COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

ÜÇÜNCÜ DAİRE

ERİKAN BULUT - TÜRKİYE

(Başvuru no. 51480/99)

KARAR

STRAZBURG

2 Mart 2006

Bu karar AİHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen şartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak,

üzerinde şekle ilişkin değişiklik yapılabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

OLAYLAR

Başvuran, 1961 doğumludur ve İstanbul’da ikamet emektedir. 26 Ağustos 1998

tarihinde, PKK’ya yardım ve yataklık yaptığı şüphesiyle Pendik Emniyet Müdürlüğü Terörle

Mücadele Birimi’ne bağlı polisler tarafından yakalanmıştır. 27 Ağustos 1998 tarihinde,

Cumhuriyet Savcısı, aleyhinde kanıt olmadığı gerekçesiyle başvuranın serbest bırakılması

talimatını vemiştir. Akabinde, başvuran önce Pendik Hastanesi’ne getirilmiş ve burada

kendisini muayene eden doktor başvuranın vücudunda kötü muameleye dair bir darp izi

olmadığını belirtmiştir. Daha sonra Pendik Emniyet Müdürlüğü’ne geri getirilmiş ve

penceresinde parmalıklar bulunan bir odada bekletilirken polisler tahliye raporunu

hazırlamışlardır. Başvuran, beklediği esnada polislerin kendisine ilaçlı çay içirdiklerini ve

bunun sonucunda bilincini kaybettiğini iddia etmiştir. Kendine geldiğinde ise hastanede

olduğunu belirtmiştir. Emniyet Müdürlüğü binasının beşinci katından aşağıya düşmüştür.

Hükümet, başvuranın koşarak pencereden atladığını ve yalnızca polisler tarafından kullanılan

bu odanın parmaklıkları olmadığını ileri sürmüştür. 28 Ağustos 1998 tarihli sağlık raporunda

başvuranın birkaç kırığı olduğu ifade edilmektedir. Aynı gün, polisler, Mustafa Sezer,

Burhanettin Tekler, Mustafa Yüksel ve İsmail Kaya Horta isimli polis memurlarının

ifadelerini almış ve bu polislerin hepsi başvuranın beşinci kattan atladığını teyit etmiştir.

Ayrıca, aynı anda odada bulunan İbrahim Nih ve Ali Aydın isimli sivillerin de ifadeleri

alınmıştır. Aynı gün, başvuranın ifadesi de alınmıştır. Başvuran kendi iradesiyle pencereden

atladığını itiraf etmiştir. Kimse hakkında şikayetçi olmamıştır. 4 Eylül 1998 tarihinde,

başvuranın temsilcisi Pendik Cumhuriyet Savcısı’na şikayet dilekçesi yazmış ve başvuranın

pencereden kasıtlı olarak atıldığını ileri sürmüştür. 9 Eylül 1998 tarihinde, Cumhuriyet

Savcısı, Sezai Çetin ve Ramazan Hokvan isimli polislerin ifadesini almıştır. 23 Eylül 1998

tarihinde, Cumhuriyet Savcısı, Mustafa Yüksel, Burhanettin Tekler ve Mustafa Sezer’in

ifadesini, 28 Eylül 1998 tarihinde ise başvuran ve eşinin ifadesini almıştır. 23 Ekim 1998

tarihinde, Pendik Cumhuriyet Savcısı, aleyhlerine yeterince kanıt bulunmadığından, suçlanan

polislere yönelik soruşturma başlatılmamasına karar vermiş ve başvuranın intihara teşebbüs

ettiği sonucuna varmıştır. 24 Şubat 1999 tarihinde, başvuranın temsilcisi, Kadıköy Ağır Ceza

Mahkemesi’nde bu karara itiraz etmiş ve başvuranın gözaltında kötü muameleye maruz

kaldığını ifade etmiştir. 24 Mayıs 1999 tarihinde, Kadıköy Ağır Ceza Mahkemesi, davayı

reddetmiştir.

24 Şubat 1999 tarihinde, başvuranın temsilcisi, bu karara, Kadıköy Ağır Ceza

Mahkemesi’nde itiraz etmiştir. Avukat, dilekçesinde, başvuranın, polis nezaretinde olduğu

sürede kötü muamele görmüş olduğunu ifade etmiştir. Başvuranın üzerine su sıkıldığı,

kollarından asıldığı ve elektrik şokuna maruz kaldığı iddia edilmiştir. Başvuranın temsilcisi,

ayrıca, başvuranın kasti olarak pencereden dışarı atıldığı hususunda şikayetçi olmuştur.

Başvuranın temsilcisi, son olarak, içine ilaç katılmış olduğunu düşündüğü bir bardak çayı

içtikten sonra başvuranın bilincini kaybetmiş olduğunu iddia etmiştir.

24 Mayıs 1999 tarihinde, Kadıköy Ağır Ceza Mahkemesi, Savcı’nın muhakemesini

onaylayarak, davayı reddetmiştir.

12 Temmuz 2001 tarihinde, İnsan Hakları Vakfı’na bağlı bir adli tabip, başvuran

hakkında bir rapor sunmuştur. Psikiyatri raporunun ve toksik incelemenin mevcut olmamasına

atıfta bulunan doktor, başvuranın, düşüşünden sonra, hastanede tam olarak muayene

edilmemiş olduğu sonucuna varmıştır. Başvuranın, İnsan Hakları Vakfı İstanbul Şubesi

tarafından özel bir iyileşme programına kaydedilmiş olduğunu belirtmiştir.

2

HUKUK

I. AİHS’NİN 2. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Emniyet Müdürlüğü Binası’nın beşinci katından düşüşüne atıfta bulunan başvuran,

AİHS’nin 2. maddesi uyarınca yaşama hakkının ihlal edilmesinden şikayetçi olmuştur.

Sözkonusu madde şöyledir:

“1. Herkesin yaşam hakkı yasanın koruması altındadır. Yasanın ölüm cezası ile cezalandırdığı bir

suçtan dolayı hakkında mahkemece hükmedilen bu cezanın yerine getirilmesi dışında hiç kimse

kasten öldürülemez.”

A. Tarafların iddiaları

1. Başvuran

Başvuran, içine ilaç katılmış çay içmek zorunda bırakıldığını ve polis memurları

tarafından kasten pencereden dışarı atıldığını iddia etmiştir. Bu olayın sonucunda, ciddi

şekilde yaralanmış ve üç ay hastanede kalması gerekmiştir. Başvuran, ayrıca, yerel

yetkililerin, iddialarına yönelik etkili bir soruşturma yürütme yükümlülüklerini yerine

getirmediklerini ileri sürmüştür.

2. Hükümet

Hükümet iddiaları reddetmiştir. Başvuranın iddiaları hakkında yerel yetkililer

tarafından tam olarak bir soruşturma yapıldığını ifade etmiştir. Hükümet, ayrıca, başvuranın

iddialarının asılsız olduğunu ve başvurunun, başvuru hakkının suistimalini oluşturduğunu ileri

sürmüştür.

B. AİHM’nin değerlendirmesi

1. 2. maddenin uygulanabilirliği

Sözkonusu durumda, başvurana karşı kullanılan kuvvet nihayetinde öldürücü değildir.

Ancak, bu, esas itibariyle, başvuranın 2. madde uyarınca olan şikayetlerinin incelenmeyeceği

anlamına gelmez. Metnin bütününe bakıldığında, 2. madde, yalnızca kasten öldürmeyi değil,

aynı zamanda, kasıtlı olmayarak yaşama hakkından mahrum etme ile sonuçlanabilecek kuvvet

kullanımına izin verildiği durumları da kapsadığını ortaya koymaktadır (bkz. İlhan – Türkiye

[BD], no. 22277/93, § 75, AİHM 2000-VII ve Makaratzis – Yunanistan [BD], no. 50385/99, §

49, AİHM 2004-…). Esasında, AİHM, zarar gören kişi konumunda olduğu iddia edilen

kişinin tartışma konusu davranışın sonucunda hayatını kaybetmemiş olduğu durumları içeren,

bu hüküm uyarınca olan şikayetleri geçmişte incelemiştir.

AİHM, başvuranın Pendik Emniyet Müdürlüğü Binası’nın 5. katından düşüşünün

sonuçta öldürücü olmamasına rağmen, başvuranın ağır yaralar aldığını ve üç ay hastanede

kalmasının gerektiğini gözlemler. Üstelik düşmenin sonucunda ölmemiş olması rastlantı

eseridir. AİHM, bu nedenle, AİHS’nin 2. maddesinin bu davaya uygulanabilir olduğu kararına

varır.

3

2. Başvuranın düşmesinden yetkililerin sorumlu olduğu iddiasına ilişkin

Yaşama hakkını koruma altına alan ve yaşama hakkından mahrum bırakmanın haklı

olabileceği şartları ortaya koyan 2. madde, AİHS’nin en temel hükümleri arasında yer alır ve

15. madde uyarınca, meşru savaş fiilleri sonucunda meydana gelen ölüm hali dışında bu

maddenin ihlal edilmesine hak tanınmaz. 3. madde ile birlikte, aynı zamanda, Avrupa

Konseyi’ni oluşturan demokratik toplumların temel değerlerinden birini kapsar. Yaşama

hakkından mahrum bırakmanın haklı olabileceği şartlar, dolayısıyla, dar anlamda

yorumlanmalıdır. Bireylerin korunmasına yönelik bir belge olarak AİHS’nin nedeni ve

maksadı aynı zamanda, 2. maddenin, teminatlarını uygulanabilir ve etkili hale getirecek

şekilde yorumlanmasını ve uygulanmasını gerektirir (bkz. McCann ve Diğerleri – İngiltere,

27 Eylül 1995 tarihli karar, Seri A no. 324, ss. 45-46, §§ 146-147).

AİHM, görevinin yardımcı niteliğine duyarlıdır ve bunun belirli bir davanın şartlarınca

kaçınılmaz kılınmadığı durumda bir ilk derece mahkemesinin görevini üstlenirken dikkatli

olmalıdır (bkz, örneğin, McKerr – İngiltere (karar), no. 28883/95, 4 Nisan 2000). Yerel

işlemlerin gerçeklemiş olduğu durumda, yerel mahkemelerin olaylara ilişkin değerlendirmesi

yerine kendi değerlendirmesini koymak AİHM’nin görevi değildir ve genel bir kural olarak

ellerindeki delilleri değerlendirmek yerel mahkemelere düşer. AİHM, yerel mahkemelerin

kararlarına bağlı olmasa da, normal koşullarda, bu mahkemeler tarafından olaylara ilişkin

verilen kararlardan sapmasına yol açması için ikna edici unsurlara gerek duyar (bkz. Klaas –

Almanya, 22 Eylül 1993 tarihli karar, Seri A no. 269, s. 17, §§ 29-30). Ancak, AİHS’nin 2.

maddesi uyarınca iddialarda bulunulduğu durumda, AİHM, bazı yerel işlemler ve

soruşturmalar yapılmış olsa bile, özellikle tam bir inceleme uygulamalıdır (bkz., mutatis

mutandis, Ribitsch – Avusturya, 4 Aralık 1995 tarihli karar, Seri A no. 336, § 32 ve Avşar –

Türkiye, no. 25657/94, § 283, AİHM 2001-VII).

AİHM, başvuranın pencereden düşmesine yol açan olaylara ilişkin farklı açıklamaların

olduğunu gözlemler. Başvuran, pencereden dışarı kendisinin atladığını ileri sürmüş ancak

başvuranın avukatı onun polis memurları tarafından atılmış olduğunu iddia etmiştir. Ayrıca,

görgü tanıkları, başvuranın pencereden dışarı atladığı ve intihar etmeye çalıştığını

doğrulamışlardır. Dolayısıyla, Savcı, avukatın iddiasını kanıtlayan yeterli delil olmadığı

sonucuna varmıştır.

Yukarıda belirtilenlerin ışığında, AİHM, başvuranın pencereden dışarı polis memurları

tarafından atıldığı sonucuna varmak için somut ve delil niteliğinde yeterli temel olmadığını

değerlendirir.

Yetkililerin başvuranın yaşama hakkını korumadıkları hakkındaki iddiaya ilişkin

olarak, AİHM, 2 § 1. maddenin, Devlet’i yalnızca kasti ve yasadışı öldürmeden kaçınmaya

değil aynı zamanda yetki alanı içinde bulunanların yaşamlarını koruma altına almak yönünde

uygun adımlar atmaya mecbur kıldığını anımsar (bkz. L.C.B. – İngiltere, 9 Haziran 1998

tarihli karar, Reports 1998-III, s. 1403, § 36). Bu, uygun şartlarda, bir bireyin suç teşkil eden

fiilleri nedeniyle yaşamı risk altında olan başka bir bireyi korumak için önleyici pratik

tedbirler almaya ilişkin olarak yetkililerin kesin bir yükümlülüğü olmasına kadar varır (bkz.

Osman – İngiltere, 28 Ekim 1998 tarihli karar, Reports of Judgments and Decisions 1998-

VIII, § 115).

Modern toplumları denetlemekteki zorluklar, insan davranışının önceden

kestirilememesi ve öncelikler ve kaynaklar açısından yapılması gereken pratik seçimler

4

gözönünde tutularak, kesin yükümlülüğün kapsamı, yetkililere, yerine getirilmesi olanaksız

veya aşırı bir yükümlülük yüklemeyecek şekilde yorumlanmalıdır. Yaşam riskine dair her

iddia, yetkililere, bu riskin gerçekleşmesini önlemek için pratik tedbirler almak yönünde bir

AİHS şartı getiremez. Nezarette intihar etmek gibi, kendine zarar vermekten kaynaklanan

hayat tehlikesi durumunda, kesin bir yükümlülüğün doğması için, yetkililerin kimliği belli bir

bireyin yaşamına dair gerçek ve makul bir tehlikenin varlığından haberdar olduklarının veya

haberdar olmuş olmaları gerektiğinin ve öyle ise yetkileri dahilinde makul olarak sözkonusu

riski engellemesi beklenebilecek önlemler almadıklarının tespit edilmesi gerekir (bkz. Keenan

– İngiltere, no. 27229/95, §§ 89 ve 92, AİHM 2001-III; Margaret Younger – İngiltere (karar),

no. 57420/00, 7 Ocak 2003).

AİHM’nin, gözaltında bulunan insanların hassas bir durumda olduklarını ve

yetkililerin onları koruma yükümlülüğü taşıdıklarını daha önce vurgulama fırsatları olmuştur.

Yetkililerin, kişinin gözaltında aldığı herhangi bir yaraya ilişkin açıklama getirme

yükümlülüğü vardır, bu yükümlülük sözkonusu kişinin öldüğü durumlarda bilhassa zorlayıcı

olur (bkz., örneğin, Salman – Türkiye [BD], no. 21986/93, AİHM 2000 – VII, § 99).

AİHM, hapishane yetkililerinin, görevlerini, sözkonusu her tutuklunun hakları ve

özgürlükleriyle uyumlu şekilde yerine getirmeleri gerektiğini kabul etmiştir. Kişisel

bağımsızlığı ihlal etmeden kendine zarar verme fırsatlarını azaltabilecek genel tedbirler ve

önlemler mevcuttur. Bir tutukluya ilişkin olarak daha sıkı tedbirlerin gerekip gerekmediği ve

bunları uygulamanın uygun olup olmadığı davanın şartlarına bağlı olacaktır (bkz., yukarıda

anılan, Keenan § 91).

Yukarıda belirtilen ilkeler karşısında, AİHM’nin, yetkililerin, Erikan Bulut’un gerçek

ve makul bir hayat tehlikesi taşıdığını bildiklerini veya bilmiş olmaları gerektiğini ve öyle ise

bu tehlikeyi önlemek için kendilerinden makul olarak beklenebilecek her şeyi yapıp

yapmadıklarını tespit etmesi beklenmektedir.

AİHM, başvuranın, nezarette bir gece geçirdikten sonra, olay günü serbest bırakılmak

üzere Pendik Emniyet Müdürlüğü Binası’na getirilmeden önce bir doktor tarafından muayene

edildiğini anımsar. Tıbbi raporda psikolojik bunalım sözü edilmemiştir ve başvuranın, serbest

bırakılmak üzere olduğu gerçeğinin farkında olduğu tartışmasızdır. Sonuç olarak, AİHM,

başvuranın hareketleri ve davranışları hakkında, onun hayat tehlikesi taşıdığı konusunda

yetkililerin dikkatini çekmesi gereken herhangi bir gösterge olmadığı kararına varır.

Başvuranın parmaklıkları olmayan bir odaya getirildiği iddiasına ilişkin olarak, AİHM, tüm

tutukluların güvenli bir nezaret ortamında tutulmasını sağlamak konusunda yetkilileri büyük

çaba göstermeye davet ve teşvik etse de, başvuranın gerçek ve makul bir intihar riski

taşıdığına dair bir delilin olmadığı durumda, polis memurlarının bu hareketinin tek başına

AİHS’nin 2. maddesinin ihlaline yol açamayacağını kaydeder.

Bu davanın özel şartlarını göz önünde tutarak, AİHM, makul olarak, ilgili yetkililerin

2. maddenin gerektirdiği şekilde pozitif yükümlülüklerini ihmal etmedikleri sonucunun

çıkarılabileceği kararına varır.

AİHM, dolayısıyla, Devlet’in bu davada sorumluluğunun olmadığını değerlendirir ve

bu hususta 2. maddenin ihlal edilmediğine karar verir.

5

3. Soruşturmanın yetersiz olduğu iddiası

Hükümet, soruşturmada herhangi bir kusurun olmadığını ve yetkililerin etkili bir

soruşturma yürütmek için gerekli tüm önlemleri aldıklarını ileri sürmüştür.

AİHM, içtihadına göre, Devlet’in 1. madde uyarınca olan “kendi yetki alanları içinde

bulunan herkese bu Sözleşme’nin birinci bölümünde açıklanan hak ve özgürlükleri tanıma”

görevi ile birlikte, 2. madde uyarınca yaşama hakkını koruma yükümlülüğünün, bireylerin

kuvvet kullanımı sonucu ölmeleri halinde bir şekilde etkili bir resmi soruşturma gerektirdiğini

anımsar. Bir soruşturmanın asgari düzeyde etkili olmasını sağlayan incelemenin niteliği ve

derecesi her davanın kendi koşullarına bağlıdır. İlgili tüm delillerin temelinde ve soruşturma

görevinin pratik gerçekleri gözönünde tutularak değerlendirilmelidir (bkz. Buldan – Türkiye,

no. 28298/95, § 83, 20 Nisan 2004; Velikova – Bulgaristan, no. 41488/98, § 80).

Bu davanın olayları hususunda, AİHM, kazadan hemen sonra, yetkililerin, başvuranın

Pendik Emniyet Müdürlüğü binasının 5. katından düşüşünde mevcut olan şartları açıklığa

kavuşturmak için bir soruşturma başlattıklarını kaydeder.

Bu bağlamda, başvuranın düşüşünden sonra, polis memurlarının bir olay raporu

hazırladıkları, kroki çizdikleri ve olayın görgü tanıklarından, dört polis memuru ve iki

sivilden ifadeler aldıkları görülmüştür. Bu tanıkların hepsi, tutarlı ifadeler vermiştir ve

başvuranın koşup pencereden atladığını gördüklerini açıklamışlardır. Yine aynı gün,

başvuranın hastanede ifadesi alınmıştır. Başvuran, bu ifadede, koşarak pencereden atlamış

olduğunu ve kimse hakkında bir şikayeti olmadığını doğrulamıştır.

AİHM, başvuranın temsilcisinin, başvuranı pencereden dışarı polis memurlarının

atmış olabileceğine dair endişelerini Pendik Cumhuriyet Savcısı’na 4 Eylül 1998 tarihinde

bildirdiği gerçeğini dikkate alır. Bu şikayet üzerine, soruşturma genişletilmiş ve polis

memurlarından, başvurandan ve başvuranın eşinden ek ifadeler alınmıştır. Polis memurları,

başvuranın koşarak pencereden atlamış olduğunu yinelemiş, ancak, başvuran ne olduğunu

anımsamadığını ifade etmiştir. Başvuranın eşi olayın görgü tanığı olmamıştır. Cumhuriyet

Savcısı, bu ifadelere dayanarak, başvuranın intihar teşebbüsünde bulunmuş olduğu kararına

varmış ve takipsizlik kararı vermiştir.

Ayrıca, yerel Mahkeme’nin Cumhuriyet Savcısı’nın varmış olduğu sonuçlardan farklı

bir sonuca varmak için sebep görmemesi nedeniyle başvuranın vekilinin, Kadıköy Ağır Ceza

Mahkemesi’ne yaptığı başvuru reddedilmiştir. AİHM bu noktada, başvurana uyuşturucu

karıştırılmış çay verildiğine ilişkin iddianın, 28 Eylül 1998 tarihine kadar yetkili makamların

dikkatine sunulmamış olduğunu vurgular. Buna ilaveten, başvuranın eşinin, karakolda

bulunan polis memurlarının, başvurana bir sıvı içirilmiş olduğunu söylediklerini işitmiş

olduğunu ileri sürdüğü de belirtilmelidir. Bu nedenle AİHM, bir ay sonra yapılmış olan

toksikolojik araştırma eksikliğinin, yetkili makamlar açısından ihmalkarlık olarak kabul

edilemeyeceği kanısındadır.

Yukarıda kaydedilenler ışığında AİHM, yerel makamlarca yürütülen soruşturmanın

etkin olduğu kanısındadır. Bu nedenle, bu hususta 2. maddenin ihlal edilmiş olduğu sonucuna

varır.

6

II. AİHS’NİN 3. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

A. Başvuranın, emniyet müdürlüğü binasının beşinci katından düşüşüne ilişkin

Başvuran, Pendik Emniyet Müdürlüğü Binası’nın beşinci katından düşmesinin,

AİHS’nin 3. maddesinin ihlalini teşkil ettiği hususunda şikayette bulunmuştur.

2. maddenin ihlal edilmemiş olduğuna ilişkin gerekçeler ışığında AİHM, 3. madde

bağlamında ayrı bir meselenin gün ışığına çıkmadığı kanısındadır.

B. Başvuranın, polis gözetiminde kötü muameleye maruz kaldığına ilişkin

Hükümet, başvuranın iddialarının somut temellerini reddetmenin ötesinde, mesele ile

3. madde uyarınca özel olarak ilgilenmemiştir.

AİHM, AİHS’nin 3. maddesinin ihlal edilmiş olduğu yönündeki delilleri

değerlendirirken, “makul şüphenin ötesinde” kanıt standardını uyguladığını hatırlatır (Avşar,

Sevgin ve İnce, no. 46262/99, § 52, 20 Eylül 2005). Ancak, bu tür bir kanıt, yeterli derecede

güçlü, açık ve mutabık kalınmış sonuçların veya çürütülmemiş benzer maddi karinelerin

birarada yer almasından kaynaklanabilir (İrlanda/İngiltere, 18 Ocak 1978 tarihli karar, A

Serisi no. 25, sayfa 65, § 161).

AİHM, üstlendiği görevin yardımcı niteliği hususunda duyarlıdır ve özel bir davanın

koşulları altında, kaçınılmaz olduğunun kabul edilemeyeceği durumlarda bir ilk derece

Mahkemesi’nin rolünü üstlenme konusunda dikkatlidir (bkz., örneğin, McKerr). Ancak

sözkonusu davada olduğu gibi, AİHS’nin 3. maddesi uyarınca iddiaların sunulduğu

durumlarda AİHM, tam bir incelemede bulunmak durumundadır (bkz., mutatis mutandis,

Ribitsch, § 32, ve Avşar, § 283).

Sözkonusu davada başvuran, başvuru formunda, yakalandığı gün Pendik Emniyet

Müdürlüğü Binası’nda psikolojik ve fiziksel yönden kötü muameleye maruz bırakılmış

olduğunu belirtmiştir. Sözkonusu muamelenin detaylarını belirtmemiştir. AİHM ayrıca

başvuranın, kötü muamele iddialarını ilk defa yetkili makamlara 4 Eylül 1998 tarihinde,

Pendik Cumhuriyet Savcısı’na sunmuş olduğu dilekçede dile getirmiş olduğunu belirtmiştir.

Sözkonusu dilekçede başvuranın vekili, müvekkilinin Pendik Emniyet Müdürlüğü’nde kötü

muameleye uğramış olduğu hususunda şikayette bulunmuştur. İddia edilen muameleye ilişkin

yetkili makamlara başka özel bir husus iletilmemiştir. Ancak başvuranın avukatı, başvuranı

kötü muameleye maruz bırakan polis memurlarından biri olarak Sezai Çetin’in ismini

vermiştir. Pendik Cumhuriyet Savcısı tarafından alınan 28 Eylül 1998 tarihli bir ifadede,

başvuranın gözaltında tutulduğu sırada kötü muameleye maruz kaldığını reddetmiş olduğunu

gözlemlemiştir. Açıkça hakarete uğramış olduğunu ancak kötü muameleye maruz

bırakılmamış olduğunu belirtmiş ve itham edilen polis memuru Sezai Çetin’in gözaltı

süresince kendisine çok iyi davranmış olduğunu açıklamıştır. Son olarak, başvuranın vekili

Pendik Ağır Ceza Mahkemesi’ne, 24 Şubat 1999 tarihinde Pendik Cumhuriyet Savcısı

tarafından verilen görevsizlik kararına itiraz eden bir dilekçe daha sunmuştur. Sözkonusu

dilekçede başvuranın vekili, başvuranın polis karakolunda hakarete maruz kaldığını, tehdit

edildiğini, üzerine basınçlı su püskürtüldüğünü, kollarından asıldığını ve kendisine elektrik

şoku uygulandığını belirtmiştir.

7

Sözkonusu ifadeleri ve 26 ve 27 Ağustos 1995 tarihli doktor raporlarını gözönüne alan

AİHM, sözkonusu davada başvuranın, gözaltında tutulmuş olduğu süre içerisinde 3. madde

tarafından izin verilmeyen bir muameleye maruz kaldığı konusunda şüphelere yol açan bir

takım unsurlar bulunduğunu belirtir.

Öncelikle, başvuranın vekilinin yerel makamlar huzurundaki beyanatları, tutarlı

değildir. Başvuranın avukatı, 4 Eylül 1998 tarihli dilekçesinde başvuranın, Pendik Emniyet

Müdürlüğü Binası’nda kötü muameleye maruz bırakıldığını belirtirken, 24 Şubat 1999 tarihli

dilekçesinde başvuranın, polis karakolunda kötü muameleye maruz bırakıldığını belirtmiştir.

Bunun yanında, başvuranın kendisi yerel makamlar huzurunda açıkça gözaltında bulunduğu

süre içerisinde kötü muameleye maruz kalmamış olduğunu ileri sürmüştür. Ayrıca, itham

edilen polis memuru Sezai Çetin’in, kendisine gözaltında tutulduğu süre içerisinde özellikle

nazik davrandığını da belirtmiştir. Ayrıca 26 ve 27 Ağustos 1998 tarihli tıbbi raporlar,

başvuranın vücudunda kötü muamele izleri bulunduğunu göstermemiştir.

Sonuç olarak, huzurunda sunulan deliller, makul şüphenin ötesinde başvuranın, kötü

muameleye maruz bırakılmış olduğu sonucuna varılmasına olanak vermediği için AİHM, 3.

maddenin ihlal edildiğinin kanıtlanmış olduğu kanısında değildir.

III. AİHS’NİN 6. VE 13. MADDELERİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuran, polis memurları aleyhindeki iddialarına ilişkin etkin bir iç hukuk yolundan

yararlanmasına olanak tanınmadığı hususunda şikayette bulunmuştur. Şikayetini AİHS’nin,

ilgili kısmı aşağıda kaydedilen 6 § 1. maddesine:

“Herkes ... medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar ... konusunda karar verecek olan ... bir

mahkeme tarafından davasının ... hakkaniyete uygun ... olarak görülmesini istemek hakkına sahiptir.”

ve 13. maddesine dayandırmıştır:

“Bu Sözleşme’de tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, ihlal fiili resmi görev yapan

kimseler tarafından bu sıfatlarına dayanılarak yapılmış da olsa, ulusal bir makama etkili bir başvuru yapabilme

hakkına sahiptir.”

A. AİHS’nin 6 § 1. maddesi

AİHM, başvuranın AİHS’nin 6 § 1. maddesi uyarınca sunduğu şikayetin esasının,

yerel makamların başvuranın, Pendik Emniyet Müdürlüğü Binası’nın beşinci katından

düşmesine ilişkin etkin bir cezai takibat başlatmamasına ilişkin olduğunu gözlemler.

AİHM’nin görüşüne göre, başvuranın AİHS’nin 6. maddesine dayanarak yaptığı şikayeti,

Sözleşme’ye taraf Devletler’in, 13. madde uyarınca AİHS’nin ihlal edilmesi durumunda etkin

bir iç hukuk yolu sağlama yükümlülüğü ile bağlantılı değerlendirmek daha uygundur (bkz.,

Kaya/Türkiye, 19 Şubat 1998 tarihli karar, Hüküm ve Karar Raporları 1998 I, sayfa 329, §

105, ve Aksoy/Türkiye, 18 Aralık 1996 tarihli karar, Raporlar 1996 VI, sayfa 2286, § 93).

AİHM sonuç olarak AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edilip edilmediği hususunda

karar varmayı gerekli görmemektedir.

8

B. AİHS’nin 13. maddesi

Taraflar, soruşturmanın etkinliği hususunda sunmuş oldukları görüşlere, AİHS’nin 2.

maddesi açısından değinmişlerdir.

Yukarıda kaydedilen bulguları ve içtihatı (Nesibe Haran/Türkiye, no. 28299/95, § 91,

6 Ekim 2005, Nachova ve Diğerleri/Bulgaristan [BD], no. 43577/98 ve 43579/98, §§ 120-

123, 6 Temmuz 2005, ve Makaratzis,§ 86) ışığında AİHM, 13. madde bağlamında ayrıca bir

meselenin ortaya çıkmadığı kanısındadır.

YUKARIDAKİ GEREKÇELERE DAYANARAK AİHM,

1. Yetkili makamların, başvuranın düşmesine ilişkin sorumlu oldukları iddiası hususunda

AİHS’nin 2. maddesinin ihlal edilmemiş olduğuna,

2. Yetkili makamların, tam ve etkin bir soruşturma yürütmedikleri iddiası hususunda

AİHS’nin 2. maddesinin ihlal edilmemiş olduğuna,

3. Başvuranın düşmesi hususunda AİHS’nin 3. maddesi uyarınca ayrıca bir meselenin ortaya

çıkmadığına,

4. Başvuranın, polis gözetimi altında tutulurken kötü muameleye maruz kaldığına dair

iddiaları hususunda AİHS’nin 3. maddesinin ihlal edilmemiş olduğuna,

5. AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edilip edilmediğine karar vermenin, gerekli olmadığına,

6. AİHS’nin 13. maddesi uyarınca ayrıca bir meselenin ortaya çıkmadığına karar vermiştir.

İşbu karar, İngilizce hazırlanmış ve Mahkeme İç Tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri

uyarınca 2 Mart 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.

Vincent BERGER

Yazı İşleri Müdürü

Boštjan M. ZUPANČIČ

Başkan

9