CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
ERHUN -TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru numaraları: 4818/03 ve 53842/07)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
16 Haziran 2009  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (4818/03 ve 53842/07) no’lu davanın nedeni  
(T.C. vatandaꢀı) 1925 doğumlu ve Đstanbul’da ikamet eden Mahmut Ekrem Erhun ile (Fransız  
vatandaꢀı) 1932 doğumlu ve Paris’te ikamet eden Colette Monique Erhun’un (baꢀvuranlar)  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına  
iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca  
avukatları aracılığıyla yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.  
4818/03 no’lu baꢀvuru, Mahmut Ekrem Erhun tarafından 20 Kasım 2002 tarihinde açılmıꢀtır.  
53842/07 no’lu baꢀvuru ise iki baꢀvuran tarafından 17 Haziran 2007 tarihinde açılmıꢀtır.  
1 Nisan 2008 tarihinde, AĐHM, iki baꢀvurunun birleꢀtirilmesine, kısmen kabuledilebilir  
bulunarak davanın süresine iliꢀkin ꢀikayetin Hükümet’e tebliğ edilmesine karar vermiꢀtir.  
29 Ağustos 2008 tarihinde, baꢀvuranın avukatının davadan çekilmesi nedeniyle, Daire  
baꢀkanı, Đç Tüzüğün 36. maddesinin 3. paragrafı gereğince Erhun’un kendisini savunmasına  
ve ikinci baꢀvuruda kendisi ile birlikte eꢀini temsil etmesine izin vermiꢀtir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢁULLARI  
A. Mahmut Ekrem Erhun tarafından yapılan 4818/03 no’lu baꢀvuru  
1. Birinci yargılama  
1992 yılında farklı tarihlerde, baꢀvuran, Pamukbank Menkul Kıymetler Merkezi’ne nominal  
değerli hisse senetleri tevdi etmiꢀtir. Ayrıca baꢀvuran, sözkonusu banka ile Borsa Kredi  
Sözleꢀmesi imzalamıꢀtır. 30 Haziran 1992 tarihli hesap ekstresi ile banka baꢀvurana üç aylık  
bakiye borcunu göndermiꢀtir. 8 Eylül 1992 tarihinde, baꢀvuran noter aracılığıyla yolladığı bir  
mektupla hesap ekstresine itiraz etmiꢀtir. 21 Haziran 1993 tarihinde, taraflar arasında yapılan  
birçok yazıꢀmanın ardından, banka, baꢀvuranı, borcunu kapatmak amacıyla bir kısım hisse  
senetleri sattığı hususunda bilgilendirmiꢀtir.  
11 Temmuz 1995 tarihinde, baꢀvuran, Đstanbul Ticaret Mahkemesi’nde hisse senetlerinin  
iadesi ve tazminat ödenmesi istemiyle dava açmıꢀtır. 10 Ekim 1995 tarihinde mahkeme,  
bilirkiꢀi incelemesi yapılmasına karar vermiꢀtir. 24 Kasım 1995 tarihinde, mahkeme, banka  
kayıtlarını incelemiꢀtir. 2 Aralık 1996 tarihinde, mahkeme, ek bilirkiꢀi incelemesi yapılmasına  
karar vermiꢀtir.  
4 Aralık 1997 tarihli bir kararla, mahkeme, baꢀvuranın talebini kısmen kabul etmiꢀtir.  
3 Kasım 1998 tarihinde, Yargıtay, özellikle bir kez daha ek bilirkiꢀi incelemesi yapılması  
gerekliliğini belirterek sözkonusu kararı bozmuꢀtur.  
28 Mayıs 1999 tarihinde, Ticaret Mahkemesi davayı yeniden incelemiꢀ ve ek bilirkiꢀi  
incelemesi yapılmasına hükmetmiꢀtir. 2 Ekim 2000 tarihinde ek bilirkiꢀi incelemesi  
mahkemeye tebliğ edilmiꢀtir. 15 Mart 2001 tarihinde, mahkeme, bilirkiꢀi incelemeleri  
2
arasındaki çeliꢀkilere itiraz etmiꢀ ve bilirkiꢀi heyetinin değiꢀtirilerek yeni bir bilirkiꢀi  
incelemesi yapılamasına karar vermiꢀtir.  
27 Aralık 2001 tarihinde, mahkeme reddi hakim talebini içeren dilekçeyi kabul etmiꢀ ve  
baꢀvuranın avukatı hakkında mahkemeye hakaretten suç duyurusunda bulunmuꢀtur.  
28 ꢁubat 2002 tarihinde, reddi hakim talebini incelemekle görevli Ticaret Mahkemesi’nin  
baꢀka bir dairesi, baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir. 4 Nisan 2002 tarihinde, Yargıtay,  
sözkonusu kararı bozmuꢀtur.  
Đstanbul Ticaret Mahkemesi 6. Dairesi, davaya bakmakla görevlendirilmiꢀtir. Mahkeme, yedi  
duruꢀma gerçekleꢀtirmiꢀtir. 19 ꢁubat 2004 tarihinde, baꢀvuranın talebi reddedilmiꢀtir.  
11 Kasım 2005 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu kararı onamıꢀtır.  
2. Đkinci Yargılama  
19 Ekim 2001 tarihinde, baꢀvuran, Ticaret Mahkemesi’nde ek talep içeren dava açmıꢀtır. 26  
Mart 2004, 5 Temmuz 2004 ve 26 Eylül 2005 tarihlerinde, banka kayıtları yerinde  
incelenmiꢀtir.  
11 Mart 2005 tarihinde, mahkemece yapılmasına hükmedilen bilirkiꢀi incelemesi bankaya  
tebliğ edilmiꢀtir. Bu süre zarfında Pamukbank, Halkbank tarafından satın alınmıꢀtır. Dava,  
Halkbank’a karꢀı devam etmiꢀtir. Taraflarca mahkemeye çok sayıda belge sunulmuꢀtur.  
6 Haziran 2006 tarihinde, mahkeme baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir. 15 Nisan 2008 tarihinde  
sözkonusu karar Yargıtay tarafından onanmıꢀtır. 7 Kasım 2008 tarihinde, baꢀvuran tarafından  
yapılan karar düzeltme baꢀvurusu reddedilmiꢀtir.  
B. Mahmut Ekrem Erhun ve Colette Monique Erhun tarafından açılan 53842/07 no’lu  
baꢀvuru  
1992 yılında, baꢀvuranları kızı Caroline Erhun, Pamukbank Menkul Kıymetler Merkezi’ne  
nominal değerli hisse senetleri tevdi etmiꢀtir. Ayrıca Caroline Erhun, sözkonusu banka ile  
Borsa Kredi Sözleꢀmesi imzalamıꢀtır. 16 Ekim 1992 tarihli hesap ekstresi ile banka, Caroline  
Erhun’a bakiye borcunu göndermiꢀtir. 29 Kasım 1992 tarihinde, Caroline Erhun, noter  
aracılığıyla yolladığı bir mektupla hesap ekstresindeki meblağa itiraz etmiꢀtir. 10 Eylül 1993  
tarihinde, banka, Caroline Erhun’u, borcunu kapatmak amacıyla bir kısım hisse senetleri  
sattığı hususunda bilgilendirmiꢀtir.  
12 Temmuz 1995 tarihinde, Caroline Erhun, Đstanbul Ticaret Mahkemesi’nde hisse  
senetlerinin iadesi ve tazminat ödenmesi istemiyle dava açmıꢀtır.  
Caroline Erhun’un ölümünün ardından, baꢀvuranlar, mirasçı sıfatıyla davayı sürdürmüꢀlerdir.  
7 Temmuz 2004 tarihinde, mahkeme, baꢀvuranların taleplerini reddetmiꢀtir. 24 Temmuz 2006  
tarihinde, Yargıtay, sözkonusu kararı bozmuꢀtur.  
9 Eylül 2004 tarihinde baꢀvuranlar, Ticaret Mahkemesi’nde ek talep içeren dava açmıꢀlardır.  
3
6 ꢁubat 2007 tarihinde, 12 Temmuz 1995 tarihli esas dava ile ek davadan oluꢀan iki dava  
birleꢀtirilmiꢀtir. Dava halen Đstanbul Ticaret Mahkemesi’nde derdesttir.  
HUKUK  
Baꢀvuranlar, yukarıda sözü edilen dava sürelerinden ꢀikayetçi olmakta ve AĐHS’nin 6/1  
maddesine atıfta bulunmaktadırlar.  
Hükümet, baꢀvuranların ulusal merciler önünde hiçbir zaman yargılama süresinin  
uzunluğundan ꢀikayetçi olmamaları gerekçesi ile ve davanın halen iç hukukta derdest olması  
nedeniyle AĐHM’ye sözkonusu ꢀikayetleri kabuledilemez ilan etmesi çağrısında  
bulunmaktadır. Esasa iliꢀkin olarak Hükümet, baꢀvuranların iddialarına karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, Türk hukuk düzeninin, yargılanabilirlere, yargılama süresi hakkında ꢀikayette  
bulunabilmeyi sağlayan etkin bir baꢀvuru yolunu sunmadığını daha önce de tespit ettiğini  
hatırlatmaktadır (Ebru ve Tayfun Engin Çolak- Türkiye, baꢀvuru no: 60176/00, 30 Mayıs  
2006).  
Süresinin çok uzun olmasından ꢀikayet edilen bir yargılamanın önce sona ermesi gerektiğini  
söylemek yerinde olmayacağından ikinci itiraz ꢀikayetin niteliği ile bağdaꢀmamaktadır. Sonuç  
olarak AĐHM, Hükümet’in itirazlarını reddetmektedir.  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
4818/03 no’lu baꢀvuru ile ilgili olarak, birinci yargılama için, dikkate alınacak dönem 11  
Temmuz 1995 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 11 Kasım 2005 tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla  
sözkonusu dönem, iki dereceli yargıda yaklaꢀık on yıl dört ay sürmüꢀtür.  
Đkinci yargılama için dikkate alınacak dönem 19 Ekim 2001 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 7 Kasım  
2008 tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla sözkonusu dönem iki dereceli yargıda yaklaꢀık yedi  
yıl bir ay sürmüꢀtür.  
Baꢀvuranlar tarafından yapılan 53842/07 no’lu baꢀvuruya iliꢀkin olarak ise, ihtilaf konusu  
süre 12 Temmuz 1995 tarihinde baꢀlamıꢀtır ve AĐHM’nin sahip olduğu unsurlara göre, dava  
Yargıtay’ın iadesinin ardından Đstanbul Ticaret Mahkemesi’nde halen derdesttir. Sözkonusu  
dönem halihazırda iki dereceli yargıda on üç yıl on aydan fazla sürmüꢀtür.  
AĐHM, yargılama sürecinin makul yapısının dava koꢀullarını takiben ve mahkeme yerleꢀik  
içtihatları, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili mercilerin tutumu ve ilgililer  
bakımından davanın önemi dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (Bkz.  
diğerleri arasından Frydlender-Fransa, baꢀvuru no: 30979/96).  
AĐHM, müteaddit defalar mevut davadakine benzer sorunları ortaya koyan davaları incelemiꢀ  
ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (ibidem).  
Takdirine sunulan unsurları incelemesinin ardından AĐHM, iꢀbu davada farklı bir sonuca  
ulaꢀmak için Hükümet’in ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığı kanaatindedir.  
4
Konuya iliꢀkin içtihadını göz önüne alarak AĐHM, mali değerler ile ilgili olarak davanın  
karmaꢀıklığına ve ulusal mahkemelerin çok sayıda bilirkiꢀi incelemesi yaptırmak zorunda  
kalmasına rağmen, iꢀbu davada, ihtilaf konusu yargılamaların süresinin uzun olduğunu ve  
“makul süre” ilkesine riayet etmediğini belirler.  
Bu itibarla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak baꢀvuranlar, sözkonusu  
yargılamalardan kaynaklanan mali kayıplar nedeniyle 2.500.000 Amerikan Doları (kararın  
kabul edildiği tarihte yaklaꢀık 1.900.000 Euro) talep etmektedirler. Manevi tazminata iliꢀkin  
olarak ise baꢀvuranlar, 250.000 Amerikan Doları (yaklaꢀık 190.000 Euro) talep etmektedirler.  
Son olarak baꢀvuranlar yargılama masraf ve giderleri için 600.000 Amerikan Doları (45.500  
Euro) talep etmektedirler. Hükümet, sözkonusu taleplere itiraz etmektedir.  
Đleri sürülen maddi tazminat ile tespit edilen ihlal arasında hiçbir illiyet bağı göremeyen  
AĐHM, tazminat talebinin bu kısmını reddetmektedir. Buna karꢀın baꢀvuranların belli bir  
manevi zarara uğramalarından dolayı AĐHM, 4818/03 no’lu baꢀvurunun konusu olduğu  
yargılamalar nedeniyle Mahmut Ekrem Erhun’a 9.000 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.  
53842/07 no’lu baꢀvuru ile ilgili olarak AĐHM, baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 10.000 Euro  
ödenmesine karar vermiꢀtir. Belgelere dayanmadığını göz önüne alan AĐHM, yargılama  
masraf ve giderlerine iliꢀkin talebi reddetmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvuruların geri kalan kısımlarının kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;  
3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı  
Devlet tarafından, her türlü vergiden muaf tutularak, Mahmut Ekrem Erhun’a (baꢀvuru  
no: 4818/03) 9.000 Euro (dokuz bin Euro) ve iki baꢀvurana (baꢀvuru no: 53842/07)  
ortaklaꢀa olarak 10.000 Euro (on bin Euro) manevi tazminat ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç  
puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve  
3. paragraflarına uygun olarak 16 Haziran 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
5