C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

DOĞRU - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:62017/00)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

10 Kasım 2005

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup

bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.

_____________________________________________________________________________________________

Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak

belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi

ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (62017/00) baꢀvuru no’lu davanın

nedeni, bu ülke vatandaꢀı Ali Doğru’nun (baꢀvuran) 19 Mart 1999 tarihinde Avrupa Đnsan

Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne

(Mahkeme) yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran AĐHM önünde, Đzmir Barosu avukatlarından Halil Çağlar Akbulut tarafından

temsil edilmektedir.

Baꢀvuran bir çok açıdan AĐHS’nin 6. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmekte ve

özellikle kendisini yargılayan ve mahkum eden Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin (Đzmir

DGM) bağımsızlık ve tarafsızlıktan yoksun olduğundan ve bu mahkemedeki yargılamanın

adil olmadığından ꢀikayetçi olmaktadır. Baꢀvuran ayrıca tabi tutulduğu yargılama usullerinde,

AĐHS’nin 14. maddesine göre ayrımcılık yapıldığını ileri sürmektedir.

OLAYLAR

Yasadıꢀı DHKP-C örgütüne üye olduğundan ꢀüphelenilen baꢀvuran, 13 Aralık 1997

tarihinde yakalanıp Đzmir Emniyet Müdürlüğü’nde gözaltına alınmıꢀtır. Burada 15 Aralık

1997 tarihine kadar sorgulanan baꢀvuran bu tarihte verdiği ifadesinde, DHKP-C üyelerini

tanıdığını ve bir bankaya saldırı düzenlenmesi amacıyla Đ.Ö. isimli bir kiꢀiye molotof kokteyli

temin ettiğini kabul etmiꢀtir.

Aynı gün Đzmir DGM Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlenen baꢀvuran, adıgeçen

Mahkemeye çıkarılmıꢀ ve hakkında tutuklu yargılama kararı verilmiꢀtir. Baꢀvuran Đzmir

DGM önünde, yukarıda belirtilen saldırıya karıꢀtığını inkar etmekle birlikte, poliste verdiği

ifadeyi büyük ölçüde onaylamıꢀtır.

17 Aralık 1997 tarihinde Đzmir DGM Cumhuriyet Savcısı baꢀvuranı silahlı çeteye üye

olmak ve patlayıcı madde kullanmaya teꢀvik etmekle suçlayarak, TCK’nın 168. ve 264.

maddeleri ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca mahkum

edilmesini talep etmiꢀtir.

Baꢀvuran Đzmir DGM önünde, baskı altında alındığı gerekçesiyle polise verdiği ifade

hariç, hazırlık soruꢀturması sırasında vermiꢀ olduğu ifadeleri kısmen onaylamıꢀtır.

14 Ocak 1998 tarihinde Đzmir DGM baꢀvuranı, silahlı çeteye üye olmakla suçlu

bularak, TCK’nın 169. maddesi uyarınca üç yıl dokuz ay hapis cezasına mahkum etmiꢀtir.

Mahkeme baꢀvuranın sözkonusu saldırıya katılmadığına hükmederek, bu suçtan hakkında

beraat kararı vermiꢀtir.

Baꢀvuran kararı temyize götürmüꢀ ve duruꢀma yapılmasını talep etmiꢀtir. Yüksek

Mahkeme duruꢀma yaptıktan sonra 21 Eylül 1998 tarihinde temyiz edilen kararı onamıꢀtır.

HUKUK AÇISINDAN

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran kendisini yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin,

bünyesinde bir askeri hakim bulunmasından dolayı, adil bir yargılama sağlayabilecek

“bağımsız ve tarafsız bir mahkeme” olmadığı iddiasında bulunmaktadır.

Baꢀvuran ayrıca davasının adilce görülmediğini, zira hakkındaki mahkumiyet

kararının, gözaltında tutulduğu sırada kendisinden baskı altında zorla alınan itiraflarına ve

ayrı bir davada, Đ.Ö. adlı kiꢀinin, yine baskı altında alındığını beyan ettiği ifadesine

dayanılarak verildiğini belirtmektedir.

Son olarak baꢀvuran Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesinin kendisine

tebliğ edilmediğinden ꢀikayetçi olmaktadır.

Bu itibarla baꢀvuran, AĐHS’nin 6. maddesinin 1. fıkrası ile 3. fıkrasının b) bendine atıf

yapmaktadır.

A. Kabuledilebilirlik hakkında

AĐHM, içtihatlarından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz., Çıraklar-Türkiye, 28 Ekim 1998,

Derleme Hükümler ve Kararlar 1998-VII) ve elindeki mevcut unsurların tümünü gözönüne

alarak baꢀvurunun esastan incelenmesi gerektiği kanaatine varmıꢀtır. AĐHM baꢀvuruda bunun

dıꢀında hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile karꢀılaꢀılmadığını tespit etmiꢀtir.

1. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı Hakkında

AĐHM daha önce buna benzer soruları gündeme getiren birçok dava incelediğini ve

bunların AĐHS’nin 6§1. maddesinin ihlali yönünde sonuçlandığını ortaya koymaktadır (Bkz.

Özel kararı, §§ 33-34, ve Özdemir-Türkiye no:59659, §§ 35-36, 6 ꢁubat 2003).

AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak

hiçbir olgu ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. AĐHM, Ceza Kanunu’nda öngörülen

suçlardan ötürü Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde yargılanan baꢀvuranın, aralarında asker

kökenli bir hakimin yer aldığı mahkeme önüne çıkma konusunda endiꢀe duymasının

anlaꢀılabilir olduğu kanısındadır. Dolayısıyla baꢀvuran, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin

davanın gerekçesine yabancı mülahazalar ıꢀığında sebepsiz bir yargı kararı almasından haklı

olarak kaygı duymaktadır. Bu nedenle baꢀvuranın, bu yargı merciinin tarafsız ve bağımsız

olmadığı yönündeki ꢀüphelerinin, nesnel bir biçimde haklı gerekçelere dayandığı kabul

edilebilir (Incal –Türkiye, 9 Haziran 1998 tarihli karar, Derleme 1998-IV, s. 1573, § 72).

AĐHM, baꢀvuranları yargılayıp mahkum eden Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin

AĐHS’nin 6§1. maddesinde öngörülen bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğini taꢀımadığı

sonucuna varmıꢀtır.

2. Ceza Yargılamasının Adilliği Hakkında

AĐHM, daha önceki benzer davalarda da dile getirildiği üzere, tarafsızlıktan ve

bağımsızlıktan yoksun bir mahkemenin, hiçbir surette, yargı yetkisi altındaki kiꢀilere adil ve

hakkaniyete uygun bir yargılama süreci temin edebileceğinin varsayılamayacağını hatırlatır.

Bu husustaki ihlal tespiti ıꢀığında AĐHM, baꢀvuranın davasının adilce görülmediğine

dayanan diğer ꢀikayetleri ayrı olarak incelemeye gerek olmadığı kanaatine varmıꢀtır (bkz.

diğerleri arasında, Çıraklar kararı, s. 3074, §§ 44-45).

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Manevi Tazminat

Baꢀvuran 6.000 Euro değerinde manevi zarara uğradığını iddia etmektedir.

AĐHM mevcut davada ihlal tespitinin adil tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olduğu

kanaatine varmıꢀtır (Çıraklar kararı, s. 3074, § 49).

AĐHM mahkumiyet kararının AĐHS’nin 6§1. maddesine göre tarafsız ve bağımsız

olmayan bir mahkeme tarafından verildiği sonucuna vardığında, prensip olarak en uygun

tazminin, baꢀvuranın gecikmeksizin tarafsız ve bağımsız bir mahkeme tarafından yeniden

yargılanması olacağı kanaatine varmıꢀtır (Gençel kararı, § 27).

B. Masraf ve Harcamalar

Baꢀvuran aynı zamanda avukatlık ücretleri için 5.000 Euro ve AĐHM ile yerel

mahkemeler nezdinde yaptığı masraf ve harcamalar için ise 819.550.000 Eski Türk Lirası’na

denk düꢀen tutarı talep etmektedir. Baꢀvuran bu iddialarını desteklemek üzere, Đzmir Barosu

avukatlık ücret tarifesi ile AĐHM önündeki yargılama için yapılan 390.000.000 TL tutarındaki

tercüme masraflarının gösteren bir belge sunmuꢀtur.

AĐHM, mevcut unsurları, bu konudaki içtihadını ve yaptığı yargılamayı dikkate alarak,

baꢀvurana, tüm masraf ve harcamalar için 1.500 (bin beꢀyüz) Euro ödenmesinin makul

olduğuna karar vermiꢀtir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM, OY BĐRLĐYLE;

1. Baꢀvurunun geri kalanının kabuledilebilir olduğuna;

2. Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlık ve tarafsızlıktan yoksun olması

nedeniyle AĐHS’nin 6§1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca yapılan diğer ꢀikayetlerin incelenmesine gerek

olmadığına;

4. Mevcut kararın kendisinin manevi zararın adil tazmini için yeterli olduğuna;

5. a) AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca, kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay

içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Devlet

tarafından baꢀvurana, masraf ve harcamalar için 1.500 (bin beꢀyüz) Euro ödenmesine;

(b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Adil tazminata iliꢀkin diğer taleplerin reddine;