CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ÇĐMEN IꢀIK -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢁvuru no:12550/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

16 Temmuz 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (12550/03) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀı) Çimen Iꢀık’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 3 Aralık 2002

tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa

Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından A. Bingöl ve G. Kartal tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢀULLARI

Baꢀvuran 1979 doğumludur.

10 Aralık 1999 tarihinde, yasadıꢀı bir örgüt olan PKK üyesi olduğu ve bombalı saldırılarda

bulunacağı ꢀüphesi ile baꢀvuran Đstanbul’da yakalanmıꢀtır. 13 Aralık 1999 tarihinde,

baꢀvuranın Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı ve nöbetçi hakimi tarafından ifadesi

alınmıꢀtır. Nöbetçi hakim baꢀvuranın tutuklanmasına karar vermiꢀtir. Baꢀvuran, sözkonusu

dönem boyunca avukat yardımından yararlanamamıꢀtır.

Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde baꢀvuran, ifadelerini değiꢀtirmiꢀtir.

Dava süresince Devlet Güvenlik Mahkemesi aleyhte iki tanığı dinlemiꢀtir. Avukatın

baꢀvurusu üzerine, Devlet Güvenlik Mahkemesi, gözaltı sırasında düzenlenen tutanaklarda

imzası bulunan iki kiꢀinin istinabe yoluyla ifadesini almıꢀ ancak davanın seyrine etkisi

olmadığına kanaat getirerek üçüncü ꢀahısın ifadesini almaktan vazgeçmiꢀtir. 17 Nisan 2001

tarihli duruꢀma sırasında, baꢀvuranın avukatı, ek soruꢀturma talebinde bulunmuꢀtur; gözaltı

sırasındaki ifadelerinde müvekkilinin zikrettiği iki kiꢀinin ve tutanaklarda imzası bulunan

diğer kiꢀilerin ifadelerine baꢀvurulmasını talep etmiꢀtir. Sözkonusu talep Devlet Güvenlik

Mahkemesi tarafından davanın seyrine etkisi olmadığı gerekçesi ile reddedilmiꢀtir.

4 Aralık 2001 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranı, yasadıꢀı silahlı bir örgüte

üye olmaktan suçlu bulmuꢀ ve on iki yıl altı ay hapis cezasına mahkum etmiꢀtir. Mahkeme,

kararını verirken, baꢀvuranın polis, savcı ve hakim karꢀısında vermiꢀ olduğu ifadelerini temel

almıꢀtır.

17 Haziran 2002 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu kararı onamıꢀtır.

HUKUK

AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafına ve 3. paragrafının c) ve d) bentlerine atıfta bulunarak,

baꢀvuran, gözaltı sırasında avukat yardımından yararlanamamaktan ve aleyhteki tanıkların

ifadelerine baꢀvurulmamasından ꢀikayetçidir.

Hükümet, baꢀvuranın, gözaltının bitimini izleyen altı ay içersinde baꢀvurusunu sunmaması

nedeniyle AĐHM’ye altı ay kuralına riayet edilmediğinden avukat yardımına iliꢀkin ꢀikayeti

reddetmesi çağrısında bulunmaktadır. Esasa iliꢀkin olarak Hükümet, baꢀvuranın iddiasına

karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, 17 Haziran 2002 tarihinde kesinleꢀen Yargıtay kararının, AĐHS’nin 35. maddesi

uyarınca nihai iç hukuk kararını oluꢀturduğu kanaatindedir (bkz, Ek ve ꢁıktaꢀ-Türkiye,

baꢀvuru numaraları: 6058/02 ve 18074/03, 17 ꢁubat 2009). Đꢀbu baꢀvurunun 3 Aralık 2002

tarihinde yapılmasından dolayı, Hükümet’in itirazı kabuledilemez niteliktedir. AĐHS’nin 35.

maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden

AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit

eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Baꢀvuranın gözaltı sırasında avukat yardımından yoksun kalmasına iliꢀkin AĐHS’nin 6/3 c)

maddesi ile ilgili olarak AĐHM, Salduz-Türkiye (baꢀvuru no: 36391/02, 27 Kasım 2008)

kararına atıfta bulunmakta ve aynı gerekçelerle AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte AĐHS’nin

6/3 c) maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀmaktadır.

Sözkonusu tespiti göz önüne alarak, AĐHM, mevcut davada ihlal edilmiꢀ olsa dahi AĐHS’nin

6/3 d) maddesinin ayrıca incelenmesine gerek olmadığı kanaatindedir.

Son olarak baꢀvuran, davasının tarafsız ve bağımsız bir mahkeme tarafından hakkaniyete

uygun olarak görülmediğini iddia etmekte ve basına kendisinin canlı bomba olarak tanıtılması

nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir. Baꢀvurana göre AĐHS’nin

6/1 ve 6/2 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

AĐHM, baꢀvuran tarafından sunulan ꢀikayetleri incelemiꢀtir. Sahip olduğu unsurların

tamamını göz önüne alarak AĐHM, AĐHS ile güvence altına alınan hak ve özgürlüklerin

ihlaline iliꢀkin hiçbir bulgu tespit edememiꢀtir; sözkonusu ꢀikayetler açıkça dayanaktan

yoksundur ve AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmesi

gerekmektedir.

AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak, baꢀvuran, maruz kaldığı maddi ve

manevi zarar için 40.000 Euro, yargılama masraf ve giderler için 3.000 Euro talep etmektedir.

Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

Bununla birlikte, AĐHM, mevcut davadakine benzer koꢀullarda, tespit edilen ihlalin telafi

edilmesi için prensip olarak en uygun yolun, baꢀvuranın talebi üzerine, AĐHS’nin 6/1

maddesinin gereklerine uygun olarak, davanın yenilenmesi olacağı kanaatindedir (sözü edilen

Salduz).

AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, baꢀvurana, Avrupa Merkezi Bankası’nın marjinal kredi

kolaylıklarına uyguladığı üç puanlık gecikme faizi ile birlikte 1.000 Euro manevi tazminat

ödenmesine hükmetmektedir.

Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak, baꢀvuran, hiçbir belge sunmamaktadır. Sonuç

olarak AĐHM, yargılama masraf ve giderleri kapsamında baꢀvuranın yapmıꢀ olduğu talebi

reddetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun, gözaltı sırasında bir avukatın hazır bulunmaması ve tanıkların ifadelerine

baꢀvurma imkanının olmaması kapsamında yapılan ꢀikayetlere iliꢀkin kısmının

kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. Gözaltı sırasında bir avukatın hazır bulunmaması nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesi ile

birlikte AĐHS’nin 6/3 c) maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 6/3 d) maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek

olmadığına;

4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL’ye çevrilmek üzere, her türlü vergiden

muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 1.000 Euro (bin Euro) manevi

tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve

3. paragraflarına uygun olarak 16 Temmuz 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.