COUNCIL  
A V R U P A  
OF E U R O P E  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
DERĐLGEN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE  
(Baꢀvuru no. 44713/98)  
KARAR  
STRAZBURG  
20 Eylül 2005  
Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, ꢀekle  
iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.  
_____________________________________________________________________________________________  
© T.C. Dıꢀiꢀleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları Genel  
Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak  
belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi  
ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Derilgen ve Diğerleri – Türkiye davasında,  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Đkinci Daire),  
Baꢀkan J.-P. COSTA,  
Yargıçlar A.B. BAKA,  
R. TÜRMEN,  
K. JUNGWIERT,  
M. UGREKHELIDZE,  
D. JOČIENE,  
D. POPOVIC ve  
Bölüm Sekreteri S. DOLLÉ’nin katılımı ile kapalı oturumda 30 Ağustos 2005 tarihinde  
toplanmıꢀ ve anılan tarihte izleyen kararı vermiꢀtir:  
USUL  
1. Dava, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) eski 25.  
maddesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, dokuz Türk vatandaꢀı olan, Mehmet  
Derilgen, Yusuf Uꢀaklı, Hüseyin Uꢀaklı, Ayꢀe Çelimli, Gülꢀen Iꢀık, Yılmaz Çelimli, Kamil  
Çelimli, Metin Çelimli ve ꢁenay Taꢀgın (“baꢀvuranlar”) tarafından, 24 Eylül 1998 tarihinde,  
Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na (“Komisyon”) yapılan baꢀvurudan (no. 44713/98)  
kaynaklanmaktadır.  
2. Baꢀvuranların temsilcisi, 2 Mart 2004 tarihli bir mektupla, Avrupa Đnsan Hakları  
Mahkemesi’ne, baꢀvuran ꢁenay Taꢀgın’ın 3 Mayıs 1999 tarihinde ölmüꢀ olduğunu ve  
varisleri Ünal Taꢀgın, Münevver Taꢀgın (Bulut), Neslihan Taꢀgın ve ꢁükrü Taꢀgın’ın (aynı  
zamanda “baꢀvuranlar”) onun baꢀvurusunu sürdürmek istediklerini bildirmiꢀtir.  
3. Baꢀvuranlar, Aydın Barosu’na bağlı avukat N. Menderes tarafından temsil  
edilmiꢀtir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) AĐHM huzurundaki iꢀlemler için bir Ajan tayin  
etmemiꢀtir.  
4. 16 Ekim 2001 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi, baꢀvuruyu bildirmeye  
karar vermiꢀtir. Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi, 19 Ekim 2004 tarihli bir mektupla,  
taraflara, AĐHS’nin 29 §§ 1 ve 3. maddesi uyarınca, baꢀvurunun hem esaslarına hem de  
kabuledilebilirliğine iliꢀkin karar vereceğini bildirmiꢀtir.  
OLAYLAR  
I. DAVA OLAYLARI  
5. 1996 yılında, inter alia, otoyol inꢀaatından sorumlu bir Devlet kuruluꢀu olan Devlet  
Karayolları Genel Müdürlüğü, otoyol inꢀa etmek için Aydın’daki baꢀvuranlara ait olan bir  
1
arsayı kamulaꢀtırmıꢀtır. Bir uzmanlar kurulu baꢀvuranlara ait arsanın değerini takdir etmiꢀ ve  
böylece tespit edilen miktar kamulaꢀtırma gerçekleꢀtiğinde ödenmiꢀtir.  
6. Baꢀvuranların artan kamulaꢀtırma tazminatı talebine müteakiben, 12 Eylül 1996  
tarihinde, Aydın Asliye Hukuk Mahkemesi, baꢀvuranlara 4.911.300.000 Türk Lirası (TL)  
(yaklaꢀık 44.092 Euro (Euro)) ek kamulaꢀtırma tazminatı artı 17 Ocak 1996 tarihinden  
itibaren geçerli olan mahkeme kararının alındığı tarihte uygulanan kanuni oranda faizin  
ödenmesine karar vermiꢀtir.  
7. 20 ꢁubat 1997 tarihinde, 12 Eylül 1996 tarihli hüküm kesinleꢀmiꢀtir.  
8. 7 Mayıs 1998 tarihinde, yönetim, baꢀvuranlara 8.532.488.000 TL (yaklaꢀık 30.616  
Euro) ödemiꢀtir.  
II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMA  
9. Đlgili iç hukuk ve uygulama 23 Eylül 1998 tarihli Aka – Türkiye kararında (Reports  
of Judgments and Decisions 1998-VI, §§ 17-25) ortaya konmaktadır.  
HUKUK  
1. 1 NO.’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
10. Baꢀvuranlar, arsalarının kamulaꢀtırılmasına müteakiben aldıkları ek kamulaꢀtırma  
tazminatına iliꢀkin olarak kendilerine yetersiz faiz ödenmiꢀ olduğundan ve yetkililerin  
kendilerine ilgili miktarları ödemeyi geciktirmiꢀ olmasından ꢀikayetçi olmuꢀlardır.  
Baꢀvuranlar, 1 no. ’lu Protokol’ün 1. maddesine istinat etmiꢀlerdir, sözkonusu madde  
ꢀöyledir:  
“Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.  
Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun  
genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.  
Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek  
veya vergilerin ya da baꢀka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli  
gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”  
A. Kabuledilebilirlik  
2
11. Hükümet, baꢀvuranların, Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 35 § 1. maddesinin  
gerektirdiği gibi, iç hukuk yollarını tüketmemiꢀ olduklarını ileri sürmüꢀtür, zira Borçlar  
Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca mevcut olan haktan uygun ꢀekilde yararlanmamıꢀlardır.  
Bu hüküm uyarınca, kayıpların gecikme faizi miktarını aꢀmıꢀ olduğunu göstermiꢀ olsalardı,  
ek kamulaꢀtırma tazminatı ödemesindeki gecikmeler sonucu maruz kalındığı iddia edilen  
kayıplar için tazminat hakları olabilirdi.  
12. AĐHM, Aka davasında (yukarıda anılan, §§ 34-37) benzer bir ön itirazı reddettiğini  
gözlemler. ꢁimdiki davada bundan farklı bir karar vermek için bir neden görmemektedir ve  
dolayısıyla Hükümet’in itirazını reddeder.  
13. Đçtihadında yer alan ilkelerin (bkz., diğer içtihatların yanı sıra, yukarıda belirtilen  
Aka kararı) ve elindeki bütün delillerin ıꢀığında, baꢀvurunun, esaslara iliꢀkin inceleme  
gerektirdiği ve baꢀvuruyu kabuledilmez saymak için hiçbir gerekçe olmadığı kararını verir.  
B. Esaslar  
14. AĐHM, bu davadaki konularla benzer konular ortaya koyan bazı davalarda, 1  
No.’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. Akkuꢀ – Türkiye, 9  
Temmuz 1997 tarihli karar, Reports 1997-IV, s. 1317, § 31, ve, yukarıda anılan, Aka, s. 2682,  
§§ 50-51).  
15. Hükümet tarafından sunulan olayları ve iddiaları incelemesi üzerine, AĐHM,  
önceki davalardaki kararlarından sapmasını sağlayacak hiçbir ꢀey olmadığını  
değerlendirmiꢀtir. AĐHM, yerel mahkemeler tarafından ödenmesine karar verilen ek  
kamulaꢀtırma tazminatının ödemesindeki gecikmenin, kamulaꢀtırma makamına isnat  
olunabileceğine ve mal sahibinin kamulaꢀtırılmıꢀ arsanın kaybına ek olarak kayba maruz  
kalmasına sebep olduğuna karar verir. Bu gecikmenin ve iꢀlemlerin süresinin bütün olarak  
sonucunda, AĐHM, baꢀvuranların, kamu yararı gerekleri ve mal ve mülk dokunulmazlığına  
saygı gösterilmesini isteme hakkının korunması arasında muhafaza edilmesi gereken adil  
dengeyi bozan, kiꢀisel ve haddinden fazla sıkıntı yaꢀamak zorunda kalmıꢀ olduklarına karar  
vermiꢀtir.  
16. Sonuç olarak, 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AVRUPA ĐNSAN HAKLARI SÖZLEꢁMESĐ’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
17. AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek  
Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği  
takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”  
A. Maddi ve manevi tazminat  
3
18. Baꢀvuranlar, maddi zarar karꢀılığında genel toplamda 31.685.716.000 TL (16.843  
Euro) tazminat talep etmiꢀlerdir. Ayrıca, 10.000.000.000 TL (yaklaꢀık 5.315 Euro) manevi  
zarar tazminatı talep etmiꢀlerdir  
19. Hükümet onların taleplerine itiraz etmiꢀtir.  
20. AĐHM, Akkuꢀ kararında (yukarıda anılan, ss. 2683-84, §§ 55-56) olduğu gibi aynı  
hesaplama yöntemini kullanarak ve ilgili ekonomik verileri göz önünde tutarak, baꢀvuranlara,  
talep edilen maddi tazminat miktarının tam olarak ödenmesine karar vermiꢀtir.  
21. AĐHM, baꢀvuranların uğradığı herhangi bir manevi zarara karꢀı, ihlal tespitinin  
baꢀlı baꢀına yeterli bir tazmin oluꢀturduğunu değerlendirir.  
B. Mahkeme masrafları  
22. Baꢀvuranlar, AĐHM huzurundaki iꢀlemlere iliꢀkin herhangi bir mahkeme  
masrafının ödenmesini talep etmemiꢀlerdir.  
C. Gecikme faizi  
23. AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere  
uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun  
olduğuna karar verir.  
BU SEBEPLERLE AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 1 No.’lu Protokol’ünün 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. a) Sorumlu Devlet’in, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği tarihten  
itibaren üç ay içinde, baꢀvuranlara, ortaklaꢀa, maddi tazminata iliꢀkin olarak 16.843 Euro  
(on altı bin sekiz yüz kırk üç Euro), artı tabi olabilecek her türlü vergiyi, ödeme  
günündeki kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na dönüꢀtürerek, ödemesine;  
b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için  
yukarıdaki miktara Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan  
eklemek suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;  
4. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalanının reddine  
4
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3. maddesi  
uyarınca 20 Eylül 2005 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
S. DOLLÉ  
Sekreter  
J.-P. COSTA  
Baꢀkan  
5