CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
ERKAN ĐNAN -TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:13176/05)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
23 ꢁubat 2010  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (13176/05) no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı  
Erkan Đnan’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 25 Mart 2005 tarihinde Đnsan  
Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları  
Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Van Barosu avukatlarından C. Demir tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
DAVANIN KOꢁULLARI  
Baꢀvuran 1971 doğumludur ve Van’da ikamet etmektedir.  
12 Ocak 2005 tarihinde saat 16’a doğru, Van’da gerçekleꢀtirilen bombalı bir terör saldırının  
faillerine karꢀı düzenlenen operasyon çerçevesinde baꢀvuran yakalanmıꢀ ve gözaltına  
alınmıꢀtır. Baꢀvuranın PKK üyesi olmasından ꢀüphelenilmiꢀtir.  
Aynı tarihte, Van Ağır Ceza Mahkemesi’nce verilen 11 Ocak 2005 tarihli karar uyarınca polis  
baꢀvuranın evinde arama ve el koyma iꢀlemi gerçekleꢀtirmiꢀtir.  
13 Ocak 2005 tarihinde, baꢀvuran kendi seçimi olan bir avukatın yardımından yararlanmıꢀtır.  
Aynı gün, soruꢀturma dosyasından sorumlu Savcının talebi üzerine, Van Ağır Ceza  
Mahkemesi hakimi, Ceza Muhakemesi Usulü Kanunu’nun 143. maddesi uyarınca ön  
soruꢀturma dosyasının eriꢀimine kısıtlama tedbiri getirilmesine hükmetmiꢀtir.  
14 Ocak 2005 tarihinde avukatının da hazır bulunduğu baꢀvuranın Van Cumhuriyet Savcılığı  
tarafından ifadesi alınmıꢀtır. Baꢀvuran, sessizliğini koruma hakkını kullanmıꢀtır.  
Gözaltının bitimine yani 14 Ocak 2005 tarihinde, baꢀvuran bir doktor tarafından muayene  
edilmiꢀ ve baꢀvuranın vücudunda hiçbir lezyon tespit edilmemiꢀtir.  
Aynı gün baꢀvuran, Van Ağır Ceza Mahkemesi hakimi karꢀısına çıkarılmıꢀtır. Baꢀvuran  
avukatı tarafından temsil edilmiꢀtir. Baꢀvuran sessizliğini koruma hakkını sürdürmüꢀtür.  
“Atılı suçun niteliğini”, “kanıtların durumunu” ve “baꢀvuranın firar riskini” göz önüne alan  
hakim baꢀvuranın tutuklanmasına karar vermiꢀtir.  
A. Dosyaya eriꢀimin kısıtlanması tedbirinin kaldırılmasının reddi  
8 Mart 2005 tarihinde, baꢀvuranın avukatı, müvekkilinin ceza dosyasının bir nüshasını  
edinmeyi talep etmiꢀtir. 13 Ocak 2005 tarihinde Ağır Ceza Mahkemesi’nin dosyanın  
eriꢀimine kısıtlama getirilmesi kararına dayanarak, Savcı sözkonusu talebi reddetmiꢀtir.  
9 Mart 2005 tarihinde, baꢀvuranın avukatı, dosyaya eriꢀim hakkına getirilen kısıtlama  
tedbirinin kaldırılmasını talep etmiꢀtir. Baꢀvuranın avukatı, sözkonusu tedbirin silahların  
eꢀitliği ilkesine yönelik bir ihlal oluꢀturduğunu iddia etmiꢀtir.  
2
10 Mart 2005 tarihinde, dosyayı incelemesi ile Van Ağır Ceza Mahkemesi sözkonusu talebi  
reddetmiꢀ ve dosyaya eriꢀimin kısıtlanması tedbirinin devamına karar vermiꢀtir.  
B. Baꢀvuranın tutukluluk halinin devamı  
8 Mart 2005 tarihinde, avukatı aracılığıyla, baꢀvuran serbest bırakılmasını talep etmiꢀtir.  
9 Mart 2005 tarihinde, dosyanın incelenmesi ile Van Ağır Ceza Mahkemesi’nin bir hakimi,  
“kanıtların durumu” göz önüne alındığında, serbest bırakılma talebini reddetmiꢀtir.  
14 Mart 2005 tarihinde, baꢀvuran, avukatı aracılığıyla sözkonusu karara itiraz etmiꢀtir.  
Baꢀvuran, hakimin kendisini dinlememesinden ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuran, tutukluluğunun  
devamı kararının gerekçelendirilmediğini ileri sürmüꢀtür.  
16 Mart 2005 tarihinde, Van Ağır Ceza Mahkemesi tarafından dosya üzerinden itirazı  
incelenmiꢀ ve aynı gerekçelerle reddetmiꢀtir.  
C. Baꢀvuran hakkındaki iddianame  
17 Mart 2005 tarihli bir iddianame ile Van Cumhuriyet Savcılığı, baꢀvuranı (ve diğer iki  
kiꢀiyi) toprak bütünlüğünü bölmeye yönelik provokasyon amacı taꢀıyan eylemlere katılmakla  
suçlamıꢀtır. Van Cumhuriyet Savcılığı, Türk Ceza Kanunu’nun 125. Maddesi ve 3713 sayılı  
Terörle Mücadele Yasası’nın 5. maddesi uyarınca baꢀvuranın mahkumiyetini talep etmiꢀtir.  
D. Baꢀvuran hakkında açılan ceza davası  
25 Mart 2008 tarihli bir kararla, Van Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranı yasadıꢀı silahlı örgüt  
üyesi olmaktan suçlu bulmuꢀ ve yedi yıl altı ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır.  
Baꢀvuran, avukatı aracılığıyla sözkonusu karara karꢀı temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.  
Yargıtay önünde dava halen derdesttir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 5/4 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 5. maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, “haksız ve kanuna aykırı olacak” bir  
biçimde gerekçelendirilmeden serbest bırakılma talebinin reddedilmesinden ꢀikayetçidir.  
Baꢀvuran özellikle, ceza dosyasına eriꢀime getirilen kısıtlamanın, tutukluluk halinin devamına  
itiraza iliꢀkin yargılamada silahların eꢀitliği hakkına yönelik bir müdahale oluꢀturduğunu  
iddia etmektedir.  
Hükümet, “suçun niteliğini”, “kanıtların durumunu” ve “firar riskini” dikkate alan yetkili  
mahkeme tarafından kurallara uygun olarak baꢀvuranın tutuklandığına dikkat çekmektedir.  
Baꢀvuran, üç yıl iki ay tutuklu kalmıꢀ ve ardından Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yasadıꢀı  
silahlı örgüt üyesi olmaktan yedi yıl altı ay hapis cezasına mahkum edilmiꢀtir. Yeni Ceza  
Muhakemesi Usulü Kanunu’nun hükümlerine atıfta bulunan Hükümet, tutukluluk halinin  
3
devamına itiraz davası sırasında baꢀvuranın ve avukatının gerekli tüm kolaylıklara sahip  
olduğu ve “baꢀvurunun etkililiğinin” baꢀvuran lehine bir sonuç çıkması kesinliğine bağlı  
olmadığı kanaatindedir.  
Hükümet, baꢀvuranın tezine itiraz etmiꢀ ve iddialarını yinelemiꢀtir.  
AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin AĐHS’nin 5/4 maddesi açısından incelenmesi gerektiği  
kanaatindedir. AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan  
yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik  
unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
AĐHM, AĐHS’nin 5/4 maddesi uyarınca tutukluluğa itiraz için baꢀvuruda bulunulan mahkeme  
önünde yürütülen bir duruꢀmanın çekiꢀmeli olması ve iddia makamı ile sanık arasında  
“silahların eꢀitliği” ilkesini temin etmiꢀ olması gerektiğini hatırlatmaktadır (bkz, özellikle,  
Schöps-Almanya, baꢀvuru no: 25116/94, Lietzow-Almanya, baꢀvuru no: 24479/94, Garcia  
Alva-Almanya, baꢀvuru no: 23541/94, 13 ꢁubat 2001 ve Svipsta-Letonya, baꢀvuru no:  
66820/01). ꢁayet, avukatın, müvekkilinin tutukluluk halin yasalığına etkili bir biçimde itiraz  
edebilmesi için büyük önem taꢀıyan dosya unsurlarına eriꢀimi reddedilmiꢀse silahların eꢀitliği  
ilkesi temin edilmemiꢀtir (bkz diğerleri arasından Mooren-Almanya, baꢀvuru no: 11364/03,  
Bağrıyanık-Türkiye, baꢀvuru no: 43256/04, 5 Haziran 2007, Lamy-Belçika, 30 Mart 1989,  
Nikolova-Bulgaristan, baꢀvuru no: 31195/96, sözü edilen Schöps, Shishkov-Bulgaristan,  
baꢀvuru no: 38822/97, sözü edilen Svispsta).  
Mevcut davada AĐHM, tutukluluk kararına karꢀı yapılan itirazın incelenmesi sırasında, Ağır  
Ceza Mahkemesi’nin baꢀvuranı dinlemediğini gözlemlemiꢀtir. Ağır Ceza Mahkemesi  
duruꢀma gerçekleꢀtirmemiꢀtir. Diğer bir değiꢀle, dava çekiꢀmeli olmamıꢀtır ve iddia makamı  
ile sanık arasında “silahların eꢀitliği” temin edilmemiꢀtir. AĐHM, yeni Ceza Muhakemesi  
Usulü Kanunu’nun 271. maddesinin hükümlerinin, itiraz talebinin incelenmesi sırasında  
teorik olarak sanığın avukatına adli merci tarafından dinlenme imkanı sunduğunu  
kaydetmektedir. Buna karꢀın duruꢀma gerçekleꢀtirilmesi, tutuklu ve avukatlar tarafından  
yapılan talepten bağımsız olarak mahkemenin takdirine bırakılmıꢀtır. Kararın dava koꢀulları  
ile sınırlandırıldığını ve itiraz davasının tutuklama veya tutukluluk halinin devamı kararını  
müteakip yapılması gereken bir baꢀvuruyu teꢀkil etmediğini gösteren genel bir beyan olarak  
yorumlanamayacağını belirten AĐHM, baꢀvuranın tutukluluk halinin yasallığına itiraz etmek  
için açtığı davanın AĐHS’nin 5/4 maddesinin hakkaniyet gerekliliğini ihlal ettiği  
kanaatindedir.  
II. AĐHS’NĐN DĐĞER MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 1, 3, 5, 6, 8, 13, 14 ve 17. maddelerine atıfta bulunarak, baꢀvuran, yakalanma  
koꢀullarından, yakalanma nedenleri hakkında bilgilendirilmemekten, gözaltı süresinden,  
gözaltında kötü muameleye maruz kalmaktan ꢀikayetçidir.  
AĐHM, baꢀvuranın sunduğu ꢀekli ile sözkonusu ꢀikayetleri incelemiꢀtir. Sahip olduğu  
unsurları göz önüne alarak AĐHM, iddiaları değerlendirmeye yetkili olduğundan, AĐHS’nin  
güvence altına aldığı hak ve özgürlüklerin ihlaline iliꢀkin hiçbir bulgu tespit edememiꢀtir.  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca dayanaktan yoksun olması nedeniyle  
baꢀvurunun sözkonusu kısmının reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaꢀılmaktadır.  
4
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, 30.000 Euro maddi ve 15.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.  
Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.  
AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte  
ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın AĐHM, hakkaniyete uygun olarak,  
baꢀvurana, 1.000 Euro manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.  
AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı  
orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun AĐHS’nin 5/4 maddesi kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkinin kısmının  
kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 5/4 maddesinin ihlal edildiğine;  
3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet  
tarafından baꢀvurana, her türlü vergiden muaf tutularak 1.000 Euro (bin Euro) manevi  
tazminat ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin Đç Tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 23 ꢁubat 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
5