COUNCIL

AVRUPA

OF E U R O P E

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

DEVECĐOĞLU – TÜRKĐYE

(B a ꢀvuru no. 17203/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

(Adil tazmin)

STRAZBURG

24 Kasım 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir.

ꢁekli düzeltmelere tabi olabilir.

_____________________________________________________________________________________________

Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak

belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi

ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 17203/03 no’lu davanın nedeni, Serhat Devecioğlu

ve Feriha Devecioğlu (“baꢀvuranlar”) adlı iki T.C. vatandaꢀının, Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne 2 Mayıs 2003 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına

iliꢀkin Sözleꢀme’nin (“Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin - AĐHS”) 34. maddesi uyarınca

yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran Đstanbul Barosu avukatlarından M. V. Dülger tarafından temsil edilmiꢀtir.

HUKUK

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

1. Tarafların savları

(a) Baꢀvuranlar

Baꢀvuranlar 760.927.5 Yeni Türk Lirası (YTL) (yaklaꢀık 434.743.24 Euro) maddi

tazminat talep etmiꢀtir. Makamların el koyduğu arazinin toplam yüzölçümü 8.454.75

metrekare, bu arazinin piyasa değeri ise metrekare baꢀına yaklaꢀık 90 YTL’dir (51.42 Euro).

Bu bağlamda, baꢀvuranlar, bir emlak ofisi, harita ve Marmara Denizi’nin en büyük adası

ve Marmara bölgesinin Balıkesir’deki merkezi olan Marmara adasındaki arazinin değerine

iliꢀkin kadastro bilirkiꢀi raporu yardımıyla hazırlanan 27 Ekim 2007 tarihli değerlendirme

raporuna dayanmıꢀlardır. Adı geçen bilirkiꢀi raporuna göre, adadaki arazi fiyatları turist

sayısının artmasıyla yükselmiꢀtir. Arazinin bulunduğu adada, arazi fiyatları metrekare baꢀına

80 YTL ile 150 YTL arasında değiꢀmektedir. Baꢀvuranların arazisi, baꢀvuranlara göre,

metrekaresi ortalama 90 YTL’den satılabilecek durumdadır.

Baꢀvuranlar ayrıca 50.000 YTL (28.571.42 Euro) manevi tazminat talep etmiꢀlerdir. Bu

bağlamda, devlet arazilerine el koyduğundan bu yana yoksulluk içinde yaꢀadıklarını

kaydetmiꢀlerdir. Baꢀvuran Feriha Devecioğlu ev hanımı olup, müteveffa eꢀinin emeklilik

maaꢀının bir kısmını almaktadır ve baꢀka geliri yoktur. Baꢀvuran Serhat Devecioğlu maddi

durumunun iyi olmaması nedeniyle ülkeyi terk etmeye mecbur kalmıꢀ, Amerika Birleꢀik

Devletleri’ne taꢀınmıꢀtır. Burada zor koꢀullarda yaꢀam mücadelesi vermektedir.

(b) Hükümet

Hükümet, baꢀvuranların talep ettikleri meblağların, yalnızca temsilcilerinin sözlü bilgisine

dayandığı için farazi ve temelsiz olduklarını belirtmiꢀtir. Bu rakamlara iliꢀkin dayanak

mahiyetinde bir belge sunulmamıꢀtır. Ayrıca, sözkonusu arazinin ormanlık alanda bulunduğu

ve piyasa analizine tabi tutulamayacağı göz önünde bulundurulduğunda, araziye iliꢀkin

gerçekçi bir değerlendirilme mümkün olmamıꢀtır. Bundan baꢀka, baꢀvuranların manevi

tazminat taleplerinin haddinden yüksek olduklarını belirtmiꢀtir.

2. AĐHM’nin değerlendirmesi

AĐHM, ihlalin tespit edildiği bir baꢀvuruda, Savunmacı Devlet’in, ihlali giderme ve

ihlalden önceki duruma mümkün olduğunca dönülmesini sağlayacak ꢀekilde ihlalin

sonuçlarını ortadan kaldırma yükümlüğünün bulunduğunu hatırlatır (bkz. Brumărescu –

Romanya (adil tazmin) [BD], 28342/95).

Bir davaya taraf Sözleꢀmeci Devletler, ilke olarak, ihlale hükmedilen bir kararın

gereklerini yerine getirmek için baꢀvuracakları yolları seçme serbestliğine sahiptir. Bir kararın

nasıl icra edileceğine iliꢀkin takdir yetkisi ile Sözleꢀmeye Taraf Devletler’in, AĐHS’nin temel

yükümlülüğü olan “güvence altına alınan hak ve özgürlükleri tanıma” (1. madde)

yükümlülüğü ile uyumlu bir seçme hakkı kastedilmektedir. Đhlalin mahiyeti restitutio in

integrum’a müsaitse, bunu yerine getirmek Savunmacı Devlet’e düꢀer. Buna karꢀılık ulusal

hukuk ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmaya olanak tanımıyor ve/veya ancak kısmen

giderebiliyorsa, bu durumda AĐHS’nin 41. maddesi, AĐHM’ye, mağdura uygun göreceği bir

telafiyi sağlama yetkisi vermektedir (bkz. Papamichalopoulos ve Diğerleri – Yunanistan (50.

madde)).

AĐHM, asıl kararında, baꢀvuranların, Türk mahkemelerinde tazminat davaları açmalarına

karꢀın, taꢀınmazlarının Hazine’ye devredilmesi karꢀılığında herhangi bir tazminat almadıkları

sonucuna varmıꢀtır. Mevcut davanın koꢀullarında, sözkonusu maddi kayıpları için tazminata

hükmedilmesi, baꢀvuranlar için en uygun adil tazmini teꢀkil eder.

Bu bağlamda, AĐHM, tespit edilen ihlalin temeli, yasalara aykırı biçimde el koymadan

ziyade tazminat ödenmemesi ise, tazminatın, taꢀınmazın değerini her zaman tamamen

yansıtmadığını yineler (bkz. I.R.S. ve Diğerleri (adil tazmin), 26338/95; Scordino – Đtalya (no.

1) [BD], 36813/97 ve Stornaiuolo – Đtalya, 52980/99). Bu nedenle, baꢀvuranların yasal

beklentileriyle örtüꢀecek biçimde götürü tazminat almalarının uygun olacağı kanısındadır.

AĐHM, yukarıdakiler ıꢀığında, baꢀvuranlara ortaklaꢀa 100.000 Euro maddi tazminat

ödenmesine karar verir.

Baꢀvuranların manevi tazminat taleplerine iliꢀkin olarak AĐHM, mevcut davanın

koꢀullarında, ihlalin tespit edilmesinin yeterli adil tazmin teꢀkil edeceği sonucuna varır (bkz.

I.R.S. ve Diğerleri).

B. Yargılama giderleri

Yargılama giderlerine iliꢀkin olarak, baꢀvuranlar, ulusal mahkemeler ile Strazburg

mahkemesinde 1986 ile 2002 yılları arasında verilen on altı yıllık hukuki mücadele sırasında,

kendileri ve önceki mülk sahiplerinin büyük meblağlarda harcamalar yaptıklarını

belirtmiꢀlerdir. Baꢀvuranlar yargılama gideri olarak 30.000 Euro talep etmiꢀlerdir. Bu

meblağ, avukatlık ücretleri ve idari masrafları (196 saat hukuki mesai ve telefon görüꢀmeleri,

posta, fotokopi ve kırtasiye masrafları da dahil olmak üzere) kapsamaktadır.

Hükümet talep edilen meblağların dayanaksız ve haddinden yüksek olduklarını

belirtmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre, yargılama giderleri, ancak gerçekliği ve gerekliliği kanıtlandığı

ve makul bir meblağ olduğu takdirde baꢀvurana geri ödenir. Bu davada, AĐHM,

baꢀvuranların, baꢀvurularının hazırlanması ve sunulması için harcanan zamanı gösteren bir

çizelge sunmalarına karꢀın, toplam hukuki mesai süresi ile saat baꢀına talep edilen meblağın

(250 ABD Doları) haddinden yüksek olduğu kanısındadır. Ayrıca baꢀvuranlar idari

harcamalarla ilgili destekleyici belge sunmamıꢀlardır.

Yukarıda belirtilenler ıꢀığında, baꢀvuranların taleplerinin ayrıntıları göz önünde

bulundurulduğunda, AĐHM, bu baꢀlık altında baꢀvuranlara ortaklaꢀa 5000 Euro ödenmesinin

makul olacağı kanısındadır.

C. Gecikme faizi

AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı

faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar vermiꢀtir.

AĐHM YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBĐRLĐĞĐYLE

1. (a) Savunmacı Devlet’in, baꢀvuranlara ortaklaꢀa, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın

kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, uygulanabilecek her tür vergiyle beraber, ödeme

gününde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirası’na çevirerek izleyen meblağları ödemesine:

(i) uygulanabilecek her türlü vergiyle beraber 100.000 (yüz bin ) Euro maddi

tazminat;

(ii) uygulanabilecek her türlü vergiyle beraber yargılama masrafları için 5000 (beꢀ bin

) Euro;

(b) Yukarıda anılan üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için

Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek

suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

2. Baꢀvuranların adil tazmin taleplerinin kalan kısmının reddine,

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Đngilizce hazırlanmıꢀ, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3. fıkraları

uyarınca 24 Kasım 2009 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

Sally Dollé

Zabıt Katibi

Françoise Tulkens

Baꢀkan