COUNCIL  
AVRUPA  
OF EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
ERĐꢀ/TÜRKĐYE  
(Baꢀvuru no. 28268/02)  
KARAR  
STRAZBURG  
8 Ocak 2008  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 28268/02 no’lu davanın nedeni T.C.  
vatandaꢀı Ali Eriꢀ’in (“baꢀvuran”), Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 15 Mayıs 2002  
tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (“AĐHS”) Temel Đnsan Haklarını güvence  
altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından G. Tuncer tarafından temsil edilmiꢀtir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuran, 1932 doğumludur ve Đstanbul’da yaꢀamaktadır.  
A. Baꢁvuranın yakalanması ve kötü muamele iddiası  
30 Eylül 1999’da, öğlen 12.15’te baꢀvuran, Ankara’daki Ulucanlar Cezaevi’nde  
güvenlik güçlerince düzenlenen bir operasyonda öldürüldüğü iddia edilen bir mahkumun ceza  
törenine katılmıꢀtır.  
30 Eylül 1999 tarihli olay raporuna göre, polis gruba uyarıda bulunmuꢀ ve  
dağılmalarını istemiꢀtir. Ancak, göstericiler uyarılara uymayarak sloganlar atmaya devam  
etmiꢀ ve Karacaahmet Mezarlığı’na yürümüꢀtür. Polis, müdahale etmek durumunda kalmıꢀ ve  
aralarında baꢀvuranın da bulunduğu otuz dokuz kiꢀiyi yakalamıꢀtır.  
Aynı gün, 1.30’da baꢀvuran, Haydarpaꢀa Numune Hastanesi doktorunca muayene  
edilmiꢀtir.  
Aynı gün 19.30’da hastanede iki polis memuru tarafından baꢀvuranın ifadesi  
alınmıꢀtır. Bu ifadede baꢀvuran, emekli olduğunu belirtmiꢀtir. Bir kahvehanede oturduğu  
sırada bir cenaze olduğunu duyduğunu ve katılmaya karar verdiğini; bu nedenle gruba  
katıldığını ileri sürmüꢀtür. Ancak, göstericilerle polis arasında kalmıꢀ ve yere düꢀmüꢀtür.  
Gösteriye dahil olduğunu reddetmiꢀtir.  
30 Mart 2000’de baꢀvuranın avukatları, yakalama eylemi sırasında baꢀvurana kötü  
muamelede bulundukları iddia edilen polis memurları aleyhinde Üsküdar Cumhuriyet  
Savcılığı’na ꢀikayette bulunmuꢀtur.  
27 Nisan 2001’de Üsküdar Cumhuriyet Savcısı, takipsizlik kararı vermiꢀtir. Kararında,  
baꢀvuranın polisin müdahalesi sırasında yere düꢀmesi nedeniyle yaralandığını iddia ettiği  
ifadesine değinmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı ayrıca, polis müdahalesinin ve müdahale sırasında  
kullanılan gücün, dava koꢀullarında kanuna uygun ve ölçülü olduğunu belirtmiꢀtir.  
4 Aralık 2001’de baꢀvuranın avukatlarından biri, Cumhuriyet Savcısı’nın kararına  
itiraz etmiꢀtir. Đtiraz dilekçesinde, baꢀvuranın muayene edilmesini öngörmediği ve baꢀvuranı  
ya da diğer gördü tanıklarını dinlemediği için Cumhuriyet Savcısı’nın yeterli bir soruꢀturma  
yürütmediğini iddia etmiꢀtir.  
8 Ocak 2002’de Kadıköy Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranın itirazını reddetmiꢀtir.  
2
B. Baꢁvuran aleyhindeki cezai takibat  
1 Ekim 1999’da Üsküdar Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranın da dahil olduğu otuz dokuz  
kiꢀi aleyhinde bir iddianame sunmuꢀtur. Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranı ve diğer sanıkları  
2911 Nolu Kanun’un 32. maddesi uyarınca yasadıꢀı bir gösteride yer almakla suçlamıꢀtır.  
20 Aralık 1999’da gerçekleꢀtirilen duruꢀmada baꢀvuran, Üsküdar Asliye Ceza  
Mahkemesi önünde, Ankara’da öldürülen bir mahkumla ilgili olarak Cemevi dıꢀında bir basın  
açıklaması yapılacağını duyduğunu belirtmiꢀtir. Bu nedenle Üsküdar Cemevi’ne giden bir  
otobüse binmiꢀ ve otobüsten inerken polis tarafından yakalanmıꢀtır. Baꢀvuran ayrıca  
yakalanması sırasında dövüldüğünü belirtmiꢀ ve polise vermiꢀ olduğu ifadeyi reddetmiꢀtir.  
16 Nisan 2001’de Üsküdar Asliye Ceza Mahkemesi, baꢀvuranı suçlu bularak bir yıl  
altı ay hapis ve para cezasına mahkum etmiꢀtir.  
27 Mart 2006’da Yargıtay, Yeni Ceza Kanunu’nun 1 Haziran 2005’te kabulünü  
müteakiben Üsküdar Asliye Ceza Mahkemesi’nin kararını iptal etmiꢀtir.  
25 Mayıs 2006’da Üsküdar Asliye Ceza Mahkemesi, Ceza Kanunu’nun 102. maddesi  
bağlamındaki beꢀ yıllık zaman limitinin dolmuꢀ olduğu gerekçesiyle baꢀvuran aleyhinde  
açılan cezai takibatı sona erdirmeye karar vermiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 3. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, AĐHS’nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca yakalanması sırasında kötü  
muameleye maruz kaldığı ve yetkili makamların, kötü muamele iddialarına iliꢀkin etkin bir  
soruꢀturma yürütmediği hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur.  
Hükümet iddiaları reddetmiꢀtir. Ayrıca AĐHM’den AĐHS’nin 35/1. maddesi  
bağlamındaki iç hukuk yollarının tüketilmesi gereğine uyulmaması nedeniyle ꢀikayeti  
reddetmesini istemiꢀtir. Baꢀvuranın, idare mahkemelerinde dava açarak uğradığını iddia ettiği  
zararın tazminini arayabileceğini ileri sürmüꢀtür.  
Baꢀvuran, Hükümet’in iddialarına itiraz etmiꢀtir.  
AĐHM, Hükümet’in iç hukuk yollarının tüketilmemiꢀ olmasına iliꢀkin daha önce de  
benzer davalarda Hükümet’in ön itirazlarını incelemiꢀ ve reddetmiꢀ olduğunu yinelemektedir  
(özellikle Karayiğit/Türkiye, no. 63181/00, 5 Ekim 2004). AĐHM, bu davada, yukarıda anılan  
davalarda verdiği hükümlerden farklı bir hüküm vermesini gerektirecek özel bir durum  
görmemektedir. Sonuç olarak, Hükümet’in ön itirazını reddetmektedir.  
AĐHM, baꢀvuranın 3. madde bağlamındaki ꢀikayetine iliꢀkin kötü muamele  
iddialarının uygun delillerle desteklenmesi gerektiğini belirtmektedir. Delilleri  
değerlendirmek maksadıyla ‘her türlü makul ꢀüpheden uzak’ delil ölçütüne baꢀvurmaktadır.  
Böyle bir delil, yeterli derecede kuvvetli, belirli ve tutarlı bir göstergeler demetinden yahut  
çürütülemeyen karineler demetinden de doğabilmektedir.  
3
Mevcut davada baꢀvuran, yakalanması sırasında baꢀına, göğsüne, kollarına ve  
bacaklarına sertçe vurulduğunu ileri sürmüꢀtür. Đddialarını desteklemek için sol lomber  
bölgesinde ve sol hemitoraksın alt kısmında hassasiyet tespit edildiği belirtilen 30 Eylül 1999  
tarihli bir sağlık raporu sunmuꢀtur. Ancak bu tür göstergeler baꢀvuranın tanımladığı sert  
vuruꢀları kanıtlamak için yeterli değildir. AĐHM, kötü muamelenin, baꢀvuran tarafından  
tanımlandığı ꢀekliyle, vücudunda doktorun gözlemleyebileceği izler bırakacağı kanısındadır.  
Ayrıca AĐHM, baꢀvuranın yakalanmasından bir gün sonra 1 Ekim 1999’da serbest  
bırakıldığını belirtmektedir. Bu nedenle, iddialarını destekleyecek ek sağlık raporları  
alabilirdi. Ancak almamıꢀtır. 30 Eylül 1999’da polise verdiği ifadede göstericiler ve polis  
arasında kaldığını ve yere düꢀtüğünü belirtmiꢀ olsa da olaydan altı ay sonra Cumhuriyet  
Savcısı’na sunduğu dilekçesinde, yakalanması sırasında polis tarafından dövüldüğünü  
belirtmiꢀtir.  
Yukarıda kaydedilenleri göz önüne alan AĐHM, dava dosyasındaki delillerin,  
yakalanması sırasında baꢀvurana makul ꢀüphenin ötesinde, aꢀırı ꢀekilde bir güç uygulandığını  
göstermediği kanısındadır. Bu nedenle baꢀvurun bu kısmı açıkça dayanaktan yoksundur ve  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmelidir.  
,Baꢀvuranın AĐHS’nin 13. maddesine dayanarak yaptığı ꢀikayete iliꢀkin olarak, AĐHM  
13. maddenin, kiꢀinin ꢀikayetinin haklı olup olmamasından bağımsız olarak, bireyin AĐHS  
kapsamında olduğu iddia edilen her türlü mağduriyetine iliꢀkin iç hukuk yolunun olması  
gerektiği ꢀeklinde yorumlanamayacağını yinelemektedir. Mağduriyet, AĐHS bağlamında  
savunulabilir olmalıdır. AĐHM, yukarıdaki değerlendirmesi ıꢀığında, baꢀvuranın 3. madde  
bağlamındaki haklarının ihlal edildiği hususunda, 13. madde çerçevesinde telafi gerektiren,  
savunulabilir bir iddiaya sahip olmadığı sonucuna varmaktadır.  
Sonuç olarak baꢀvurunun bu kısmı da AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları  
uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olduğu için reddedilmelidir.  
II. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuranlar hukuki yargılama süresinin, AĐHS’nin 6/1. maddesinin “makul süre”  
zorunluluğunu aꢀmasından ꢀikâyetçi olmuꢀlardır.  
Hükümet, bu iddiaya itiraz etmiꢀtir.  
Göz önüne alınması gereken süre, baꢀvuranın yakalandığı 30 Eylül 1999’da baꢀlamıꢀ  
ve Üsküdar Asliye Ceza Mahkemesi’nin 25 Mayıs 2006 tarihli kararı ile sona ermiꢀtir. Bu  
nedenle, üç aꢀamalı bir yargı için altı yıl yedi aydan fazla sürmüꢀtür.  
A. Kabuledilebilirlik  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
taꢀımadığını tespit etmektedir. Bu nedenle baꢀvuru, kabuledilebilir niteliktedir.  
4
B. Esas  
AĐHM yargılama süresinin uygunluğunun, davanın ꢀartları ıꢀığında, AĐHM içtihadında  
yer alan ölçütlerin ve özellikle de davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuran ve ilgili mercilerin  
tutumunun dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini yineler.  
AĐHM, bu davadakine benzer unsurlar ortaya koyan davalarda sıklıkla AĐHS’nin 6/1.  
maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir.  
Mevcut davada yerel mahkemeler, altı yıl yedi aylık zaman içerisinde üç karara  
varmıꢀtır. Ancak AĐHM, Üsküdar Asliye Ceza Mahkemesi’nin 16 Nisan 2001 tarihli kararı ile  
Yargıtay’ın 25 Mayıs 2006 tarihli kararı arasında beꢀ yıl gibi uzun bir süre geçtiği gerçeğini  
göz ardı edemez. Hükümet, bu duruma bir açıklama getirmemiꢀtir. Hükümet’in açıklama  
getirmemesi ve baꢀvuranın suçlu olduğuna dair bir gösterge bulunmaması nedeniyle söz  
konusu gecikmenin, yerel mahkemelerin temyiz iꢀlemlerini ele alıꢀlarına atfedilebileceği  
kabul edilmelidir.  
AĐHM, konuya iliꢀkin içtihadını dikkate alarak, bu davada, yargılamanın haddinden  
fazla sürdüğü ve “makul süre” ꢀartını karꢀılamadığı kanaatine varmıꢀtır.  
Dolayısıyla, 6/1. madde ihlal edilmiꢀtir.  
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI  
AĐHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal  
edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen  
telafi edilebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören  
tarafın adil tazminine hükmeder”.  
A. Tazminat  
Baꢀvuran, hem maddi hem manevi tazminat istemiꢀ ve miktarın değerlendirmesini  
AĐHM’nin takdirine bırakmıꢀtır.  
Hükümet, AĐHM’den hiçbir zararı tazmin etmemesini istemiꢀtir.  
AĐHM, tespit edilen ihlal ve talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı  
bulunmadığını kaydetmektedir. Bu nedenle talebi reddetmektedir.  
Ancak, manevi tazminata iliꢀkin hakkaniyete uygun temellere dayanarak  
değerlendirmede bulunan AĐHM, baꢀvurana 900 Euro (EUR) tazminat ödenmesine karar  
vermiꢀtir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran, yargılama masraf ve giderleri için belirli bir miktar talep etmeyerek  
değerlendirmeyi AĐHM’nin takdirine bırakmıꢀtır.  
AĐHM, baꢀvurana yasal yardım verildiğini belirtmektedir. Ayrıca AĐHM içtihadına  
göre, baꢀvuranın gerçekten gerekli olduğunu ve meblağın makul olduğunu göstermek  
5
suretiyle yargılama masraf ve giderlerinin tazminine hak kazanacağını hatırlatmaktadır.  
Mevcut davada AĐHM, baꢀvuranın destekleyici bir belge sunmadığını belirtmektedir. Bu  
nedenle, bu baꢀlık altında herhangi bir tazminat ödenmesine karar vermemektedir.  
C. Gecikme Faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz  
oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM,  
1. Oybirliğiyle yargılamanın gereğinden uzun sürmesine iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilir  
olduğuna;  
2. Oy çoğunluğuyla baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;  
3. Oybirliğiyle AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine;  
4. Oybirliğiyle,  
(a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren  
üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek  
üzere ve uygulanabilecek her tür vergiden muaf olarak Savunmacı Hükümet  
tarafından baꢀvurana manevi tazminat olarak 900 Euro (dokuz yüz Euro) ödenmesine;  
(b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına  
kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı  
oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
5. Oybirliğiyle adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77/2. ve 3. maddeleri  
gereğince 8 Ocak 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
6