C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

DĐNDAR - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:32456/96)

NĐHAĐ KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

20 Aralık 2005

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı

ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.

_____________________________________________________________________________________________

Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak

belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi

ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (32456/96) baꢀvuru no’lu davanın

nedeni, Muharrem Dindar’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na (Komisyon) 6

Mayıs1996 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) eski 25. maddesi uyarınca

yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Adli yardımdan faydalanan baꢀvuran, Đzmir Barosu avukatlarından H. A. Afꢀaroglu

tarafından temsil edilmektedir.

AĐHM 20 Mayıs 2003 tarihinde baꢀvuruyu kısmen kabuledilebilir bulmuꢀtur.

OLAYLAR

Davanın Koꢀulları

Baꢀvuran 1941 doğumlu olup Đzmir’de ikamet etmektedir.

A. Davaya neden olan olaylar

7 Mayıs 1992 tarihinde baꢀvuran, iꢀyeri için kiralık bir yer arayan A.E.’ye Cumhuriyet

Bulvarı’ndaki bir büroyu göstermek amacıyla gayrimenkul kiralama baꢀvuru belgesi

imzalatmıꢀ, A.E. burayı beğenmeyerek Vasıf Çınar bulvarındaki büroyu kiralamıꢀtır.

Baꢀvuran bunun üzerine imzalattığı baꢀvuru belgesine dayanarak A.E.’den komisyon bedeli

talep etmiꢀ, A.E.’nin Vasıf Çınar bulvarındaki gayrı menkulün sahibi N.P. ile kira sözleꢀmesi

yaptığını ve kendisinin burayı gösterdiğini ileri sürmüꢀ ve A.E.’den ꢀikayetçi olmuꢀtur.

Buna karꢀılık A.E. baꢀvuranın V.Çınar bulvarındaki yeri kendisine hiçbir zaman

göstermediğini belirterek baꢀvuranı kira sözleꢀmesi üzerinde tahrifat yapmakla suçlamıꢀtır.

B. Baꢀvuran aleyhine baꢀlatılan cezai soruꢀturma

30 Kasım 1992 tarihli iddianame ile Cumhuriyet Savcısı Türk Ceza Kanunu’nun 345.

maddesine dayanarak baꢀvuranı evrak üzerinde sahtekarlık ve tahrifat yapma suçu ile itham

etmiꢀtir.

30 Aralık 1993’te Ağır Ceza Mahkemesi TCK’nın 345. maddesi gereğince baꢀvuranı

3.000.000 T.L. para cezasına çarptırmıꢀtır.

Yargıtay 30 Aralık 1993 tarihli kararda usul hatası olduğu gerekçesiyle kararı bozarak

dava dosyasını esasa bakan hakimlere geri göndermiꢀtir.

Baꢀvuran 29 Aralık 1994 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi önünde tanıklarının

dinlenmesi yönündeki talebini yinelemiꢀ ve sunduğu bilirkiꢀi raporuna dayanılarak beraat

etmesi gerektiğini, ꢀayet bu rapor inandırıcı bulunmamıꢀsa karar veremeden önce yeniden

inceleme yapılması gerektiğini belirtmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı ise olayların yeterince açık

olduğunu belirtmiꢀtir.

Ağır Ceza Mahkemesi, Cumhuriyet Savcısının mütalaasına ve 30 Aralık 1993 tarihli

karara dayanarak baꢀvuranı yeniden mahkum etmiꢀtir.

Baꢀvuran, Yargıtay’a yaptığı baꢀvuruda, ilk derece mahkemesinde sunduğu

argümanları dile getirerek, yeniden duruꢀma yapılmasını talep etmiꢀ, delil sunma hakkı

tanınmadan ve savunma haklarına riayet edilmeden mahkum edildiğini iddia etmiꢀtir.

27 Haziran 1995 tarihinde, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı esas hakkındaki

mütalaasını bildirmiꢀ ve temyiz baꢀvurusunun reddedilmesini talep etmiꢀtir. Bu görüꢀler

baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir. Bununla birlikte Yargıtay CMUK’un 318. maddesi uyarınca ve

temyizine gidilen kararda duruꢀma yapılmasını gerektirecek bir suç bulunmadığından

baꢀvuranın duruꢀma talebini reddetmiꢀtir.

28 Eylül 1996 tarihli bir kararla Yargıtay bütün hükümleriyle beraber temyizine

gidilen kararı onaylamıꢀtır.

HUKUK AÇISINDAN

I. AĐHS’NĐN 6 § 1 VE 3. MADDESĐNĐN b) BENDĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ

ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın davanın esasına iliꢀkin mütalaasının

kendisine tebliğ edilmemiꢀ ve talep ettiği duruꢀmalanın yapılmamıꢀ olmasından dolayı

ꢀikayetçi olmaktadır. Bu itibarla savunma hakkını güvence altına alan AĐHS’nin 6 §1 ve 3.

maddesinin b) bendine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet öncelikle Yargıtay’ın kendisine yapılan her baꢀvuru için duruꢀma

yapmasının mümkün olmadığını ifade etmekte ve CMUK’un 318. maddesi uyarınca yalnızca

Yargıtay’ın duruꢀma yapılıp yapılmayacağına karar vermekle yetkili olduğunu belirtmektedir.

Hükümet sunduğu ek görüꢀlerinde, yargıya tabi kiꢀilere Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın

mütalaasının resen tebliğ edilmesini öngören, 2 Ocak 2003 tarihinde yürürlüğe giren kanuna

dikkat çekmiꢀtir.

AĐHM, davacı ve davalının karꢀılıklı olarak iddia ve delillerini mahkemeye ibraz

ettikleri muhakeme usulünün, mahkeme kararını etkilemek amacıyla- bu davada Cumhuriyet

Baꢀsavcısı gibi-, bağımsız hukuk memuru tarafından hakime sunulan her türlü belge ya da

görüꢀlerin taraflara tebliğ edildiği ve tartıꢀıldığı bir ceza ya da hukuk davası hakkını

gerektiren bir hak olduğunu hatırlatmaktadır (Bkz. Göç-Türkiye [GC], no: 36590/97, § 55,

CEDH 2002-V).

AĐHM, mevcut davada Göç-Türkiye davasında verdiği karardan ayrılmasını

gerektirecek hiçbir neden görmemektedir. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın, baꢀvuran

tarafından yapılan baꢀvurunun esasına iliꢀkin mütalaasının tebliğ edilmemesi hususunda, iki

davadaki olaylar birbiriyle benzemektedir. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı, ilk derece

mahkemesi tarafından verilen kararın yerinde olduğunu ifade eden mütalaasını yazılı olarak

bildirmiꢀtir. O halde ifade ettiği görüꢀü, Yargıtay kararını etkileyecek yönde olmuꢀ ve

baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir (Karꢀılaꢀtırın Göç, ibidem, adıgeçen, ve J.J.-Đngiltere, 27 Mart

1998 tarihli karar, Karar ve hükümlerin derlemesi 1998-II, s. 613, § 43).

AĐHM ayrıca, Yargıtay’da duruꢀma yapılmamıꢀ olmasından dolayı, baꢀvuranın

Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın mütalaasını sözlü olarak dinleme olanağına sahip olmadığını

gözlemlemektedir. Esasında baꢀvuran, temyiz baꢀvurusundan Yargıtay kararının alınmasına

kadar, Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın kendi davasına müdahalesinden haberdar edilmemiꢀtir. Bu

tespit, AĐHM’nin, Kress davasında baꢀvurana tanınan güvencelerin mevcut davada baꢀvurana

tanınmamıꢀ olmasından dolayı, 6§1 maddesinin ihlal edilmediğini belirten kararından

ayrılmasına neden olmaktadır (aynı ꢀekilde, Göç, adıgeçen, § 56).

Sonuç olarak, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesinin baꢀvurana tebliğ

edilmemiꢀ olmasının bu mahkeme önünde duruꢀma da yapılmamıꢀ olmasıyla birleꢀmesi

nedeniyle AĐHS’nin 6 §§1 ve 3. maddesinin b) bendi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

AĐHS’nin 41. maddesinde yer alan unsurlar.

A. Tazminat

Baꢀvuran manevi tazminat olarak 20.000 Euro (yirmi bin) talep etmektedir.

Hükümet bu miktarın aꢀırı olduğunu ifade etmekte ve ihlal kararının tespitinin adil

tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olduğunu belirtmektedir.

AĐHM, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın mütalaasının baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀ

olmasının bu mahkeme önünde duruꢀma da yapılmamıꢀ olmasıyla birleꢀmesi nedeniyle

AĐHS’nin 6 § 1 ve 3. maddesinin ihlal edildiğine kanaat getirmiꢀtir. Hakkaniyete uygun

olarak baꢀvurana 1.000 Euro ( bin ) tutarında manevi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.

B. Masraf ve Harcamalar

Baꢀvuran masraf ve harcamalar için 3.600 Euro (üç bin altı yüz) talep etmektedir.

Hükümet bu tutarın aꢀırı oldu kanaatindedir.

AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi açısından, ancak gerçekten yapılan ve makul bir

miktardaki masraf ve harcamaların geri ödenebileceğini hatırlatır.

Bununla birlikte AĐHM baꢀvuranın ulusal mahkemeler nezdinde yaptığı masraf ve

harcamalara iliꢀkin hiçbir belge sunmadığını not etmektedir. Bu nedenle herhangi bir

ödemenin yapılmasına gerek olmadığına karar vermiꢀtir.

Mevcut davayla ilgili olarak yapılan masraf ve harcamalar için, AĐHM hakkaniyete

uygun olarak baꢀvurana 1.000 Euro ( bin ) ödenmesine ve ödeme yapılırken bu meblağdan,

Avrupa Konseyi tarafından sağlanan 790 Euro ( yedi yüz doksan ) tutarındaki adli yardımın

düꢀürülmesine karar vermiꢀtir.

C. Gecikme faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE

1. AĐHM, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesinin baꢀvurana tebliğ

edilmemiꢀ olmasının, bu mahkeme önünde duruꢀma da yapılmamıꢀ olmasıyla

birleꢀmesi nedeniyle AĐHS’nin 6§§1 ve 3. maddesinin ihlal edildiğine;

2. a) AĐHS’nin 44§2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay

içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ye çevrilmek üzere

Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana:

i. manevi tazminat için 1.000 Euro (bin) ödenmesine;

ii. masraf ve harcamalar için 1.000 (bin) Euro’dan, Avrupa Konseyi tarafından

sağlanan 790 (yedi yüz doksan) Euro tutarındaki adli yardım düꢀülerek kalan

miktarın ödenmesine;

iii. yukarıdaki miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

3. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine

karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77§§ 2 ve 3

maddesine uygun olarak 20 Aralık 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.