COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ERDEN – TÜRKĐYE

(Baꢀvuru no. 27719/02)

KARAR

STRAZBURG

20 Kasım 2007

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 27719/02 baꢀvuru numaralı davanın nedeni T.C.

vatandaꢀı Ali Erden’in (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 10 Nisan 2002

tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesinin (“Sözleꢀme”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ

olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đzmir Barosu avukatlarından T. Aslan tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1950 doğumludur ve Antalya’da ikamet etmektedir.

Dava olayları, taraflarca sunulduğu ꢀekliyle aꢀağıda olduğu gibi özetlenebilir.

7 Ekim 1999 tarihinde, baꢀvuran, terör faaliyetlerinde yer alma ꢀüphesiyle gözaltına

alınmıꢀtır. Aynı tarihte, Antalya Sulh Ceza Mahkemesi baꢀvuranın tutukluluğuna karar

vermiꢀtir.

25 Kasım 1999 tarihinde düzenlenen bir duruꢀmada, Đzmir Devlet Güvenlik

Mahkemesi baꢀvuranın serbest kalması kararını vermiꢀtir.

29 Haziran 2000 tarihinde tüm suçlamalardan beraat etmiꢀtir.

10 Ağustos 2000 tarihinde, 466 sayılı Kanun uyarınca tazminat talebiyle Antalya Ağır

Ceza Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀtur. Söz konusu Kanun, diğer hususların yanı sıra, kanun dıꢀı

özgürlüğünden mahrum bırakılan kiꢀilere veya kanuna uygun olarak yakalandıktan sonra

mahkemeye sevk edilmeyen veya mahkemeye çıktıktan sonra beraat eden kiꢀilere tazminat

verilmesini öngörmektedir.

Baꢀvuran 6.050.000.000 Türk Lirası¹maddi ve manevi tazminat talebinde

bulunmuꢀtur. Bu miktar, inꢀaat iꢀçisi olarak kayıp maaꢀlarını, mahkeme ve avukat

masraflarını ve manevi zararları kapsamıꢀtır.

13 Haziran 2002 tarihinde, mahkeme, baꢀvurana miktarı belirli olmayan bir tazminat

ödenmesi yönünde karar bildirmiꢀtir.

Baꢀvuran ve Hazine tarafından yapılan ayrı temyiz baꢀvuruları üzerine, Yargıtay, söz

konusu kararı 12 Mayıs 2003 tarihinde bozmuꢀ ve daha kapsamlı bir inceleme için dosyayı

Antalya Ağır Ceza Mahkemesi’ne göndermiꢀtir.

Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranın gördüğü zarara iliꢀkin inceleme alanını geniꢀleterek

kovuꢀturmaya yeniden baꢀlamıꢀtır. 23 Eylül 2003 tarihinde mahkeme ikinci bir karar vermiꢀ

ve Yargıtay bu kararı 18 Ekim 2004 tarihinde bozmuꢀtur. Yargıtay, bir kez daha, mahkemeyi,

baꢀvuranın tazminata ehil olup olmadığına yönelik daha etraflı bir araꢀtırma yürütmeye

yönlendirmiꢀtir.

¹Söz konusu zamanda yaklaꢀık 10.420 Euro.

1

18 ꢁubat 2005 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvurana 781 Yeni Türk Lirası²

ödenmesi yönündeki üçüncü kararını bildirmiꢀtir.

Baꢀvuran, Ağır Ceza Mahkemesi katipliği ile olan sözlü iletiꢀimi vasıtasıyla,

Yargıtay’ın 6 ꢁubat 2006 tarihinde son verilen kararı bazı düzeltmelerle onamıꢀ olduğunu

öğrenmiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, dava süresinin AĐHS’nin 6/1. maddesinde ortaya konan “makul süre”

ꢀartıyla uyumlu olmadığı yönünde ꢀikayetçi olmuꢀtur. Söz konusu madde ꢀöyledir:

“Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar ... konusunda karar verecek olan, ... bir

mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde ... görülmesini istemek hakkına sahiptir.”

Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmıꢀtır.

Göz önüne alınacak süreç 10 Ağustos 2000 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 6 ꢁubat 2006

tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla, bu süre, iki iade ile birlikte iki yargı aꢀamasında yaklaꢀık

olarak beꢀ yıl altı ay sürmüꢀtür.

A. Kabuledilebilirliğe Đliꢀkin

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da

kabuledilmezlik unsuru taꢀımadığını tespit etmiꢀtir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir

niteliktedir.

B. Esas

AĐHM, dava süresinin makuliyetinin, davanın koꢀulları ıꢀığında ve davanın

karmaꢀıklığı, baꢀvuran ve ilgili makamların tutumu ve baꢀvuran için neyin tehlikede olduğu

kriterleri göz önünde tutularak değerlendirilmesi gerektiğini yinelemiꢀtir (bkz., diğer pek çok

kararın yanı sıra, Frydlender – Fransa [BD], no. 30979/96).

AĐHM, bu davadaki konularla benzer konular ortaya koyan davalarda sıklıkla

AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlalini tespit etmiꢀtir (bkz., Ali Rıza Doğan – Türkiye, no.

50165/99, 22 Aralık 2005; Yalman ve Diğerleri – Türkiye, no. 36110/97, 3 Haziran 2004).

Kendisine sunulan tüm belgeleri inceleyen AĐHM, bu davada farklı bir sonuca

varmasını sağlayacak bir delil veya savunmanın Hükümet tarafından ortaya konmadığını

değerlendirmiꢀtir. AĐHM, konuya iliꢀkin içtihadını göz önünde tutarak, bu davada kovuꢀturma

süresinin aꢀırı olduğu ve “makul süre” ꢀartına uymadığı kararını vermiꢀtir.

²Söz konusu zamanda yaklaꢀık 460 Euro.

2

Dolayısıyla, 6/1. madde ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

Sözleꢀme’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal

edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen

telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören

tarafın adil tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuran, 2.000 Euro maddi tazminat ve 5.000 Euro manevi tazminat talebinde

bulunmuꢀtur.

Hükümet, bu baꢀlık altında tazminat ödenmemesi gerektiğini belirtmiꢀtir. Ayrıca,

AĐHM tarafından ödenmesine karar verilecek herhangi bir tazminatın haksız iktisaba yol

açmaması gerektiğini ileri sürmüꢀtür.

AĐHM, talep edilen maddi tazminat ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı

görmemiꢀ ve bu nedenle bu talebi reddetmiꢀtir. Diğer taraftan, AĐHM, baꢀvuranın manevi

zarar görmüꢀ olduğu kanaatindedir. AĐHM, hakkaniyet temelinde karar vererek, baꢀvurana,

bu baꢀlık altında 2.500 Euro tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran, ayrıca, AĐHM’de yapılan mahkeme masraflarına karꢀılık 4.150 Euro talep

etmiꢀtir.

Hükümet, baꢀvuranın talebinin asılsız olduğunu ileri sürmüꢀtür.

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi içtihadına göre, baꢀvuran, ancak mahkeme

masraflarının zorunlu olarak ve gerçekten yapıldığı ve miktarının makul olduğu kanıtlandığı

durumda mahkeme masraflarının ödenmesi hakkına sahiptir. Bu davada, sahip olduğu

bilgileri ve yukarıda belirtilen kriterleri göz önünde tutan Mahkeme, AĐHM huzurundaki

iꢀlemlere karꢀılık 1.500 Euro tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

3

2. AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç

ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve

her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana

manevi tazminat olarak 2.500 Euro (iki bin beꢀ yüz Euro) ve yargılama masraf ve

giderleri olarak 1.500 Euro (bin beꢀ yüz Euro) ödenmesine;

b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa

Merkez Bankası’nın o dönem marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve

3. paragrafları gereğince 20 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

F. ELENS-PASSOS

Katip Yardımcısı

F. TULKENS

Baꢀkan

4