CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

CEYLAN-Türkiye’ye Karşı Davası

(23556/94)

Strazburg

(8 Temmuz 1999)

USULİ İŞLEMLER

1. Başvuru, Sözleşme’nin eski 32/1 ve 47. maddeleri ile belirlenen üç aylık süre

içinde, Avrupa İnsan Hakları Komisyonu ("Komisyon") tarafından, Sözleşme’nin³

eski 19. Maddesi gereği, 17 Mart 1998 tarihinde Mahkeme'ye sunulmuştur. Dava,

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine eski 25. Madde gereğince Münir Ceylan adında bir

Türk vatandaşı tarafından 10 Şubat 1994 tarihinde Komisyon'a yapılan 23556/94

no'lu başvuruya dayanmaktadır.

Komisyon'un talebi, Sözleşmenin eski 44 ve 48 (a) maddeleri ile eski Divan

İçtüzüğü A’nın¹32.maddesinin 2. paragrafına dayanmaktadır. Talebin amacı, davadaki

olayların davalı devlet tarafından Sözleşme'nin 10.maddesi gereği 14. maddeyle birlikte

ya da tekbaşına üstlenilen yükümlülüklerin ihlal edilip edilmediğine karar vermektir.

2. İçtüzük madde 33/3 (d)ye uygun olarak yapılan tahkikata mukabil, başvuran

davaya şahsen katılmak istediğini belirtmiş ve kendisini temsil edecek bir avukat

görevlendirmiştir (içtüzük eski madde 30). Avukata Başkan Sn.R. Bernhardt

tarafından yazılı işlemlerde Türkçe kullanılması konusunda izin verilmiştir (Madde

27/3). Bunu takiben, Mahkeme Başkanı Sn. Wildhaber duruşmada Türkçe konuşul-

masına izin vermiştir. (Tüzük 36/5)

______________________________________________________________________________________

Genel Müdürlüğü tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam

olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı

Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

3. 11 no’lu Protokol’ün yürürlüğe girmesinden önce ortaya çıkabilecek

işlemlerle ilgili olarak oluşturulan Dairenin Başkanı Sn.Bernhart (Sözleşme'nin eski

43. maddesi ve Tüzük eski madde 21) Raportör aracılığıyla hareket ederek Türk

Hükümeti Ajanı, başvuranın avukatı ve Komisyon Delegeleri ile yazılı işlemlerin or-

ganizasyonu hakkında istişarede bulunmuştur (eski içtüzük 37/1 ve 38. maddeler).

Netice olarak, 27 Nisan 1998 tarihinde verilen emre uygun olarak Raportör, sırasıyla

başvuranın görüşünü 15 Temmuz 1998, Hükümetin görüşünü ise 31 Temmuz 1998

tarihinde almıştır. 7 Eylül 1998 tarihinde Hükümet görüşlerine dosyalanmış

belgeleri eklemiş ve 25 Şubat 1999 tarihinde ise başvuranın iddiaları hakkındaki

görüşleri 41. madde gereğince dosyalanmıştır.

4. 11 No.lu Protokolün, 1 Kasım 1998 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra,

dava 5/5. Maddeye uygun olarak Mahkeme'nin Büyük Dairesine sunulmuştur. 22

Ekim 1998 tarihinde Sn. Wildhaber, adaletin düzgün işlemesi amacıyla bu davanın

ve Türkiye hakkında açılan diğer 12 davanın dinlenmesi için bir Büyük Dairenin

oluşturulması gerektiğine karar vermiştir. Bu davalar sırasıyla şöyledir: Karataş-

Türkiye (başvuru no. 23168/94) Arslan-Türkiye (no. 23462/94); Polat Türkiye

Kararı (no 23500/94); Okçuoğlu Türkiye Kararı (24146/94); Gerger Türkiye Kararı

(24919/94) Erdoğdu İnce Türkiye Kararı ( no: 25067/94 ve 25068/94), Başkaya ve

Okçuoğlu-Türkiye (23536/94 ve 24408/94) Sürek ve Özdemir Türkiye Kararı (No.

23927/94 ve 24277/94), Sürek-Türkiye no. 1 (No.26682/95), Sürek-Türkiye no 2

(No.24122/94), Sürek-Türkiye no.3 (no.24735/94) ve Sürek-Türkiye no.4

(no.24762/94).

5. Bu amaçla oluşturulan Büyük Daire'ye ex officio olarak Türkiye adına

seçilen yargıç Sn. R. Türmen (Sözleşmenin 27/2.Maddesi ve Mahkeme Tüzüğünün

24/4 Maddesi ), Mahkeme Başkanı Sn. Wildhaber, Mahkemenin Yardımcı Başkanı

Bn. E. Palm, Bölüm Başkan Yardımcıları Sn. J-P Costa ve Sn. M. Fischbach,

(Sözleşmenin 27/3. maddesi ve içtüzüğün 24/3 ve 5(a) maddesi) katılmışlardır.

Büyük Daire’yi tamamlamak için tayin edilmiş diğer üyeler ise şöyledir: Sn.

A.Pastor Ridruejo, Sn.G.Bonello, Sn. J. Makarczyk, Sn. P. Kuris, Bn. F. Tulkens,

Bn.V. Straznicka, Sn.V Butkevych, Sn.J. Casadevall, Bn. H. S. Greve, Sn. A.Baka,

Sn. R. Maruste ve Bn.S.Botoucharova (içtüzük 24/3 ve 100/4).

Oğur Türkiye davasında içtüzüğün 28/4 maddesine uygun olarak Büyük

Daire'nin aldığı kararın ışığında davadan çekilmesinden sonra, Sn.Wildhaber, 19

Kasım 1998 tarihinde Sn.Türmen’i duruşmadan muaf tutmuştur. 16 Aralık 1998

tarihinde Hükümet Sn. F. Gölcüklü’nün ad hoc yargıç olarak kayda geçtiğini

onaylamıştır. (İçtüzük 29/1) Sonuç olarak Sn. Kristaq Traja, davanın geri kalan

kısmına katılamayan Sn. Botoucharova’nın yerini almıştır.

6. Mahkemenin daveti ile (içtüzük 99/1), Komisyon üyelerinden biri olan Sn.

H. Danelius Büyük Dairenin huzurundaki dava muamelelerinde yer alması için

görevlendirilmiştir.

7. Başkanın kararına uygun olarak sözkonusu dava ile ilgili duruşmanın Aslan-

Türkiye ve Sürek-Türkiye davaları ile aynı anda halka açık olarak 1 Mart 1999

tarihinde Strazburg’da İnsan Hakları binasında yapılmıştır.

Mahkeme önünde

a)

Hükümet adına

Sn.D.Tezcan,

Sn.M.Özmen,

Sn.B.Çalışkan,

Bn.G.Akyüz,

Ajan Yardımcısı,

Bn.A.Günyaktı,

Sn.F.Polat,

Bn.A.Emüler,

Bn.I.Batmaz Keremoğlu,

Sn.B.Yıldız,

Sn.Y.Özbek,

Avukatlar;

b)

Komisyon adına

Sn.H.Danelius,

Delege;

Avukat.

c)

Başvuran adına

Sn.H.Kaplan, İstanbul barosu,

Mahkeme Sn.Danelius’un Sn.Kaplan’ın Sn.Tezcan’ın ve Sn.Özmen’in

konuşmalarını dinlemiştir.

DAVANIN ESASI

I. DAVA ŞARTLARI

A. Haftalık Yeni Ülke Gazetesindeki Makale

8. İlgili zamanda "Petrol-İş Sendikası"nın başkanı olan başvuran, İstanbul’da

basılan haftalık bir gazete olan Yeni Ülke’nin 21-28 Temmuz 1991 tarihli

basımında “Söz işçinin, yarın çok geç olacak” adlı bir makale yazmıştır. Makale

aşağıda verilmiştir:

Bugün Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da giderek yoğunlaşan devlet terörü, Kürt

halkı üzerinde uluslararsı planda uygulanan, emperyalizmin gündemindeki

politikaların tam bir yansımasından başka bir şey değildir.

ABD emperyalizmi Irak’taki Kürt hareketini kırmak için, önce Kürtleri Saddam

rejimine karşı kışkırtmış, sonra da bu hareketi ezebilecek olan güçlü bıraktığı

Saddam yönetimini Kürtlerin üzerine göndermiştir.

Sonuç; tüm dünya insanlığının yüreklerini sızlatan görüntüler altında onbinlerce

Kürdün, açlıktan, soğuktan, salgın hastalıklarından kırılması, bir o kadarının Irak

ordusunca yok edilmesi yüzbinlerce insanın yerini yurdunu terketmek zorunda

kalışıdır.

Emperyalizm kendi yarattığı bu tablolar karşısında sahte gözyarlarını dökerken

tüm dünyanın gözü önünde, Türkiye’de giderek yoğunlaşan soykırımına da seyirci

kalmaktadır. Özellikle son çıkartılan Terörle Mücadele Yasasının ardından,

Güneydoğu’da hızla tırmanan yargısız infazlar, toplu gözaltılar, gözaltında

kaybolmalar, gelecek günlerin ne denli zorlu geçeceğinin adeta habercisidir.

Son olarak HEP Diyarbakır İl Başkanının büyük bir olasılıkla kontrgerilla

tarafından gözaltında öldürülmesi, cenaze töreninde halka ateş açılarak, polisin

verdiği bilgiye göre 3, yöre halkına göre 10 kişinin öldürülmesi, yüzlerce insanın

yaralanması, bini aşkın insanın gözaltına alınması devlet terörünün son örneği

olmuştur.

Anti-Terör Yasasını dikkatlice inceleyenler kolaylıkla göreceklerdir ki, yasa

yalnızca Kürt halkının değil, tüm işçi sınıfımızın ve emekçi yığınlarımızın ekmek,

özgürlük ve demokrasi mücadelesini kırmaya yöneliktir.

Bu yasalar ve bugünkü “devlet terörü” bu nedenle karşısında sadece Kürt

halkını değil, bir bütün olarak emekçi halkımızı bulmalıdır.

Sendikacılar açısından da sorun, birkaç demeç birkaç ilanla geçiştirilemeyecek

kadar önemli ve can alıcıdır.

Bir takım muğlak kavramlarla, her eylemi, her örgütü, bir terör suçu ya da terör

örgütü olarak tanımlama olanağı yaratan siyasi iktidar ve tekelci sermaye, uygun bir

ortam bulduğu an silahını işçi sınıfımıza çevirmekte tereddüt bile etmeyecektir.

Her zaman belirttiğimiz gibi, işçi sınıfımız ve onun ekonomik, demokratik

örgütleri yalnızca ekonomik talepleri değil, siyasi ve demokratik taleplerini de ön

plana çıkartmak, bu mücadele içerisindeki etkin yerini almalıdır.

Bunun için yasalardaki tüm engellere karşın demokratik kitle örgütleriyle,

siyasi partilerle ittifak yapabilecek tüm kişi ve kuruluşlarla eylem birliği

gerçekleştirmeli, olabildiğince örgütlü ve eşgüdüm içerisinde bu kanlı katliamlara,

bu devlet terörüne karşı çıkmalıdır.

Aksi takdirde, emperyalizmin güdümünde Kürt halkının sesisi soluğunu kesme

amacındaki tekelci sermaye çevreleri için sıra kaçınılmaz olarak işçi sınıfımıza ve

emekçi halkımıza gelecektir.

“Yarın çok geç olacaktır” diyen, tüm halkımızı ve demokrasi güçlerimizi bu

kavganın içinde aktif olarak yer almaya çağırıyoruz."

B. Başvurana karşı yapılan işlemler

1. Başvuran aleyhine yapılan suçlamalar:

9. 16 Eylül 1991 tarihinde İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi savcısı,

başvuranı kin ve düşmanlığa tahrik etmek girişiminde bulunmakla suçlamış, Madde

312/1 ve Türk Ceza Kanununun 2. Maddesinin uygulanmasını istemiştir (bkz.

aşağıdaki 15-16. paragraflar).

2. İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesindeki İşlemler:

10. İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesindeki davada başvuran kendisine

yöneltilen suçlamaları reddetmiştir. Makalenin, Türkiye’nin güneydoğusundaki

insan haklarının ihlali ile ilgili olduğunu iddia etmiş ve bölücülüğe teşvik etme ya da

halk arasında düşmanlık yaymak gibi bir niyetinin olmadığını belirtmiştir.

Başvurana göre demokratik bir toplumda her konu hiçbir kısıtlama olmaksızın

tartışılabilmelidir. Aynı zamanda kendisinin bir sendika başkanı olarak Türkiye’nin

güneydoğusundaki demokrasi sorunları hakkındaki görüşlerini ifade etme

sorumluluğu olduğunu belirtmiştir.

11. 3 Mayıs 1993 tarihli kararında, Devlet Güvenlik Mahkemesi, başvuranı

Türk Ceza Kanununun 312/2 ve 3. Maddesi gereğince suçlu bulmuş, 1 yıldan 8 aya

kadar hapse ve 100.000 Türk Lirası (TL) para cezasına çarptırmıştır.

Mahkeme, başvuranın makalesinde Türkiye’de Kürt halkına zulüm edildiğini,

katledildiğini ve susturulduğunu iddia ettiğini ileri sürmüştür. Özellikle de

Mahkeme makalenin 4. ve 13. cümlelerini; “Türkiye’de Kürtlere karşı soykırımı

uygulanmakta….” ve “….Kürt halkını surturmayı ve sindirmeyi….” yorumlamıştır.

Mahkeme, başvuranın etnik köken ve din ya da sosyal sınıfa dayalı ayrımcılık

yaparak halkı kin ve düşmanlığa tahrik etme girişiminde bulunduğu sonucuna

varmıştır.

3. Yargıtay işlemleri

12. Başvuran, Yargıtay'a başvurarak Devlet Güvenlik Mahkemesinin

başvuranın makalesi hakkında yaptığı yoruma itiraz etmiş, yorumlanabilmesi için

bir uzman gerekli olduğunu ileri sürmüştür. Mahkemenin, başvuranın cezasını tecil

etme kararı vermesi gerektiğini de belirtmiştir.

13. 14 Aralık 1993 tarihinde Yargıtay, Devlet Güvenlik Mahkemesinin,

delillerle ilgili değerlendirmesini ve başvuranın savunmasının kabuledilmemesinin

gerekçelerini onayarak başvuruyu reddetmiştir.

14. Başvuran cezasını tamamlamıştır. Mahkumiyetinin sonucu olarak, siyasi

ve

medeni haklarını kaybetmenin yanısıra, Petrol İş Sendikasındaki başkanlık

görevini de kaybetmiştir. (bkz. aşağıdaki 17. para.)

II. İLGİLİ İÇ HUKUK VE UYGULAMASI

A. Ceza Hukuku

15. Ceza Kanununun 312.Maddesi şöyledir:

"Suç işlemeye aleni olmayan tahrik

Kanunun cürüm saydığı bir fiilli açıkça öven iyi gördüğünü söyleyen veya halkı

kanuna itaatsizliğe tahrik eden kimse altı aydan iki yıla kadar hapis ve altıbin liradan

otuzbinliraya kadar ağır para cezasına mahkum olur.

Halkı, sınıf, ırk, din, mezhep ve bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa

açıkça tahrik tahrik eden kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis ve dokuzbin liradan

otuzaltıbin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. Bu tahrik umum emniyeti

için tehlikeli olacak bir şekilde yapıldığı takdirde faile verilecek ceza üçte birden

yarıya kadar artırılır.

Yukarıdaki fıkralarda yazılı suçlar 311. Maddenin ikinci fıkrasında sayılan

vasıtalarla işleyenlere verilecek cezalar bir misli arttırılır.”

16. Ceza Kanunun 311/2. Maddesi aşağıdaki gibidir:

“Suç işlemeye aleni tahrik korku ve panik yaratma amacıyla tehdit,

tahrik, her türlü kitle haberleşme araçları, ses kayıt bantları, plak film, gazete,

mecmua ile v.s basın aletleriyle veya elle yazılıp çoğaltılarak yayınlanan ve dağıtılan

yazılan ya da umumi yerlerde levha ile ilan asmak suretiyle olursa yukarıdaki

bentler uyarınca suçlu hakkında tayin olunacak ağır hapis ve hapis cezaları bir misli

arttırılır……”

17. Bir kimsenin 312. Maddenin 2. Fıkrasına dayanarak mahkum edilmesi

özellikle bazı özel düzenlemelerle yürütülen özel faaliyetlerin tatbik edilmesi

konusunda farklı sonuçları gerektirir. Örneğin bu maddeye göre bir cürümle suçlu

bulunan şahıslar, dernek veya sendika kuramazlar (2908 no'lu kanun, bölüm 4 (2)

(b), bu sendikaların yönetim kurullarında görev alamazlar, (2929 no’lu kanun,

Bölüm 5). Ayrıca, siyasi parti kuramaz ve bu partilere katılamazlar (2820 no’lu

kanun, bölüm 11 (5)) ve milletvekili seçimlerine katılamazlar (2839 no’lu kanun,

bölüm 11 (f3)).

B. Hükümet tarafından sunulan Cezai İçtihatlar:

18. Hükümet, İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı tarafından

davaların geri çekilmesi ile ilgili olarak, verilen altı kararın suretini tedarik etmiştir.

Bu davalardan biri, Ceza Kanunun 312. Maddesine aykırı olarak halkı, özellikle din

farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa, aleni olmayan tahrik etme ile ilgilidir.

Davaların diğer beşi ise, Terörle Mücadele Kanunu'nun (3713 no’lu) 8. Bölümüne

aykırı olarak, devletin bölünmez bütünlüğüne zarar vermeyi amaçlayan bölücü

propoganda yapan şahıslarla ilgilidir. Basın yoluyla işlenen suçları içeren bu

davaların üçünde, savcının kararında verilen sebeplerden biri, suçun unsurlarından

birinin oluşmamasıdır.

Ayrıca, Hükümet yukarıda verilen durumlardan dolayı suçlanan davalıların

suçlu bulunmadığına dair bir kısım Devlet Güvenlik Mahkemesi kararlarını

sunmuştur. Bu kararlar şöyledir: 1996 yılı içinde 19 Kasım tarihli 428 nolu başvuru,

27 Aralık tarihli 519 nolu başvuru, 1997 yılı içinde, 6 Mart tarihli 33 nolu başvuru,

3 Haziran tarihli 102 nolu başvuru, 17 Ekim tarihli 527 nolu başvuru, 24 Ekim

tarihli 541 nolu başvuru, 23 Aralık tarihli 606 nolu başvuru, 1998 yılı içinde, 21

Ocak tarihli 8 nolu başvuru, 3 Şubat tarihli 14 nolu başvuru, 19 Mart tarihli 56 nolu

başvuru, 21 Nisan tarihli 87 nolu başvuru ve 17 Haziran tarihli 133 nolu başvuru.

Kürt sorunu ile ilgili suçların faillerini beraat ettiren kararlar, suçun bir unsuru olan

“propaganda” unsurunun olmayışına dayanmıştır.

KOMİSYON ÖNÜNDEKİ İŞLEMLER:

19. Sn. Ceylan, 10 Şubat 1994 tarihinde Komisyon'a başvurmuştur. Mahkum

edilmesinin, düşünce ve ifade özgürlüğü hakkını garanti altına alan Sözleşmenin 9.

ve 10. Maddelerine aykırı olduğunu iddia etmiştir. Aynı zamanda 10. Madde ile

birlikte 14. Maddeye aykırı olarak, siyasi görüşü nedeniyle fark gözetildiğini de

iddia etmiştir.

20. Komisyon, 15 Nisan 1996 tarihinde 23556/94 nolu başvuruyu

kabuledilebilir bulmuştur. 11 Aralık 1997 tarihli raporunda (eski 31. madde) sadece,

ilk şikayeti 10. madde bağlamında incelemiştir. Bu madde ile ilgili olarak bir ihlalin

sözkonusu olduğunu ve 14. madde ile bağlantılı olarak farklı bir konunun ortaya

çıkmadığını ifade etmiştir (2’ye karşı 30 oy). Komisyon görüşünün tam metni ve

rapordaki muhalefet şerhi bu karara ek olarak tekrar düzenlenmiştir.¹

MAHKEMEYE SON SUNUŞLAR

21. Başvuran, görüşünde Mahkemeye Sözleşme'nin 6/1, 9, 10 ve 14.

Maddelerinin ihlal edildiği yönünde karar vermesini ve 41. madde gereğince

tazminat verilmesini talep etmiştir.

22. Hükümet Mahkemeden "başvuranın iddia ettiği Sözleşme maddelerinin

ihlalinin söz konusu olmadığını ve buna bağlı olarak başvurunun reddedilmesi”ni

talep etmiştir.

HUKUK AÇISINDAN

I. SÖZLEŞMENİN 9. VE 10. MADDELERİNİN İHLAL EDİLDİĞİ

İDDİASI

23. Başvurusunda Sn. Ceylan, Ceza Kanununun 312. Maddesi gereğince

mahkum edilmesinin, Sözleşmenin 9. ve 10. maddelerinin ihlalini oluşturduğunu

ileri sürmüştür. Fakat, başvuran, Hükümetin ve Komisyonun teklif ettiği gibi,

Mahkeme önündeki duruşmada, şikayetinin sadece 10.madde bağlamında

incelenmesine itiraz etmemiştir (bkz. 9 Haziran 1998 tarihli Incal-Türkiye Kararı,

1998-IV Hüküm ve Karar Raporları s.1569, para. 60). 10.madde şöyledir:

“1. Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat

özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın

haber veya fikir almak ve vermek özgürlüğünü de içerir. Bu madde devletlerin

radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine bağlı tutmalarına engel

değildir. .

2. Kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir

toplumda zorunlu tedbirler niteliğinde olarak ulusal güvenliğin toprak bütünlüğünün

veya kamu emniyetinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin

önlenmesini sağlığın veya ahlakın başkalarının şöhret ve haklarının korunması veya

yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla öngörülen bazı

biçim koşullarına sınırlamalara ve yaptırımlara bağlanabilir”.

24. Mahkeme huzurunda hazır bulunanlar, başvuranın “söz işçinin, yarın çok

geç olacak” isimli makalesinin yayımlanmasının ardından mahkum edilmesinin,

düşünce özgürlüğü hakkına “müdahale” oluşturduğu kararına varmışlardır. Böyle bir

müdahale, bu koşulun 2. paragrafındaki talepleri karşılamadığı müddetçe

10.maddenin ihlalini ortaya koyacaktır. Mahkeme bu tür amaç veya amaçlara

ulaşmak için “kanun tarafından öngörülüp öngörülmediği" ya da paragrafta ortaya

konan meşru amaçların birden fazlasının mı sebep olduğu veya “demokratik bir

toplumda gerekli olup olmadığı” konularında karar vermelidir.

1. “Yasa ile öngörülme”

25. Başvuranın mahkumiyetinin Ceza Kanununun 312. Maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına dayanması tartışılmamıştır ve 10. Maddenin 2. Paragrafında belirtilen

amaçlar nedeniyle “yasa tarafından öngörüldüğü” gözönünde bulundurulmalıdır.

2. Meşru Amaç

26. Başvuran bu noktada görüş sunmamıştır.

27. Hükümet sözkonusu müdahalenin amacının sadece “devlet güvenliği” ve

“kamu düzeninin korunması” (Komisyon'un tespit ettiği gibi) değil, aynı zamanda

“toprak bütünlüğü”nün de korunması olduğunu belirtmiştir.

28. Ceza Kanunun 312. maddesi, halkı, sınıf, ırk, din, mezhep, bölge farklılığı

gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik etmeyi cezalandırılması gereken bir suç

olarak kabul eder. Kamu emniyetini tehdit eden durumlarda bu tür suçların

cezalarının artırılacağını belirtir (bkz.yukarıdaki 15. paragraf).

Türkiye’nin güneydoğu bölgesindeki güvenlik durumunun hassasiyeti (bkz. 25

Kasım 1997 tarihli Zana Türkiye Kararı, Raporlar 1997-VII, s. 2539, para. 10) ve

şiddeti artırabilecek olaylara karşı yetkililerin hazır olması gerektiğini gözönünde

bulundurarak, Mahkeme, başvuranın mahkumiyetinin Hükümet tarafından

belirlenen amaçlar doğrultusunda gerçekleştirildiğini kabul etmiştir. Bu dava ile

ilgili olayların meydana geldiği zaman, Türkiye’nin güneydoğu bölgesinde şiddet

kullanmaya dayalı metodlara başvuran bölücü hareketlerin varolduğu kesinlikle

doğrudur.

3. “Demokratik bir toplumda gereklilik”

a) Mahkeme huzurunda hazır bulunanların tartışmaları

i) Başvuran

29. Başvuran, bu makalenin şiddete tahrik etmediğini, yasadışı hiçbir örgütten

söz etmediğini ve bölücülüğü teşvik eden bir unsur taşımadığını belirtmiştir.

Başvurana göre Türk yetkililer, düşünce ve ifade özgürlüğüne kendi içinde ters

düşen Türk Ceza Kanunu’nun 312. maddesini kötüye kullanmışlardır.

ii) Hükümet

30. Hükümet, Alman Ceza Kanunu'nun 130. Maddesi örneğinden yola çıkarak,

Türk Ceza Kanununun 312. Maddesinde belirtilen suçların, Avrupa Konseyine üye

diğer ülkelerin yasalarında da mevcut olduğunu ileri sürmüştür. Bu tür yasaların

devletlerin demokrasiyi korumalarına yardımcı olduğunu belirtmiştir. Son olarak da

madde 312’nin uygulanmasında hak verilebilir bir “tehlike” sözkonusu olup

olmadığı hususunda Türk Mahkemelerinin görüşlerini değiştirmenin, Strazburg

Kuruluşları'nın görevi olmadığını belirtmiştir.

iii) Komisyon

31. Komisyon 10. maddenin 2. paragrafında "görev ve sorumluluklar"dan

sözedildiğini hatırlatmış ve “kanunsuz siyasi şiddet”e göz yumulmaması için

kişilerin hassas siyasi konularda kendilerini açıkça ifade etmelerinin önemli olduğu

sonucuna varmıştır. Ancak, ifade özgürlüğünün kullanılması, Türkiye'nin karşı

karşıya olduğu sorunların temel nedenlerin açıkça tartışılması ve çözüm yöntemleri

hakkında görüş belirtme gibi hakları kapsamaktadır.

Komisyon, makalenin geçmiş yıllar süresince etkisini sürdüren şiddet

konusunda siyasi bir açıklama yapmak amacıyla yazılmış olduğunu ve başvuranın

düşüncelerini makul tabirlerle ifade ettiğini, bu ifadelerde kendisinin şiddete ya da

halkı yasal olmayan yollara başvurmaları için kışkırtmadığını ifade etmiştir.

Komisyonun görüşüne göre, başvuranın mahkumiyeti 10.maddeye uymayan bir çeşit

sansür oluşturmaktadır.

(b) Mahkemenin Değerlendirmesi

32. Mahkeme, Zana-Türkiye’ye Karşı Kararı (yukarıda belirtilen s. 2547-48

para 51) ve 21 Ocak 1999 tarihli Fressoz ve Roire Fransa’ya Kararı'nda belirtildiği

gibi, 10. Madde ile ilgili kararlara dayalı temel ilkeleri tekrar etmiştir. (1999

Raporları, s….para 45)

(i) İfade özgürlüğü, demokratik bir toplumun temel özelliklerinden biridir ve

demokrasinin gelişimi ve her bireyin tatmin olması için gerekli temel şartlardan

birini oluşturur. 10. maddenin 2. paragrafıyla ilgili olarak ifade özgürlüğü, sadece

zararsız olarak nitelendirilen “bilgi” ya da “fikirlere” değil, aynı zamanda zararlı,

rahatsız edici durumlara da uygulanır. Bütün bunlar çoğulculuk, hoşgörü ve

açıkgörüşlü olmanın gereğidir ve bu üç unsur demokratik bir toplumun vazgeçilmez

unsurlarıdır. 10. maddede ileri sürüldüğü gibi, bu özgürlük dikkatli bir şekilde

belirlenmesi gereken bir takım istisnalara tabidir ve herhangi bir kısıtlama ihtiyacı,

ikna edici açıklamalarla birlikte belirlenmelidir.

ii) Sözleşmenin 10. Maddesinin 2. Paragrafının anlamı dahilindeki "gerekli"

kelimesi "acil bir sosyal ihtiyacın" varlığını ima etmektedir. Böyle bir ihtiyacın

varolup olmadığını değerlendirirken, Sözleşmeye imza atan devletlerin sahip olduğu

belli bir takdir sınırı vardır, fakat bu yetki, bağımsız bir mahkeme tarafından verilen

kararlar da dahil olmak üzere, hem kanunları hem de bu kanunları uygulayan

kararları da içine alacak şekilde Avrupa denetimi ile uyum içindedir. Bu nedenle

Mahkeme, bir "kısıtlamanın" veya "cezanın" 10. Madde ile korunan ifade özgürlüğü

ile uyumlu olup olmadığı konusunda son kararı vermeye yetkilidir.

iii) Mahkeme denetim yetkisini kullanırken, yapılan müdaheleyi, sözkonusu

ifadelerin içeriğini ve bütünlük içindeki kullanılışını kapsayacak şekilde bir bütün

olarak incelemelidir. Özellikle de, sözkonusu müdahalenin “takip edilen meşru

amaca denk olup olmadığı" ve gerekli olduğunu savunmak için devlet yetkilileri

tarafından gösterilen sebeplerin “uygun ve yeterli” olup olmadığı konularında karar

vermelidir. Mahkeme bu şekilde hareket ederek, ulusal yetkililerin 10. maddede

belirtilen kurallarla uyumlu standartlar uyguladığı ve verdikleri kararları ilgili

olayların kabul edilebilir değerlendirmesine dayandırdıkları konusunda tatmin

olmalıdır.

33. Söz konusu makale içeriği ve kullanılan ifadelerin çeşidiyle siyasi söylem

niteliğini kazanmıştır.

Başvuran, Marksist deyimler kullanarak, birkaç yıl önce Doğu ve Güneydoğu

Anadolu’daki şiddetin yeniden canlanması hakkında bir açıklama arzetmiştir.

Başvuranın iddiasının esası, Kürt hareketinin "işçi sınıfı ve bu sınıfın ekonomik ve

demokratik kuruluşları ” tarafından özgürlük ve demokrasi için verilen genel bir

mücadelenin parçası olduğu veya en azından bir parçası olması gerektiği

şeklindedir. Makalenin mesajı şöyledir “kanunlar tarafından yapılan bütün

engellemelere rağmen, birlikte çalışmanın mümkün olduğu bütün demokratik

kuruluşlarla, siyasi partilerle ve her birey veya kuruluşla birlikte hareket etmek

suretiyle "katliamlara" ve "devlet terörüne" karşı çıkarak ve "örgütlenmenin ve

işbirliğinin bütün gücünü kullanarak birlik sağlamalıyız".

“Devlet terörü” ve "katliam" kelimelerinin kullanılmasının da gösterdiği gibi,

ülkenin ilgili bölgelerinde Türk yetkililerinin fiilleri hakkındaki eleştiri sert,

kullanılan dil ise keskindir. (bkz.yukarıdaki paragraf 8)

34. Buna rağmen

Mahkeme, Sözleşmenin 10. maddesinin 2. paragrafı

bağlamında, siyasi söylem veya kamu çıkarı ile ilgili konulardaki kısıtlamanın

küçük olduğunu hatırlatmıştır. (Bkz. 25 Kasım 1996 tarihli Wingrove Birleşik

Krallık'a Karşı Kararı Raporlar 1996-V, s.1957 para. 58). Ayrıca Hükümet ile ilgili

olarak yapılmasına müsaade edilen eleştirinin sınırı, bireyler veya siyasetçiler

hakkında yapılan eleştiriye oranla daha büyüktür. Demokratik bir sistemde,

Hükümetin fiilleri ve ihmalleri sadece yasama ve yargı otoritelerinin değil, aynı

zamanda kamuoyunun da incelemesine açık olmalıdır. Ayrıca, Hükümetin güçlü

pozisyonu, özellikle düşmanların eleştirilerine ve haksız saldırılarına başka

yöntemlerle karşılık vermenin mümkün olduğu hallerde, ceza davası başlatma

konusunda çekimser davranmasını gerekli kılmaktadır. Bununla beraber, kamu

düzeninin güvencesi olan devlet yetkililerinin, bu tür durumlara karşı aşırıya

gitmeden ve uygun bir şekilde tepki vermeyi amaçlayan tedbirleri -ceza hukuku

bağlamında bile olsa- benimsemesi mümkündür. (Bkz. 9 Haziran 1998 tarihli Incal

Türkiye Kararı, Raporlar 1998-IV, s. 1567, paragraf 54). Sonuç olarak, bu tür

durumların bir bireye, kamu personeline ya da nüfusun bir kesimine karşı şiddet

kullanmayı tahrik ettiği hallerde, ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin gerekli

olup olmadığı incelenirken, devlet yetkilileri daha kapsamlı bir takdir sınırından

faydalanırlar.

35. Mahkeme, kendisine sunulan davaların evveliyatını, özellikle de terörle

mücadele ile bağlantılı sorunları dikkate almaktadır. (Bkz. yukarıda belirtilen Incal-

Türkiye’ye Karşı Kararı, s.1568, paragraf 58). 15 yıldır Türkiye’de süregelmekte

olan ciddi rahatsızlıkların bu tür görüşlerin yayılması ile şiddetlenebileceği

hakkındaki Türk yetkililerin endişelerini dikkate almıştır (bkz. yukarıdaki prg. 28).

Bu bağlamda, sözkonusu makalenin Körfez Savaşından kısa bir süre sonra, çok

sayıda Kürt kökenli insanın Irak'taki baskıdan kaçıp, Türk sınırlarına sığındığı sırada

yayımlandığı dikkate alınmalıdır.

36. Mahkeme, başvuranın sendika lideri ve bir siyasetçi olarak yazdığını ve bu

makaledeki sert uslüba rağmen, şiddeti, silahlı direnişi ya da isyanı teşvik etmediğini

gözlemlemiştir. Mahkemenin görüşüne göre bu gözönünde bulundurulması gereken

önemli bir unsurdur.

37. Mahkeme başvurana verilen 1 yıldan 8 aya kadar hapis ve 100.000.-TL.

para cezasının ağır olduğuna dikkati çekmiştir (bkz. yukarıdaki prg. 11).

Mahkumiyetinin sonucu olarak, başvuranın Petrol İşçileri Sendikası'ndaki başkanlık

görevini kaybetmesi gibi, bir takım siyasi ve medeni haklarını da kaybetmesi dikkate

alınmıştır (Bkz. prg. 14 ve 17).

Bu bağlamda Mahkeme, müdahalenin ölçüsü değerlendirilirken verilen cezanın

şiddetinin ve çeşidinin gözönünde bulundurulması gereken unsurlar olduğunu

belirtmiştir.

38. Sonuç olarak, Sn.Ceylan’ın mahkumiyeti takip edilen amaçlara ve

“demokratik bir toplumda gereklilik” ilkesine uygun değildir. Bu nedenle

Sözleşmenin 10. Maddesi ihlal edilmiştir.

II. SÖZLEŞMENİN 10. MADDESİ İLE BAĞLANTILI OLARAK 14.

MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

39. Başvuran, makalenin sadece, Kürt kökenli bir kimse tarafından yazıldığı ve

Kürt sorunu ile ilgili olduğu için yargılandığını ifade etmiştir. Sözleşmenin 10.

maddesi ile birlikte okunduğunda 14. maddenin aleyhine kendisinin ayırımcılığın

kurbanı olduğunu ileri sürmüştür. Madde 14 aşağıda verilmiştir:

“Bu Sözleşme’de tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk,

renk, dil, din, siyasal veya diğer kanaatler, ulusal veya sosyal köken, ulusal bir

azınlığa mensupluk, servet, doşum veya herhangi başka bir durum bakımından

hiçbir ayırımcılık yapılmadan sağlanır.”

40. Hükümet bu konu ile ilgili olarak görüş sunmamıştır.

41. Komisyon, 10. madde ile birlikte okunduğunda Sözleşmenin 14.maddesi

bağlamında farklı bir konunun ortaya çıkmadığı görüşünü ifade etmiştir.

42. Sözleşmenin 10. Maddesinin ihlal edildiği şeklindeki sonuç gözönüne

alındığında (bkz. yukarıdaki prg 38), Mahkeme, şikayetin 14. Madde bağlamında

incelenmesini gerekli görmemiştir.

III. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİ'NİN 1. PARAGRAFININ İHLAL

EDİLDİĞİ İDDİASI

43. Başvuran, ayrıca, Mahkeme huzurunda Sözleşmenin 6. Maddesinin 1.

paragrafının ihlal edilmiş olduğunu iddia ederek şikayette bulunmuştur (bkz.

yukarıdaki prg. 21). Fakat Mahkeme, Komisyon'un bu başvurunun kabul

edilebilirliğini incelediği sırada, Sayın Ceylan sözkonusu şikayeti sunmadığı için, bu

aşamada böyle bir şikayette bulunamayacağını tespit etmiştir.

III. SÖZLEŞMENİN 41.MADDESİNİN UYGULANMASI

44. Başvuran Sözleşme'nin 41. maddesi gereğince hakkaniyete uygun tatmin

talebinde bulunmuştur. Bu maddeye göre:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve

ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi

edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar

gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Zarar

1.Maddi Zarar

45. Başvuran, mahkumiyetinin sonucunda uğradığı gelir kaybını da içine alacak

şekilde, yasal harcamaları ve dava muameleleri ile ilgili harcamalarından oluşan

maddi zararlar için tazminat yoluyla toplam 850.000 Fransız Frangı talep etmiştir.

İddialarına destek olarak, Petrol-İş Sendikası Genel Sekreteri tarafından imzalanmış

yıllık toplam maaşının 1994’te 189.927.25, 1998’de 145.500.36 Fransız Frangı

olduğunu gösteren bir belge sunmuştur.

46. Hükümet, Sözleşme'nin iddia edilen ihlali ile talep edilen maddi zarar

arasında nedensel bir ilişki olmadığını ileri sürmüştür. Her halükarda, Sn. Ceylan

iddia ettiği kazançları ve harcamaları belgelerle kanıtlamamıştır.

47. Mahkeme başvuranın iddia ettiği kazançlarının kaybı ile 10.maddenin ihlali

arasında nedensel bir ilişki olmadığını tespit etmiştir. Ayrıca, başvuranın şikayet

ettiği kayıp iddiası yeterince ispatlanamamıştır. Bu nedenle Mahkeme iddianın bu

kısmını reddetmiştir.

Mahkeme başvuranın ulusal mahkemelerdeki masraf ve harcamaları ile

Strazburg Kuruluşları huzurundaki muamelelerin masraflarını birlikte

inceleyecektir.

2 Manevi Zarar

48. Sn. Ceylan manevi zarar için 150.000 Fransız Frangı talep etmiştir.

49. Hükümet, Mahkemeden ihlal bulgusunun kendi içinde yeterli adil tazmin

oluşturduğu şeklinde karar vermesini istemiştir.

50. Mahkeme, başvuranın dava ile ilgili olarak sıkıntı çekmiş olacağını

gözönünde bulundurmuştur. Mahkeme adil olarak, bu başlık altında başvurana

40.000 Fransız Frangı ödenmesine hükmetmiştir. .

B. Masraf ve Harcamalar

51. Başvuran Strazburg Kuruluşları önündeki yasal masrafları için 120.000

Fransız Frangı talep etmiştir. Bu masraflar tercüme, fax, telefon ve kırtasiye

giderleri için 45.000 Fransız Frangı, avukat ücreti içinse 75.000 Fransız Frangıdır.

İddiasını desteklemek için birçok belge sunmuştur.

52. Hükümet talep edilen meblağın fahiş olduğunu ileri sürmüştür. Özellikle de

başvuran tarafından sunulan faturanın talep edilen meblağı desteklemediğini ve

harcamaların sözkonusu muamelelerle ilgili olmadığını ileri sürmüştür. Tercüme

masrafları ve yasal ücretler ile ilgili olarak talep edilen meblağın normal Türk

standartlarına göre abartılı olduğunu belirtmişlerdir.

53. Mahkeme, başvuranın avukatının Sözleşmenin 6. ve 10. maddeleri

bağlamındaki benzer şikayetlerle ilgili davaların hazırlıklarıyla ilgilendiğine dikkati

çekmiştir. Mahkeme, adil karar vererek ve içtihatlarındaki kriterlere göre, (bkz. Avr.

İnsan Hakları Mahkemesi, 25 Mart 1999 tarihli Nikolova Bulgaristan'a Karşı Kararı,

1999 Raporları….,s…prg 79), başvurana toplam 15.000 Fransız Frangı verilmesine

hükmetmiştir.

C. Temerrüt Faizi

54. Divan, bu kararın verildiği tarihte Fransa’da uygulanan yıllık %3,47 yasal

faiz oranının kabul edilmesini uygun görmüştür.

BU SEBEPLERDEN DOLAYI MAHKEME,

1. 1'e karşı 16 oyla Sözleşmenin 10.maddesinin ihlal edildiğine;

2. Oybirliğiyle, 14. Madde ile birlikte incelendiğinde 10.madde bağlamında

ayrı bir konunun ortaya çıkmadığına;

3. Oybirliğiyle başvuranın, Sözleşmenin 6. maddesinin 1.paragrafı

bağlamında şikayette bulunamayacağına;

4. 1'e karşı 16 oyla

a) Sözleşmeci Devletin başvurana aşağıdaki miktarları üç ay içerisinde

ödeme günündeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası olarak ödemesine;

i) 40.000 (Kırkbin) Fransız Frangı manevi tazminat;

ii) 15.000 (onbeşbin) Fransız Frangı yargılama masrafları.

(b) Bu rakamlara, yukarıda belirtilen üç aylık sürenin bitiminden ödeme

tarihine kadar yıllık %3,74 basit faiz uygulanmasına;

5. Başvuranın geri kalan tazminat taleplerinin reddine oybirliğiyle karar

vermiştir.

Fransızca ve İngilizce olarak hazırlanan bu karar, 8 Temmuz 1999 tarihinde

Strazburg İnsan Hakları Binasında kamuoyuna açık duruşmada tefhim edilmiştir.

İmza Paul MAHONEY

WILDHABER

İmza Luzius

Sekreter Yardımcısı

Başkan

Sözleşmenin 45. Maddesinin 2. Paragrafı ve Mahkeme İç Tüzüğünün 74.

Maddesinin 2. paragrafına uygun olarak, aşağıdaki görüşler bu karara eklenmiştir.

a) Bn. Palm, Bn.Tulkens, Sn.Fischbach, Sn.Casadevall ve Bn.Greve’in

mutabakat şerhleri;

b) Sn.Bonello’nun mutabakat şerhi;

c) Sn.Gölcüklü’nün muhalefet şerhi.

Paraf: L.W.

HAKİM PALM, TULKENS, FISCHBACH, CASADEVALL VE GREVE’İN

MUTABAKAT ŞERHLERİ :

Her ne kadar Sürek-Türkiye’ye Karşı (no.1) davasında Hakim Palm’ın kısmi

muhalefet şerhinde ortaya konulan daha içeriksel yaklaşım uygulayan bir yöntem ile

aynı sonuca vardıysak da, son davada 10.maddenin ihlaline dair Mahkeme'nin aldığı

kararı paylaşıyoruz.

Bizim görüşümüze göre, davalı devlete karşı açılan bu davalarda 10. maddenin

genel değerlendirmesi, makalede kullanılan kelimelerin biçimine çok fazla ağırlık

verirken kullanılan kelimelerin hangi bütün içinde yeraldığına ve yarattıkları etkiye

önem vermemiştir. Makalede kullanılan dilin sert ve hatta tahripkar olduğu

şüphesizdir. Fakat demokrasilerde, Mahkeme'nin de vurguladığı gibi “mücadeleyi”

çağrıştıran kelimeler bile 10. madde ile korunur.

Mahkeme içtihatlarında siyasi söylem konusuna sağlanan kapsamlı korumaya

uygun olan yaklaşım, kullanılan kelimelerin kışkırtıcı yanlarına daha az, ifadelerin

hangi bütün içinde kullanıldığına ve bu bütünün farklı unsurlarına daha fazla

odaklanmaktır. Kullanılan dil kışkırtıcı mıydı ya da şiddete mi teşvik ediyordu?

Gerçek bir tehdit unsuru mevcut muydu? Bütün bu soruların cevabı sırasıyla her

durumun genel şartlarını oluşturan, farklı kademelerin ölçülü değerlendirmesini

talep eder. Başka soruların da yöneltilmesi gereklidir. Suç teşkil eden makalenin

yazarı, toplumda, sözlerinin etkisini artırabilecek bir konuma mı sahiptir?

Sözkonusu makaleye önemli bir gazetede mi yoksa sözlerin etkisini artırabilecek

başka bir basın yolunda mı öncelik verilmiştir? Kelimeler şiddet kullanmaya tahrik

etmekten uzak mı yoksa eşiğinde midir?

Şiddet içerikli ve zararlı bir üslup ile -10. Madde ile korunan- demokratik bir

toplumdaki hoşgörü konusunda ceza verilmesi gereken üslup arasındaki ayırım

sadece suç teşkil eden kelimelerin kullanıldığı içeriğin dikkatli bir incelemesi

sonucunda yapılabilir.

YARGIÇ BONELLO’NUN MUTABAKAT ŞERHİ

10. maddenin ihlali konusunda çoğunluğa katılıyorum, ancak demokratik bir

toplumda ulusal yetkililer tarafından başvuranın ifade özgürlüğüne yapılan

müdahalenin haklı olup olmadığına karar verirken, Mahkeme tarafından yapılan ilk

tahlili onaylamıyorum.

Bu dava ve şiddete yönelik tahriğin söz konusu olduğu daha önceki ifade

özgürlüğü davalarında, Mahkeme tarafından varılan ortak kanaat şu şekildedir:

Başvuran tarafından yazılıp, yayınlanan yazıların şiddet kullanılmasını destekleyip

teşvik ettiği hallerde, ulusal mahkemeler tarafından mahkum edilmeleri demokratik

bir toplumda haklı görülebilir. Ben bu görüşü yetersiz olduğu için kabul etmiyorum.

İnanıyorum ki, demokratik bir toplumda şiddet kullanmaya teşvik edenlerin

devlet yetkilileri tarafından cezalandırılması, sadece kışkırtmanın “açık ve mevcut

tehlike” arzettiği durumlarda mümkündür. Şiddet kullanmaya teşviğin akla dayalı,

soyut hale gelmesi durumunda ve zaman ve mekan içinde asli ve potansiyel şiddet

halinden çıktığı durumlarda, temel olarak fikir özgürlüğü üstün gelen bir unsur olur.

Bütün zamanların en güçlü anayasa hukuku uzmanlarının yasa ve düzeni

bozmaya yönelik sözlere karşılık söylemeleri gereken ifadelerden birini sunuyorum:

“Ülkeyi korumak için¹talep edilen acil bir müdahale, yasanın kanuni ve acil

amaçlarını tehdit etmedikçe, ifade özgürlüğüne yapılan nefretle karşıladığımız ve

ölümcül olduğuna inandığımız müdahale girişimlerine karşı sonsuza kadar uyanık

olmalıyız.”

Güç kullanmayı müdafaa etmenin kanunsuzluk oluşturduğu veya kanunsuzluğa

kışkırttığı ya da böyle bir ihtimali ortaya çıkardığı hallerin²dışında, ifade özgürlüğü

teminatı, bir devlete güç kullanmayı yasaklaması konusunda izin vermez. Bu bir

yakınlık ve derece³sorunudur.

İfade özgürlüğünün kısıtlamasını haklı gösteren açık ve mevcut bir tehlikenin

varlığını desteklemek için, ciddi bir şiddet beklentisi ya da müdafaasının mevcut

olduğu ya da başvuranın şiddet kullanmayı müdafaa etmesinin acil ve ciddi bir

durum ortaya koyacabileceğine inanmak için önceki davranışlarının yeterli neden

oluşturduğunun gösterilmesi gerekmektedir¹.

Başvuranların itham edildiği her söz hernekadar bazılarına oldukça ciddi

görünse de, ulus düzenine karşı tehditkar ve korkutucu niteliğe sahip olduğu bana

göre açık değildir. Yine bu ifadelerin ani olarak bastırılmasının Türkiye’nin selameti

için gerekli olduğu bana göre açık değildir. Sözkonusu fikirler kendi haline

bırakıldıkları takdirde tehlike yaratmamaktadırlar. Kısacası, Mahkeme,

başvuranların Ceza Mahkemeleri tarafından mahkum edilmelerine gözyumduğu

taktirde ifade özgürlüğünün yıkılmasına yardımcı olacaktır.

Özet olarak, “kötü olarak idrak edilen etki, tam olarak tartışılma fırsatını

bulamadan önce meydana gelebilecek kadar yakın değilse, sözlerden çıkan hiçbir

tehlikenin açık ve mevcut olduğu düşünülemez. Tartışma doğrultusunda yalan ve

safsatayı karşı karşıya getirmek için zaman olursa, eğitim süreci tarafından

kötülüğün önüne geçmeyi sağlamak için uygulanan yol, sukünete zorunluluk olarak

boyun eğmek değil, daha fazla tartışmaktır". ²

YARGIÇ GÖLCÜKLÜ’NÜN MUHALEFET ŞERHİ

(Çeviri)

Sözleşmenin 10. Maddesinin ihlal edildiği kararını alan Mahkeme'nin görüşüne

katılmadığımı bildirmek istiyorum. Benim görüşüme göre, bu dava ile ilgili olarak

demokratik bir toplumda müdahalenin gerekli olmadığı ve ulusal güvenliği koruma

amacına uygun olmadığı şeklinde tespitte bulunmanın geçerli bir nedeni mevcut

değildir.

25 Kasım 1995 tarihli Zana-Türkiye’ye Karşı Kararında ortaya çıkan ve

Gerger-Türkiye’ye Karşı Kararında ilave ettiğim muhalefet şerhimde hatırladığım

genel ilkeler şimdiki davaya uygun ve geçerlidir. Tekrardan kaçınmak için

okuyucuya bu karşı görüşün 1-9 paragraflarını sunuyorum.

Ceylan Türkiye’ye Karşı Kararı, Zana, Gerger ve Sürek davalarından ayrı

tutulamaz. Başvuran makalesinde Türkiye’de “soykırımın….artması ”, “özellikle

son çıkartılan Terörle Mücadele Yasasının ardından, hızla artan yargısız

infazlar…..ve göz altında kaybolmalar; “….HEP Diyarbakır İl Başkanının (Halkın

Emek Partisi) büyük olasılıkla kontrgerilla tarafından öldürülmesi ve yalnızca Kürt

halkının değil aynı zamanda tüm işçi sınıfımızın ve emekçi halk yığınlarımızın

çabalarının yokedilmesi ….” gibi konulardan bahsetmektedir. Başvuran makalesinde

sonuç olarak “bu yasalar ve bugünkü “devlet terörü” karşısında sadece Kürt halkını

değil bir bütün olarak emekçi halkımızı da bulmalıdır” demiş ve bitiş bölümünde

bütün yurttaşlarına ve demokratik güçlere seslenerek çok geç olmadan “bu

kavganın içinde aktif olarak yer almaya” çağırmıştır. Bana göre metinlerden yapılan

alıntılar düşmanlığa kışkırtmakta ve şiddete tahrik etmektedir. Ulusal yetkililere

bırakılması gereken takdir sınırını göz önünde tutarak söz konusu müdahalenin,

demokratik bir toplumda gerekli olduğu sonucuyla birlikte orantısız olmadığına

kanaat getirdim.

3

. Bu hükmü değiştiren 11 no'lu Protokol'ün yürürlüğe girmesinden itibaren

Mahkeme daimi surette görev yapmıştır.

1

Sekretaryanın Notu. Mahkeme A İçtüzüğü 9 Nolu Protokolün yürürlüğe

girmesinden (1 Ekim 1994) önce Mahkeme'ye gönderilen davaların tümüne ve bu

tarihten 31 Ekim 1998 tarihine kadar bu Protokolün bağlamadığı ülkelerle ilgili

davalara uygulanmıştır.

1

Sekretaryanın Notu. Uygulama ile ilgili sebeplerden dolayı bu ek kararın son

versiyonu ile birlikte yayınlanacaktır. (Hüküm ve Karar Raporları 1999), fakat,

Komisyon Raporunun bir kopyasını Sekretaryadan temin etmek mümkündür.

¹Abrahams Birleşik Devletlere Karşı Davası, Yargıç Oliver Wendell Holmes,

630'da 250 U.S. 616 (1919)

²Brandenburg Ohio'ya Karşı, 447'de 395 U.S. 444 (1969)

³Schenck Birleşik Devletlere Karşı 52' de 294 U.S. 47

¹Whitney Kaliforniya'ya Karşı 376'da 274 U.S. 357 (1927)

²Whitney Kaliforniya'ya Karşı, Hakim Louis D. Brandeis, 377'de 274 U.S. 357

(1927)