COUNCIL

A V R U P A

OF E U R O P E

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

DBOUBA – TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 15916/09)

KARAR

STRAZBURG

13 Temmuz 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 15916/09 no’lu davanın nedeni, Tunus vatandaꢀı

Saafi Ben Fraj Dbouba’nın (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 24 Mart 2009

tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin (“AĐHS”)

34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde, Paris’teki bir sivil

toplum örgütünün (Collectif de la Communauté Tunisienne en Europe) baꢀkanı olan M. Sfar

tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran, 1967 doğumludur ve halen Kırklareli’nde bulunan Gaziosmanpaꢀa Yabancı

Kabul ve Barındırma Merkezi’nde tutulmaktadır.

A. Baꢀvuranın Türkiye’ye geliꢀi ve baꢀvuran aleyhindeki cezai yargılama

Baꢀvuran, 1986 yılında Tunus’taki yasadıꢀı bir örgüt olan Đslami Eğilim Hareketi’nin

sempatizanı olmuꢀtur. Baꢀvuran, birkaç kez polis tarafından yakalanmıꢀ ve sorgulanmıꢀtır.

Tunus güvenlik güçleri tarafından iꢀkenceye maruz bırakılması üzerine, baꢀvuran, 1990

yılında Tunus’tan ayrılarak Libya ve Mısır üzerinden Suriye’ye ulaꢀmıꢀtır. Baꢀvuran, 1992

yılında Đtalya’ya gitmiꢀ, 1994 yılında ise Suriye’ye geri dönmüꢀtür.

Baꢀvuran, 1996 yılında pasaportunu yeniletmek üzere ꢁam’daki Tunus

Konsolosluğu’na gittiğinde oradaki Tunuslu yetkililerce alıkonmuꢀ ve sorgulanmıꢀtır. Daha

sonra, Suriye’den ayrılmıꢀ ve Türkiye’ye gelmiꢀtir.

Baꢀvuran, 1996-2007 yılları arasında ikamet izni olmaksızın ꢁanlıurfa’da kalmıꢀtır.

Baꢀvuran, 19 Haziran 2007 tarihinde, El-Kaide’ye karꢀı düzenlenen bir operasyon

sırasında, ꢁanlıurfa Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi’ne bağlı polis memurları

tarafından yakalanmıꢀtır. Baꢀvuran, 20 Haziran 2007 tarihinde, Bursa Emniyet Müdürlüğü’ne

gönderilmiꢀtir. 22 Haziran 2007 tarihinde, Bursa Sulh Hukuk Mahkemesi baꢀvuranın tutuklu

yargılanmasına karar vermiꢀtir.

9 Ağustos 2007 tarihinde, Đstanbul Cumhuriyet Savcısı, El-Kaide üyesi oldukları

iddiasıyla baꢀvuran ile diğer yirmi iki kiꢀi hakkında Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’ne

iddianame vermiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranla ilgili olarak, Bursa civarından sorumlu

bir diğer ꢀüpheli tarafından korunduğunu ve El-Kaide üyelerine Arapça dersi verdiğini

kaydetmiꢀtir.

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, 24 Ocak 2008 tarihinde, davanın esasına iliꢀkin ilk

duruꢀmasını yapmıꢀtır. Baꢀvuran, duruꢀma sırasında, sığınma talebinin 1996 yılı sonunda

reddedildiğini ve on yılı aꢀkın süredir Türkiye’de yaꢀadığını ifade etmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca,

El-Kaide eylemleriyle ilgisi olmadığını ve kötü muamele ve ölüm cezası riski bulunması

nedeniyle ülkesine dönemediğini iddia etmiꢀtir. Duruꢀma sonunda, mahkeme, baꢀvuranın

2

serbest bırakılmasına hükmetmiꢀtir. Ancak, mahkeme, baꢀvuranın ülkeden ayrılmasını

yasaklamıꢀtır.

Dava dosyasındaki bilgiye göre, baꢀvuran aleyhindeki cezai yargılama ilk derece

mahkemesi önünde halen derdesttir.

B. Sınırdıꢀı iꢀlemleri

Belirtilmeyen bir tarihte, baꢀvuran yeniden Birleꢀmiꢀ Milletler Mülteciler Yüksek

Komiserliği’ne (BMMYK) baꢀvurmuꢀ ve mültecilik statüsü talebinde bulunmuꢀtur.

Baꢀvuran, tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakılmasının ardından, yabancı kabul

ve barındırma merkezine yerleꢀtirilmesinin öncesinde, 25 Ocak 2008 tarihinde, Kocaeli

Emniyet Müdürlüğü Yabancılar ꢁubesi’ne bağlı ili polis memuru tarafından sorgulanmıꢀtır.

Baꢀvuranın ifadesinin yer aldığı belgeye göre, baꢀvuranın sınırdıꢀı iꢀlemlerinin baꢀlatıldığı

kendisine bildirilmiꢀtir. Daha sonra, BMMYK’ye yaptığı baꢀvuruyla ilgili ifade vermesi

istenmiꢀtir. Baꢀvuran, avukatının kendisi adına BMMYK ile iletiꢀime geçtiğini ve 18 Ocak

2008 tarihinde BMMYK’nin kendisiyle görüꢀtüğünü ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, ayrıca,

ülkesinde ölüm cezası ve kötü muamele tehlikesiyle karꢀı karꢀıya olduğu için Tunus’a geri

gönderilmek istemediğini belirtmiꢀtir.

5 Mart 2008 tarihinde, Emniyet Genel Müdürlüğü Yabancılar Hudut Đltica Dairesi

Baꢀkanı, Kocaeli Valiliği’nden baꢀvuranın Türkiye’den gönderilmesini talep etmiꢀtir. Ancak,

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nin baꢀvuranın Türkiye’den çıkıꢀını yasaklayan kararı

uyarınca baꢀvuranın sınırdıꢀı edilmesi mümkün değildi.

17 Ekim 2008 tarihinde, Kocaeli Emniyet Müdür Yardımcısı, Đstanbul Ağır Ceza

Mahkemesi’nden baꢀvuranın ülkeden çıkıꢀını yasaklayan kararının iptalini talep etmiꢀtir.

Kocaeli Emniyet Müdür Yardımcısı, baꢀvuranın yabancı kabul merkezinde kalanları provoke

ettiğini ve verilen yemekleri almayarak protesto baꢀlattığını ifade etmiꢀtir. Emniyet Müdür

Yardımcısı, ayrıca, 5683 No.lu Kanun’un 19. maddesi uyarınca baꢀvuranın sınırdıꢀı edilmesi

gerektiğini kaydetmiꢀtir.

Baꢀvuran, 3 Aralık 2008 tarihinde, BMMYK tarafından mülteci olarak tanınmıꢀtır.

23 Aralık 2008 tarihinde, baꢀvuran, Đçiꢀleri Bakanlığı’na resmi olarak baꢀvurarak

geçici sığınma talebinde bulunmuꢀtur. Talebiyle ilgili olarak 9-12 Kasım 2009 tarihleri

arasında Đçiꢀleri Bakanlığı yetkilileri baꢀvuranla görüꢀme yapmıꢀ, ancak söz konusu

görüꢀmenin sonucu hakkında baꢀvuran bilgilendirilmemiꢀtir.

22 Ocak 2009 tarihinde, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi 24 Ocak 2008 tarihli kararını

bozmuꢀtur.

Hükümet’in ifadesine göre, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nin 22 Ocak 2009 tarihli

kararının ardından baꢀvuranın sınırdıꢀı iꢀlemleri yeniden baꢀlatılmıꢀtır. Ancak, AĐHM

Đçtüzüğü’nün 39. maddesinin uygulanması sonucu sınırdıꢀı iꢀlemleri ertelenmiꢀtir. Hükümet,

baꢀvuranın sığınma talebinde bulunmadan Türkiye’de yaꢀadığını ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran,

ancak Türkiye’den gönderilmesine karar verildikten sonra sığınma talebinde bulunmuꢀtur.

Baꢀvuranın El-Kaide üyesi olduğu ꢀüphesi ve dolayısıyla Türkiye’de bulunmasının ulusal

güvenliği ve kamu düzenini tehdit etmesi nedeniyle geçici sığınma talebi reddedilmiꢀtir.

3

Ennahda’nın kurucularından ve aynı zamanda baꢀkanı olan Rashid Ghannouchi, 14

Eylül 2009 tarihli mektubunda, Tunus Ennahda Partisi’nin üyesi olan baꢀvuranın ülkesine geri

dönmesi halinde, söz konusu örgütle olan iliꢀkisi nedeniyle hapis cezası ve iꢀkence riskiyle

karꢀı karꢀıya kalacağını kaydetmiꢀtir.

C. Baꢀvuranın Kocaeli Emniyet Müdürlüğü’ne ve Kırklareli Yabancı Kabul ve

Barındırma Merkezi’ne yerleꢀtirilmesi

Baꢀvuran, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nin 24 Ocak 2008 tarihli kararının ardından

Kocaeli Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi’ne yerleꢀtirilmiꢀtir.

11 Mart 2008 tarihinde, baꢀvuran, halen kalmakta olduğu Kırklareli Yabancı Kabul ve

Barındırma Merkezi’ne gönderilmiꢀtir.

Baꢀvuran, Kocaeli ve Kırklareli’nde bulunan yabancı kabul merkezlerinin koꢀullarıyla

ilgili olarak, Đzmit’te içinde 0.75 x 0.90 m büyüklüğünde iki bank bulunan 9 m²’lik bir

hücrede tutulduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvuran, tuvalete gitmek istediğinde gardiyanları çağırmak

zorunda olduğunu ifade etmiꢀtir. Günde bir kez yemek verildiğini, hücreden ayrılmasına izin

verilmediğini ve Đzmit’te tutulduğu sırada ailesiyle veya avukatıyla görüꢀtürülmediğini ifade

etmiꢀtir. Bu nedenle, baꢀvuran açlık grevine baꢀlamıꢀ, böylelikle üç kez avukatını görmesine

izin verilmiꢀtir.

Kırklareli Yabancı Kabul ve Barındırma Merkezi ile ilgili olarak, baꢀvuran, diğer üç

kiꢀiyle birlikte 16 m²’lik bir odada kaldığını ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, günde üç kez yemek

verildiğini, ancak yemeğin kalitesinin çok düꢀük olduğunu belirtmiꢀtir. Đçme suyunun

bulunmadığını, bu nedenle ꢀiꢀe suyu almak zorunda kaldığını ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran,

ayrıca, merkezde kalan kiꢀilere hijyen veya temizlik ürünlerinin tedarik edilmediğini ve

gardiyanların agresif tavırlar sergilediklerini kaydetmiꢀtir.

Hükümet, baꢀvuranın Kocaeli Emniyet Müdürlüğü ve Kırklareli Yabancı Kabul ve

Barındırma Merkezi’nde tatmin edici koꢀullarda tutulduğunu ileri sürmüꢀtür.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 3. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca, Ennahda ile olan bağlantısı nedeniyle

Tunus’a iadesi sonucunda ciddi bir iꢀkence ve kötü muamele riskiyle karꢀı karꢀıya kalacağı

konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuran, ayrıca, AĐHS’nin herhangi bir maddesini öne

sürmeden, Kasım 2009’a kadar sığınma talebiyle ilgili olarak herhangi bir yetkili makamın

kendisiyle görüꢀmediğini ve görüꢀme sonucuyla ilgili olarak kendisine bilgi verilmediğini

ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, ayrıca, hakkında verilen sınırdıꢀı emrinden haberdar olmadığı için

sınırdıꢀı kararına itiraz edemediğini ifade etmiꢀtir.

AĐHM, baꢀvuranın ikinci ꢀikayetinin AĐHS’nin 13. maddesi bağlamında incelenmesi

gerektiği kanaatindedir.

A. Kabuledilebilirlik

4

Hükümet, AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca baꢀvuranın mevcut iç hukuk yollarını

tüketmediğini ileri sürmüꢀtür. Hükümet, bu bağlamda, Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca

baꢀvuranın idare mahkemelerine baꢀvurarak sınırdıꢀı kararı ile yerel makamların geçici

sığınma izni verilmemesine yönelik kararlarının bozulmasını talep edebileceğini ileri

sürmüꢀtür.

Baꢀvuran, kendisine tebliğ edilmeyen kararlara itiraz edemediğini ileri sürmüꢀtür.

AĐHM, Abdolkhani ve Karimnia davasında Savunmacı Hükümet tarafından yapılan

aynı itirazı inceleyip reddettiğini hatırlatır. AĐHM, söz konusu davada içtihadından

ayrılmasını gerektirecek herhangi bir özel koꢀul bulunmadığı kanaatindedir. Bu nedenle,

AĐHM, Hükümet’in itirazını reddeder.

AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca baꢀvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmadığını

kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

Hükümet, baꢀvuranın sığınma talebinin yetkili makamlarca incelenerek reddedildiğini

belirtmiꢀtir. Hükümet, bu bağlamda, baꢀvuranın uzun yollar boyunca sığınma talebinde

bulunmadığını kaydetmiꢀtir. Hükümet, baꢀvuranın 1995 ve 1996 yılları içerisinde yirmi dokuz

kez Tunus’a gittiğini ifade etmiꢀtir. Hükümet, söz konusu iddialarını desteklemek üzere

baꢀvuranın Hatay yoluyla Türkiye’den ayrıldığını gösteren bir belge sunmuꢀtur. Hükümet,

ayrıca, baꢀvuranın El-Kaide üyesi olmakla suçlandığını, bu nedenle de Türkiye’deki ulusal

güvenlik ve kamu düzeni için tehlike oluꢀturduğunu ileri sürmüꢀtür. Hükümet, baꢀvuranın

Tunus’a iadesinin herhangi bir risk doğurmayacağı kanaatine varmıꢀtır.

Hükümet, ayrıca, Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca baꢀvuranın idare mahkemelerine

baꢀvurarak hakkında alınan kararın bozulmasını talep edebileceğini hatırlatmıꢀtır. Hükümet,

iddiasını desteklemek üzere, dört sığınmacı hakkında verilen sınırdıꢀı kararlarının

bozulmasına hükmeden ilk derece mahkemesi kararlarını onaylayan Danıꢀtay kararlarının

kopyalarını sunmuꢀtur.

Baꢀvuran, Hükümet’in iddialarına itiraz etmiꢀtir. Baꢀvuran, terör örgütünün değil

Ennahda’nın üyesi olduğu konusunda ısrar etmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca, 1997 yılında mülteci

olarak tanınmak için BMMYK’ye baꢀvurduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca, 1995 ve 1996

yıllarında Tunus’a gitmediğini, Türkiye’den Suriye’ye tekstil ürünleri ihraç ettiği için

Suriye’ye gittiğini kaydetmiꢀtir. Baꢀvuran, BMMYK tarafından mülteci olarak tanınmasının

hemen ardından Türk makamlarına baꢀvurduğunu ifade etmiꢀtir. Baꢀvuran, bu bağlamda,

Hükümet’in geçici sığınma talebinin reddedildiği yönünde ifadelerde bulunmasına rağmen, 9-

12 Kasım 2009 tarihleri arasında geçici sığınma talebiyle ilgili olarak Đçiꢀleri Bakanlığı

yetkililerinin kendisiyle görüꢀtüğünü kaydetmiꢀtir. Ancak, söz konusu görüꢀmenin sonucuyla

ilgili olarak kendisine bilgi verilmemiꢀtir. Baꢀvuran, son olarak, sınırdıꢀı kararı ile sığınma

talebinin reddedildiği yönündeki kararın kendisine tebliğ edilmemesi nedeniyle söz konusu

kararlara itiraz edemediğini ifade etmiꢀtir.

Baꢀvuranın AĐHS’nin 3. maddesi bağlamındaki iddialarıyla ilgili olarak, AĐHM,

baꢀvuranın Ennahda üyesi olduğunu iddia ettiğini ve Ennahda baꢀkanının baꢀvuranın Tunus

Ennahda Partisi’nin üyesi olduğunu ve Tunus’a dönmesi halinde hapis cezası ve iꢀkence

5

riskiyle karꢀı karꢀıya kalacağını ifade ettiği bir belge sunduğunu gözlemlemektedir. AĐHM,

ayrıca, Hükümet’in bu iddiaların doğru olup olmadığını incelemediğini gözlemlemektedir. Bu

nedenle, AĐHM, baꢀvuranın Tunus’taki Ennahda’nın üyesi olduğuna dair herhangi bir ꢀüphe

bulunmadığı kanaatine varır.

Bu bağlamda, AĐHM, yukarıda adı geçen Saadi kararında, Uluslararası Af Örgütü ile

Đnsan Hakları Đzleme Örgütü raporlarında Tunus’ta rahatsız edici bir durumun mevcut

olduğunun belirtildiğini gözlemlemiꢀtir. AĐHM, söz konusu raporlarda, terörle suçlanan

kiꢀilere iꢀkence edildiği ve kötü muamelede bulunulduğuna dair çok sayıda vaka

bulunduğundan bahsedildiğini kaydetmiꢀtir (Saadi). AĐHM, bu davada, Saadi kararında

yapmıꢀ olduğu tespitlerden ayrılmasını gerektirecek herhangi bir gerekçe bulunmadığı

kanaatindedir.

AĐHM, ayrıca, baꢀvuranın 24 Ocak 2008 tarihinde Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi

önünde, 25 Ocak 2008 tarihinde polise verdiği ifadesi sırasında, Tunus’ta kötü muameleye

maruz kalacağı riski taꢀıması nedeniyle oraya geri dönmek istemediğini belirttiğini

gözlemlemektedir. Baꢀvuran, polise verdiği ifadesinde, ayrıca, BMMYK’ye yeniden

baꢀvurduğunu kaydetmiꢀtir. Bununla birlikte, 5 Mart ve 17 Ekim 2008 tarihli belgelere göre,

ulusal makamlar, baꢀvuranın iddialarını incelemeden sınırdıꢀı edilmesini planlamıꢀlardır.

Ayrıca, Hükümet, baꢀvuranın Kasım 2009’dan önce geçici sığınma talebiyle ilgili olarak

kendisiyle görüꢀülmediği iddiasına cevap vermemiꢀ ve söz konusu incelemeye iliꢀkin

herhangi bir belge sunmamıꢀtır. Hükümet, yalnızca, baꢀvuranın El-Kaide üyesi olmakla

suçlandığı, bu nedenle de Türkiye’deki ulusal güvenlik ve kamu düzeni için tehlike

oluꢀturduğu gerekçesiyle geçici sığınma talebinin reddedildiğini belirtmiꢀtir. AĐHM,

AĐHS’nin 3. maddesinin mutlak niteliğini hatırlatır: bir devletin sorumluluğunun 3. madde

kapsamına girip girmediği değerlendirilirken, - sözkonusu muamele baꢀka bir devlet

tarafından uygulanmıꢀ olsa dahi -kötü muamele görme riski ile sınırdıꢀı etme nedenlerini

karꢀılaꢀtırmak mümkün değildir. Đlgili kiꢀinin eylemleri, her ne kadar hoꢀ karꢀılanmasa veya

tehlike arz etse de, göz önüne alınamaz (Chahal / Birleꢀik Krallık, 15 Kasım 1996; Hüküm ve

Karar Raporları 1996-V; Saadi; Abdolkhani ve Karimnia).

Bu koꢀullar altında, AĐHM, ulusal makamların baꢀvuranın iddialarını inceleyip

AĐHS’nin 3. maddesinin gereklerini göz önünde bulundurdukları konusunda ikna olmamıꢀtır.

Sığınma talebinin nedenleri konusunda baꢀvuranla görüꢀmek ve siyasi görüꢀleri nedeniyle

karꢀı karꢀıya kalabileceği riski değerlendirmek BMMYK’ye düꢀmüꢀtür.

AĐHM, baꢀvuranın Tunus’a iadesi halinde karꢀılaꢀabileceği risklerle ilgili olarak

BMMYK’nin vardığı sonucu göz önünde bulundurmalıdır (Jabari / Türkiye, no. 40035/98;

N.A. / Birleꢀik Krallık, no. 25904/07; Abdolkhani ve Karimnia). AĐHM, bu bağlamda,

BMMYK baꢀvuran ile görüꢀtüğünde, baꢀvuranın korkularının inanılırlığını ve ülkesindeki

koꢀullara dair verdiği ifadenin doğru olup olmadığını test etme fırsatına sahip olduğunu

gözlemlemektedir. Söz konusu görüꢀmenin ardından, BMMYK, baꢀvuranın kendi ülkesinde

zulüm görme tehlikesi bulunduğunu tespit etmiꢀtir.

BMMYK’nin değerlendirmesi ıꢀığında, AĐHM, baꢀvuranın ülkesine iade edilmesi

halinde 3. madde kapsamındaki haklarının ihlal edileceğine inanmak için esaslı gerekçelerin

mevcut olduğu kanaatine varmıꢀtır.

Baꢀvuranın AĐHS’nin 13. maddesi kapsamındaki ꢀikayetiyle ilgili olarak, AĐHM,

baꢀvuranın Tunus’ta kötü muamele ve ölüm riskiyle karꢀı karꢀıya kalacağı yönündeki

6

iddialarının ulusal makamlarca anlamlı bir incelemesinin yapılmadığı sonucuna vardığını

kaydeder. Ayrıca, Hükümet, sığınma talebinin reddedildiğine dair verilen karar ile sınırdıꢀı

kararının baꢀvurana tebliğ edildiğine dair herhangi bir belge göstermemiꢀtir. Hükümet’in

sınırdıꢀı kararının baꢀvurana tebliğ edildiğini gösteren herhangi bir belge sunmaması

nedeniyle, AĐHM, baꢀvuranın 25 Ocak 2008 tarihinde sınırdıꢀı iꢀlemlerinden haberdar

edildiği yönünde Hükümet’in yapmıꢀ olduğu açıklamaya itibar edemez. Ayrıca, 22 Ocak 2009

tarihinde sınırdıꢀı iꢀlemlerinin yeniden baꢀlatılmasının ardından, makamlar yine baꢀvuranı

haberdar etmemiꢀlerdir. Ayrıca, geçici sığınma talebinin reddedildiğine yönelik karar da

baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir. Bu koꢀullar altında, AĐHM, baꢀvuranın Tunus’ta kötü muamele

ve ölüm riskiyle karꢀı karꢀıya kalacağı yönündeki iddialarına iliꢀkin etkili ve eriꢀilebilir bir

hukuk yoluna sahip olmadığı sonucuna varır. Son olarak, baꢀvuranın idare mahkemelerine

baꢀvurabileceği iddiasıyla ilgili olarak, AĐHM, verilen bir sınırdıꢀı kararının iptali için yapılan

baꢀvurunun otomatik olarak durdurucu bir etkisinin olmaması nedeniyle, Türkiye’deki

sınırdıꢀı davalarının adli denetiminin etkili bir hukuk yolu olarak görülemeyeceğini hatırlatır

(Abdolkhani ve Karimnia).

Sonuç olarak, AĐHM, baꢀvuranın Tunus’a iade edilmesi halinde AĐHS’nin 3.

maddesinin ihlal edileceği sonucuna varır. AĐHM, ayrıca, AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal

edildiğini tespit eder.

II. AĐHS’NĐN 5. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, AĐHS’nin 5. maddesi uyarınca, alıkonmasının kanuna aykırı olduğu

konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuran, ayrıca, AĐHS’nin 5/2 maddesi uyarınca, 25 Ocak

2008 tarihinden itibaren alıkonmasının gerekçelerinin kendisine bildirilmediği konusunda

ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuran, ayrıca, AĐHS’nin 5/4 maddesi uyarınca, tutukluluğunun

meꢀruluğuna itiraz edemediğini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, son olarak, AĐHS’nin 5/5 maddesi

uyarınca, bahsi geçen 5. madde ihlalleri karꢀılığında tazminat talep edemediğini ileri

sürmüꢀtür.

A. Kabuledilebilirlik

AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca baꢀvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

1. Tarafların ifadeleri

Hükümet, baꢀvuranın Kırklareli Yabancı Kabul ve Barındırma Merkezi’nde kaldığını

ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuranın bu merkeze yerleꢀtirilmesinin nedeni, sınırdıꢀı iꢀlemleri

tamamlanıncaya kadar baꢀvuranın makamların gözetiminde bulunması gerekliliğidir.

Hükümet, söz konusu uygulamanın 5683 No.lu Kanun’un 23. maddesi ile 5682 No.lu

kanun’un 4. maddesine dayandığını belirtmiꢀtir. Hükümet, ayrıca, baꢀvuranın tutuksuz

yargılanmak üzere serbest bırakılmasının ardından polis tarafından sorgulandığı 25 Ocak

2008 tarihinde söz konusu durumdan haberdar edildiğini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuranın

AĐHS’nin 5/4 ve 5/5 maddeleri bağlamındaki ꢀikayetleriyle ilgili olarak, Hükümet, baꢀvuranın

idare mahkemelerine baꢀvurabileceğini ifade etmiꢀtir.

7

Baꢀvuran, alıkonduğunu ve bunun iç hukukta yeterli bir yasal dayanağının

bulunmadığını ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, ayrıca, 25 Ocak 2008 tarihinde polise verdiği

ifadeleri içeren belgelerde sonraki alıkonmasına herhangi bir atıfta bulunulmaması nedeniyle,

bu belgelerin alıkonmasının gerekçelerini kendisine bildirdiğinin düꢀünülemeyeceğini ileri

sürmüꢀtür. Baꢀvuran, tutukluluğunun meꢀruluğuna itiraz edemediğini ve AĐHS’nin 5.

maddesinin 1., 2. ve 4. paragrafları tarafından güvence altına alınan haklarının ihlali

karꢀılığında ulusal mahkemeler önünde tazminat talep edemediğini yinelemiꢀtir.

2. AĐHM’nin değerlendirmesi

a. AĐHS’nin 5/1 maddesi

AĐHM, aynı ꢀikayeti Abdolkhani ve Karimnia davasında incelediğini hatırlatır. AĐHM,

adı geçen davada, baꢀvuranların Kırklareli Yabancı Kabul ve Barındırma Merkezi’ne

yerleꢀtirilmeleri sonucu özgürlüklerinden mahrum bırakıldıklarını tespit etmiꢀ ve sınırdıꢀı

amacıyla tutukluluk kararı verme ve tutukluluk süresini uzatma ve böyle bir tutukluluk için

süre koymaya iliꢀkin usulü belirleyen açık yasal hükümlerin yokluğunda, baꢀvuranların maruz

kaldığı özgürlükten yoksun bırakmanın AĐHS’nin 5. maddesi açısından “yasaya uygun”

olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varmıꢀtır.

AĐHM, söz konusu davayı incelemiꢀ ve bu davada belirtilen içtihadından ayrılmasını

gerektirecek herhangi bir özel koꢀul bulunmadığı sonucuna varmıꢀtır. Dolayısıyla, AĐHS’nin

5/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

b. AĐHS’nin 5/2, 5/4 ve 5/5 maddesi

AĐHM, Hükümet’in atıfta bulunduğu 25 Ocak 2008 tarihli belgeye göre, BMMYK’ye

yapılan baꢀvuruyla ilgili olarak iki polis memurunun baꢀvuranı sorguladığını

gözlemlemektedir. Baꢀvurana El-Kaide üyeliği suçuyla ilgili olarak serbest bırakıldığı ve bu

bağlamda sınırdıꢀı iꢀlemlerinin baꢀlatıldığı bildirilmiꢀtir. Söz konusu belgede, baꢀvuranın

hangi gerekçeyle Kocaeli Emniyet Müdürlüğü’nde alıkonduğuna dair herhangi bir bilgi

bulunmamaktadır. Tutukluluğunun gerekçelerinin baꢀvurana resmi olarak tebliğ edildiğine

dair dava dosyasında baꢀka herhangi bir belge bulunmaması nedeniyle, AĐHM, 25 Ocak 2008

tarihinden itibaren alıkonmasının gerekçelerinin ulusal makamlar tarafından baꢀvurana tebliğ

edilmediği sonucuna varır (Abdolkhani ve Karimnia).

AĐHM, ayrıca, baꢀvuranın tutukluluğunun meꢀruluğunun bir mahkeme tarafından

incelenebileceği ve AĐHS’nin 5/1, 5/2 ve 5/4 maddeleri tarafından güvence altına alınan

haklarının ihlali karꢀılığında tazminat talep edebileceği herhangi bir usulün varlığının

Hükümet tarafından kanıtlanmadığını gözlemlemektedir. Hükümet, yalnızca, Anayasa’nın

125. maddesi uyarınca Türkiye’de bulunan yabancıların idare mahkemelerine dava

açabileceklerini kaydetmiꢀtir. Hükümet, ayrıca, kanuna aykırı olarak tutuklandığı gerekçesiyle

bir sığınmacı tarafından açılan davanın idare mahkemeleri tarafından ivedilikle incelenerek

sığınmacının serbest bırakılmasına ve tazminata hükmedildiğini gösteren herhangi bir örnek

sunmamıꢀtır.

AĐHM, 25 Ocak 2008 tarihinden itibaren özgürlüğünden mahrum bırakılmasının

gerekçelerinin baꢀvurana tebliğ edilmediğini tespit etmiꢀtir. AĐHM, söz konusu tespitin,

baꢀvuranın tutukluluğuna itiraz hakkının etkili dayanaklardan yoksun olduğu anlamına geldiği

kanaatindedir (Abdolkhani ve Karimnia; Shamayev ve Diğerleri / Gürcistan ve Rusya, no.

8

36738/02). Dolayısıyla, AĐHM, AĐHS’nin 5/4 maddesi uyarınca, Türk hukuk sisteminin

baꢀvuranın tutukluluğunun meꢀruluğunun adli denetimden geçmesini sağlayacak bir hukuk

yolu sunmadığı sonucuna varır (S.D. / Yunanistan, no. 53541/07).

Yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, AĐHM, AĐHS’nin 5/2, 5/4 ve 5/5 maddelerinin ihlal

edildiği sonucuna varır.

III.

BAꢁVURANIN TUTUKLULUĞU BAĞLAMINDA AĐHS’NĐN 3. MADDESĐNĐN

ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, AĐHS’nin herhangi bir maddesini öne sürmeden Kocaeli Emniyet

Müdürlüğü ile Kırklareli Yabancı Kabul ve Barındırma Merkezi’nde kötü koꢀullarda

alıkonduğu konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.

AĐHM, baꢀvurunun bu kısmının AĐHS’nin 3. Maddesi bağlamında incelenmesi

gerektiği kanaatindedir.

Hükümet, baꢀvuranın iddiasına itiraz etmiꢀtir.

Baꢀvuranın Kocaeli Emniyet Müdürlüğü’ndeki tutukluluk koꢀullarıyla ilgili

ꢀikayetiyle ilgili olarak, AĐHM, baꢀvuranın 11 Mart 2008 tarihinde Kırklareli’ndeki merkeze

gönderildiğini, ancak 24 Mart 2009 tarihinde AĐHM’ye baꢀvuruda bulunulduğunu

gözlemlemektedir. Dolayısıyla, AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları

uyarınca makul süreyi aꢀtığı gerekçesiyle baꢀvurunun bu kısmının reddedilmesine karar verir.

Baꢀvuranın halen tutulmakta olduğu Kırklareli Yabancı Kabul ve Barındırma

Merkezi’ndeki koꢀullara iliꢀkin iddialarıyla ilgili olarak, AĐHM, neredeyse aynı ꢀikayetleri

incelediğini ve söz konusu merkezin fiziki koꢀullarının AĐHS’nin 3. maddesi kapsamına

girecek derecede ciddi olmadığını tespit ettiğini kaydeder (Z.N.S. / Türkiye, no. 21896/08).

Tarafların ifadelerini inceleyen AĐHM, baꢀvuranın söz konusu davada farklı bir

sonuca varmasını sağlayacak nitelikte yeni bir iddia ortaya koymadığı kanaatindedir. AĐHM,

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca baꢀvurunun bu kısmının açıkça

dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğine karar verir.

IV.

AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun

bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuran, tutuklu kaldığı süre boyunca uğradığı gelir kaybı karꢀılığında maddi

tazminat olarak 12,500 Euro talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca, AĐHS’nin 3. ve 5. maddelerinin

ihlali sonucu gördüğü manevi zarar karꢀılığında toplam 235,000 Euro manevi tazminat talep

etmiꢀtir.

9

Hükümet, aꢀırı miktarda ve dayanaktan yoksun oldukları gerekçesiyle söz konusu

taleplere itiraz etmiꢀtir.

Tespit edilen ihlalle talep edilen maddi tazminat arasında herhangi bir illiyet bağı

bulunmadığını kaydeden AĐHM, söz konusu talebin reddedilmesine karar verir. Bununla

birlikte, AĐHM, baꢀvuranın tek baꢀına tespit edilen ihlalle telafi edilemeyecek düzeyde

manevi zarar görmüꢀ olabileceği kanaatindedir. AĐHM, ihlallerin ciddiyetini göz önünde

bulundurarak ve hakkaniyete uygun olarak, baꢀvurana 11,000 Euro manevi tazminat

ödenmesine karar verir.

Davanın özel koꢀullarını, AĐHS’nin 5/1 maddesinin ihlal edildiğine dair tespitini ve

söz konusu ihlale acilen son verilmesi gerektiğini göz önünde bulunduran AĐHM, Savunmacı

Hükümet’in baꢀvuranın en yakın tarihte serbest bırakılmasını temin etmesi gerektiği

kanaatindedir (Assanidze / Gürcistan, no. 71503/01).

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran, Türkiye’deki temsilcisinin avukatlık ücreti için toplam 6,000 Euro, AĐHM

önündeki yargılama sırasında ödediği avukatlık ücreti için 5,250 Euro ve telefon, faks ve

posta ücretleri için 262 Euro talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, taleplerini desteklemek üzere,

avukatları tarafından hazırlanan iki adet masraf cetveli sunmuꢀtur.

Hükümet, yalnızca gerçekliği kanıtlanan yargı giderlerinin elde edilebileceğini

kaydederek baꢀvuranın taleplerine itiraz etmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre, bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliliğini kanıtladığı makul

miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM, söz konusu davada, elindeki belgelere ve

yukarıdaki kriterlere dayanarak, yerel mahkemeler önündeki yargılama masraf ve giderleri

için 1,000 Euro, AĐHM önündeki yargılama giderleri için ise 3,000 Euro ödenmesine karar

verir.

C. Gecikme faizi

AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Sınırdıꢀı iꢀlemleriyle ilgili olarak AĐHS’nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca yapılan

ꢀikayetler ile AĐHS’nin 5/1, 5/2, 5/4 ve 5/5 maddeleri uyarınca yapılan ꢀikayetlerin

kabuledilebilir, baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. Baꢀvuranın Tunus’a sınırdıꢀı edilmesinin AĐHS’nin 3. maddesini ihlal edeceğine;

3. Baꢀvuranın AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca yaptığı ꢀikayetle bağlantılı olarak

AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;

4. AĐHS’nin 5/1, 5/2, 5/4 ve 5/5 maddelerinin ihlal edildiğine;

10

5. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten

itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na

çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet

tarafından, baꢀvurana, manevi tazminat olarak 11,000 Euro (on bir bin Euro),

yargılama masraf ve giderleri için toplam 4000 Euro (dört bin Euro) ödenmesine;

(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin

yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal

kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları gereğince 13 Temmuz 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

11