CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

ERGİN ve KESKİN - TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no: 63926/00)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRASBOURG

16 Haziran 2005

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (63926/00) başvuru no’lu davanın nedeni

Ahmet Ergin’in ve Halit Keskin’in (başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine 2

Ağustos 1999 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) Temel İnsan Haklarını

güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuranlar Avrupa

İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde İstanbul barosu avukatlarından K.T. Sürek

tarafından temsil edilmektedirler.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

OLAYLAR

I. OLAYLARIN MEVCUT KOŞULLARI

Başvuranlar sırasıyla 1973 ve 1952 doğumlu olup İstanbul’da ikamet etmektedirler.

Başvuranlar yazı işleri sorumlusu (A.Ergin) ve Günlük Emek adlı gazetenin sahibiydiler

(H.Keskin). «Karadeniz’de kontra planı» başlıklı, «Veli Küçük kimdir?» alt başlığıyla adı

geçenin fotoğrafının da yer aldığı bir makaleyi 20 Eylül 1997 tarihinde gazetenin 316.

sayısında manşetten yayımlamışlardır.

İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi yetkili hakimi Günlük Emek gazetesinin 316. sayısının

toplatılmasını kararlaştırmıştır.

İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı 24 Eylül 1997 tarihli iddianamesi

ile 1991 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 6 § 1 maddesi uyarınca başvuranları Veli

Küçük’ü terörist örgütlerin hedefi olarak göstermekle itham etmiştir.

DGM, 16 Nisan 1998 tarihli kararı ile başvuranları sırasıyla 78.322.500 T.L. ve 156.645.000

T.L. para cezasına çarptırmıştır.

Mahkeme ayrıca Günlük Emek gazetesinin yedi gün süreyle faaliyetlerini durdurma kararı

almıştır.

Başvuranlar bu karar karşısında temyiz başvurusunda bulunarak, AİHS’nin yeni 9. ve 10.

maddelerine ve bilgi edinme ve duyurma haklarına göndermede bulunmuşlardır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının kararı başvuranlara tebliğ edilmemiştir.

Yargıtay 15 Nisan 1999 tarihli kararı ile ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır.

HUKUK AÇISINDAN

I. AİHS’NİN 10. MADDESİNİN İHLAL EDİLMESİNE DAİR

Başvuranlar haklarında verilen mahkumiyet kararından şikayetçi olmakta ve AİHS’nin 10.

maddesine atıfta bulunmaktadırlar.

A. Kabuledilebilirliğe ilişkin

AİHM yapılan şikayetin AİHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca temelden yoksun olmadığı

tespitinde bulunmakta, ayrıca şikayetin kabuledilemez bulunması için hiçbir gerekçenin

olmadığını hatırlatmaktadır. Bu durumda başvuru kabuledilebilir bulunmaktadır.

B. Esas hakkında

AİHM sözkonusu mahkumiyet kararlarının AİHS’nin 10 § 1. maddesi ile güvence altına

alınan başvuranların ifade ve düşünce özgürlüğüne yönelik bir ihlali oluşturduğu hususunda

taraflar arasında bir itilafın bulunmadığını not etmektedir. Yapılan müdahalenin yasayla

öngörüldüğüne ve AİHS’nin 10 § 2. maddesi uyarınca toprak bütünlüğünün korunması, kamu

düzeninin korunması, suçun önlenmesi gibi meşru amaçları içerdiğine itiraz edilmemektedir

(Bkz. Yağmurdereli-Türkiye kararı, no: 29590/96, § 40, 4 Haziran 2002). AİHM bu

uygulamayı kabul etmektedir. Bununla birlikte, yapılan müdahalenin «demokratik bir toplum

için gereklilik» taşıyıp taşımadığının incelenmesi gerekmektedir.

Hükümet, sözkonusu metnin gizli bir formda kine ve düşmanlığa tahrik etmesi bakımından

başvuranların mahkumiyetinin demokratik bir toplum için gereklilik arz ettiğini

savunmaktadır. Özellikle, ülkenin güneydoğusunda suça teşvik eden potansiyel bir etki

yaratan yanlış bir bilgi sözkonusudur.

AİHM, buna benzer pek çok şikayetlerin daha önce de dile getirildiği ve bunların AİHS’nin

10. maddesi ile sonuçlandığı tespitinde bulunmaktadır (Bkz. özellikle Ceylan-Türkiye no:

23556/94, § 38, AİHM 1999-IV, Öztürk-Türkiye no: 22479/93, § 74, AİHM 1999-VI,

İbrahim Aksoy-Türkiye no: 28635/95, 30171/96 ve 34535/97, § 80, 10 Ekim 2000, Karkın-

Türkiye no: 43928/98, § 39, 23 Eylül 2003, ve Kızılyaprak-Türkiye no: 27528/95, § 43, 2

Ekim 2003 kararları).

AİHM, kararı mahkemenin yerleşik içtihatları doğrultusunda incelemiş Hükümetin davanın

seyrini farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir tespiti ve delili sunmadığına itibar etmiştir.

Mahkeme yayımlanan makalede yer alan ifadeleri ve kullanılan terimleri dikkatli bir biçimde

değerlendirecektir, bu noktada özellikle terörle mücadelede karşılaşılan güçlükleri göz önünde

bulundurmaktadır (Bkz. sözü edilen İbrahim Aksoy kararı, § 60 ve Incal-Türkiye kararı, 9

Haziran 1998, 1998-I, s. 1568, § 58).

Sözkonusu makale Karadeniz bölgesine yeni atanan Jandarma Komutanının aldığı yeni

kararların eleştirisine dayalıdır.

AİHM, Devlet Güvenlik Mahkemesinin sözü edilen makalede halkı kine, husumete ve suça

tahrip eden terimlerin yer aldığı değerlendirmesinde bulunduğunu hatırlatmaktadır.

AİHM, yerel makamların almış oldukları kararların başlı başına başvuranların ifade

özgürlüğüne yönelik bir müdahaleyi teşkil ettiğini incelemektedir (Bkz. mutatis mutandis,

Sürek-Türkiye kararı (no:4) no: 24762/94, § 58, AİHM 1999-IV). Mahkeme bahsedilen

makalede yer alan bazı bölümlerin Türk hükümetinin en olumsuz yönlerini çizen bir tabloyu

ortaya koyduğunu, ne şiddetin teşvik edildiğini, silahlı mücadeleden söz edildiğini ne de kin

ve nefret içerikli bir beyanın dile getirildiğini gözlemlemektedir. Mahkeme nezdinde dikkate

alınması gereken unsurlar bunlardır (Bkz, a contrario, Sürek-Türkiye (no:1) 26682/95, § 62,

AİHM 1999-IV, ve Gerger-Türkiye kararları, 8 Temmuz 1999, no: 24919/94, § 50).

AİHM, yapılan müdahalenin orantılılığı hususunda verilen cezanın ağırlığının da göz önünde

bulundurulması gerektiğini hatırlatmaktadır. Bu itibarla Ergin ve Keskin’in sırasıyla

78.322.500 T.L. ve 156.645.000 T.L. para cezasına çarptırıldıklarını not etmektedir. Ayrıca

günlük gazete Güncel Emek’in 316. sayısının tamamı toplatılmıştır. Bu durumda

başvuranların cezaya çarptırılması öngörülen amaçlarla oransız olmakla birlikte «demokratik

bir toplum için gereklilik» de taşımamaktadır. O halde AİHS’nin 10. maddesi ihlal edilmiştir.

II. AİHS’NİN 6 § 1 MADDESİNİN İHLAL EDİLMESİNE DAİR

Başvuranlar kendilerini yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin

bünyesinde askeri bir hakimi hazır bulundurması nedeniyle «bağımsız ve tarafsız» bir

mahkeme olarak nitelendirilemeyeceğini iddia etmektedirler. Ayrıca Yargıtay Cumhuriyet

Başsavcısının görüşünün kendilerine tebliğ edilmemesinden yakınmakta, AİHS’nin 6 §§ 1 ve

3 b) maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmektedirler.

A. Kabuledilebilirlik hakkında

Hükümet bu şikayetlerin kabul edilebilirliğine ilişkin hiçbir itirazın olmadığını

hatırlatmaktadır. Mahkemeye sunulan deliller ışığında, AİHM başvuranların şikayetlerinin

kabul edilemezliği hususunda hiçbir gerekçenin bulunmadığı tespitinde bulunmaktadır.

B. Esas hakkında

1. Devlet Güvenlik Mahkemesinin Tarafsızlığına ve Bağımsızlığına İlişkin

Mahkeme daha önceki kararlarda buna benzer pek çok şikayetlerin dile getirildiğini ve

bunların AİHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiği yönünde sonuçlandırıldığını ortaya

koymaktadır. (Bkz. söz edilen Özel kararı, §§ 33-34, ve Özdemir kararı, §§ 35-36).

AİHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir

tespiti ve delili sunmadığını incelemektedir. Başvuranların aralarında askeri bir hakimin de

yer aldığı Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin TCK’ya dayalı olarak yapmış olduğu yargılama

hususunda endişe duymalarının yerinde olduğu kanısındadır. Üstelik Devlet Güvenlik

Mahkemesinin davanın gerekçesine yabancı mülahazalar ışığında başvuran hakkında sebepsiz

bir yargı kararı aldığı sonucu çıkmaktadır. Bu nedenle başvuranların bu yargı makamının

tarafsız ve bağımsız olmadığı yönündeki şüphelerinin dikkate alınması gerekmektedir. (Bkz.

Incal-Türkiye kararı, 9 Haziran 1998, 1998-IV s. 1573, § 72 ).

AİHM, başvuranları yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin AİHS’nin 6 §

1 maddesinde yer alan bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğini taşımadığı neticesine

varmaktadır.

2. Başsavcının görüşünün tebliğ edilmemesi hakkında

AİHM, daha önce de benzer kararlarda dile getirdiği üzere bağımsızlıktan ve tarafsızlıktan

yoksun bir mahkemenin verdiği kararlara tabi olan kişilere her halükarda adil bir yargılamayı

garanti edemeyeceği hükmüne varmaktadır.

Başvuranların bağımsız ve tarafsız bir mahkemede yargılanma hakkının ihlal edildiğinin

tespiti ışığında Mahkeme mevcut şikayeti incelemeye gerek duymamaktadır (Bkz. diğerleri

arasında sözü edilen Çıraklar kararı, s. 3074, §§ 44-45).

III. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI ÜZERİNE

AİHS’nin 41. maddesinde yer alan unsurlar.

A. Tazminat

Başvuranların her biri maddi tazminat olarak 10.000 Euro, maruz kaldıkları manevi zarar için

ise 10.000 Euro talep etmektedirler.

Hükümet bu miktarlar hakkında görüş bildirmemiştir.

İddia edilen nakit gelir kaybı ile ilgili olarak AİHM, AİHS’nin 10. maddesinin ihlali ile sözü

edilen gelir kaybını doğrulayacak hiçbir kanıtın sunulmadığını dile getirerek bu talebi

reddetmektedir. Bununla birlikte başvuranların her birine manevi tazminat olarak 2.000 Euro

ödenmesini kararlaştırmıştır.

AİHM, bir başvuran hakkında verilen mahkumiyetin, 6 § 1 maddesine göre tarafsız ve

bağımsız olmayan bir mahkeme tarafından verildiği görüşüne vardığında, prensip olarak en

uygun tazminin, zamanında, tarafsız ve bağımsız bir mahkeme tarafından başvuranı yeniden

yargılamak olacağı kanaatine varmaktadır (Bkz. Gençel-Türkiye kararı, no: 53431/99, § 27 23

Ekim 2003).

B. Masraf ve harcamalar

Başvuranlar, yerel mahkemeler ve AİHM nezdinde yapmış oldukları harcamalar için 4.000

Euro talep etmektedirler.

Hükümet bu miktarları aşırı olarak değerlendirmektedir.

Mahkemenin bu yöndeki yerleşik içtihadına göre bir başvuran yapmış olduğu masraf ve

harcamaların gerçekliğini ve gerekliliğini makul oranlarda ortaya koyduğu ölçüde bu yönde

bir tazminat elde edebilir. Mevcut durumda sunulan deliller ve görüşler ışığında AİHM

hakkaniyete uygun olarak başvuranlara 2.000 Euro ödenmesini kararlaştırmıştır.

C. Gecikme Faizi

AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı % 3 'lük bir faiz

oranının uygulanacağını belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AİHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;

3. Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlıktan ve tarafsızlıktan yoksun olması nedeniyle

AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;

4. AİHS’nin 6 § 3 b) maddesine dair şikayetin incelenmesine gerek olmadığına;

5. a) AİHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin ;

i.

ii.

iii.

manevi zarar olarak başvuranların her birine 2.000 (iki bin) Euro ;

masraf ve harcamalar için başvuranlara toplam 2.000 (iki bin) Euro ödemesine ;

anılan miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına ;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez

Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizin

uygulanmasına;

6. Adil tazmine ilişkin talebin reddine;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.

maddelerine uygun olarak 16 Haziran 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.