CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

EROĞLU - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 59769/00)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

21 Eylül 2006

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup,

ꢀekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (59769/00) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu ülke

vatandaꢀı Mesut Eroğlu’nun (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 16 Haziran

2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) Temel Đnsan Haklarını güvence

altına alan34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul barosu avukatlarından Ö.Erdem tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

1972 doğumlu baꢀvuran Đstanbul Kadıköy’de ikamet etmektedir.

PKK bünyesinde eylem yapmaktan aranan baꢀvuran 6 Kasım 1996 tarihinde bir gösteri

sırasında yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır.

Baꢀvuran 8 Kasım 1996 tarihinde polise vermiꢀ olduğu ifadesinde aleyhinde yapılan

suçlamalara karꢀı çıkmıꢀtır.

Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Savcısı 19 Kasım 1996 tarihli bir iddianame

ile baꢀvuran hakkında kamu davası açmıꢀ ve TCK’nın 169. ve 3713 sayılı Terörle Mücadele

Kanunu’nun 5. maddelerinin uygulanmasını talep etmiꢀtir.

Aralarında askeri bir hakimin de yer aldığı DGM heyeti 26 Ağustos 1998 tarihinde hakkında

yapılan ithamlardan suçlu bulmuꢀ ve baꢀvuranı üç yıl hapis cezasına çarptırmıꢀtır.

Yargıtay 16 Aralık 1999 tarihinde temyizine gidilen kararı onamıꢀtır.

HUKUK AÇISINDAN

I. AĐHS’NĐN 6 § 1. ve 14. MADDELERĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

A. Kabuledilebilirlik hakkında

Baꢀvuran kendisini yargılayıp mahkum eden DGM mahkemesi heyeti arasında askeri bir

hakimin bulunması nedeniyle bu mahkemenin bağımsız ve tarafsız olmayıꢀından ꢀikayetçi

olmakta bu yönde AĐHS’nin 6 § 1. maddesine atıfta bulunmaktadır.

Baꢀvuran ayrıca, DGM tarafından hükmedilen cezalar ile umumi hukukta diğer mahkemeler

tarafından tutulu bulundurma hakkında alınan kararlar arasında farklılıklar bulunduğundan

ꢀikayetçi olmakta ve AĐHS’nin 6. maddesiyle birlikte 14. maddesinin ihlal edildiğini ileri

sürmektedir.

Baꢀvuran 17 ꢁubat 2006 tarihli yazılı görüꢀlerinde AĐHS’nin 5 § 3. ve 3. maddelerinin ihlal

edildiğini öne sürmüꢀtür.

Hükümet bir ihlalinin olduğuna karꢀı çıkmakta ve AĐHM’den baꢀvuranın ꢀikayetlerinin

kabuledilemez ilan edilmesi talebinde bulunmaktadır.

AĐHM, baꢀvuran tarafından 17 ꢁubat 2006 tarihinde yazılı olarak Sözleꢀmenin 5 § 3. ve 3.

maddelerine dair yapılan ꢀikayetlerin geç yapıldığı ve AĐHS’nin 35 § 4. maddesinin

uygulanmasına istinaden reddedilmesi gerektiği tespitini yapmaktadır.

AĐHS’nin 6. maddesiyle birlikte 14. maddesi hakkında yapılan ꢀikayet ile ilgili olarak AĐHM,

yapılan suçlamanın yasadıꢀı bir örgüte yardım ve yataklık etmek gibi Türk hukukunda

«terörist» eylemler için nitelendirilen ağır bir suç kapsamında olduğunu not etmekte, Devlet

Güvenlik Mahkemelerinin yapısına ve iꢀleyiꢀine dair 2845 sayılı Kanun’un «terörist» olmakla

itham edilen herkesin, özellikle cezaların infaz usulünde ve gözaltı süresinin

sınırlandırılmasında umumi hukuka göre daha az elveriꢀli bir muameleye tabi tutulmasını

öngördüğünü hatırlatmaktadır. Sözü edilen ayrım farklı gruplardaki kiꢀiler arasında değil

ağırlık derecesini yasayı uygulamadan sorumluların belirlediği değiꢀik türdeki suçlar

arasındadır. Bu doğrultuda, AĐHS’ye aykırı olarak bir «ayrımın» mevcut olduğu neticesine

varacak hiçbir unsur bulunmamaktadır (Bkz. Gerger-Türkiye kararı, no: 24919/94, 8 Temmuz

1999).

ꢁikayetin bu bölümü AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca dayanaktan yoksun bulunmakta ve

35 § 4. maddenin uygulanması gereğince reddedilmektedir.

AĐHM, yerleꢀik içtihadından doğan kıstaslar (Bkz. özellikle Çıraklar-Türkiye kararı, 28 Ekim

1998) ve sunulan delillerin bütünü ıꢀığında baꢀvuranın Devlet Güvenlik Mahkemesi

bünyesinde askeri bir hakimin yer almasına dair ꢀikayetinin esastan incelenmesi gerektiğine

itibar etmektedir. Ayrıca kabuledilemezliğe iliꢀkin hiçbir gerekçe yer almamaktadır.

B. Esas hakkında

AĐHM, daha önceki kararlarda buna benzer pek çok ꢀikayetlerin dile getirildiğini ve bunların

AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını belirtmektedir. (Bkz. Özel kararı ve

Özdemir-Türkiye kararı no: 59659/00 6 ꢁubat 2003).

AĐHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir

tespiti ve delili sunmadığını kaydetmekte, bunun yanı sıra aralarında askeri bir hakimin de yer

aldığı Devlet Güvenlik Mahkemesi karꢀısında baꢀvuranın «ulusal güvenliğe» dayalı suçlardan

yargılanması konusunda endiꢀe duymasının anlaꢀılabilir olduğu tespitinde bulunmaktadır.

Baꢀvuran, hakkında açılan davada Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kararını yabancı

gerekçelere dayandırdığı yönünde bir ꢀüphe duyabilir. Bu nedenle baꢀvuranın bu yargı

makamının tarafsız ve bağımsız olmadığı yönündeki ꢀüphelerinin dikkate alınması gerekir.

(Incal-Türkiye kararı, 9 Haziran 1998).

AĐHM, baꢀvuranı yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin 6 § 1. madde

uyarınca bağımsız ve tarafsız olmadığı sonucuna varmıꢀtır.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI

A. Maddi ve manevi tazminat

Baꢀvuran 250.000 Euro maddi zarara uğradığını iddia etmekte, ayrıca 50.000 Euro manevi

tazminat talep etmektedir.

Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.

Öne sürülen maddi zarara iliꢀkin AĐHM, Devlet Güvenlik Mahkemesi önündeki sürecin

Sözleꢀmenin ihlali ile sonuçlanmadığı haller üzerinde durmadığını kaydederek baꢀvurana bu

yönde bir tazminat ödenmesine gerek olmadığını ifade etmektedir. (Bkz. Findlay-Đngiltere

kararı, 25 ꢁubat 1997).

AĐHM, manevi tazminatla ilgili olarak, ihlal kararının tespitinin öne sürülen manevi zarar

açısından baꢀlı baꢀına bir manevi tazmini oluꢀturduğunu kaydetmektedir.

Sözleꢀme tarafından öngörülen bağımsızlık ve tarafsızlık koꢀullarını yerine getirmeyen bir

mahkeme tarafından mahkumiyet kararı alındığında, ilgilinin talebi doğrultusunda yeni bir

sürecin ya da yargılamanın baꢀlatılması, ilke olarak tespit edilen ihlalin giderilmesi

bakımından uygun bir yöntemi oluꢀturur (Bkz. Öcalan-Türkiye Büyük Daire kararı, no:

46221/99, AĐHM 2005-...).

B. Masraf ve harcamalar

Baꢀvuran iç hukukta ve AĐHM nezdinde yapmıꢀ olduğu yargı giderleri için 15.000 Euro talep

etmektedir.

Hükümet bu miktara karꢀı çıkmıꢀtır.

Mahkemeye sunulan unsurlar ve bu yöndeki yerleꢀik içtihat doğrultusunda AĐHM, tüm yargı

giderleri için baꢀvurana 800 Euro ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

faiz oranına 3 puanlık bir artıꢀ eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvuranın Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme

olmadığına dair ꢀikayetinin kabuledilebilir, bunun dıꢀında kalanların kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) Đhlal tespitinin manevi zarar için baꢀlı baꢀına bir adil tazmini oluꢀturduğuna;

b) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ ye çevrilmek ve miktara yansıtılabilecek her

türlü vergiden muaf tutulmak üzere Savunmacı Hükümetin baꢀvurana masraf ve harcamalar

için 800 (sekiz yüz) Euro ödemesine;

c) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez

Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faizin

uygulanmasına;

4. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;