COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

DÖRDÜNCÜ DAĐRE

ERÇIKDI VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE

(Baꢀvuru no. 52782/99)

KARAR

STRAZBURG

11 Nisan 2006

Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak,

üzerinde ꢀekle iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Dava, Mustafa Erçıkdı, Gülꢀen Çamoğlu, Ali Kazan, Bülent Çamoğlu ve Mehmet

Kaya (“baꢀvuranlar”) isimli beꢀ Türk vatandaꢀının, 30 Temmuz 1999 tarihinde, Đnsan Hakları

ve Temel Hürriyetlerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesine dayanarak

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine AĐHM’ye yaptığı baꢀvurudan (no. 52782/99)

kaynaklanmaktadır.

OLAYLAR

I.DAVA OLAYLARI

Baꢀvuranlar, sırasıyla 1959, 1965, 1972, 1959 ve 1972 doğumludur ve Aydın’da

ikamet etmektedir. Baꢀvuranlar, olayların meydana geldiği tarihte Emeğin Partisi’nin Nazilli

ilçe yöneticileri idi. 31 Temmuz 1997 tarihinde, Đzmir Sulh Ceza Mahkemesi, bir broꢀüre el

konulması talimatını vermiꢀtir. 1 Eylül 1997 tarihinde, bu broꢀür, Emeğin Partisi’nin Nazilli

Đlçe Merkezi tarafından dağıtılmıꢀtır. 1 Ekim 1997 tarihinde, Đzmir Devlet Güvenlik

Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranları, ırk ve bölge ayrımı yapmak suretiyle kin ve

düꢀmanlığa teꢀvikle suçlayan bir iddianame hazırlamıꢀ ve Türk Ceza Kanunu’nun 312 §§ 2.

ve 3. maddeleri uyarınca yargılanarak mahkûm edilmelerini talep etmiꢀtir. 17 Mart 1998

tarihinde, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranları mahkûm etmiꢀtir. Bülent

Çamoğlu, bir yıl dokuz ay on altı gün hapis ve 1.576.566 TL para cezasına mahkûm

edilmiꢀtir. Diğer baꢀvuranlar, bir yıl sekiz ay hapis ve 1.433.333 TL para cezasına

çarptırılmıꢀlardır. Gülꢀen Çamoğlu ve Ali Kazan’ın cezaları, sabıka kayıtları olmadığından

ertelenmiꢀtir. 6 Nisan 1999 tarihinde, Yargıtay, birinci derece mahkemesinin kararını

onamıꢀtır.

HUKUK

I.AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuranlar, kendilerini yargılayarak mahkûm eden Đzmir Devlet Güvenlik

Mahkemesi heyetinde askeri yargıç bulunduğundan bağımsız ve tarafsız bir mahkeme

tarafından yargılanmadıklarını ileri sürerek ꢀikâyetçi olmuꢀtur. Ayrıca, Yargıtay Cumhuriyet

Baꢀsavcısı’nın yazılı görüꢀünün kendilerine tebliğ edilmediğini, dolayısıyla bunun,

kendilerinin karꢀı argümanlar ortaya koymalarına imkan vermediğini öne sürmüꢀlerdir.

AĐHS’nin 6. maddesine atıfta bulunmuꢀlardır, bu maddenin ilgili bölümlerine göre:

“Herkes, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan,

yasayla kurulmuꢀ bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının …, hakkaniyete

uygun ve açık olarak görülmesini istemek hakkına sahiptir.”

A.Kabuledilebilirlik

Hükümet, AĐHS’nin 35. maddesi çerçevesinde, baꢀvuranların Đzmir Devlet Güvenlik

Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığına iliꢀkin ꢀikâyetlerinin iç hukuk yollarının

tüketilmemesinden ve altı ay kuralına uyulmamasından dolayı reddedilmesi gerektiğini

belirtmiꢀtir. Bu bağlamda, baꢀvuranların bu ꢀikâyetlerini yerel mahkemelere götürmediklerini

ifade etmiꢀtir. Ayrıca, baꢀvuranların baꢀvurularını AĐHM’ye Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin

kararını verdiği tarihten itibaren altı ay içinde yapmıꢀ olmaları gerektiğini belirtmiꢀtir.

AĐHM, Hükümet’in benzer ön itirazlarını halihazırda inceleyerek reddettiğini tekrarlar

(bkz. Vural – Türkiye, no. 56007/00, § 22, 21 Aralık 2004, Çolak – Türkiye (no. 1), no.

52898(99, §§ 24-27, 15 Temmuz 2004, ve Özdemir – Türkiye, no. 59659/00, § 26, 6 ꢁubat

2003). AĐHM bu davada, yukarıda anılan davalardaki tespitlerinden sapmayı gerektirecek

hiçbir özel durum görmemektedir. Yukarıda anlatılanlar bağlamında, AĐHM, Hükümet’in bu

baꢀlık altındaki ön itirazını reddeder.

Yerleꢀik içtihadı ıꢀığında (diğerlerinin yanı sıra, bkz. Çıraklar – Türkiye, 28 Ekim

1998 tarihli karar, Reports of Judgments and Decisions 1998-VII) ve kendisine sunulan

belgeleri dikkate alarak, AĐHM, baꢀvuranların ꢀikâyetlerinin, belirlenmesi, esasların

incelenmesine bağlı olan, AĐHS kapsamında karmaꢀık hukuki ve olgusal hususlar ortaya

koyduğu kanısındadır. Dolayısıyla, AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesi kapsamında baꢀvurunun bu

kısmının temelsiz olmadığı sonucuna varmıꢀtır. Kabuledilmez olduğunun ilanı için baꢀka

hiçbir sebep belirlenmemiꢀtir.

B.Esaslar

I.Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı

AĐHM, bu davadakine benzer konular ortaya koyan pek çok dava incelemiꢀ ve

AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. Özel, §§ 33-34 ve Özdemir,

§§ 35-36).

Bu davayla ilgili olarak, AĐHM, Hükümet’in farklı bir sonuca varılmasına sebep

olacak herhangi bir kanıt ya da argüman sunmadığı kanısındadır. “Milli güvenlik”le ilgili

suçlara iliꢀkin olarak Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde yargılanan baꢀvuranların, bünyesinde

askeri hakim bulunan bir heyet tarafından yargılanmaya iliꢀkin olarak endiꢀeli olmuꢀ

olmalarının anlaꢀılabilir olduğu kanısındadır. Bu bağlamda, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin,

davanın niteliğiyle ilgili olmayan mülahazalardan gereksiz bir biçimde etkilenmiꢀ

olabileceğinden endiꢀe etmiꢀ olabilirlerdi. Sonuç olarak, baꢀvuranların mahkemenin

bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile ilgili ꢀüpheleri objektif olarak haklı görülebilir (bkz. Đncal –

Türkiye, 9 Haziran 1998 kararı, Reports 1998-IV, s. 1568, § 72, in fine).

Sonuç olarak, AĐHM, baꢀvuranları yargılayıp mahkûm eden Devlet Güvenlik

Mahkemesi’nin, AĐHS’nin 6 § 1. maddesi bağlamında bağımsız ve tarafsız bir mahkeme

olmadığı kanısındadır. Buna göre, sözkonusu madde ihlal edilmiꢀtir.

2.Yargılamanın adilliği

Baꢀvuranların bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma hakkının ihlal

edilmesine iliꢀkin tespitini dikkate alarak, AĐHM, yerel mahkemelerdeki yargılamanın

adilliğine iliꢀkin AĐHS’nin 6. maddesi kapsamında yapılan diğer ꢀikâyetleri incelemenin

gerekli olmadığı kanındadır (bkz. diğerlerinin yanı sıra, yukarıda anılan Đncal, § 74 ve Ükünç

ve Güneꢀ – Türkiye, no. 42775/98, § 26, 18 Aralık 2003).

II.AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek

Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği

takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A.Tazminat

Mustafa Erçıkdı, Bülent Çamoğlu ve Mehmet Kaya toplam 46.000 Euro maddi

tazminat talep etmiꢀtir. Baꢀvuranlar, toplam 25.000 Euro manevi tazminat talep etmiꢀlerdir.

Hükümet, baꢀvuranların taleplerine iliꢀkin görüꢀ bildirmemiꢀtir.

Mustafa Erçıkdı, Bülent Çamoğlu ve Mehmet Kaya’nın maruz kaldığı iddia edilen

maddi zarara iliꢀkin olarak, AĐHM, baꢀvuranların iddialarını destekleyici herhangi bir belge

veya makbuz ortaya koymadıklarını not eder. Dolayısıyla, AĐHM, bu talebi reddeder.

AĐHM, 6. maddenin ihlal edildiği tespitinin, bu bağlamda baꢀvuranların maruz kaldığı

manevi zarar için tek baꢀına yeterli tazmin teꢀkil ettiği kanısındadır (bkz. yukarıda anılan

Đncal, s. 1575, § 82 ve yukarıda anılan Çıraklar, § 45).

B. Mahkeme masrafları

Baꢀvuranlar, AĐHM’deki masraflar için 3.000 Euro talep etmiꢀtir. Taleplerini

desteklemek için herhangi bir makbuz veya belge sunmamıꢀlardır.

Hükümet herhangi bir görüꢀ bildirmemiꢀtir.

AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran, gerçekten ve gerektiği için yapıldığı ve miktar

açısından makul olduğu ortaya konduğu sürece masrafların ödenmesine hak kazanır. Bu

davada, elindeki bilgi ve yukarıdaki ölçütleri dikkate alarak, AĐHM, AĐHM’deki yargılama

masrafları için 1.000 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.

C.Gecikme faizi

AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere

uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiꢀtir.

YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE

1.Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna,

2.Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığına iliꢀkin ꢀikayetle ilgili

olarak AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine,

3.Baꢀvuranın, AĐHS’nin 6. maddesi kapsamındaki diğer ꢀikayetini incelemenin gerekli

olmadığına,

4.Bir ihlal tespitinin, baꢀvuranların maruz kaldığı her türlü manevi zarar için tek baꢀına adil

tazmin teꢀkil ettiğine,

5.(a)Sorumlu Devlet’in baꢀvuranlara AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği

tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden yeni Türk Lirası’na

çevrilerek mahkeme masrafları için 1.000 (bin Euro) ve uygulanabilecek her türlü vergiyi

ödemesine,

(b) yukarıda anılan üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için Avrupa

Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle

elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

4. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đngilizce hazırlanmıꢀ, Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 11

Nisan 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

Michael O’BOYLE

Nicolas BRATZA

Yazı Đꢀleri Müdürü

Baꢀkan