CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi Kararı

DOLGUN/Türkiye

Baꢀvuru No. 67255/01

Strazburg

13 Haziran 2006

USUL

Davanın nedeni, Göktekin Dolgun’un (“baꢀvuran”), Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin

Korunmasına Đliꢀkin Sözleꢀme’nin (“AĐHS”) 34. Maddesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti

aleyhine, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 15 Kasım 2000 tarihinde yapmıꢀ olduğu

67255/01 no’lu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Mersin Barosu’na bağlı avukat Mahmut Akdoğan tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

DAVANIN OLAYLARI

1934 doğumlu baꢀvuran, Mersin’de ikamet etmektedir.

20 Temmuz 1993 tarihinde, Karayolları Genel Müdürlüğü, baꢀvurana ait Mersin’deki iki

arsayı otoyol yapmak amacıyla kamulaꢀtırmıꢀtır. Bir bilirkiꢀi kurulu arsanın değerini

belirlemiꢀ, ilgili meblağ kamulaꢀtırma gerçekleꢀtirilirken baꢀvurana ödenmiꢀtir.

Baꢀvuranın tazminatın artırılması talebini müteakiben, Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi,

16 Haziran 1994 tarihinde, baꢀvurana, 343.826.000 Türk Lirası’yla (TL) beraber, tapunun

devredildiği tarih olan 20 Temmuz 1993 tarihinden itibaren iꢀlemek üzere, mahkemenin karar

tarihinde geçerli olan yasal faiz oranının ek tazminat olarak ödenmesine karar vermiꢀtir.

Yargıtay 1 Haziran 1998 tarihinde kararı onamıꢀtır.

Karayolları Genel Müdürlüğü, 17 Mayıs 2000 tarihinde, baꢀvurana, faiziyle beraber

1.336.460.000 TL ödemiꢀtir.

HUKUK

I. 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, yetkili makamların ancak altı yıl on ay süren takibatın ardından ödediği

kamulaꢀtırma karꢀılığı ek tazminatın değerinin düꢀtüğünü, bu nedenle, ödenen gecikme

faizinin Türkiye’deki yüksek enflasyon oranıyla uyum sağlayamadığını ifade ederek ꢀikayetçi

olmuꢀtur. Baꢀvuranın ꢀikayetini dayandırdığı 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin ilgili kısmı

ꢀöyledir:

_____________________________________________________________________________________________

Müdürlüğü tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak belirtilmi

olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

“Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.

Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun

genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”

A. Kabuledilebilirlik

Hükümet, baꢀvurunun AĐHS’nin 35 § 1. Maddesi uyarınca altı aylık zaman aꢀımına bağlı

kalmadığı gerekçesiyle, AĐHM’nin baꢀvurunun kabuledilmez olduğuna karar verip

reddetmesini talep etmiꢀtir. Bu hükmün amacı doğrultusunda, süre, 1 Haziran 1998 tarihinde

iꢀlemeye baꢀlamıꢀtır. Ancak baꢀvuran, ulusal mahkemenin nihai kararını vermesinin

üzerinden 2 yıl beꢀ ay geçmesine rağmen, AĐHM’ye baꢀvurusunu ancak 15 Kasım 2000

tarihinde yapmıꢀtır.

AĐHM, kendisine sunulan ꢀikayetin, yalnız yetkili makamların ek tazminatı ödemesindeki

gecikmeye ve bunun sonucunda baꢀvuranın maruz kaldığı zarara dair olduğunu kaydetmiꢀtir.

Yetkili makamlar ödemeyi 17 Mayıs 2000 tarihinde gerçekleꢀtirmiꢀtir. Baꢀvuran

AĐHM’ye baꢀvurusunu 15 Kasım 2000 tarihinde yaparak AĐHS’nin 35 § 1. Maddesi’nde

belirtilen koꢀulu yerine getirmiꢀtir. Bu nedenle Hükümet’in ön itirazı reddedilmiꢀtir.

AĐHM, içtihadında belirlenen ilkeler (bkz. diğerlerinin yanı sıra, yukarıda anılan Akkuꢀ)

ve kendisine sunulan tüm deliller ıꢀığında, bu ꢀikayetin esaslara iliꢀkin olarak incelenmesi

gerektiği ve kabuledilmez ilan edilmesi için dayanak olmadığı sonucuna varmıꢀtır.

B. Esaslar

AĐHM, bu davadakine benzer olayların incelendiği bazı davalarda, 1 No’lu Protokol’ün 1.

Maddesi’nin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. Akkuꢀ, yukarıda anılan, s. 1317, § 31).

AĐHM, Hükümet’in sunduğu delil ve görüꢀleri inceleyerek, sonucun önceki davalarda

varılan sonuçlardan farklı olmadığına karar vermiꢀtir. AĐHM, ulusal mahkemelerin

ödenmesine karar verdiği ek tazminatın ödemesindeki gecikmenin, kamulaꢀtırmayı

gerçekleꢀtiren yetkili makamlara mal edilebileceği ve bu gecikmenin arsanın sahibini

kamulaꢀtırılan arsaya ilaveten zarara uğrattığı sonucuna varmıꢀtır. Bu gecikmenin ve bütün

olarak takibatın uzunluğunun sonucu olarak, AĐHM, baꢀvuranın, genel menfaat

gereksinimiyle mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı arasındaki

adil dengeyi bozan ağır bir yük altına tek baꢀına girdiğine karar vermiꢀtir.

Tüm bu nedenlerle, 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi ihlal edilmiꢀ bulunmaktadır.

II. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran ayrıca, AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi uyarınca mahkeme takibatının makul olmayan

uzunluğu hakkında ꢀikayetçi olmuꢀtur.

A. Kabuledilebilirlik

Hükümet, yine, Yargıtay’ın ilk derece mahkemesinin 1 Haziran 1998 tarihli kararını

onamasına rağmen, baꢀvurunun AĐHM’ye 15 Kasım 2000 tarihinde sunulması nedeniyle

AĐHS’nin 35 § 1. Maddesi uyarınca altı aylık zaman aꢀımına bağlı kalmamasından ötürü,

AĐHM’nin baꢀvurunun kabuledilmez olduğuna karar verip, baꢀvuruyu reddetmesini talep

etmiꢀtir.

AĐHM, takibatın uzunluğuyla ilgili davalarda, hangi mahkemeye ait olursa olsun, verilen

kararın uygulanmasının 6. Madde’de belirtilen amaçlar doğrultusunda “duruꢀma”nın ayrılmaz

parçası olarak değerlendirilmesi gerektiği ilkesini benimsediğini yinelemiꢀtir (bkz. 26 Eylül

1996 tarihli Di Pede – Đtalya ve Zappia – Đtalya kararları, Reports 1996-IV, sırasıyla s. 1383-

1384, §§ 20-24 ve s. 1410-1411, §§ 16-20).

AĐHM, ulusal mahkemelerin ödenmesine karar verdiği ek tazminatın baꢀvurana 17 Mayıs

2000 tarihinde ödendiğini tespit etmiꢀtir. Bu nedenle, 6. Madde çerçevesindeki “mahkeme

kararı”nın da bu tarihte sona erdiği sonucuna varmıꢀtır. AĐHM, baꢀvurunun 15 Kasım 2000

tarihinde, altı aylık süre geçmeden yapıldığını kaydetmiꢀtir.

Yukarıda anılanlar ıꢀığında, AĐHM, Hükümet’in ön itirazını reddeder.

AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3. Maddesi kapsamında dayanaktan yoksun

olmadığını kaydetmektedir. Ayrıca AĐHM, ꢀikayetin diğer bakımlardan da kabuledilmez

olmadığını kaydeder.

B. Esaslar

AĐHM, yukarıda anılan 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi hususundaki tespitleri (kararın

tamamında paragraf 15-17) ıꢀığında, davanın 6 § 1. Madde uyarınca ayrıca incelenmesinin

gerekli olmadığı sonucuna varmıꢀtır.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. Maddesi’ne göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Maddi ve manevi tazminat

Baꢀvuran 6.541 ABD doları (yaklaꢀık 5.450 Euro) maddi tazminat talebinde bulunmuꢀtur.

Ayrıca 5.000 ABD doları (yaklaꢀık 4.160 Euro) manevi tazminat talep etmiꢀtir.

Hükümet baꢀvuranın talebine itiraz etmiꢀtir.

Akkuꢀ kararında (yukarıda anılan, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) kullanılan hesaplama

yönteminin aynısını kullanarak ve ilgili ekonomik verileri göz önünde tutarak, AĐHM,

baꢀvurana 1.310 Euro maddi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.

AĐHM, 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin ihlal edildiğinin tespit edilmesinin,

baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için baꢀlı baꢀına yeterli adil tazmin oluꢀturduğu

sonucuna varmıꢀtır.

B. Mahkeme masrafları

Baꢀvuran, ulusal mahkemelerde yapılan mahkeme masrafları için 475.56 ABD doları

(yaklaꢀık 395 Euro), AĐHM’de yapılan mahkeme masrafları için de 42 ABD doları (35 Euro)

talep etmiꢀtir.

Hükümet bu taleplere itiraz etmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre, mahkeme masrafları, ancak gerçekliği ve gerekliliği

kanıtlandığı ve makul bir meblağ olduğu takdirde baꢀvurana geri ödenir. Bu davada, AĐHM,

sahip olduğu bilgiler ve yukarıda belirtilen ölçütler ıꢀığında, ulusal takibatlardan doğan

mahkeme masraflarının karꢀılanması talebini reddetmiꢀ ve baꢀvurana, AĐHM’de açılan

takibatlar için 35 Euro tazminat ödenmesinin makul olduğu sonucuna varmıꢀtır.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı

marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiꢀtir.

BU NEDENLERLE, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’ne Ek 1 No’lu Protokol’ün 1’inci maddesinin ihlal edildiğine;

3. Baꢀvurunun AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi uyarınca ayrı olarak incelenmesinin gerekli

olmadığına;

4. Bir ihlalin sözkonusu olduğunun tespit edilmesinin, baꢀvuranın maruz kaldığı

manevi zarar için baꢀlı baꢀına yeterli adil tazmin teꢀkil ettiğine;

5. (a) Sorumlu Devlet’in, baꢀvurana, AĐHS’nin 44 § 2. Maddesi’ne göre nihai kararın

verildiği

tarihten itibaren üç ay içinde, aꢀağıdaki miktarları, ödeme tarihinde uygulanan kur

üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmiꢀ olarak ödemesine:

(i)

1.310 Euro (bin üç yüz on euro) maddi tazminat;

(ii)

mahkeme masrafları için 35 Euro (otuz beꢀ euro);

(iii) yukarıdaki meblağlara uygulanabilecek tüm vergiler;

(b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona ermesinden, ödeme gününe kadar geçen süre

için, yukarıdaki miktarlara Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli faizinin üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına karar vermiꢀtir.

6. Baꢀvuranın adil tazmin taleplerinin geri kalanını reddetmiꢀtir.

Đꢀbu karar, Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3.

Maddesi uyarınca 13 Haziran 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

S. DOLLÉ

J.-P. COSTA

Zabıt Katibi

Baꢀkan