COUNCIL  
AVRUPA  
OF EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
BEꢀĐNCĐ DAĐRE  
ERĐN/TÜRKĐYE  
(Baꢀvuru no. 71342/01)  
KARAR  
STRAZBURG  
10 Ağustos 2006  
Söz konusu karar AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak ,ꢀekle iliꢀkin  
değiꢀiklik yapılabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USULĐ ĐꢀLEMLER  
Davanın nedeni, Türk vatandaꢀı Mehmet Salih Erin’in (“baꢀvuran”), 13 Mart 2001  
tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”)  
eski 34. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne yaptığı  
baꢀvurudur (baꢀvuru no. 71342/01).  
Baꢀvuranı görevini Đzmir’de ifa etmekte olan avukat K. Bilgiç temsil etmiꢀtir. Türk  
Hükümeti (“Hükümet”), AĐHM huzurundaki davalar için bir Ajan tayin etmemiꢀtir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran, 1962 doğumludur ve Đzmir’de yaꢀamaktadır.  
A. Davanın Geçmiꢁi  
Belirsiz bir günde, Đstanbul Havaalanı’ndaki polis memurları, sahte vize içeren  
pasaport bulunduran iki kiꢀi yakalamıꢀtır. Sözkonusu kiꢀiler, polise verdikleri ifadelerde,  
baꢀvurana ve A.G.’ye, pasaportlarını damgalatmak için 3,000 Alman Markı ödediklerini  
belirtmiꢀlerdir. Müteakiben, 29 Ocak 1996 tarihinde polis memurları, baꢀvuranın evini,  
kardeꢀi oradayken aramıꢀlar ve baꢀvurana, kardeꢀine ve diğer iki kiꢀiye ait dört pasaport ele  
geçirmiꢀlerdir.  
6 Mart 1996 tarihinde baꢀvuran, polise teslim olmuꢀ ve gözaltına alınmıꢀtır.  
B. Yerel Mahkemeler huzurundaki davalar  
7 Mart 1996 tarihinde baꢀvuran, Đzmir Sulh Hukuk Mahkemesi’ndeki savcı huzuruna  
çıkarılmıꢀ ve tutuklu yargılanmasına karar verilmiꢀtir.  
14 Mart 1996 tarihinde Đzmir Cumhuriyet Baꢀsavcısı, Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi’ne  
bir iddianame sunarak baꢀvuranı, sahte pasaport ve özellikle, yurtdıꢀı çıkıꢀları için sahte vize  
damgaları hazırlamakla suçlamıꢀtır.  
9 Mayıs 1996 tarihinde Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranı dinlemiꢀ ve kefaletle  
serbest bırakmıꢀtır.  
30 Aralık 1998 tarihinde, suçun suç örgütü tarafından iꢀlenmiꢀ olarak nitelendirilmesi  
ardından, Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi madde bakımından yetkisizlik kararı yayınlamıꢀ ve  
dava dosyasını Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne göndermiꢀtir.  
11 ꢁubat 1999 tarihinde Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi, madde bakımından  
yetkisizlik kararı yayınlamıꢀ ve dava dosyasını Yargıtay’a göndermiꢀtir.  
25 Mart 1999 tarihinde Yargıtay, Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi’nin madde bakımından  
yetkisizlik kararını geri çevirmiꢀ ve sözkonusu suçun, Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi’nin yetki  
alanında olduğuna karar vermiꢀtir. Bu nedenle, dava dosyası Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi’ne  
gönderilmiꢀtir.  
22 Mart 1999 ve 3 Aralık 2003 tarihleri arasında Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi, sekiz  
duruꢀma düzenlemiꢀtir. 3 Aralık 2003 tarihinde Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi, davanın zaman  
aꢀımına uğramıꢀ olduğuna karar vererek cezai takibata son vermiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, dava iꢀlemlerinin uzunluğunun, AĐHS’nin ilgili kısmı aꢀağıda kaydedilen 6  
§ 1. maddesinde öngörülen “makul süre” gereğine uymadığı hususunda ꢀikayette  
bulunmuꢀtur:  
“Herkes ... cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan ... davasının  
makul bir süre içinde ... görülmesini istemek hakkına sahiptir.”  
Hükümet, sözkonusu iddiaya itiraz etmiꢀtir.  
A. Kabuledilebilirlik  
Hükümet, AĐHS’nin 35 § 3. maddesinde öngörülen iç hukuk yollarının tüketilmesi  
gereğine uymaması nedeniyle AĐHM’nin, baꢀvurunun kabuledilemez olduğuna karar  
vermesini istemiꢀtir. Baꢀvuranın ꢀikayetini, yerel mahkemeler huzurunda sunmamıꢀ olduğunu  
belirtmiꢀtir.  
AĐHM, iç hukuk yollarının tüketilmesi mecburiyetinin, baꢀvuranın yalnızca sözkonusu  
duruma çare bulabilen ve iddia edilen ihlallerin tazminini sağlayan etkin ve yeterli iç hukuk  
yollarının, normal ꢀekilde kullanılmasını gerekli kıldığını yineler (bkz. Karassev/Finlandiya  
(karar), no. 31414/96, AĐHM 1999-II).  
AĐHM, Türk adli sisteminin, davaları hızlandırmaya iliꢀkin iç hukuk yolları  
sağlamadığını gözlemlemektedir. Davalardaki gecikmeler için tazminat ödemesi de  
sağlamamaktadır. Dolayısıyla AĐHM, baꢀvuranın AĐHS’nin 35 § 1. maddesinin gereklerini  
yerine getirmek için baꢀvurmuꢀ olması gereken etkin bir iç hukuk yolu bulunmadığı sonucuna  
varmaktadır (bkz. Hartman/Çek Cumhuriyeti, no. 53341/99, § 69, AĐHM 2003-VIII). Bu  
nedenle, Hükümet’in itirazını reddetmektedir.  
AĐHM, baꢀvurunun AĐHS’nin 35 § 3. maddesi bağlamında temelden yoksun  
olmadığını belirtmektedir. Ayrıca, kabuledilemez olduğu sonucuna varmak için gerekçe  
bulunmamaktadır. Bu nedenle, kabuledilebilir olduğuna karar verilmelidir.  
B. Esaslar  
AĐHM, gözönünde bulundurulması gereken sürenin, baꢀvuranın polis tarafından  
gözaltına alındığı 6 Mart 1996 tarihinde baꢀladığını ve Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi’nin,  
sözkonusu suçun zaman aꢀımına uğramıꢀ olması nedeniyle cezai takibata son vermeye karar  
verdiği 3 Aralık 2003 tarihinde sona erdiğini belirtmektedir. Dava iꢀlemleri, tek aꢀamada  
yaklaꢀık yedi yıl dokuz ay sürmüꢀtür.  
Hükümet, duruꢀmalara katılmaması nedeniyle baꢀvuranın sözkonusu dava iꢀlemlerinin  
uzamasına katkıda bulunduğunu ileri sürmüꢀtür.  
AĐHM, dava iꢀlemlerinin uzunluğunun makul olup olmadığının, dava koꢀullarında ve  
aꢀağıda kaydedilen kriterler gözönünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiğini  
yinelemektedir: davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın tutumu ve ilgili makamların tutumları (bkz.,  
Pélissier ve Sassi/Fransa [BD], no. 25444/94, § 67, AĐHM 1999-II).  
AĐHM, sözkonusu davada ortaya çıkan konuların günıꢀığına çıktığı birçok davada  
AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır (bkz. Pélissier ve Sassi/Fransa).  
Baꢀvuranın tutumuna iliꢀkin AĐHM, dava dosyasından baꢀvuranın, dava iꢀlemlerinin  
uzamasına katkıda bulunduğunun ortaya çıkmadığı kanısına varmaktadır.  
Yetkili makamların tutumuna iliꢀkin AĐHM, yerel mahkemeler huzurundaki dava  
iꢀlemlerinin geciktiğini gözlemlemektedir. Bu bağlamda, yerel mahkemeler arasındaki  
yargılama yetkisine iliꢀkin tartıꢀmanın üç yıl sürdüğünü belirtmektedir. Ayrıca, 22 Mart 2001  
ve 3 Aralık 2003 tarihleri arasında ilk derece mahkemesi, A. G.’nin adresinin bulunamadığı  
gerekçesiyle tüm duruꢀmaları ertelemiꢀtir. Bu süre boyunca Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi,  
Đzmir Cumhuriyet Baꢀsavcılığı’na beꢀ adet yazı göndermiꢀ ve A. G.’nin adresini bulmalarını  
istemiꢀtir. Ancak, sonuç alınamamıꢀtır. Bu nedenle, yetkili makamlar, davaya ilgilenirken  
özen göstermemiꢀler ve önemli bir gecikmeye neden olmuꢀlardır. AĐHM, Hükümet’in  
Hükümet’in dava iꢀlemlerinin haddinden fazla uzaması, tek aꢀamada yedi yıl dokuz ay  
sürmesi, hususunda tatmin edici bir açıklamada bulunmadığı kanısındadır.  
AĐHM bu bağlamda AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin, Sözleꢀmeci Devletler’e, adli  
sistemlerini mahkemelerinin, sözkonusu maddenin davaların makul süre içerisinde karara  
bağlanması da dahil olmak üzere herbir gereğini karꢀılayabileceği ꢀekilde düzenleme görevini  
yüklediğini yinelemektedir (bkz., Pélissier ve Sassi/Fransa).  
Konu hususunda içtihatını gözönünde bulunduran AĐHM, sözkonusu davada, dava  
iꢀlemlerinin uzunluğunun, haddinden fazla olduğu ve “makul süre” gereğini karꢀılayamadığı  
kanısındadır.  
Dolayısıyla AĐHS’nin 6 § 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
AĐHS’nin 41. maddesi aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:  
“
Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci  
Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete  
uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuran, maddi zarar için 10,000 Euro talep etmiꢀtir. Ayrıca, manevi zarar için  
10,000 Euro talep etmiꢀtir.  
Hükümet, bu iddiaya itiraz etmiꢀtir.  
AĐHM, Mahkeme huzurunda uğranıldığı iddia edilen maddi zarar ile tespit edilen ihlal  
arasında nedensel bir bağ olmadığı kanısındadır. Ancak, baꢀvuranların manevi zarara uğramıꢀ  
olması gerektiği sonucuna varmaktadır. Davanın koꢀullarını ve içtihatını gözönüne alarak,  
baꢀvurana sözkonusu baꢀlık altında 6,000 Euro ödenmesine karar vermektedir.  
B. Mahkeme Masrafları  
Baꢀvuran ayrıca yerel mahkemeler ve AĐHM huzurunda uğramıꢀ olduğu mahkeme  
masrafları için 1,000 Euro tazminat talep etmiꢀtir.  
Hükümet, yalnızca gerçekten gerekli olduğu için uğranılan masrafların telafi edilmesi  
gerektiğini ileri sürmüꢀtür. Bu bağlamda, baꢀvuranın ve temsilcisinin, mahkeme masraflarını  
gösteren belgeleri sunmadıklarını belirtmiꢀtir.  
AĐHM içtihatına göre, bir baꢀvuran ancak gerçekten gerekli olduğu için yapmak  
durumunda kaldığı ve miktarının makul olduğu masrafların telafisini haketmektedir.  
Sözkonusu davada, elindeki bilgileri ve yukarıda kaydedilen kriterleri gözönünde bulunduran  
AĐHM, talep edilen miktarı tam olarak ödenmesinin makul olduğu kanısındadır.  
C. Gecikme Faizi  
AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere  
uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar  
vermiꢀtir.  
YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna,  
2. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğuna,  
3. (a) sorumlu Devletin baꢀvurana, kararın AĐHS’nin 44 § 2. maddesine göre kesinleꢀtiği  
tarihten itibaren üç ay içerisinde, kararın verildiği tarihte uygulanan oran üzerinden Türk  
Lirası’na çevrilmek üzere, aꢀağıda kaydedilen miktarları ödemesi gerektiğine:  
(i)  
(ii)  
manevi tazminat için 6,000 Euro (altı bin Euro),  
mahkeme masrafları için 1,000 Euro (bin Euro),  
(iii) yukarıda kaydedilen miktarlara uygulanabilecek her tür vergi,  
(b) Yukarıda kaydedilmiꢀ olan üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar, Avrupa  
Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluꢀacak  
faiz oranına göre yukarıda belirtilen miktarlarda ödenecek basit faizi ödemekle yükümlü  
olduğuna karar vermiꢀ,  
4. Baꢀvuranların adil tazmin taleplerinin kalan kısmını reddetmiꢀtir.  
Claudia WESTERDIEK  
Peer LORENZEN  
Yazı Đꢀleri Müdürü  
Baꢀkan