COUNCIL  
A V R U P A  
OF E U R O P E  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
DEMĐRKAYA – TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 31721/02)  
KARAR  
STRAZBURG  
13 Ekim 2009  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 31721/02 no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı  
Hasan Demirkaya’nın (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 13 Mayıs 2002  
tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin (“AĐHS”)  
34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde, Đzmir Barosu  
avukatlarından M. Rollas tarafından temsil edilmiꢀtir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran 1978 doğumludur ve Đzmir’de ikamet etmektedir.  
Baꢀvuran, 8 Ekim 2001 tarihinde, yasadıꢀı bir örgüt olan PKK’ya yardım ve yataklık  
ettiği ꢀüphesiyle Đzmir’de gözaltına alınmıꢀtır. Baꢀvuran, gözaltı sırasında, tutuklu haklarının  
açıklandığı formu imzalamıꢀ ve kendisine susma hakkı olduğu hatırlatılmıꢀtır. 9 Ekim 2001  
tarihinde, baꢀvuran, avukat yardımı almaksızın Đzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele  
ꢁubesi’nde görevli polis memurları tarafından sorgulanmıꢀtır. Baꢀvuran, PKK’ya yardım ve  
yataklık ettiğini ve örgütün kuryesi olarak görev yaptığını itiraf etmiꢀtir. N.S. adlı bir diğer  
sanık da söz konusu operasyon sırasında yakalanmıꢀtır. N.S., polise verdiği ifadede PKK  
üyesi olduğunu ve Đzmir’e geldiğinde baꢀvuranın evinde kaldığını belirtmiꢀtir. N.S.,  
baꢀvuranın PKK’nın kuryesi olduğunu ve bazı yasadıꢀı eylemlerde kendisine yardım ettiğini  
iddia etmiꢀtir.  
12 Ekim 2001 tarihinde, baꢀvuran Cumhuriyet Savcısı tarafından sorgulanmıꢀ ve PKK  
ile bağlantısı olduğunu reddetmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca, polise verdiği ifadeyi okumadan  
imzaladığını iddia etmiꢀtir.  
Baꢀvuran, aynı gün, PKK ile bağlantılarının bulunup bulunmadığı konusunda  
kendisini ve diğer on altı ꢀüpheliyi sorgulayan sorgu hakimi huzuruna çıkartılmıꢀtır.  
Baꢀvuranın avukatı da sorgu sırasında hazır bulunmuꢀtur. Baꢀvuran, sorgu hakimine verdiği  
ifadesinde aleyhindeki bütün suçlamaları reddetmiꢀtir. Baꢀvuran, sorgulama sonrasında hakim  
kararı ile tutuklanmıꢀtır.  
Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, yasadıꢀı bir örgüte yardım ve  
yataklık ettikleri suçlamasıyla baꢀvuran ile birlikte diğer on beꢀ kiꢀi hakkında 19 Ekim 2001  
tarihli iddianameyi hazırlamıꢀtır. Söz konusu suçlamalar Ceza Kanunu’nun 169. maddesi ile  
3713 No.lu Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesine dayandırılmıꢀtır.  
Baꢀvuran, yargılama sırasında, PKK ile herhangi bir bağlantısı olmadığını iddia  
etmiꢀtir. Ayrıca, sanıklardan biri olan N.S., mahkeme önünde PKK üyesi olduğunu itiraf  
etmiꢀ, ancak Đzmir’e geldiğinde baꢀvuranın evinde kalmasına rağmen baꢀvuranın kendisinin  
PKK üyesi olduğunu bilmediğini ifade etmiꢀtir. N.S., bu bağlamda, baskı altında alındığı  
gerekçesiyle polise verdiği ifadeyi geri almıꢀtır. 20 Haziran 2002 tarihinde, Đzmir Devlet  
Güvenlik Mahkemesi baꢀvuranı aleyhindeki suçlamalardan mahkum etmiꢀ ve üç yıl dokuz ay  
hapis cezasına çarptırmıꢀtır. Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi, mahkumiyet kararını  
verirken, baꢀvuranın avukat yardımı almadan polise vermiꢀ olduğu ifadeyi göz önünde  
bulundurmuꢀtur. Mahkeme, ayrıca, N.S.’nin baꢀvuranın PKK eylemlerinde yer aldığı  
yönündeki polis ifadesini de göz önünde bulundurmuꢀtur. Bu nedenle, mahkeme, baꢀvuranın  
2
PKK ile bağlantısı olduğunu itiraf ettiği polis ifadesinin dava dosyasındaki diğer delillerle  
doğrulandığı sonucuna varmıꢀtır.  
10 Ekim 2003 tarihinde, Yargıtay baꢀvuranın temyiz talebini reddetmiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, gözaltı sırasında avukat yardımından yararlanamadığı konusunda ꢀikayetçi  
olmuꢀ ve bu ꢀikayetini AĐHS’nin 6/3(c) maddesine dayandırmıꢀtır.  
Hükümet, ilk olarak, baꢀvuranın altı ay kuralına uymadığının iddia etmiꢀtir.  
Hükümet’e göre, altı aylık süre baꢀvuranın polise ifade verdiği 9 Ekim 2001 tarihinde  
baꢀlamalıdır. Hükümet, esasa iliꢀkin olarak, 12 Ekim 2001 tarihinde sorgu hakimi tarafından  
yapılan sorgulama ve daha sonraki ceza kovuꢀturması sırasında baꢀvurana avukat yardımı  
sağlandığını ileri sürmüꢀtür.  
AĐHM, yargılamanın adil olup olmadığı değerlendirilirken, yargılamanın tamamının  
göz önünde bulundurulması gerektiğini hatırlatır (John Murray / Birleꢀik Krallık, Hüküm ve  
Karar Raporları 1996-I). Söz konusu davada, baꢀvuran, AĐHS’nin 35/1 maddesine uygun  
olarak, Yargıtay’ın nihai kararını verdiği 10 Ekim 2003 tarihinden itibaren altı ay içerisinde  
AĐHM’ye baꢀvuruda bulunmuꢀtur. Sonuç olarak, Hükümet’in itirazı savunulamaz niteliktedir.  
AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca baꢀvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
AĐHM, baꢀvuranın Devlet Güvenlik Mahkemelerinin yetki alanına giren bir suçla  
itham edilmesi nedeniyle, 3842 No.lu Kanun’un 31. maddesi uyarınca, baꢀvuranın gözaltı  
sırasında avukat yardımı alma hakkının kısıtlandığını gözlemlemektedir. Bunun sonucunda,  
baꢀvuran, polis ve Cumhuriyet Savcısı tarafından sorgulandığı sırada avukat yardımından  
faydalanamamıꢀtır. Ayrıca, AĐHM, baꢀvuranın polis sorgusu sırasında aleyhindeki  
suçlamaları kabul ettiğini ve bu ifadenin sonradan mahkumiyeti sırasında mahkeme tarafından  
kullanıldığını gözlemlemektedir. AĐHM, baꢀvuranın sorgu hakimi tarafından sorgulanması  
sırasında avukat yardımı aldığını kaydeder. Ancak, söz konusu davada, baꢀvuran polise ifade  
verirken yanında avukatının olmamasından etkilenmiꢀtir; çünkü baꢀvuran polise vermiꢀ  
olduğu ifadeyi sürekli olarak inkar etmesine rağmen, Devlet Güvenlik Mahkemesi söz konusu  
ifadeyi temel kanıt olarak kullanmıꢀtır. AĐHM, ayrıca, N.S.’nin polise verdiği ifadenin,  
yargılama sırasında geri alınmasına rağmen, baꢀvuranın polis ifadesini doğrulamak için  
kullanılmasını kayda değer bulmaktadır.  
Yukarıda anlatılanları göz önünde bulunduran AĐHM, ne sorgu hakimi tarafından  
yapılan sorgulama sırasında sağlanan avukat yardımının ne de sonradan yapılan ceza  
kovuꢀturmasının çekiꢀmeli niteliğinin baꢀvuranın polis tarafından sorgulanması esnasında  
yapılan hataları düzeltebileceği kanaatindedir.  
Bu nedenle, AĐHM, baꢀvuranın sorgu hakimi tarafından yapılan sorgulama sırasında  
avukat yardımından faydalanabilmesine rağmen polis sorgusu sırasında söz konusu haktan  
faydalanamamasının, polis ifadesinin mahkumiyeti için kullanılması nedeniyle, baꢀvuranın  
3
savunma haklarını telafi edilemez bir ꢀekilde etkilediği sonucuna varmıꢀtır (Salduz / Türkiye,  
no. 36391/02).  
Bu nedenle, söz konusu davada, AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte 6/3(c) maddesi ihlal  
edilmiꢀtir.  
II. ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐA EDĐLEN DĐĞER AĐHS MADDELERĐ  
Baꢀvuran, yakalanmasından ailesinin haberdar edilmediği, yakalanma sebeplerinin  
kendisine bildirilmediği, gözaltında tutulmasına itiraz edemediği ve gözaltı süresinin uzun  
olduğu gerekçeleriyle ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu ꢀikayetlerini AĐHS’nin 5. maddesine  
dayandırmıꢀtır. Baꢀvuran, ayrıca, kanun dıꢀı yakalanan veya tutuklanan kimselere tazminat  
verilmesiyle ilgili 466 No.lu Kanun’un AĐHS’nin 5. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu  
ꢀikayetler için etkili bir iç hukuk yolu olmadığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu ꢀikayetini  
AĐHS’nin 13. maddesine dayandırmıꢀtır.  
AĐHM, dava dosyasında söz konusu hükümlerin ihlalini oluꢀturan herhangi bir delile  
rastlamamıꢀtır. AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca baꢀvurunun bu  
kısmının açıkça dayanaktan yoksun olduğunu kaydeden AĐHM, söz konusu ꢀikayetin  
reddedilmesine karar verir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
Baꢀvuran, maddi tazminat olarak 5,000 Euro, manevi tazminat olarak 10,000 Euro  
talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, yalnızca Đzmir Barolar Birliği’nin ücret cetveline atıfta bulunarak,  
yerel mahkemeler önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için 1,000 Euro,  
avukatlık ücreti için 3,800 Euro talep etmiꢀtir. Hükümet, bu taleplere itiraz etmiꢀtir.  
Tespit edilen ihlalle talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı bulunmadığını  
kaydeden AĐHM söz konusu talebi reddeder. AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, baꢀvurana  
1,000 Euro manevi tazminat ödenmesine karar verir.  
AĐHM, en uygun telafi yönteminin baꢀvuranın talep etmesi halinde, AĐHS’nin 6/1  
maddesindeki gereklilikleri karꢀılayacak ꢀekilde yeniden yargılanması olacağı kanaatindedir  
(Salduz, yukarıda kaydedilen).  
Yargılama masraf ve giderlerine yönelik taleple ilgili olarak, AĐHM’nin içtihadına  
göre, bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliğini kanıtladığı makul miktarlardaki yargı giderlerini  
elde edebilir. Sözkonusu davada, baꢀvuran iddia ettiği yargı giderlerinin gerçekliğini  
kanıtlamamıꢀtır. Bu nedenle, AĐHM, bu baꢀlık altında herhangi bir ödeme yapılmamasına  
karar verir.  
AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına  
uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Gözaltı sırasında baꢀvurana avukat yardımı sağlanmamasına iliꢀkin ꢀikayetin  
kabuledilebilir, baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;  
4
2. Gözaltı sırasında baꢀvurana avukat yardımı sağlanmaması nedeniyle AĐHS’nin 6/1  
maddesi ile birlikte 6/3(c) maddesinin ihlal edildiğine;  
3. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten  
itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na  
çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet  
tarafından baꢀvurana manevi tazminat olarak 1,000 Euro (bin Euro) ödenmesine;  
(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin  
yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal  
kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragrafları gereğince 13 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
5
6