COUNCIL  
AVRUPA  
OF EUROPE  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
DÖRDÜNCÜ DAĐRE  
ERGĐN – TÜRKĐYE (No. 6)  
(Baꢀvuru no. 47533/99)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
4 Mayıs 2006  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. Maddesi’nde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
ꢀekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Davanın nedeni, Türk vatandaꢀı Ahmet Ergin’in (“baꢀvuran”), Đnsan Haklarının ve Temel  
Özgürlüklerinin Korunmasına Đliꢀkin Sözleꢀme’nin (“AĐHS”) 34. Maddesi uyarınca, Türkiye  
Cumhuriyeti aleyhine, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 25 Mart 1999 tarihinde yapmıꢀ  
olduğu 47533/99 no’lu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đstanbul Barosu’na bağlı avukat K.T. Sürek tarafından temsil edilmiꢀtir.  
OLAYLAR  
DAVANIN OLAYLARI  
1973 doğumlu baꢀvuran, Đstanbul’da ikamet etmektedir.  
Günlük Emek gazetesinin editörü olan baꢀvuran, 1 Eylül 1997 tarihindeki gazetenin 297.  
sayısında, “Asker uğurlamalar ve toplumsal hafıza” baꢀlıklı ve Barıꢀ Avꢀar imzalı bir makale  
yayınlamıꢀtır.  
4 Aralık 1997 tarihinde Askeri Savcılık, Askeri Ceza Kanunu’nun 58. Maddesi ve Ceza  
Kanunu’nun 155. Maddesi uyarınca hareket ederek, baꢀvuranı, yukarıda bahsedilen makaleyi  
yayınlayarak halkı askerlikten soğutmaya teꢀvik etmekle suçlamıꢀtır.  
Baꢀvuran, Askeri Mahkeme’ye, makaleyi ꢁevki Akbaba’nın yazdığını ve takma adla  
imzaladığını bildirmiꢀtir.  
Askeri Mahkeme 20 Ekim 1998 tarihli kararında, baꢀvuranı, ilk olarak, iki ay hapis cezası  
ve 60.000 Türk lirası (TL) para cezasına çarptırmıꢀtır. Cezaların Đnfazı Hakkında Kanun’un  
(647 Sayılı Kanun), editörlere verilen hapis cezalarının para cezasına dönüꢀtürülmesini  
sağlayan 4. Maddesi’ne dayanarak, baꢀvuran, son olarak, 1.160.000 TL1 “ağır para cezası”  
ödemeye mahkum edilmiꢀtir.  
Askeri Mahkeme, verdiği kararda, rahatsızlığa yol açan makalenin aꢀağıdaki bölümüne  
yer vermiꢀtir:  
(…)  
Askeri Mahkeme, gözönünde tuttuğu hususlar arasında, askerlik hizmetinin anayasal bir  
görev olduğuna, baꢀvuranın ise askerliği kötülemiꢀ olmakla, askerleri, polis memurlarını,  
öğretmenleri ve devlet memurlarını öldüren terör örgütü PKK’ya karꢀı verilen mücadeleyi de  
yerdiğine iꢀaret etmiꢀtir. Mahkeme, rahatsızlığa yol açan makalenin ahlaki değerlerle kamu  
düzenine ters düꢀen ifadeler barındırdığını savunmuꢀtur.  
Baꢀvuran, AĐHS’nin 6. ve 10. Maddeleri’ne dayanarak, hukuki hususlarla ilgili Askeri  
Yargıtay’a baꢀvurmuꢀtur. Baꢀvuran, Askeri Mahkeme’nin, kararını, kendisinin suçlamanın  
1 Zamanında yaklaꢀık 4 euro’nun karꢀılığıdır, para cezalarının tutarları enflasyon göz önüne alınarak düzeltilmez.  
Mevzuat 2004 yılının Kasım ayında düzenlenene dek kullanılmıꢀ olan “ağır para cezası” terimi, Türk Ceza  
Kanunu’nda, suçlu bulunan kiꢀinin para cezasını ödememesi halinde hapse atılacağı anlamına gelir.  
1
esaslarıyla ilgili savunmasını dinlemeden verdiğini savunmuꢀtur. Baꢀvuran, bir sivil olarak,  
bu mahkeme tarafından yargılanmaması gerektiğini belirtip, bu mahkemenin bağımsız ya da  
tarafsız olmadığını iddia etmiꢀtir.  
Askeri Yargıtay Baꢀsavcılığı’nın görüꢀlerinin bir nüshasının, baꢀvurana verilmediği iddia  
edilmiꢀtir.  
10 ꢁubat 1999 tarihli Askeri Yargıtay’ın nihai kararı ilk derece mahkemesinin kararını  
onamıꢀtır. Askeri Yargıtay, baꢀvuranın esaslarla ilgili savunmasının avukatı tarafından  
sunulmuꢀ olduğunu ve askeri mahkeme tarafından yargılanmasının kanuna uygun olarak  
gerçekleꢀtiğini gözlemlemiꢀtir.  
HUKUK  
AĐHS’NĐN 10. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, cezai mahkumiyetinin, AĐHS’nin 10. Maddesi tarafından güvence altına  
alınmıꢀ olan ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğini iddia etmiꢀtir.  
A. Kabuledilebilirlik  
AĐHM, AĐHS’nin 35 § 3. Maddesi çerçevesinde, ꢀikayetin dayanaktan yoksun olmadığını  
kaydetmektedir. Ayrıca ꢀikayetin herhangi baꢀka bir nedenle kabuledilmez olmadığını  
kaydetmekte, bu nedenle ꢀikayetin kabuledilebilir olarak ilan edilmesi gerektiğini  
belirtmektedir.  
B. Esaslar  
AĐHM, baꢀvuranın mahkumiyetinin, yine baꢀvuranın 10 § 1. Madde tarafından korunan  
ifade özgürlüğü hakkına müdahale teꢀkil etmesinin taraflar arasında uyuꢀmazlık yaratmadığını  
kaydetmektedir. Ayrıca müdahalenin, kanunda öngörüldüğü ve 10 § 2. Madde’nin amacına,  
yani kamu düzeninin sağlanmasına yönelik meꢀru bir gaye güttüğü hususunda da uyuꢀmazlık  
bulunmamaktadır (bkz. Yağmurdereli – Türkiye, no. 29590/96, § 40, 4 Haziran 2002). AĐHM  
bu takdirle mutabıktır. Bu davada uyuꢀmazlık, müdahalenin “demokratik bir toplumda  
zorunlu” olup olmadığı meselesiyle ilgilidir.  
Hükümet, makalenin yaralılarla askerlik hizmetleri sırasında öldürülen askerlerin  
ailelerinde rahatsızlık yaratması nedeniyle, baꢀvuranın mahkumiyetinin demokratik bir  
toplumda zorunlu olduğunu ve askerlik hizmetiyle ilgili eleꢀtirilerin ahlaki değerlerle kamu  
yararına aykırı olduğunu belirtmiꢀtir.  
AĐHM, daha önce, bu davadakine benzer meseleleri ortaya koyan ve AĐHS’nin 10.  
Maddesi’nin ihlal edildiği davaları incelemiꢀtir (diğer kararlarla birlikte, bkz. Ceylan –  
Türkiye [BD], no. 23556/94, § 38, AĐHM 1999-IV; Öztürk – Türkiye [BD], no. 22479/93, §  
74, AĐHM 1999-VI; Đbrahim Aksoy – Türkiye, no. 28635/95, 30171/96 ve 34535/97, § 80, 10  
Ekim 2000; Karkın – Türkiye, no. 43928/98, § 39, 23 Eylül 2003 ve Kızılyaprak – Türkiye,  
no. 27528/95, § 43, 2 Ekim 2003).  
2
AĐHM bu davayı içtihat hukuku ıꢀığında incelemiꢀ ve Hükümet’in davanın seyrini  
değiꢀtirebilecek herhangi bir delil ya da argüman sunmadığına karar vermiꢀtir. Mahkeme,  
özellikle, makalede kullanılan ifadelerle makalenin yayınlandığı ꢀartlar ve çevreye dikkat  
etmiꢀtir. Bununla ilgili olarak Mahkeme, kendisine sunulan davayı çevreleyen olayları,  
özellikle de terörle mücadeleyle bağlantılı sıkıntıları gözönünde bulundurmuꢀtur (bkz.  
Đbrahim Aksoy, yukarıda anılan, § 60 ve Incal – Türkiye, 9 Haziran 1998 tarihli karar, Reports  
of Judgments and Decisions 1998-IV, s. 1568, § 58).  
Rahatsızlık veren makale, geleneksel askere uğurlama törenlerini eleꢀtirmektedir. Yazar,  
yazı diliyle, bu uğurlamalar çevresinde geliꢀen coꢀkunun, ilgili askerlerin bir kısmının  
yaꢀadığı ölüm ve sakat kalma gibi trajik sonların inkar edilmesi olduğunu açıklamaktadır.  
AĐHM, Askeri Mahkeme’nin, rahatsızlık veren makalenin ahlaki değerlerle kamu  
düzenine aykırı düꢀen ifadeler içerdiğine karar verdiğini kaydetmektedir.  
AĐHM, ulusal mahkemelerin kararlarında temel alınan ve olduğu haliyle baꢀvuranın ifade  
özgürlüğü hakkına yapılan müdahaleyi haklı çıkarmaya yeterli olarak addedilemeyecek  
unsurları incelemiꢀtir (bkz. mutatis mutandis, Sürek – Türkiye (no. 4) [BD], no. 24762/94, §  
58, 8 Temmuz 1999). AĐHM, özellikle, rahatsızlık veren makalede kullanılan sözcükler  
askerlik hizmeti aleyhinde çağrıꢀımlar uyandırsa da, ꢀiddet kullanımını, silahlı direniꢀi veya  
isyanı teꢀvik etmediğini ve söylemlerin nefret içermediğini, bununsa AĐHM’nin nazarında  
dikkate alınacak temel unsur olduğunu gözetmektedir (bkz. karꢀılaꢀtırmalı olarak, Sürek –  
Türkiye (no. 1) [BD], no. 26682/95, § 62, AĐHM 1999-IV ve Gerger – Türkiye [BD], no.  
24919/94, § 50, 8 Temmuz 1999). Ayrıca, düꢀüncelerin ifade edildiği bağlam, düꢀüncelerin  
olası etkileri göz önüne alındığında, pasifist aktivist baꢀvuranın, kısa süre sonra Kuzey  
Đrlanda’ya gönderilecek birliklerin bulunduğu bir askeri kamptaki askerleri firar etmeye teꢀvik  
eden bir broꢀür dağıttığı Arrowsmith – Đngiltere davasından ayrılabilir (bkz. Arrowsmith –  
Đngiltere, no. 7050/75, Komisyon’un 12 Ekim 1978 tarihli raporu, Decisions and Reports  
(DR) 19, s. 5). Bu davada, rahatsızlık veren makale, genel kamuya açık halde satılan bir  
gazetede yayınlanmıꢀtır. Makale, ne biçimi ne de içeriği itibarıyla, derhal askerden kaçmaya  
yönlendirmeyi amaçlamıꢀtır.  
AĐHM, “zorunlu” sıfatının, AĐHS’nin 10 § 2. Maddesi kapsamında, “acil sosyal  
gerekliliğin” varolduğunu ifade ettiğini yinelemektedir. Sözleꢀme’ye taraf olan Devletler’in,  
böyle bir gerekliliğin varolup olmadığını tayin etme konusunda belirli bir takdir payı  
bulunmaktadır, ancak bu takdir payı, kanunları ve bağımsız mahkemeler tarafından verilmiꢀ  
olanlar da dahil olmak üzere bu kanunları uygulayan kararları kapsayan bir Avrupa denetim  
mekanizmasıyla eꢀgüdümlüdür. Bu nedenle AĐHM’ye, “kısıtlama”nın AĐHS’nin 10.  
Maddesi’nce korunan ifade özgürlüğüyle bağdaꢀıp bağdaꢀmadığı hakkında nihai karar verme  
yetkisi verilmiꢀtir.  
AĐHM, baꢀvuranın cezai mahkumiyetinin, acil bir sosyal gerekliliği karꢀılamadığını göz  
önünde tutmaktadır. Buna göre müdahale, “demokratik bir toplumda zorunlu” değildir. Bu  
nedenle AĐHS’nin 10. Maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran kendisini yargılayan Genel Kurmay Baꢀkanlığı Mahkemesi’nin, Savunma  
Bakanlığı ve kendilerini atayan Genel Kurmay Baꢀkanlığı’nın emir ve talimatları altında olan  
3
iki askeri hakim ve bir subaydan oluꢀması nedeniyle, bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme  
olarak kabul edilemeyeceğini ileri sürmüꢀtür. Bu bağlamda, bir sivil olarak askeri  
hakimlerden oluꢀan bir Mahkeme huzurunda yargılanmak üzere bulunması zorunluluğu  
getirilmesinin, 6. maddenin ihlali anlamına geldiğini belirtmiꢀtir. Baꢀvuran ayrıca Askeri  
Yargıtay’a bağlı Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀlerinin bir nüshasının kendisine iletilmediği  
hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur. Bu hususun, AĐHS’nin ilgili kısımları aꢀağıda kaydedilmiꢀ  
olan 6 §§ 1. ve 3. (b) maddelerinin ihlalini teꢀkil ettiğini ileri sürmüꢀtür:  
“Herkes ... cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan ... bağımsız ve  
tarafsız bir mahkeme tarafından ... görülmesini istemek hakkına sahiptir.  
....  
3. Her sanık en azından aꢀağıdaki haklara sahiptir:  
...  
(b) Savunmasını hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara sahip olmak;  
...”  
A. Kabuledilebilirlik  
AĐHM ꢀikayetlerin, AĐHS’nin 35 § 3. maddesi bağlamında temelden yoksun  
olmadığını belirtir. Ayrıca, kabuledilemez oldukları sonucuna varmak için hiçbir gerekçe  
bulunmamaktadır. Bu nedenle, kabuledilebilir olduklarına karar verilmelidir.  
B. Esaslar  
1. Genelkurmay Baꢀkanlığı Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı  
(a) Genel ilkeler  
AĐHM öncelikle, bir Mahkeme’nin AĐHS’nin 6 § 1. maddesi uyarınca “bağımsız” olup  
olmadığının tespit edilmesi için diğer durumların yanısıra (inter alia) üyelerinin atanma  
biçimine, görev sürelerine, dıꢀ baskılara karꢀı alınan önlemlerin varlığına ve Mahkeme’nin  
bağımsız olarak görünüp görünmediğine dikkat edilmesi gerektiğini yineler (bkz.  
Zolotas/Yunanistan, no. 38240/02, § 24, 2 Haziran 2005). Bir Mahkeme’nin tarafsızlığı,  
sözkonusu davanın özel koꢀullarında, bu bağlamdaki meꢀru ꢀüpheleri ortadan kaldıran gerekli  
teminatların sağlandığını doğrulayan objektif bir yaklaꢀımla değerlendirilmelidir (bkz.  
Bulut/Avusturya, 22 ꢁubat 1996 tarihli karar, Raporlar 1996-II, sayfa 356, § 31, ve  
Thomann/Đsviçre, 10 Haziran 1996 tarihli karar, Raporlar 1996-III, sayfa 815, § 30).  
AĐHM; bir yandan hukuki takibat ile idari takibat arasında; diğer yandan hukuki  
takibat ile cezai takibat arasında ayrımların yapılması gerektiğini gözlemlemektedir.  
Sözkonusu davaya iliꢀkin koꢀulların, cezai takibat koꢀulları ile aynı olması nedeniyle AĐHM,  
incelemesini bu özel alanla sınırlı tutacaktır (hukuki veya idari bir davada askeri  
Mahkemelerin yargı yetkilerinin incelenmesi için, bkz., örneğin, Aksoy (Eroğlu)/Türkiye  
(karar), no. 59741/00, 3 Kasım 2005).  
4
AĐHM, 6 § 1. madde tarafından koruma altına alınan bağımsızlık ve tarafsızlık  
teminatlarına saygı duyulması halinde, AĐHS’nin askeri Mahkemeleri, askeri personel  
aleyhinde suçluluk isnadında bulunmaktan alıkoymadığını yineler (bkz. Morris/Đngiltere, no.  
38784/97, § 59, AĐHM 2002-1; Cooper/Đngiltere [BD], no. 48843/99, § 106, AĐHM 2003-XII;  
ve Hakan Önen/Türkiye, (karar), no. 32860/96, 10 ꢁubat 2004).  
Ancak iç mevzuatın, sözkonusu Mahkemelere sivilleri, suçluluk istinadında bulunarak  
yargılama yetkisini verdiği hallerde durum farklıdır.  
AĐHM, AĐHS’nin, askeri Mahkemelerin yargı yetkilerini, sivil kiꢀilerin dahil olduğu  
davalarda kullanmalarını kesinlikle sınırladığının varsayılamayacağını gözlemlemektedir.  
Ancak, bu tür bir yargı yetkisinin mevcudiyeti, özellikle titiz bir incelemeye tabi tutulmalıdır.  
Ayrıca AĐHM, daha önceki birçok davadan bir sivilin, eğer yalnızca kısmen askeri  
üyelerden oluꢀan bir Mahkeme huzuruna çıkmak zorunluluğu altında bulunduğuna özellikle  
önem vermiꢀtir (bkz., Öcalan/Türkiye [BD], no. 46221/99, § 116, AĐHM 2005-..., ve  
ꢁahiner/Türkiye, no. 29279/95, § 45, AĐHM 2001-IX). Bu tür bir durumun, demokratik bir  
toplumda Mahkemelerin güven sağladığı kanısını ciddi biçimde sarstığına karar vermiꢀtir  
(bkz., mutatis mutandis/üzerinde gerekli değiꢀiklikler yapıldıktan sonra, Canevi ve  
Diğerleri/Türkiye, no. 40395/98, § 33, 10 Kasım 2004).  
Bir Mahkemenin, yalnızca askeri üyelerden oluꢀması durumda geçerli olan bu kanı  
AĐHM’yi, yalnızca çok istisnai durumlarda, bu tür Mahkemelerde siviller aleyhinde yapılan  
suçluluk isnadının, 6. madde ile uyumlu olduğuna karar verilebileceğini onaylamaya yöneltir.  
AĐHM bu yaklaꢀımında son on yıldır, askeri Mahkemelerin, sivillere suçluluk  
isnadında bulunmalarını sınırlayan bir eğilimin mevcut olduğunu onaylayan uluslararası  
seviyedeki geliꢀmelerden destek almaktadır (bkz., paragraf 22-25).  
Bu bağlamda, ilgili BM alt komisyonuna sunulan, adaletin askeri Mahkemeler  
aracılığıyla uygulanması üzerine hazırlanan rapordan bahsedilmelidir. Raporun 4 No.lu  
maddesinde: “Askeri Mahkemelerin, prensip olarak, sivilleri yargılama konusunda yargı  
yetkisi bulunmamalıdır. Her koꢀulda Devlet, herhangi bir nitelikteki cezai bir suçla itham  
edilen sivillerin, sivil Mahkemelerce yargılanmasını garanti etmelidir” yazılıdır. Askeri  
Mahkemelerin, silahlı kuvvetler içerisinde düzen ve disiplini sağlama amacıyla çeꢀitli  
yasalarca kurulmuꢀ olduğunu vurgulayan Amerika Đnsan Hakları Mahkemesi de benzer bir  
görev üstlenmiꢀtir (bkz., Cantoral Benavides/Peru, 18 Ağustos 2000, C Serisi no. 69, § 75).  
Bu nedenle, askeri Mahkemelerin yargı yetkileri, görevlerini icra ederken suç iꢀlemiꢀ askeri  
personeli kapsamalıdır.  
AĐHM; yargı yetkisinin, prensip olarak bir sivil toplum niteliği olması nedeniyle,  
ordunun, demokratik Devletler’in anayasal öngörülerinde sahip olduğu özel konumun, ulusal  
güvenlik alanıyla sınırlı tutulması gerektiğini belirtir. Benzer ꢀekilde, silahlı kuvvetlerin iç  
düzenini ve hiyerarꢀik yapısını düzenleyen özel kuralların mevcut olduğunu da gözönünde  
bulundurur.  
Askeri cezai adaletin gücü, bu tür bir durumu haklı çıkaracak, zorlayıcı nedenlerin  
bulunmadığı ve bulunsa bile, açık ve öngörülebilir yasal bir temele dayanmadığı müddetçe  
sivil kiꢀileri kapsamamalıdır. Sözkonusu nedenlerin mevcudiyeti, herbir özel davada  
5
kanıtlanmalıdır. Đç mevzuatın, in abstracto, askeri Mahkemelere belli suç türlerini atfetmesi  
yeterli değildir.  
Davaların bu tür bir tutumla, in abstracto, görüldüğü durumlarda, ilgili sivil  
vatandaꢀların konumu, sivil Mahkemelerce yargılanan vatandaꢀların konumundan farklı  
olabilir. Askeri Mahkemeler, AĐHS standartları ile sivil Mahkemelerle aynı seviyede uyumlu  
olsa bile, farklı niteliklerine ve mevcut olma nedenlerine bağlı olarak muamelede görülen  
farklılıklar (bkz. paragraf 45), Mahkemeler huzurunda özellikle ceza davalarında mümkün  
olduğunca kaçınılması gereken eꢀitsizlik problemlerine yol açabilir.  
Son olarak, sivil bir Mahkeme’nin, silahlı kuvvetler aleyhinde bulunmuꢀ olduğu  
aktiviteler nedeniyle bir sivili yargılama yetkisine sahip olduğu durumlar, sözkonusu  
Mahkeme’nin tarafsızlığı hususunda makul ꢀüphelerin doğmasına yol açabilir. Askeri bir  
Mahkeme’nin silahlı kuvvetler mensubu olmayan bir kiꢀiyi yargılama yetkisine sahip olduğu  
adli bir sistemin, sözkonusu Mahkeme’nin bağımsızlığını temin eden yeterli teminatlar  
mevcut olsa dahi, Mahkeme ve ceza davasındaki taraflar arasında muhafaza edilmesi gereken  
mesafeyi sıfıra indirgediği varsayılabilir.  
(b) Yukarıda belirtilen ilkelerin bu davaya uygulanması  
Bu davada, baꢀvuranın mahkemenin bağımsızlığı ve tarafsızlığına itiraz ederken  
ortaya koyduğu iddiaların olaylara iliꢀkin aynı unsurları temel alması nedeniyle tarafsızlık ve  
bağımsızlığa iliꢀkin konuları ayırmak güçtür. Bu nedenle, AĐHM, bunları birlikte  
inceleyecektir (bkz., örneğin, yukarıda anılan, ꢁahiner § 37).  
O amaçla, AĐHM, ilk olarak, Türk mevzuatının AĐHS ile uyumlu hale getirilmesi  
amacıyla değiꢀtirilmiꢀ olduğu yönünde Hükümet tarafından temin edilen bilgiyi göz önünde  
bulundurmaktadır. Ancak, görevinin davanın özel ꢀartlarını değerlendirmekle sınırlı olduğunu  
belirtmekte; sözkonusu zamandan bu yana yerel mevzuatta değiꢀikliklerin gerçekleꢀmiꢀ  
olması sebebiyle davanın baꢀvuran için artık geçerli bir kanuni hak oluꢀturmadığı kararına  
varabileceğini değerlendirmemektedir (bkz. Sadak ve Diğerleri – Türkiye, no. 29900/96, no.  
29901/96, no. 29902/96 ve no. 29903/96, § 38, AĐHM 2001-VIII).  
AĐHM, Askeri Mahkeme’nin kurumsal olarak yürütmeden bağımsızlığı konusunu  
daha önce inceleme fırsatı olmuꢀ olduğunu ve askeri hakimlerin görevlendirilmesinin ve  
görevlerini ifa etmelerinde sağlanan korumaların AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin gerekleri ile  
uyumlu olduğu kararını verdiğini gözlemlemektedir (bkz. daha önce anılan, Hakan Önen).  
Ancak, bu davanın ꢀartları, Hakan Önen davasındaki ꢀartlardan önemli ölçüde farklılık  
göstermektedir. Hakan Önen, askeri hukuku ihlal etme suçundan askeri mahkeme tarafından  
yargılanmıꢀ bir subaydır. Aynı mahkeme suçlamaların benzer olduğu her iki davaya da  
bakmıꢀtır. Örneğin, her iki dava da askerlik hizmetinden kaçmanın teꢀvik edilmesine  
iliꢀkindir. Ancak, bu davada, baꢀvuran, orduya bağlılık vazifesi olmayan sivil bir kiꢀi, bir  
gazete editörüdür. Dava dosyası, muhtelif yerel mevzuat hükümlerine bir dizi gönderme ile  
baꢀvuranın hakkında yargılandığı yayımın “askeri suç” olarak sınıflandırılmıꢀ olduğunu ve  
bunun Askeri Mahkeme’de yargılanmasının tek nedeni olduğunu ortaya koymaktadır.  
Yukarıda belirtilenlerin ve özellikle uluslararası düzeyde durumun ıꢀığında, AĐHM,  
askerlik hizmeti aleyhinde propaganda yapmaya iliꢀkin suçlarla itham edilen sivil bir kiꢀi  
6
olarak yalnızca askeri personelden oluꢀan bir mahkemede yargılanan baꢀvuranın, davada bir  
taraf olarak nitelendirilebilecek askeri hakimlerin huzuruna çıkmaktan endiꢀe duymasının  
anlaꢀılır olduğunu değerlendirmektedir. Dolayısıyla, baꢀvuran, Askeri Mahkeme’nin gereksiz  
yere taraflı düꢀüncelerden etkilenebileceği konusunda haklı bir endiꢀe duyabilir. Bu nedenle,  
baꢀvuranın, sözkonusu mahkemenin bağımsızlık ve tarafsızlığına iliꢀkin ꢀüpheleri haklı  
olarak nitelendirilebilir (bkz., mutatis mutandis, yukarıda anılan, Incal, s. 1573, § 72 in fine).  
Dolayısıyla, AĐHS’nin 6 § 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
2. Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün bir nüshasının baꢀvurana iletilmemesi  
AĐHM, daha önce benzer davalarda, bağımsız ve tarafsız olmadığı tespit edilen bir  
mahkemenin, yetki alanı içinde bulunan kiꢀilere, hiçbir ꢀekilde, adil yargılama  
sağlayamayacağı kararını verdiğini gözlemlemektedir.  
Baꢀvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma hakkının ihlal  
edildiği kararını gözönünde bulunduran AĐHM, AĐHS’nin 6. maddesine iliꢀkin diğer ꢀikayeti  
incelemek için bir gerekçe olmadığını değerlendirmektedir (bkz., diğer içtihatların yanı sıra,  
Çıraklar – Türkiye, 28 Ekim 1998 tarihli karar, Reports 1998-VII, s. 3074, §§ 44-45).  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek  
Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği  
takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuran 5.000 Euro (Euro) manevi tazminat talep etmiꢀtir.  
Hükümet aꢀırı olarak nitelediği bu talebe itiraz etmiꢀtir.  
Manevi tazminata iliꢀkin olarak, AĐHM, baꢀvuranın davanın olayları nedeniyle bir  
derece rahatsızlık hissetmiꢀ olarak değerlendirilebileceği kanısındadır. Bu zarara karꢀılık  
baꢀvurana 2.000 Euro tazminat ödenmesi gerektiğini değerlendirmektedir.  
AĐHM, kiꢀinin, bu davada olduğu gibi, AĐHS’nin gerektirdiği bağımsızlık ve  
tarafsızlık koꢀullarını sağlamayan bir mahkeme tarafından mahkum edildiği durumda, uygun  
tazmin yolunun, baꢀvuran talep ettiği takdirde, baꢀvuranın duruꢀmasının yeniden yapılması  
veya takibatın yeniden açılması olduğunu değerlendirmektedir (bkz., yukarıda anılan, Öcalan  
§ 210 in fine).  
B. Mahkeme masrafları  
Baꢀvuran, ayrıca, yerel mahkemeler ve AĐHM’de yaptığı mahkeme masraflarına  
karꢀılık 3.000 Euro talep etmiꢀtir.  
7
Hükümet asılsız olması nedeniyle bu talebe karꢀı çıkmıꢀtır.  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi içtihadına göre, baꢀvuran, ancak mahkeme  
masraflarının zorunlu olarak ve gerçekten yapıldığı ve miktarının makul olduğu kanıtlandığı  
durumda mahkeme masraflarının ödenmesi hakkına sahiptir. Bu davada, sahip olduğu tüm  
bilgileri ve yukarıda belirtilen kriterleri gözönünde tutan AĐHM, baꢀvurana, tüm mahkeme  
masraflarını kapsamak üzere, 1.500 Euro tazminat ödenmesine karar vermeyi makul  
değerlendirir.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere  
uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun  
olduğuna karar verir.  
BU SEBEPLERLE, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Askeri Mahkeme’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığına iliꢀkin olarak AĐHS’nin 6 § 1.  
maddesinin ihlal edildiğine;  
4. AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca olan diğer ꢀikayetin incelenmesinin gerekli olmadığına;  
5. (a) Sorumlu Devlet’in, baꢀvurana, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın  
kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, 2.000 Euro (iki bin Euro) manevi tazminat  
ve mahkeme masraflarına karꢀılık 1.500 Euro (bin beꢀ yüz Euro) artı bu miktarlara  
tabi olabilecek her türlü vergiyi ödeme günündeki kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na  
dönüꢀtürmek üzere ödemesine;  
(b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre  
için yukarıdaki miktarlara Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli faizinin  
üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
6. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalanının reddine  
KARAR VERĐR.  
Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi  
uyarınca 4 Mayıs 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
8
Michael O’BOYLE  
Zabıt Katibi  
Nicolas BRATZA  
Baꢀkan  
AĐHS’nin 45 § 2. maddesine ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 74 § 2. maddesine uygun  
olarak, Sayın Türmen’in mutabakat ꢀerhi bu karara eklenmiꢀtir.  
N.B.  
M.O’B.  
9