Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (43948/02) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu

ülke vatandaꢀı, Döndü Bilgiç’in (baꢀvuran) 2 Eylül 2002 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu

baꢀvurudur.

Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Muğla Barosu avukatlarından E.

Dirliktutan tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

Baꢀvuran 1932 doğumlu olup Muğla’da ikamet etmektedir.

1953 yılında gerçekleꢀtirilen kadastro çalıꢀmaları sırasında 95 numaralı parsel de cujus muris

baꢀvuranın da aralarında bulunduğu dört kiꢀi adına kaydedilmiꢀtir. Kadastro çalıꢀmalarına

yönelik çok sayıda itiraz yapılmıꢀ ve Köyceğiz Kadastro Mahkemesi’nde (Mahkeme) birçok

parseli ve kiꢀiyi kapsayan bir dava açılmıꢀtır.

8 Ağustos 1958 tarihinde Mahkeme, 95 numaralı parseli içeren kadastro planını onamıꢀtır. 16

Kasım 1967 tarihinde Yargıtay bu kararı bozmuꢀtur.

Birçok davanın birleꢀtirilmesini müteakip 11 Eylül 1973 tarihinde Mahkeme kadastro planını

iptal etmiꢀ ve 95 numaralı parselin Hazine adına tescil edilmesini kararlaꢀtırmıꢀtır. Mahkeme

11 Temmuz 1977 tarihinde bu hükmü bozmuꢀ; 95 numaralı parsele değin temyiz baꢀvurusu

yapılmadığından 8 Ağustos 1958 tarihli kararın nihai hale geldiğini hatırlatmıꢀtır.

1981 yılında Adalet sarayı binası yangın nedeniyle yıkılmıꢀtır.

25 Kasım 1985 tarihinde de cujus murisin ölümünün ardından baꢀvuranın da aralarında

bulunduğu çocukları ve torunları mirasçıları sıfatıyla davaya taraf olmuꢀlardır.

Mahkeme 18 Mart 1993 tarihinde ratione loci bakımından yeniden inꢀa edilen Ortaca

Kadastro Mahkemesi lehine yetkisizlik kararı vermiꢀtir.

Mahkeme 6 Mart 2002 tarihinde kararını vermeden evvel sözkonusu parselle ilgili olarak 8

Ağustos 1958 tarihli hükmün nihai hale geldiğini saptamıꢀ ve parselin tapu kaydında

aralarında murisin mirasçılarının da yer aldığı kiꢀiler adına tescil edilmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.

HUKUK

Baꢀvuran yargılamanın uzunluğu nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinde öngörülen «makul süre»

ilkesinin ihlal edildiğini iddia etmektedir.

Hükümet dava konusu olayların Türkiye’nin AĐHM’nin yetkisini tanıdığı tarihten öncesini

kapsaması dolayısıyla baꢀvurunun ratione temporis bakımından AĐHM hükümleri ile

bağdaꢀmadığını savunmaktadır. Hükümet baꢀvuranın AĐHS’nin 34. maddesi uyarınca mağdur

sıfatının bulunmadığını ifade ederek bu bağlamda 8 Ağustos 1958 tarihli kararın nihai

olduğunu, murise düꢀen yükümlülüğün 1953 yılında yapılan kadastro çalıꢀmaları sırasında

kendi adına halihazırda tescil edilen kaydı teyit etmek için tapu siciline itiraz etmek olduğunu

kaydetmektedir.

AĐHM Hükümetin itirazlarını reddetmektedir. Bir yandan ulusal mahkemelerde görülen dava

süreci Türkiye’nin AĐHM’ye bireysel baꢀvuru hakkını tanıdığı tarihin ötesine geçmekte, öte

yandan mezkur parsel halen bir yargı konusunu teꢀkil etmektedir. AĐHM baꢀvurunun herhangi

bir kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir

niteliktedir.

Dikkate alınması gereken dönem 28 Ocak 1987 tarihinde Türkiye’nin bireysel baꢀvuru

hakkını tanımasıyla geçerlilik kazanan tarihten itibaren baꢀlamaktadır. Bununla birlikte, bu

tarihten itibaren geçen sürenin makul olup olmadığının belirlenmesinde davanın ne durumda

olduğunun dikkate alınması gerekir (Bkz. Cankoçak-Türkiye, no: 25182/94 ve 26956/95, 20

ꢁubat 2001 ve ꢁahiner-Türkiye no: 29279/95). Sözkonusu bu süre 6 Mart 2002’de sona

ermektedir. Đlk derece mahkemesinde geçen bu dönem yaklaꢀık on beꢀ yıldır.

AĐHM daha önce de benzer sorunların dile getirildiğini ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal

edildiği sonucuna vardığını anımsatır (Bkz. Frylender-Fransa no: 30979/96). AĐHM

kendisine sunulan bütün unsurları incelemiꢀ ve Hükümetin bu davada farklı bir sonuca

ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığını tespit etmiꢀtir.

Mahkemenin bu konudaki yerleꢀik içtihadını göz önünde bulunduran AĐHM, sözü edilen

yargı sürecinin uzunluğunun aꢀırı olduğuna ve «makul süre» ilkesinin ihlal edildiğine kanaat

getirmektedir.

Bu nedenle AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

Baꢀvuran son olarak sözkonusu yargı sürecinin uzunluğunun Ek 1 no’lu Protokol ile güvence

altına alınan mülkiyet hakkının ihlaline yol açtığını öne sürmektedir.

AĐHM bunun yukarıda incelenen diğer ꢀikayet ile ilintili ve dolayısıyla kabuledilebilir

olduğunu anımsatır. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği tespiti ıꢀığında, dava

koꢀullarında, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ayrıca incelenmesine gerek

bulunmamaktadır (Bkz. Zanghi-Đtalya kararı, 19 ꢁubat 1991).

Geriye AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması kalmaktadır. Baꢀvuran 10.000 Euro maddi

tazminat, avukatlık gideri için 2.000 Euro ve posta masrafları için 350 Euro talep etmektedir.

Baꢀvuran ayrıca 20.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM ihlal tespiti ile öne sürülen maddi tazminat arasında herhangi bir illiyet bağı

kuramamakta ve bu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın, baꢀvurana 14.000 Euro manevi

tazminat ve gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀ uygulanacağını belirterek yargılama masraf ve giderleri

için 500 Euro ödenmesini kararlaꢀtırmaktadır.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ayrıca incelenmesinin gerekli olmadığına;

4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 14.000 (on dört

bin) Euro manevi tazminat ve yargılama giderleri için 500 (beꢀ yüz) Euro ödenmesine:

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 2 Mart 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.