CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEY
Đ
 
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
ALKES - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 3044/04)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
(Esas)  
STRAZBURG  
16 ꢁubat 2010  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (3044/04) numaralı baꢀvurunun nedeni bu  
ülkenin vatandaꢀı Ali Ümit Alkes tarafından (baꢀvuran) 4 Aralık 2003 tarihinde Avrupa Đnsan  
Hakları Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca  
yapılan baꢀvurudur.  
Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu avukatlarından  
B. Kurt tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢁULLARI  
Baꢀvuran 28 Haziran 1980 doğumlu olup Đstanbul’da ikamet etmektedir.  
28 Mart 1998 günü saat 10:30 sıralarında, henüz çocuk yaꢀtaki baꢀvuran evinde yapılan bir  
arama sırasında, yasadıꢀı bir örgüt üyesi olduğu ve özellikle söz konusu örgüt hesabına bir  
toplantıda gerçekleꢀtirilen silahlı soyguna karıꢀtığı ꢀüphesiyle yakalanarak, gözaltına  
alınmıꢀtır. Gözaltı öncesi düzenlenen tıbbi rapora göre, ilgili ꢀahısın vücudunda hiçbir yara ve  
darp izine rastlanmamıꢀtır.  
29 Mart 1998 tarihinde, Cumhuriyet savcısı baꢀvuranın gözaltı süresini 1 Nisan 1998  
tarihine kadar uzatmıꢀtır. Ertesi gün, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Baꢀkanı gözaltı  
süresinin 2 Nisan 1998 tarihine kadar uzatılmasına izin vermiꢀtir.  
30 Mart 1998 tarihinde, polis baꢀvuranın da katıldığı bir kimlik tespit seansı  
gerçekleꢀtirmiꢀtir. 31 Mart günü, polis baꢀvuran dahil beꢀ ꢀüpheliyi birbirleriyle  
yüzleꢀtirmiꢀtir. Bu yüzleꢀtirme seansı sırasında baꢀvuran ifade vermeyi reddetmiꢀtir.  
Aynı gün, polisler ilgili ꢀahsı zırhlı bir asansörle 4. kata götürmüꢀlerdir. Baꢀvuran  
tarafından imzalanan 31 Mart 1998 tarihli tutanağa göre, 4. kata gelindiğinde ilgili ꢀahısın  
kolu asansörün otomatik olarak kapanan kapısına sıkıꢀmıꢀtır. Kendisine bir doktor tarafından  
muayene edilmeyi isteyip istemediğini soran polislere ilgili ꢀahıs ꢀöyle cevap vermiꢀtir :  
« Doktora görünmek istemiyorum, bir ꢀeyim yok ». Bununla birlikte, öğleden sonra, baꢀvuran  
sorgulama için tekrar yukarı götürüldüğünde, kolunun ꢀiꢀen dirsek kısmının ağrıdığından  
ꢀikâyetçi olmuꢀ ve bunun üzerine hastaneye sevk edilmiꢀtir.  
31 Mart 1998 günü saat 16:45 sıralarında, baꢀvuran Haseki hastanesinde bir doktor  
muayenesinden geçmiꢀtir. Bu muayene sonucunda düzenlenen rapora göre, sağ dirsek  
üzerinde bir ꢀiꢀlik, bir hematom ve bir ekimoz tespit edilmiꢀtir. Bu raporun iki satırının üzeri  
çizilmiꢀ ve bu satırlara okunamayacak ꢀekilde birçok defa doktor kaꢀesi vurulmuꢀtur.  
1 Nisan 1998 tarihinde, kendisine isnad edilen suçlar için sorgulanan baꢀvuran, susma  
hakkını kullanmıꢀtır.  
2 Nisan 1998 tarihinde, gözaltının sona ermesiyle baꢀvuran Adli Tıp Kurumu’nda tıbbi bir  
muayeneden geçirilmiꢀtir. Adli Tıp raporunda sağ dirseğin tamamını kaplayan bir ödem ve bir  
ekimoz, sağ bilek üzerinde 20-25 santimetre boyutunda bir ekimoz ve sırtın orta kesiminde  
1,5 santimetre çapında bir yırtık olduğu belirtilmiꢀtir.  
2
Gözaltına alınan diğer dört ꢀüpheli, baꢀvuranla aynı zamanda doktor muayenesinden  
geçirilmiꢀtir. Bu vesileyle hazırlanan raporda, içlerinden üçünün vücutlarının değiꢀik  
yerlerinde çok sayıda yaralanmalar (ekimoz, yırtık, ꢀiꢀlik, kabuk bağlamıꢀ yara) ve ağrı  
olduğu belirtilmiꢀtir.  
Yine 2 Nisan 1998 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı tarafından  
dinlendikten sonra aynı mahkemenin nöbetçi hakimi önüne çıkarılan baꢀvuran tutuklanmıꢀtır.  
Baꢀvuran, Cumhuriyet savcısı ve nöbetçi hakim önünde kendisine isnad edilen suçları inkâr  
etmiꢀ, ancak gözaltı koꢀullarıyla ilgili herhangi bir ꢀikâyette bulunmamıꢀtır. Hakim önünde  
bir avukat yardımı almıꢀtır.  
A. Baꢀvuran hakkında yürütülen ceza yargılaması  
15 Nisan 1998 tarihinde, Cumhuriyet savcısı baꢀvuranı (diğer dört kiꢀiyle birlikte) yasadıꢀı  
bir örgütün mensubu olmakla suçlamıꢀ ve eski Türk Ceza Kanunu’nun 168. maddesinin 2.  
fıkrası gereğince mahkûm edilmesini istemiꢀtir.  
1999 yılı Haziran ayında, devlet güvenlik mahkemeleri hakkındaki yasa ile Anayasa’nın  
ilgili maddesi değiꢀtirilerek askeri yargıçlar mahkeme bünyesinden çıkarılmıꢀtır.  
19 Nisan 2000 tarihinde, baꢀvuran iꢀkence iddiasında bulunduğu savunma ifadesini içeren  
iki sayfalık bir belgeyi Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne sunmuꢀtur. Baꢀvuran, maruz kaldığı  
muamelelerle ilgili olarak: dayak yediğini, testislerinin büküldüğünü, elektrik ꢀoku  
verildiğini, tazyikli soğuk su altında tutulduğunu, çırılçıplak soyulduğunu ve filistin askısıyla  
asıldığını ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran ayrıca, sözlü taciz ve psikolojik baskı gördüğünü  
eklemiꢀtir. Kendisine yöneltilen tehditler yüzünden Cumhuriyet savcısı ve nöbetçi hakim  
önünde özgürce ifade veremediğini belirtmiꢀtir.  
Baꢀvuranın suç ortakları, Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne gönderdikleri mektuplarda  
kendilerinin de gözaltı sırasında iꢀkence gördüğünü belirtmiꢀlerdir.  
28 Mart 2001 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi isnad edilen eylemlerden dolayı  
baꢀvuranı suçlu bulmuꢀ ve suçun iꢀlendiği dönemde yaꢀının küçük olması dolayısıyla cezayı  
indirdikten sonra yirmi yıl hapis cezasına mahkûm etmiꢀtir. Mahkeme, yargılama sürecinde  
sanıkları, tanıkları ve davacıları dinlemiꢀ ve birçok yargı iꢀlemi gerçekleꢀtirmiꢀtir.  
29 Nisan 2002 tarihinde, Yargıtay özellikle baꢀvurana isnad edilen suçların anayasal  
düzeni bozmaya yönelik giriꢀimleri cezalandıran eski Türk Ceza Kanunu’nun 146.  
maddesinin 1. fıkrası kapsamına girdiği gerekçesiyle bu kararı bozmuꢀtur.  
24 Ocak 2003 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi geri gönderilen davayı karar  
bağlarken eski Türk Ceza Kanunu’nun 146. maddesinin 1. fıkrası gereğince baꢀvuranı önce  
yirmi yıl hapis cezasına mahkûm etmiꢀ ve daha sonra suçun iꢀlendiği dönemde yaꢀının küçük  
olması dolayısıyla cezayı on altı yıl sekiz ay hapis cezasına çevirmiꢀtir.  
2 Aralık 2003 tarihinde, Yargıtay 24 Ocak 2003 tarihli kararı onamıꢀtır.  
B. Đddia edilen kötü muamele ile ilgili soruꢀturma  
Bu arada, 13 Ocak 2002 tarihinde, Gebze cezaevinde tutuklu bulunan baꢀvuran, iꢀkence  
uyguladıkları gerekçesiyle kendisini gözaltına alan polisler hakkında suç duyurusunda  
3
bulunmuꢀ ve iꢀkence uyguladığını iddia ettiği iki polisin isimlerini vermiꢀtir. Baꢀvuran,  
Cumhuriyet savcısı önünde bu uygulamaları ꢀikâyet ettiğini, ancak bu ꢀikâyetin ardından bir  
soruꢀturma açılıp açılmadığını bilmediğini savunmuꢀtur. Baꢀvuran, bu konuda  
bilgilendirilmesini ve eğer hâlâ baꢀlatılmadıysa bir soruꢀturmanın açılmasını talep etmiꢀtir.  
12 Mayıs 2003 tarihinde, Fatih Cumhuriyet Savcısı zamanaꢀımı nedeniyle takipsizlik  
kararı almıꢀtır. Savcı, eski Türk Ceza Kanunu’nun 243. maddesi kapsamında azami beꢀ yıl  
hapis cezasını gerektiren cürümlerde, aynı yasanın 102. maddesi gereğince zamanaꢀımı  
süresinin beꢀ yıl olduğunu kaydetmiꢀtir. Bu karar, baꢀvurana 5 Haziran 2003 tarihinde tebliğ  
edilmiꢀtir. Đlgili ꢀahıs bu karara ağır ceza mahkemesi önünde itiraz etmemiꢀtir.  
Baꢀvuran 25 Mayıs 2003 tarihinde avukatına gönderdiği on iki sayfalık mektupta gözaltı  
koꢀullarını ve maruz kaldığı kötü muameleyi ayrıntılı bir ꢀeklide anlatmıꢀtır.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 3. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, gözaltı sırasında kötü muameleye maruz kaldığını ve bunu yapan polislerin  
cezasız bırakıldığını iddia etmektedir. Baꢀvuran, AĐHS’nin 3. ve 13. maddelerine atıfta  
bulunmaktadır.  
AĐHM, bu ꢀikâyetin AĐHS’nin aꢀağıdaki gibi kaleme alınan 3. maddesi açısından  
incelenmesinin uygun olacağı kanaatindedir:  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin  
Hükümet, baꢀvuranın bir taraftan takipsizlik kararına itiraz etmediği ve diğer taraftan da iç  
hukukun mümkün kıldığı tazminat elde etmeyle ilgili hukuki ve idari itiraz yollarını  
kullanmadığını öne sürerek, iç hukuk yollarının tüketilmediğini savunmaktadır.  
Baꢀvuran, zamanaꢀımı durumunda yasal olarak kamu davası açmanın ya da daha önce  
açılmıꢀ olan davanın karara bağlanmasının mümkün olmadığını hatırlatmaktadır. Bu nedenle,  
baꢀvurana göre, takipsizlik kararına yapılacak bir itiraz baꢀarısız olmaya mahkûmdur.  
Đtirazın ilk bölümüyle ilgili olarak AĐHM, 12 Mayıs 2003 tarihinde Fatih savcılığının  
zamanaꢀımı dolayısıyla takipsizlik kararı aldığını kaydetmektedir. AĐHM, bu durumda itiraz  
giriꢀimlerinin nafile olduğu konusunda baꢀvuranla aynı görüꢀü paylaꢀmakta (bakınız, aynı  
yönde, Belçika aleyhine Turan Cakir davası, no 44256/06, prg. 47, 10 Mart 2009) ve  
Hükümetin dile getirdiği itirazın ilk bölümünü reddetmektedir.  
Baꢀvuranın tazminat davası açmadığı iddiasıyla ilgili olarak ise AĐHM, Hükümet  
tarafından dile getirilen benzer itirazları daha önce defalarca incelediğini ve iç hukukta etkili  
bir resmi soruꢀturma yapılmaması dolayısıyla bu itiraz yollarının AĐHS’nin 3. maddesi  
kapsamında tüketilmesi gerekmediği sonucuna vardığını hatırlatmaktadır (bakınız, diğerleri  
arasından, Türkiye aleyhine Đlhan davası [GC], no 22277/93, prg. 61-62, CEDH 2000-VII, ve,  
daha yakın bir zamanda, Türkiye aleyhine Ali Hıdır Polat davası (no 2), no 7989/05, prg. 25,  
6 Ekim 2009). AĐHM, mevcut davada bundan farklı bir sonuca varmak için hiçbir neden  
görememektedir. Bunun sonucu olarak, Hükümetin dile getirdiği itirazın ikinci bölümü de  
kabul edilemez.  
4
AĐHM, baꢀvuranın ꢀikâyetinin AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça  
dayanaktan yoksun olmadığını ve baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit  
etmektedir. Dolayısıyla, baꢀvurunun kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.  
B. Esasa iliꢀkin  
Baꢀvuran, 31 Mart 1998 tarihinde düzenlenen tıbbi rapor ile aynı gün kaleme alınan  
tutanağın güvenirliğine itiraz etmektedir. Baꢀvuran, ayrıca yetkili mercilerin kötü muamele  
iddialarına tepki göstermemelerinden ꢀikâyetçi olmakta ve Cumhuriyet savcısının suç  
duyurusundan sonra soruꢀturma baꢀlatmadığını hatırlatmaktadır.  
Hükümet, baꢀvuranın iddialarının yetkililerin bilgisine yeteri kadar sunulmadığı  
kanaatindedir. Hükümete göre, zamanaꢀımı nedeniyle alınan takipsizlik kararında yetkililerin  
hiçbir ihmal ve hatası bulunmamaktadır.  
AĐHM, ilk önce bir durumun, AĐHS'nin 3.maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için  
kötü muamelenin asgari düzeyde sertliğe varması gerektiği hususunu hatırlatmaktadır. Bu  
asgari düzeyin değerlendirilmesi izafidir; olayın ꢀartlarına bağlı olabileceği gibi, muamelenin  
süresine, fiziksel ve ruhsal etkilerine ve bazı durumlarda da cinsiyet, yaꢀ ve mağdurun sağlık  
durumuna bağlı olarak değiꢀebilir. Özgürlüğünden mahrum bırakılan bireyin durumunda ise,  
kendi eylem ve tavırları mutlaka kuvvet kullanılmasını gerektirmedikçe, zora baꢀvurmak,  
insan onurunu zedelemekte ve ilke olarak AĐHS’nin 3. maddesinde öngörülen hakkın ihlal  
edilmesi anlamına gelmektedir (Đtalya aleyhine Labita davası [GC], no 26772/95, prg. 120,  
CEDH 2000-IV).  
AĐHM, daha sonra kötü muamele iddialarının uygun delil unsurlarıyla desteklenmesi  
gerektiğini hatırlatmaktadır (bakınız, mutatis mutandis, Almanya aleyhine Klaas davası, 22  
Eylül 1993, prg. 30, seri A no 269). AĐHM, delilleri değerlendirmek maksadıyla ‘her türlü  
makul ꢀüpheden uzak’ delil ölçütüne baꢀvurmaktadır; böylesi bir delil, yeterli derecede ciddi,  
belirli ve tutarlı bir göstergeler demetinden ya da çürütülemeyen karinelerden  
oluꢀabilmektedir (Birleꢀik Krallık aleyhine Irlanda davası, 18 Ocak 1978, prg. 161, seri A  
no 25).  
AĐHM ayrıca, bir kimsenin gözaltı sırasında, tamamıyla güvenlik güçlerinin kontrolü  
altında iken, yaralanmasının ciddi kuꢀkular uyandırdığını kaydetmektedir (Türkiye aleyhine  
Salman davası [GC], no 21986/93, prg. 100, CEDH 2000-VII). Bu itibarla, Hükümetin  
mağdurda oluꢀan yaralanmanın neden ve nasıl meydana geldiğine, baꢀvuran tarafından ortaya  
konulan iddialara ve özellikle tıbbi raporlara iliꢀkin makul bir açıklama getirmesi  
gerekmektedir (bakınız, diğerleri arasından, Fransa aleyhine Selmouni davası [GC],  
no 25803/94, prg. 87, CEDH 1999-V).  
AĐHM, son olarak bir kimsenin, polisin ya da devletin benzer birimlerinin elinde 3.  
maddeye aykırı ciddi kötü muameleye maruz kaldığı yönünde savunulabilir bir iddiada  
bulunması halinde, yetkili mercilerin  
olayları açığa kavuꢀturmak ve sorumluları tespit  
edilerek cezalandırılmalarını sağlamak için « resmi ve etkili bir soruꢀturma » yürütmeleri  
gerektiğini hatırlatmaktadır (Bulgaristan aleyhine Assenov ve diğerleri davası, 28 Ekim 1998,  
prg. 102, Karar ve hükümlerin derlemesi 1998-VIII). Aksi takdirde bütün temel önemine  
rağmen insanlık dıꢀı veya onur kırıcı iꢀkence, muamele ya da cezanın uygulanmasına iliꢀkin  
genel hukuki yasak uygulamada etkisiz kalır ki, bazı durumlarda kamu görevlilerinin  
neredeyse tam bir dokunulmazlık içinde denetimleri altında bulundurdukları kimselerin  
haklarını ayaklar altına almaları mümkün hale gelir (Fransa aleyhine Caloc davası, no  
5
33951/96, prg. 89, CEDH 2000-IX, ve Batı ve diğerleri, ilgili bölüm, prg. 134). Ayrıca  
AĐHM, bir devlet görevlisinin kötü muamele uygulamakla suçlandığı durumlarda, “ etkili  
itiraz yolunun” amaçları çerçevesinde, cezai iꢀlemlerin ve hüküm verme sürecinin  
zamanaꢀımına uğramamasının; genel af veya affın mümkün kılınmamasının büyük önem  
taꢀıdığına dikkat çekmektedir (Türkiye aleyhine Abdülsamet Yaman davası, no 32446/96,  
prg. 55, 2 Kasım 2004).  
Mevcut davada AĐHM, baꢀvuranın gözaltı süresi sona erdiğinde 2 Nisan 1998 tarihinde  
düzenlenen tıbbi raporda sağ dirseğin etrafını saran bir ödem ve bir ekimozun, sağ bilek  
üzerinde 20-25 santimetre boyutunda bir ekimotik alanın ve sırtın orta kesiminde 1,5  
santimetre çapında bir yırtığın tespit edildiğini kaydetmektedir. Hiç kimse bu yaraların ilgili  
ꢀahısın tutuklanmasından önceki bir döneme ait olduğunu iddia etmemektedir.  
Hükümet, vücutta tespit edilen yaraların baꢀvuranın kolunun asansörün otomatik kapısına  
sıkıꢀmasından kaynaklandığını ileri sürmektedir. Hükümet, bu iddiasına kanıt olarak 31 Mart  
1998 tarihinde düzenlenen ve baꢀvuranın da imzaladığı tutanağı göstermektedir. Tutanağa  
göre, ilgili ꢀahıs asansörün otomatik kapısı kapanırken kolunu sıkıꢀtırmıꢀ; öğleden sonra,  
baꢀvuranın sağ dirseğinde bir ꢀiꢀme gözlemleyen polisler kendisini Haseki hastanesine  
götürmüꢀlerdir. Bu hastanede yapılan muayene sonucunda, doktor sağ dirsek üzerinde bir  
ꢀiꢀlik, bir hematom ve bir ekimoz olduğunu tespit etmiꢀtir.  
AĐHM, öncelikle Hükümetin kanıt olarak gösterdiği bu tutanağın baꢀvuranın emniyet  
müdürlüğü binasında polis kontrolü altında bulunurken kolunu hangi koꢀullarda asansörün  
kapısına sıkıꢀtırdığını ayrıntılı bir ꢀekilde belirtmediğini not etmektedir.  
AĐHM, ayrıca iki satırı çizilmiꢀ ve üstelik doktor kaꢀesiyle okunmaz hale getirilmiꢀ 31  
Mart 1998 tarihli tıbbi raporun güvenirliği hakkında ꢀüpheler oluꢀtuğunu kaydetmektedir.  
AĐHM, baꢀvuranın söz konusu satırların polislerin tehdidi altında çizildiğini savunduğunu,  
Hükümetin ise bu konuda hiçbir açıklama yapmadığını not etmektedir. AĐHM, burada  
kurallara uygun olarak düzenlenen bir doktor raporunun, tutuklu kimselere özellikle suçu  
itiraf ettirmek amacıyla uygulanma riski bulunan kötü muamelenin tespiti ve engellenmesi  
bakımından temel teminatlardan birini oluꢀturduğunu hatırlatmaktadır.  
Aslında, bu raporda belirtilen yaralar, a priori, otomatik kapılardan kaynaklanan bir  
yaralanma gibi görünmektedir. Bununla birlikte, AĐHM bu konuda spekülasyon yapmanın  
yararı olmadığı kanaatindedir. Ancak, bu yara için mantıklı bir açıklamanın var olduğu kabul  
edilse bile, gözaltı sonrasında gerçekleꢀtirilen doktor muayenesinde tespit edilen diğer  
yaralanmaların hiçbir açıklaması bulunmamaktadır.  
Gerçekten de, bu tıbbi rapor ilk raporda belirtilmeyen iki yeni yaranın varlığını ortaya  
koymaktadır.  
Đlk olarak, dosyada hiçbir açıklaması olmayan ve sırtın orta kesiminde tespit edilen 1,5  
santimetre çapında bir yırtık söz konusudur.  
Đkinci olarak, sağ bilek üzerinde 20-25 santimetre boyutunda bir ekimoz söz konusudur.  
AĐHM, bu yaranın da asansör kapısından kaynaklandığını kabul edemez. Bu noktada AĐHM,  
olay tutanağında olduğu gibi olayla ilgili olarak düzenlenen tıbbi raporda da sadece dirsek  
üzerinde ekimoz bulunduğu konusunda ısrar edildiğini ve bilekteki ekimozdan hiç  
bahsedilmediğini not etmektedir.  
AĐHM, takdirine sunulan unsurların tamamını ve Hükümetin makul bir açıklama  
yapmamasını göz önüne alarak, mevcut davada gözaltı sonrasında gerçekleꢀtirilen tıbbi  
6
muayene sırasında tespit edilen yeni yaraların Hükümetin sorumlu olduğu bir muameleden  
kaynaklandığına karar vermektedir.  
AĐHM, ayrıca mevcut davada baꢀvuranın yaꢀının küçük olması dolayısıyla uygulanması  
gereken artırılmıꢀ korumadan yararlanmadığını kaydetmektedir. Gerçekten de, küçük  
yaꢀtakilerin tutuklanması durumunda yetkililere yasal zorunluluklar yüklendiği halde,  
baꢀvuran gözaltına alındıktan sonra ne resen bir avukat yardımından yararlanmıꢀ, ne de savcı  
tarafından sorgulanmıꢀtır. Dosya incelendiğinde, yukarıda belirtilen yasal zorunlulukların  
niçin yerine getirilmediğini açıklayan herhangi bir unsura rastlanmamaktadır. AĐHM, farklı  
ꢀekillerde uygulanan ꢀiddete karꢀı özellikle savunmasız kalan kiꢀilerin baꢀında gelen  
çocukların, kiꢀi bütünlüklerini ciddi olarak tehlikeye sokan durumlarda Devlet’in aldığı etkili  
önlemlerle korunmaya hakları olduğunu hatırlatmaktadır (Türkiye aleyhine Okkalı davası,  
no 52067/99, prg. 69-70, CEDH 2006-XII (alıntılar)). Bu içtihat ıꢀığında, yetkililerin  
baꢀvuranın sözü edilen savunmasızlığı konusuna ciddiyetle eğilmeleri beklenirdi. Oysa,  
mevcut davada böyle olmamıꢀtır.  
AĐHM, öte yandan yetkililerin kötü muamele iddialarına karꢀı hiçbir tepki  
göstermediklerini not etmektedir. Her ne kadar ilgili ꢀahıs bu konuyu Cumhuriyet savcısı ve  
nöbetçi hakim önünde dile getirmemiꢀ olsa da, Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne gönderdiği 19  
Nisan 2000 tarihli belgede bundan bahsetmiꢀtir. AĐHM’nin kanaatine göre, en geç yukarıdaki  
tarihte, baꢀvuranın iddiaları ulusal makamların dikkatine sunulmuꢀtur ve o noktadan itibaren  
bir suç iꢀlenip iꢀlenmediğinin araꢀtırılması yetkili mercilerin görevi haline gelmiꢀtir. Oysa,  
baꢀvuranın suç ortaklarının bile Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne gönderdikleri mektuplarda  
gözaltı sırasında kendilerinin de iꢀkence gördüğünü ve konuyla ilgili doktor raporlarında çok  
sayıda yaradan bahsedildiğini belirtmelerine rağmen, yetkili merciler tepki göstermemiꢀtir.  
Yetkili mercilerin tepkisiz kalmaları sonucu, baꢀvuran iꢀkence uyguladıklarını iddia ettiği  
iki polis memurunun isimlerini vererek, 13 Ocak 2002 tarihinde Cumhuriyet savcısına suç  
duyurusunda bulunmuꢀtur.  
12 Mayıs 2003 tarihinde, yani suç duyurusundan bir yıl dört ay sonra Cumhuriyet savcısı  
hiçbir soruꢀturmaya mahal vermeden zamanaꢀımı nedeniyle takipsizlik kararı almıꢀtır. Bu  
durum, baꢀvuranın vücudunda tespit edilen yaraların kesin bir ꢀekilde nereden  
kaynaklandığını ve iddiaların ne derece doğru olduğunu ortaya çıkarma olasılığını yok  
etmiꢀtir.  
Bu bağlamda AĐHM, daha önce de Türkiye ile ilgili birçok davada, ceza sisteminin  
sertlikten uzak olduğunu ve Devlet görevlileri hakkında açılan kamu davalarının zamanaꢀımı  
nedeniyle düꢀürülmesi (Türkiye aleyhine Batı ve diğerleri davası, ilgili bölüm, prg. 147) veya  
ertelenmesi (bakınız, diğerleri arasından, Türkiye aleyhine Kelekçier davası, no 5387/02,  
prg. 38, 28 Nisan 2009) suretiyle faillerin yasadıꢀı davranıꢀlarda bulunmalarını etkili bir  
ꢀekilde önleyecek caydırıcı bir güç oluꢀturamadığını tespit ettiğini hatırlatmaktadır. AĐHM,  
her ne kadar zamanaꢀımı ceza davasının açılmasından önce yani soruꢀturma aꢀamasında  
gerçekleꢀmiꢀ olsa da, mevcut davada farklı bir sonuca varmak için yeterli bir neden  
görememektedir.  
Ayrıca AĐHM, ceza davasının etkisiz kalmasına ve ꢀiddet eylemlerini uygulayanların  
neredeyse cezasız bırakılmasına fırsat veren Türk yetkililerin yeterli çabukluk ve makul bir  
titizlikle hareket etmedikleri kanaatine varmaktadır.  
7
Bu itibarla AĐHM, mevcut davada AĐHS’nin 3. maddesinin esas ve usul yönünden ihlal  
edildiğine hükmetmektedir.  
II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, AĐHS’nin 6. maddesine atıfta bulunarak, davasının makul bir sürede  
görülmediğini savunmaktadır.  
AĐHM, Devlet Güvenlik Mahkemesi önünde görülen davanın iki dereceli yargılama ve  
dört mahkeme için yaklaꢀık beꢀ yıl sekiz ay sürdüğünü not etmektedir. AĐHM, tarafların  
bütün duruꢀma tutanaklarını sunmadığını: aslında, dosyanın yalnızca Devlet Güvenlik  
Mahkemesi önünde görülen ilk iki duruꢀmanın tutanaklarını yani bu mahkemenin davayı  
tanıdığı ilk duruꢀma ile temyizden sonra görülen ikinci duruꢀma tutanağını içerdiğini  
gözlemlemektedir.  
AĐHM, ihtilaflı yargılamanın bazı karmaꢀıklıklar içerdiği kanaatindedir. Gerçekten de,  
yetkili mahkemeler baꢀvuran dahil birçok suç iꢀledikleri iddia edilen beꢀ sanıklı bir davaya  
bakmıꢀlardır. Bu durum ve iꢀlenen suçların niteliği, olayların ortaya konulması, delillerin  
toplanması ve her bir sanığa isnad edilen suçların belirlenmesi için uzun bir zaman  
gerektirmiꢀtir. Adli makamların tutumuyla ilgili olarak AĐHM, baꢀvuranın tutuklanmasından  
yaklaꢀık bir ay sonra 15 Nisan 1998 tarihinde suçlandığını; Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin  
ilk seferinde davayı iddianamenin sunulması üzerinden üç yıldan az bir zaman geçtikten sonra  
karara bağladığını gözlemlemektedir. Bu süreç içerisinde, sanıkları, tanıkları ve davacıları  
dinleyen ve çok sayıda yargı iꢀlemi gerçekleꢀtiren mahkeme, ikinci defa önüne gelen davayı  
dokuz ay sonunda karara bağlamıꢀtır. Yargıtay da temyiz edilen davayı ilk seferinde yaklaꢀık  
bir yıl bir ay, ikinci seferinde ise yaklaꢀık on ay sonunda karara bağlamıꢀtır. Dosyanın  
incelenmesinden anlaꢀıldığına göre, adli makamların sorumluluğunda önemli hiçbir gecikme  
vuku bulmamıꢀtır. Baꢀvuran da yargılamanın yürütülmesinde adli makamları sorumlu tuttuğu  
olası gecikmelerle ilgili olarak herhangi bir açıklama getirmemiꢀtir.  
AĐHM, mevcut dava koꢀullarında yargılama sürecinin « makul süre » ilkesine cevap  
verdiği sonucuna varmaktadır. Bu itibarla, söz konusu ꢀikâyet açıkça dayanaktan yoksun  
olduğundan, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmelidir.  
III. DĐĞER ĐHLAL ĐDDĐALARI HAKKINDA  
Baꢀvuran, davasının adil bir ꢀekilde bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından  
görülmediğini savunmaktadır. Baꢀvuran, ayrıca masumiyet karinesinin çiğnendiğini iddia  
etmektedir. Son olarak, baꢀvuran aleyhte tanıkları sorgulayamadığı ya da  
sorgulatamadığından ve lehte tanıkların sorgulanmasını kabul ettiremediğinden ꢀikâyetçi  
olmakta, ulusal mahkemelerin kendisine karꢀı tutumlarını eleꢀtirmektedir. Baꢀvuran,  
AĐHS’nin 6. maddesinin 1, 2 ve 3c) paragraflarına atıfta bulunmaktadır.  
AĐHM, baꢀvuran tarafından sunulan ꢀikâyetlerin tamamını incelemiꢀtir. Elindeki tüm  
unsurları ve dile getirilen iddialar hakkında yetkili olduğunu dikkate alan AĐHM, AĐHS  
tarafından teminat altına alınan hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine dair hiçbir kanıt  
bulamamıꢀtır. Bunun sonucu olarak, baꢀvurunun bu bölümü AĐHS’nin 35. maddesinin 4.  
paragrafı uyarınca reddedilmelidir.  
8
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 41. maddesindeki hükümlere göre,  
Baꢀvuran, uğradığı manevi zarar karꢀılığında 118 000 Euro talep etmektedir.  
Hükümet, bu taleplere itiraz etmektedir.  
AĐHM, baꢀvurana manevi tazminat olarak 15 600 Euro ödenmesinin uygun olacağı  
kanaatindedir.  
Baꢀvuran, ayrıca ulusal mahkemeler ve AĐHM önündeki yargılama gider ve masrafları için  
9 520 Euro, ebeveynlerinin kendisini görmek üzere yaptıkları hapishane ziyaretlerindeki  
harcamalar için ise 10 000 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran, bu talepler için herhangi bir kanıt  
belgesi sunmamaktadır.  
Hükümet, bu talepelere itiraz etmektedir.  
AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre, bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliğini kanıtladığı  
makul miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. Elinde herhangi bir belge bulunmamasını  
ve sözü edilen kıstasları dikkate alan AĐHM, bu talebi reddetmektedir.  
AĐHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına  
uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. AĐHS’nin 3. maddesi hakkındaki ꢀikayetin kabuledilebilir, bunun dıꢀında kalanların  
kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 3. maddesinin esas ve usul bakımından ihlal edildiğine;  
3. a) AĐHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
miktara yansıtılabilecek her türlü vergi ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru  
üzerinden TL’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana 15.600 (on beꢀ  
bin altı yüz) Euro manevi tazminat ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 16 ꢁubat 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
9