CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

EDĐP USLU -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:43/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

20 Mayıs 2008

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

_____________________________________________________________________________________________

Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak

belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi

ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (43/02) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı

Edip Uslu’nun (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 7 Kasım 2001 tarihinde

Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları

Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Hatay Barosu avukatlarından Z. Iꢀık tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1949 yılı doğumludur ve Hatay’da ikamet etmektedir.

Baꢀvuran, Hatay’da bulunan 468 m²yüzölçümündeki 1231 no’lu parselin sahibiydi.

Baꢀvuran, buraya iki katlı bir villa inꢀa etmiꢀti.

4 Temmuz 1995 tarihinde, Kıyı Kanunu uyarınca Hazine baꢀvuran hakkında tapu iptal davası

açmıꢀtır.

16 Aralık 1999 tarihli bir kararla, Samandağ Asliye Hukuk Mahkemesi, kıyı kenar çizgisi

içinde yer aldığı gerekçesiyle baꢀvurana ait parselin tapusunu iptal etmiꢀtir.

3 Ekim 2000 tarihli bir karar ile Yargıtay, itiraz edilen kararı onamıꢀtır.

Baꢀvurana 6 Haziran 2001 tarihinde tebliğ edilen 30 Nisan 2001 tarihli kararla Yargıtay, karar

düzeltme baꢀvurusunu reddetmiꢀtir.

28 Eylül 2001 tarihinde, baꢀvuran, tapusu iptal edilen taꢀınmazı için değer tespit davası

açmıꢀtır. Aynı gün Samandağ Asliye Hukuk Mahkemesi, baꢀvuranın talebini kabul etmiꢀtir.

2 Ekim 2001 tarihinde, baꢀvuran, bilirkiꢀi raporunu mahkemeye sunmuꢀtur. Taꢀınmazın

değeri, bina ve yetiꢀtirilen ağaçlar dahil yaklaꢀık 79.228.135.000 Türk Lirası olarak takdir

edilmiꢀtir. Bu meblağ, yaklaꢀık 56.281 Euro’ya tekabül etmekteydi.

HUKUK

I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuran, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi uyarınca tazminat ödenmeksizin Hazine lehine

taꢀınmazından yoksun bırakılmasından ꢀikayetçidir.

Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.

A.Kabuledilebilirliğe Đliꢀkin

Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair itirazını sunmuꢀtur. Hükümet, Anayasa’nın

125. maddesi ve Đdari Yargılama Usulü Kanunu’nun ve Medeni Kanunun ilgili maddeleri

uyarınca baꢀvuranın tapusunun iptali nedeniyle tazminat davası açabileceğini belirtmektedir.

Hükümet ayrıca baꢀvuranın tapusunun iptalinden itibaren altı aylık süre içerisinde baꢀvuruda

bulunmuꢀ olması gerektiğini savunmaktadır.

Baꢀvuran bu argümanlara karꢀı çıkmaktadır.

Hükümet’in ilk itirazına iliꢀkin olarak AĐHM, Doğruöz ve Aslan- Türkiye (baꢀvuru no:

1262/02, 30 Mayıs 2006) ve Kadayıfçı ve diğerleri-Türkiye (baꢀvuru no: 16480/03, 16486/03

ve 28128/03, 17 Temmuz 2007) kararlarında benzer argümanı reddettiğini hatırlatmaktadır.

AĐHM, önceki kararından farklı bir sonuca ulaꢀmak için hiçbir gerekçe görememektedir.

Altı ay kuralı hakkında yapılan itiraz ile ilgili olarak AĐHM, tapunun iptaline iliꢀkin olarak

yapılan yargılamanın, 6 Haziran 2001 tarihinde baꢀvurana tebliğ edilen 30 Nisan 2001 tarihli

Yargıtay kararı ile sona erdiğini, baꢀvuranın ise baꢀvurusunu, 7 Kasım 2001 tarihinde yani

AĐHS’nin 35/1 maddesinin öngördüğü altı ay süresi içerisinde sunduğunu belirtmektedir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

Mevcut davada AĐHM, baꢀvuranın mallarına saygı hakkında yapılan müdahalenin, 1 No’lu Ek

Protokol’ün 1. maddesinin 1. satırının ikinci cümlesi uyarınca “mülkten yoksun bırakma”

olarak incelenmesi gerektiği tespitine ulaꢀmaktadır.

AĐHM, baꢀvuranın ꢀikayetine benzer bir ꢀikayeti daha önce incelediğini ve 1 No’lu Ek

Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır. Aslında AĐHM,

bir malın değerine uygun makul bir miktar ödenmeksizin mülkten yoksun bırakılmanın ciddi

bir ihlal oluꢀturduğunu ve tazminat ödenmemesinin 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi

kapsamında ancak istisnai durumlarda haklı görülebileceğini ifade etmektedir. (bkz; sözü

edilen N.A ve Diğerleri) Mevcut davada, baꢀvuran sahip olduğu mülkün Hazine’ye

devredilmesi nedeniyle hiçbir tazminat almamıꢀtır. AĐHM, Hükümet’in sözkonusu davayı

farklı bir sonuca ulaꢀtırmak için hiçbir tespit ve delil sunmadığını saptamaktadır ( sözü edilen,

N.A ve Diğerleri).

Bu durumda 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

2 Ekim 2001 tarihli bilirkiꢀi raporuna dayanarak baꢀvuran, maddi zarar için 56.300 Euro ve

maruz kaldığı manevi zarar için 15.000 Amerikan Doları talep etmektedir.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

Mevcut davada, AĐHM, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında tespit edilen ihlalin

nedeninin, taꢀınmaza el konulmasının yasal olup olmaması değil, uygun tazminatın

ödenmemesi olduğunu saptamaktadır ( Scordino – Đtalya, n^o36813/97).

Sözkonusu unsurları ve yukarıda sözü edilen ihtilaflı yapı ve parselin fiyatına iliꢀkin olarak

sahip olduğu bilgileri göz önüne alarak AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, taꢀınmaz ve iki

katlı villa için baꢀvurana 50.000 Euro maddi tazminat ödenmesinin uygun olacağına kanaat

getirmektedir.

Mevcut dava koꢀullarında AĐHM, ihlal tespitinin kendisinin manevi tazminat için yeterli adil

tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran, çeviri masrafları için 128,62 YTL (yani yaklaꢀık 70 Euro) ve ulusal mahkemeler

önünde yapmıꢀ olduğu masraf ve giderler için 559.658.000 YTL (yani yaklaꢀık 922 Euro)

talep etmektedir. Baꢀvuran, yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderlerini desteklemek için

belgelerin bir nüshasını sunmaktadır.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderlerinin geri

ödemesini ancak gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda olduğu ortaya konulduğu sürece elde

edebilir. Mevcut davada sahip olduğu unsurları ve sözü edilen kriterleri göz önüne alarak

AĐHM, tüm masraflar için baꢀvurana 992 Euro ödenmesinin makul olacağı kanaatindedir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç

puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. Đhlal tespitinin kendisinin manevi tazminat için yeterli adil tatmin oluꢀturduğuna;

4. a) AĐHS’nin 44/2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı

Hükümet tarafından baꢀvurana:

i. miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, 50.000 Euro (elli bin

Euro) maddi tazminat ödenmesine;

ii. miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, yargılama masraf ve

giderleri için 992 Euro ödenmesine;