CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

DÖNMÜꢀ VE KAPLAN -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢁvuru no: 9908/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

31 Ocak 2008

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

_____________________________________________________________________________________________

Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak

belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi

ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (9908/03) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀları) Mehmet Sait Dönmüꢀ ve Mehmet Ali Kaplan’ın (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan

Hakları Mahkemesi’ne 27 ꢁubat 2003 tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini

güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca

yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Diyarbakır Barosu avukatlarından M.S. Tanrıkulu tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢀULLARI

Baꢀvuranlar, sırasıyla 1959 ve 1973 yılı doğumlulardır ve sırasıyla Silvan ve Finlandiya’da

ikamet etmektedirler.

A. Baꢁvuranların gözaltına alınmaları ve sağlık raporları

30 Haziran 2000 tarihinde, evlerinde gerçekleꢀtirilen aramanın ardından baꢀvuranlar, yasadıꢀı

örgüte yardım ve yataklık yaptıkları gerekçesiyle gözaltına alınmıꢀlardır. Sözkonusu aramalar

ve gözaltları, Silvan polis ve jandarma görevlileri ile Diyarbakır Jandarma Đstihbarat

görevlileri tarafından gerçekleꢀtirilmiꢀtir.

30 Haziran, 1, 2 ve 3 Temmuz 2000 tarihlerinde, Silvan Devlet Hastanesi doktoru Sema Tülay

Köz tarafından düzenlenen sağlık raporlarında, baꢀvuranların vücutlarında herhangi bir darp

ve yara izine rastlanmadığı belirtilmiꢀtir.

1 Temmuz 2000 tarihinde, Silvan Jandarma Komutanlığı, Diyarbakır Devlet Hastanesi’nden

baꢀvuranların muayene edilmesini talep etmiꢀtir. Doktor Zahit Porsuk, aynı evraka bulgularını

not düꢀmüꢀtür. Doktor Zahit Porsuk, Dönmüꢀ’ün sağ dirsek ve bileklerinde kabuk bağlamıꢀ

sıyrık, Kaplan’ın lomber bölgesinde 5x6 cm’lik bir kızarıklık tespit etmiꢀtir.

2 Temmuz 2000 tarihinde, Silvan Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranların gözaltı sürelerini 3

Temmuz 2000 tarihine kadar uzatmıꢀtır.

3 Temmuz 2000 tarihinde, dava hakimi, gözaltı süresini, 5 Temmuz 2000 saat 14’e kadar

uzatmıꢀtır.

Silvan Devlet Hastanesi doktoru Tuncay Eroğlu tarafından düzenlenen 5 Temmuz 2000 tarihli

sağlık raporlarında, baꢀvuranların vücutlarında herhangi bir darp ve yara izine rastlanmadığı

belirtilmiꢀtir.

5 Temmuz 2000 tarihinde, baꢀvuranlar, Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlenmiꢀ ve

üzerlerine atılı olaylara itiraz etmiꢀlerdir.

7 Temmuz 2000 tarihinde Silvan Devlet Hastanesi’nde görevli baꢀka bir doktor tarfından

düzenlenen sağlık raporunda Mehmet Sait Dönmüꢀ’ün vücudunda herhangi bir darp ve yara

izine rastlanmadığı belirtilmiꢀtir.

2

7 Temmuz 2000 tarihinde, baꢀvuranlar, yasadıꢀı bir örgüte yardım ve yataklık yapmakla

suçlanmıꢀlardır.

11 Temmuz 2000 tarihinde Diyarbakır Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen sağlık

raporuna göre, Dönmüꢀ’ün bileklerinde kısmen iyileꢀmiꢀ ve üzerindeki kabukların bir kısmı

dökülmüꢀ yaralar tespit edilmiꢀ ve üç gün iꢀ göremez raporu verilmiꢀ, Kaplan’ın ise, sol

dirseğinde 0,5x0,5 ve 1x 0,5 cm’lik yaralar tespit edilmiꢀ ve bir gün iꢀ göremez raporu

verilmiꢀtir.

7 Kasım 2000 tarihli bir karar ile Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranların beraatına

karar vermiꢀtir.

B. Kötü muameleye iliꢁkin olarak jandarmalar hakkında yürütülen yargılama

10 Temmuz 2000 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı baꢀvuranların ifadelerini almıꢀtır.

Dönmüꢀ, sivil giyimli Silvan Đlçe Jandarma Komutalığı görevlileri tarafından gözaltına alınıp

Jandarma Komutalığı’na götürüldüğünü beyan etmiꢀtir. Burada jandarma görevlileri,

baꢀvuranın ellerini arkadan kelepçelemiꢀ ve gözlerini bağlamıꢀlardır. Sağ ayağı ve sağ elinin

baꢀparmağı ile penisinden Dönmüꢀ’e elektroꢀok verilmiꢀtir. Sözkonusu muameleler yaklaꢀık

bir saat sürmüꢀtür. Baꢀvuran ardından ertesi güne kadar bir taburenin üzerine oturtulduğu

baꢀka bir yere götürülmüꢀtür. 1 Temmuz 2000 tarihinde, baꢀvuran, sağlık muayenesinden

geçirilmek için hastaneye götürülmüꢀ sonra tekrar Jandarma Komutanlığı’na getirilmiꢀtir.

Aynı gün içinde saat 15’e doğru baꢀvuran yeniden hastaneye götürülmüꢀtür. Sağlık

muayenesi esnasında jandarmalar hazır bulunmuꢀlardır. Baꢀvuran, 5 Temmuz 2000 tarihinde

Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlendiğini

sonrasında salıverildiğini sözlerine eklemiꢀtir.

Kaplan, 30 Haziran 2000 tarihinde sivil giyimli Silvan Đlçe Jandarma Komutanlığı görevlileri

tarafından gözaltına alınıp Jandarma Komutanlığı’na getirildiğini belirtmiꢀtir. Burada

jandarma görevlileri, baꢀvuranın ellerini arkadan kelepçelemiꢀ, gözlerini bağlamıꢀ, testislerini

sıkmıꢀ, dövüp hakaret etmiꢀlerdir. Ertesi gün Kaplan, Dönmüꢀ ile birlikte hastaneye götürülüp

sağlık muayenesinden geçirilmiꢀtir. Aynı gün baꢀvuran, Diyarbakır Devlet Hastanesi acil

servisinde yeniden muayene edilmiꢀtir. Baꢀvuran, 5 Temmuz 2000 tarihinde, Cumhuriyet

Savcısı tarafından dinlenmiꢀ ve ardından salıverilmiꢀtir. Baꢀvuran, sözkonusu jandarma

görevlilerinin kendisine kötü muamele uygulayan görevliler olmadığını belirtmiꢀtir.

17 Temmuz 2000 tarihinde, savcılık, baꢀvuranların ifadesini alan jandarma görevlileri Tuncay

Beden ve Đdris Yıldırım’ı dinlemiꢀtir. Jandarma görevlileri, baꢀvuranlara kötü muamelelerde

bulunmadıklarını beyan etmiꢀlerdir.

25 Ekim 2000 tarihinde, eski Türk Ceza Kanunu’nun 243. maddesi uyarınca, Cumhuriyet

Savcısı, kötü muameleler nedeniyle jandarma görevlileri Đdris Yıldırım ve Tuncay Beden

hakkında dava açmıꢀtır.

27 Nisan 2001 tarihinde, Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi sözkonusu jandarma

görevlilerinin beraatına karar vermiꢀtir. Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi, bu kararını,

sözkonusu jandarma görevlilerinin, baꢀvuranların, tanık sıfatındaki iki doktorun beyanları ve

3

sağlık raporları ile temellendirmiꢀtir. Baꢀvuranlar, sözkonusu jandarma görevlilerinin

kendilerine kötü muamelelerde bulunan jandarma görevlileri olmadığını beyan etmiꢀlerdir.

23 Eylül 2002 tarihinde, dosya unsurlarını göz önüne alarak Ağır Ceza Mahkemesi,

sözkonusu Jandarma Đstihbarat ve Emniyet görevlilerinin kimliklerinin belirlenmesi amacıyla

Diyarbakır Savcılığı’na baꢀvuruda bulunmuꢀtur.

27 Eylül 2002 tarihinde, Diyarbakır Savcılığı, Ağır Ceza Mahkemesi’nin baꢀvurusu hakkında

yürütülen soruꢀturmanın devam ettiği konusunda baꢀvuranların avukatını bilgilendirmiꢀtir.

26 Aralık 2002 tarihinde, Diyarbakır Savcılığı, Silvan Savcılığı lehine ratione loci

bakımından yetkisizlik kararı almıꢀtır.

12 Mart 2007 tarihli görüꢀlerinde, Hükümet, soruꢀturmanın halen Silvan Savcılığı’nda devam

ettiğini belirtmiꢀtir.

C. Đl Sağlık Müdürü hakkında yürütülen yargılama

7 Temmuz 2000 tarihinde, baꢀvuranlar, raporlarda değiꢀiklik yapılması yönünde kiꢀisel baskı

yaptığı gerekçesiyle Diyarbakır Đl Sağlık Müdürü Dr. Emirhan Yardan hakkında Diyarbakır

Savcılığı’na ꢀikayette bulunmuꢀlardır.

17 Temmuz 2000 tarihinde, Tabipler Birliği, Dr. Zahit Porsuk’un Đl Sağlık Müdürü hakkında

sağlık raporlarında değiꢀiklik yapılması yönünde sağlık personeline baskı yaptığı için

ꢀikayette bulunduğu konusunda Diyarbakır Valiliğini bilgilendirmiꢀtir. Tabipler Birliği

sözkonusu doktor hakkında disiplin iꢀlemleri baꢀlatıldığını belirtmiꢀtir.

28 Temmuz 2000 tarihinde, Diyarbakır Valiliği Đdare Kurulu, iddiaların hukuki mesnedinin

bulunmadığını belirtmiꢀ ve cezai soruꢀturma izni verilmemesine karar vermiꢀtir.

14 Ağustos 2000 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı, Bölge Đdare Mahkemesi’nde sözkonusu

karara karꢀı çıkmıꢀtır. Cumhuriyet Savcısı, 1 Temmuz 2000 tarihinde, Dr. Porsuk, hastane acil

servisinde görevli iken baꢀvuranların, sağlık muayenesine getirildiğini belirtmiꢀtir. Jandarma

görevlileri, Dr Porsuk tarafından düzenlenen ve baꢀvuranların vücutlarında darp ve yara izine

rastlandığını belirten raporu reddetmiꢀlerdir. Durum hakkında bilgilendirilen, Đl Sağlık

Müdürü, raporda değiꢀiklik yapması için Dr. Porsuk’a telefon etmiꢀtir. Dr. Porsuk, Đl Sağlık

Müdürü’nün bu talebini reddetmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı, Đl Sağlık Müdürü’nün yetkisini

kötüye kullandığı sonucuna ulaꢀmıꢀtır.

11 Ekim 2000 tarihinde, Diyarbakır Bölge Đdare Mahkemesi, Cumhuriyet Savcısı’nın talebini

kabul etmiꢀ ve Đdare Kurulu’nun kararını iptal etmiꢀtir.

22 Kasım 2000 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı, Đl Sağlık Müdürü’nü görevi kötüye

kullanmakla suçlamıꢀtır.

15 Ocak 2001 tarihinde, Diyarbakır Asliye Ceza Mahkemesi, Dr. Emirhan Yardan’ı üzerine

atılı olaylardan sorumlu bulmuꢀ ve on ay hapis cezasına çarptırılmasına, hapis cezasının para

cezasına çevrilmesine, on ay on beꢀ gün kamu hizmetinden men cezasına çarptırılmasına ve

cezasının ertelenmesine karar vermiꢀtir.

4

1 Mart 2006 tarihinde, Diyarbakır Asliye Ceza Mahkemesi, Dr. Emirhan Yardan’ı üzerine

atılı olaylardan yeniden suçlu bulmuꢀ ve on ay hapis cezasına çarptırılmasına hapis cezasının

para cezasına çevrilmesine, üç ay kamu hizmetinden men cezasına çarptırılmasına ve

cezasının ertelenmesine karar vermiꢀtir.

HUKUK

Baꢀvuranlar, Jandarma Komutanlığı’nda gözaltı sırasında kötü muameleye maruz kaldıklarını

ve kötü muamele iddialarını sunmak için etkili bir baꢀvuru yolunun bulunmadığını ileri

sürmektedirler. Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 3. ve 13. maddelerine atıfta bulunmaktadırlar.

I. AĐHS’NĐN 3. ve 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin

Burhan Karadeniz-Türkiye (22276/93, 3 Nisan 1995) davasına atıfta bulunarak, baꢀvuranlara

uygulanan kötü muamelelerin failleri hakkında açılan ceza davasının Silvan Savcılığı’nda

devam etmekte olduğundan Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğini belirtmektedir.

Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 35. maddesinin gereklerini yerine getirdikleri kanaatindedir.

Mevcut davada AĐHM, 27 Nisan 2001 tarihli bir karar ile Diyarbakır Ağır Ceza

Mahkemesi’nin, sözkonusu jandarma görevlilerinin, kötü muamelelerin failleri olmadığı

gerekçesiyle beraatlarına karar verdiğini tespit etmektedir. Jandarma Đstihbarat ve Emniyet

görevlilerinin kimliklerinin tespit edilmesi için Ağır Ceza Mahkemesi’nin baꢀvurusu üzerine

Silvan Savcılığı tarafından baꢀka bir ceza davası açılmıꢀtır. AĐHM, dava konusu olayların

cereyan etmesinden yedi yıldan fazla bir süre sonra, ulusal merciler tarafından yürütülen ikici

soruꢀturmanın tıkandığı ve Silvan Savcılığı’nda halen devam etmekte olduğunu

saptamaktadır. Bu bağlamda, sorumluların tespit edilmesi ve cezalandırılması kapsamında

yürütülen soruꢀturmalar, derinlemesine ve etkili değildir.

Sonuç olarak, Hükümet’in ön itirazı kabuledilemez niteliktedir.

AĐHM, AĐHS’nin 3. ve 13. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetlerin AĐHS’nin 35/3. maddesi

uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan

bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru

kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

1. Kötü muamele iddialarına iliꢀkin

Baꢀvuranlar, olaylara iliꢀkin iddialarında ısrar etmektedirler.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, bir kimse polis memurları kontrolü altında olduğu gözaltı sırasında yaralandığında, bu

dönemde meydana gelen her yaralanmanın güçlü maddi karinelerin doğmasına neden

olduğunu hatırlatmaktadır (Bkz. Salman-Türkiye, baꢀvuru no: 21986/93). Dolayısıyla

sözkonusu yaraların kaynağı hakkında makul açıklamalar yapmak ve mağdurun iddiaları

5

hakkında ꢀüphe uyandıracak olayları ortaya koyan, özellikle sağlık belgeleri ile desteklenmiꢀ

olan kanıtları sunmak Hükümet’in görevidir (Bkz. Selmouni-Fransa, baꢀvuru no: 25803/94,

Berktay-Türkiye, baꢀvuru no: 22493/93, 1 Mart 2001, Ayꢀe Tepe-Türkiye, baꢀvuru no:

29422/95, 22 Temmuz 2003 ve Soner Önder-Türkiye, baꢀvuru no: 39813/98, 12 Temmuz

2005).

Mevcut davada, AĐHM, baꢀvuranların 30 Haziran, 1, 2, 3, 5 ve 7 Temmuz 2000 tarihlerinde

sağlık muayenelerinden geçirildiğini belirtmektedir. Gönderilen sağlık raporlarında,

baꢀvuranlarda darp ve cebir izine rastlanılmadığı ifade edilmiꢀtir. Buna karꢀın, AĐHM,

baꢀvuranların gözaltında bulunduğu dönemde ve sonrasında düzenlenen 1 ve 11 Temmuz

2000 tarihli sağlık raporlarının, gözaltı sonunda, baꢀvuranların vücudunda yaralar olduğunu

ve kimsenin bu yaraların önceki döneme ait olduğunu ifade etmediğini not etmektedir.

Mehmet Sait Dönmüꢀ’e üç gün ve Mehmet Ali Kaplan’a bir gün iꢀ göremez raporu

verilmiꢀtir.

Hükümet’in bir yandan sözkonusu sağlık raporları arasındaki tutarsızlık ve diğer yandan

baꢀvuranın vücudunda tespit edilen izler konusunda makul bir açıklamada bulunmaması

nedeniyle sağlık muayeneleri usulüne uygun ꢀekilde yapılmamıꢀtır (Akkoç-Türkiye, baꢀvuru

numaraları: 22947/93 ve 22948/93 ve Soner Önder-Türkiye, baꢀvuru no: 39813/98, 12

Temmuz 2005). Bu bağlamda, AĐHM, baꢀvuranların vücutlarında yara izi tespit edilmediğine

dair rapor düzenleyen Đl Sağlık Müdürü hakkında ceza davası açıldığını not etmektedir. Đl

Sağlık Müdürü, görevi kötüye kullanmaktan iki kere mahkum edilmiꢀtir. 30 Haziran, 1, 2, 3, 5

ve 7 Temmuz tarihlerinde düzenlenen raporların ꢀüpheli olduğunu kabul etmek

gerekmektedir. AĐHM, baꢀvuranların vücudunda görülen yara izlerinin yakalanmalarından

önce olmasının mümkün olmadığı ancak tutukluluk sırasında meydana gelebileceği sonucuna

ulaꢀmaktadır.

AĐHM, ne Savcılık tarafından yürütülen cezai sorgulamanın ne Diyarbakır Ağır Ceza

Mahkemesi’nde açılan ceza davasının, baꢀvuranların vücutlarında tespit edilen yaraların

nedenine açıklık getirdiğini not etmektedir. Ayrıca, ikinci ceza davası Silvan Savcılığı’nda

halen devam etmektedir.

Kontrolüne tabi kiꢀileri koruma yükümlülüğünü hatırlatarak AĐHM, jandarma görevlilerinin

beraat etmesinin, Devlet’in AĐHS’nin 3. maddesi kapsamındaki sorumluluğunu ortadan

kaldırmadığını belirtmektedir (Aksoy-Türkiye, 18 Aralık 1996 tarihli karar).

Böyle bir durum AĐHS’nin 3. maddesi bakımından, Devlet’in zayıf durumda olan ve polis

memurlarının elinde veya cezaevinde tutuklu bulunan herkesi koruma yükümlülüğünü yerine

getirmediğini ortaya çıkarmakta olup, bu durumda, ne kötü muamele mağdurları tarafından

dava edilen muhtemel sorumluların yasalara uygun bir ꢀekilde beraat etmiꢀ olduklarını (Bkz.

Esen-Türkiye, baꢀvuru no: 29484/95, 22 Temmuz 2003) ne örneğin terörle veya organize

suçlarla mücadeleye bağlı zorlukları (Aksoy-Türkiye, 18 Aralık 1996) meꢀru bir ꢀekilde ileri

sürebilir.

Sonuç olarak AĐHM, mevcut davada tespit edilen ve çürütülemez somut delillerle doğrulanan

yara izlerinin, esas bakımından AĐHS’nin 3. maddesinin ihlalini oluꢀturduğu sonuca

ulaꢀmaktadır.

6

2. Soruꢀturmaların etkili niteliğine iliꢀkin

AĐHM, bir kimse polis memurlarınca veya benzer hizmetlerdeki diğer devlet görevlilerince

AĐHS’nin 3. maddesine aykırı muamelelere maruz kaldığını savunulabilir bir ꢀekilde iddia

ettiğinde, AĐHS’nin 1. maddesi gereğince Devlet’in “yargısına tabi herkese Sözleꢀme’de

tanımlanan hak ve özgürlükleri tanımak” genel yükümlülüğü ile birlikte sözkonusu hükmün

etkili resmi bir soruꢀturmayı zorunlu kıldığını hatırlatmaktadır (Assenov ve diğerleri-

Bulgaristan, 28 Ekim 1998 tarihli karar, Martinez Sala ve diğerleri, Ay). Sözkonusu

soruꢀturma, sorumluların tespit edilmesi ve cezalandırılması ile sonuçlanmalıdır. Đꢀkence ve

insanlıkdıꢀı veya aꢀağılayıcı muamele ve cezaların yasaklanmıꢀ olması çok önemli olmakla

birlikte, bu tür bir soruꢀturma gerçekleꢀmediği takdirde, bu yasak uygulamada etkili

olmayacak ve bazı durumlarda kamu görevlilerinin neredeyse müeyyidesiz bir ꢀekilde

kontrollerine tabi kiꢀilerin haklarını çiğnemeleri mümkün olacaktır (Khachiev ve Akaieva ve

Menecheva-Rusya, baꢀvuru no: 59261/00).

AĐHM, ulusal makamların, baꢀvuranların kötü muamele iddialarına iliꢀkin ꢀikayetlerini

incelediğini belirtmektedir. Đl Sağlık Müdürü hakkında yapılan ꢀikayete iliꢀkin olarak ise, Đl

Đdare Kurulu’nun soruꢀturma yapılmasına gerek olmadığı hakkındaki kararına Savcılık

tarafından Diyarbakır Đdare Mahkemesi’nde itiraz edildiğini ve Diyarbakır Đdare

Mahkemesi’nin de Đdare Kurulu’nun kararı iptal ettiğini belirtmek gerekmektedir. Sözkonusu

ꢀikayet, Diyarbakır Savcılığı tarafından özenle incelenmiꢀtir. Buna karꢀın, böyle bir durum ꢀu

anda sözkonusu değildir. Zira Silvan Savcılığı tarafından yürütülen cezai soruꢀturma

kapsamında Savcılık, baꢀvuranların sorgularından sorumlu jandarma görevlileri olan

Jandarma Đstihbarat görevlilerini ve Emniyet görevlilerini dinleme gereği duymamıꢀtır. Oysa

beraat eden jandarma görevlileri ifadelerinde açıkça, kötü muamelelerin failleri olmadıklarını

belirtmiꢀlerdir. AĐHM, ön soruꢀturma safhasında ve karar sürecinden önce, Savcılığın,

sözkonusu Jandarma Đstihbarat görevlilerinin kimlikleri tespit etmiꢀ ve ifadelerini almıꢀ

olması gerektiği kanaatindedir. AĐHM ayrıca Silvan Savcılığı tarafından yürütülen

soruꢀturmanın ꢀüpheli olduğunu belirtmektedir. Öte yandan, olayların cereyan etmesinden

yedi yıldan fazla bir süre sonra, Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi’nin baꢀvurusu üzerine,

baꢀvuranlara kötü muamelelerde bulunan jandarma görevlilerinin kimliklerinin tespit edilmesi

ve ifadelerinin alınması kapsamında Silvan Savcılığı tarafından baꢀlatılan ikinci soruꢀturmada

henüz bir ilerleme kaydedilmemiꢀtir. Bu durumda AĐHM, yürütülen soruꢀturmaların

AĐHS’nin 3. maddesinin gereklerini yerine getirmek için yeterince derin ve etkili

soruꢀturmalar olmadığı sonucuna ulaꢀmaktadır.

Bu koꢀullarda AĐHM, AĐHS’nin 3. maddesinin usul bakımından ihlal edildiği kanaatine

ulaꢀmaktadır.

II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐNĐ ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 3. maddesi kapsamında yaptıkları iddialar hakkında etkili soruꢀturma

yapılmaması nedeniyle AĐHS’nin 13. maddesinin de ihlal edildiği kanısındadırlar.

AĐHS’nin 3. maddesi kapsamında usul bakımından ulaꢀtığı sonucu göz önüne alarak, AĐHM,

mevcut davada, sözkonusu hükmün ihlalinin ayrı olarak incelenmesine gerek olmadığı

kanaatindedir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

7

A. Maddi ve manevi tazminat

Baꢀvuranların her biri, maruz kaldıkları kötü muameleler nedeniyle 30.000 Euro manevi

tazminat talebinde bulunmuꢀlardır.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, AĐHS’nin 3. maddesi kapsamında tespit edilen ihlalleri göz önüne alarak,

baꢀvuranlara tazminat ödenmesi gerektiği kanaatindedir. AĐHM, baꢀvuranların her birine

8.000 Euro manevi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuranlar, aꢀağıda gösterilen ꢀekilde hesap dökümünü yaptıkları yargılama masraf ve

giderleri için 4.950 Euro talep etmektedirler:

-

Ulusal mahkemeler önünde yapılan masraf ve harcamalar için 1.320 Euro;

AĐHM önünde yapılan masraf ve harcamalar için 3.630 Euro.

Baꢀvuranlar, avukatlık makbuzunu ve ücret tarifesini belge olarak sunmaktadırlar. Ayrıca

baꢀvuranlar, Avrupa Konseyi tarafından adli yardım olarak sağlanan miktarın yazıꢀma ve

fotokopi masraflarına tekabül ettiğini ifade etmektedirler.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderlerinin geri

ödemesini ancak gerçekliği, gerekliliği ve makul oldukları ortaya konulduğu sürece elde

edebilir (Bkz. örneğin, Bottazzi – Đtalya, baꢀvuru no: 34884/97, Sawicka-Polonya, baꢀvuru no:

37645/97, 1 Ekim 2002). Sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne

aldığında, AĐHM, baꢀvuranlara tüm masraflar için ortaklaꢀa olarak 2.800 Euro ödenmesinin

makul olacağı kanaatindedir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç

puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 3. maddesinin esas bakımından ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 3. maddesinin usul bakımından ihlal edildiğine;

4. AĐHS’nin 13. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetin ayrı olarak incelenmesine gerek

olmadığına;

8

5. a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren

üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek

üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından:

i. baꢀvuranların her birine, manevi tazminat olarak 8.000 Euro (sekiz bin Euro)

ödenmesine;

ii baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak, yargılama masraf ve giderleri için 2.800 Euro (iki bin

sekiz yüz Euro) ödenmesine;

b) ) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 31 Ocak 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

9