

Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranlara:

i. maddi tazminat olarak, Nuray Erbakan’a 3.142 Euro (üç bin yüz kırk iki

Euro), Serdar Atlı’ya 2.150 Euro (iki bin yüz elli Euro) ödenmesine;

ii. masraf ve harcamalar için baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 2.000 Euro (iki bin

Euro) ödenmesine;

iii. yukarıda belirtilen miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar

Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan

faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

7. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca hazırlanmıꢀ olup, iç tüzüğün 77§ 2 ve 77§3. maddelerine uygun

olarak 20 Eylül 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.

6