COUNCIL

OF EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ALKIN – TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 75588/01)

KARAR

STRAZBURG

13 Ekim 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı Behice Alkın’ın (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne, 5 Ekim 2001 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına

Dair Sözleꢀme’nin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine yaptığı 75588/01 sayılı

baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde, Diyarbakır Barosu

avukatlarından Tahir Elçi tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Behice Alkın isimli baꢀvuran, 1985 doğumludur ve ꢁırnak’ta ikamet etmektedir.

Baꢀvuran, olayların gerçekleꢀtiği sırada, on bir yaꢀında olup ꢁırnak iline bağlı Ortabağ

köyünde ikamet etmekteydi.

Davaya konu olaylar, taraflarca sunulduğu ve belgelerden anlaꢀıldığı ꢀekliyle ꢀöyle

özetlenebilir:

A. Olay

Baꢀvuran, 13 Mayıs 1996 tarihinde (on bir yaꢀındayken), diğer çocuklarla birlikte

köyünün yakınındaki çimlerde oynarken mayına basmıꢀtır. Askerler tarafından hazırlanan

belgeye göre, olaydan birkaç dakika önce, yakında bulunan Ortabağ Jandarma Karakolu’nda

görevli bir jandarma eri çocuklara alandan ayrılmalarını söylemiꢀ ve baꢀvuran oradan

ayrılırken mayına basmıꢀtır.

Baꢀvuran, askeri bir helikopterle önce ꢁırnak Askeri Hastanesi’ne, daha sonra

Diyarbakır Askeri Hastanesi’ne götürülmüꢀtür. 22 Ağustos 1996 tarihinde Diyarbakır Askeri

Hastanesi tarafından hazırlanan sağlık raporuna göre, baꢀvuranın sol bacağı diz kısmından

kesilmiꢀtir. Baꢀvuranın ailesinin yeterli maddi imkanı olmaması nedeniyle, sosyal hizmetler

tarafından sağlanan yardımla baꢀvurana protez bacak takılmıꢀtır.

B. Cezai kovuꢀturma

Baꢀvuranın babası, 19 Mayıs 1996 tarihinde jandarmaya ifade vermiꢀ, olayın bir kaza

neticesi gerçekleꢀtiğini ve hiç kimse hakkında ꢀikayetçi olmayacağını belirtmiꢀtir. Baꢀvuran

da 4 Haziran 1996 tarihinde vermiꢀ olduğu ifadesinde, kaza olduğunu belirttiği olayla ilgili

olarak ꢀikayetçi olmayacağını bildirmiꢀtir.

Belirtilmeyen bir tarihte, Uludere Cumhuriyet Baꢀsavcılığı, olayla ilgili olarak resen

soruꢀturma baꢀlatmıꢀtır. 27 Haziran 1996 tarihinde, soruꢀturmanın devam ettirilebilmesi için

gerekli iznin verilmesi talebiyle dava dosyası Uludere Đl Đdare Kurulu’na gönderilmiꢀtir.

14 Ağustos 1997 tarihinde, Uludere Đl Đdare Kurulu, Cumhuriyet Savcısı’nın izin

talebini reddetmiꢀtir. Đl Đdare Kurulu, askerin uyarısına rağmen baꢀvuranın mayınlı araziden

2

geçtiğini belirterek askerler yönünden herhangi bir kasıt veya hatanın sözkonusu olmadığı

yönünde karar vermiꢀtir.

4 Aralık 1997 tarihinde, Diyarbakır Bölge Đdare Mahkemesi, Uludere Đl Đdare

Kurulu’nun kararını resen incelenmiꢀ ve onamıꢀtır.

Baꢀvurana göre, 14 Ağustos 1997 tarihli karar ile 4 Aralık 1997 tarihli nihai karar

kendisine veya ailesine tebliğ edilmemiꢀ, sözkonusu kararlardan ancak 2004 yılında haberdar

olmuꢀlardır.

C. Tazminat davası

26 Mart 1997 tarihinde, baꢀvuranın yasal velileri olarak anne ve babası, Đçiꢀleri

Bakanlığı’na baꢀvuruda bulunarak baꢀvuranın gördüğü zarar nedeniyle maddi ve manevi

tazminat talebinde bulunmuꢀlardır. 5 Haziran 1997’de, Đçiꢀleri Bakanlığı mahkeme kararı

olmadan tazminat ödemesi yapamayacağını bildirmiꢀtir.

16 Haziran 1997 tarihinde, baꢀvuranın ailesini temsil eden avukat, Diyarbakır Đdare

Mahkemesi’nde Đçiꢀleri Bakanlığı aleyhinde tazminat davası açmıꢀtır. Aile, dava dilekçesinde

baꢀvuranın görmüꢀ olduğu zarardan Devlet’in sorumlu olduğunu iddia etmiꢀtir. Danıꢀtay’ın

içtihadına göre, Đçiꢀleri Bakanlığı’nın hatalı olmadığı tespit edilse bile, “sosyal risk ilkesi”ne

göre, Devlet’in her halukarda baꢀvuranın gördüğü zararın sorumluluğunu üstlenmesi

gerektiğini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuranın ailesi, 6,000,000,000 TL maddi, 1,000,000,000 TL

manevi tazminat talebinde bulunmuꢀtur.

Đçiꢀleri Bakanlığı ile baꢀvuranın ailesi sırasıyla 13 Ağustos ve 15 Eylül 1997

tarihlerinde davanın esasına iliꢀkin görüꢀlerini sunmuꢀlardır. 1998 ve 1999 yıllarında cezai

kovuꢀturma dosyası Đdare Mahkemesi’ne sunulmuꢀtur.

26 Nisan 2000 tarihinde, baꢀvuranın ailesi, avukatlarının yardımıyla Diyarbakır Đdare

Mahkemesi’ne mektup göndermiꢀ ve aynı mahkemenin geçen üç yıl içerisinde davanın

incelenmesinde herhangi bir ilerleme kaydetmediği konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuranın

ailesi, Đdare Mahkemesi’nin dikkatini yaꢀadıkları maddi zorluklara çekmiꢀ ve ödemeleri

gereken mahkeme masraflarının sözkonusu sorunları arttırdığını ifade etmiꢀtir. Aile,

mahkemeden kovuꢀturmanın hızlandırılmasını talep etmiꢀtir.

27 Nisan 2000 tarihinde, Diyarbakır Đdare Mahkemesi, baꢀvuranın gördüğü maddi

zarar miktarını hesaplaması için bir bilirkiꢀi tayin etmiꢀtir. Bilirkiꢀi 17 Ekim 2000 tarihinde

raporunu mahkemeye sunmuꢀtur. Bilirkiꢀi raporuna göre, baꢀvuranın gördüğü maddi zarar

13,522,992,551 TL’dir.

21 Aralık 2000 tarihinde, Diyarbakır Đdare Mahkemesi, baꢀvuranın ailesine talep

edilen miktarın tamamının ödenmesine karar vermiꢀtir. Đdare Mahkemesi, kararında,

baꢀvuranın güvenlik güçleri tarafından döꢀenen mayının patlaması sonucu zarar gördüğünü ve

buna bağlı olarak Devlet’in sözkonusu zararı telafi etmesi gerektiği sonucuna varmıꢀtır. Đdare

Mahkemesi, sözkonusu kararını, kusurlu fiil ile zarar arasında illiyet bağı bulunmasını

gerektirmeyen “sosyal risk” ilkesine dayandırmıꢀ ve terörle mücadeleden kaynaklanan zarar

yükümlülüğünün, “adalet” ve “sosyal devlet” ilkelerine uygun olarak toplumun tamamı

tarafından paylaꢀılması gerektiği kanaatine varmıꢀtır.

3

Đçiꢀleri Bakanlığı, 2 Mayıs 2001 tarihinde sözkonusu kararı temyiz etmiꢀtir.

Baꢀvuran, icra dairesine baꢀvurarak Bakanlık aleyhinde bir ödeme emri çıkartılmasını

talep etmiꢀ ve sözkonusu talep kabul edilmiꢀtir. Đçiꢀleri Bakanlığı, 21 Haziran 2001 tarihinde

çıkarılan ödeme emrine uymayıp ek süre talebinde bulunmayınca, icra dairesi 6 Haziran 2002

tarihinde Đçiꢀleri Bakanlığı’nı sözkonusu emri yerine getirmeye çağırmıꢀtır.

25 ꢁubat 2003 tarihinde, Danıꢀtay, Đçiꢀleri Bakanlığı’nın temyiz talebini reddetmiꢀtir.

Danıꢀtay, askerler tarafından mayın döꢀenmesi ile baꢀvuranın gördüğü zarar arasında illiyet

bağı bulunmasına rağmen, makamların kusurlu olmadığı kanaatine varmıꢀtır. Bu itibarla,

Đdare Mahkemesi’nin “sosyal risk ilkesi”ne dayanarak tazminata hükmetmesi yerinde bir

karardır. Danıꢀtay’ın kararı 11 Haziran 2003 tarihinde Đçiꢀleri Bakanlığı’na tebliğ edilmiꢀtir.

1 Temmuz 2003 tarihinde, Đçiꢀleri Bakanlığı baꢀvurana 27,330,800,000 TL

(sözkonusu zamanda yaklaꢀık 17,000 Euro) tazminat ödemiꢀtir.

Makamlar, sonradan Đçiꢀleri Bakanlığı’na 1 Temmuz 2003 tarihinde ödenen miktarın

gerçek borç miktarına tekabül etmediğini, baꢀvurana sözkonusu miktara ilaveten

1,483,874,000 TL (yaklaꢀık 900 Euro) ödenmesi gerektiğini bildirmiꢀtir. 12 Ekim 2004

tarihinde, Đçiꢀleri Bakanlığı bu miktarı icra dairesi tarafından belirlenen banka hesabına

aktarmıꢀtır. Bununla birlikte, havale belgelerinde alıcının isminin veya herhangi bir referans

numarasının bulunmaması nedeniyle, banka baꢀvuranı bilgilendirememiꢀtir. Sonuç olarak 2

Kasım 2006 tarihinde baꢀvuranın avukatına ödeme yapılmıꢀtır.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 2. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, mayından zarar görmesini engellemek adına makamlar tarafından yeterli

önlem alınmadığı ve davanın koꢀullarına iliꢀkin etkili bir soruꢀturma yapılmadığı konusunda

ꢀikayetçi olmuꢀtur. Sözkonusu ꢀikayetler AĐHS’nin 2. maddesi kapsamına girmektedir.

Hükümet, bu iddiaya itiraz etmiꢀtir.

Hükümet, baꢀvuranın altı ay kuralına uymadığı gerekçesiyle ꢀikayetin kabuledilemez

olduğunu ileri sürmüꢀtür. Hükümet, Diyarbakır Đdare Mahkemesi’nin kararını açıkladığı 4

Aralık 1997 tarihinden itibaren altı ay içerisinde baꢀvuranın baꢀvuruda bulunmuꢀ olması

gerektiğini belirtmiꢀtir.

Baꢀvuran, Diyarbakır Đdare Mahkemesi kararının kendisine tebliğ edilmediğini ileri

sürmüꢀtür. Baꢀvuran, ayrıca, henüz bacağını kaybetmiꢀ ve daha 11 yaꢀında iken askerler

hakkında suç duyurusunda bulunmanın kendisi için imkansız olduğunu iddia etmiꢀtir.

AĐHM, ilk olarak, Hükümet’in 2. maddenin uygulanabilirliğine itiraz etmediğini

kaydeder. AĐHM, her halukarda, döꢀenen mayının ve sonradan gerçekleꢀen patlamanın

öldürme potansiyeline sahip olduğu ve baꢀvuranın hayatını tehlikeye attığı gerekçesiyle,

baꢀvuranın patlamadan sonra ꢀans eseri hayatta kalmasının, AĐHM’yi sözkonusu ꢀikayeti

AĐHS’nin 2. maddesi kapsamında incelemekten alıkoymadığını belirtir (mutatis mutandis,

4

Makaratzis / Yunanistan, no. 50385/99; Osman / Birleꢀik Krallık, Hüküm ve Karar Raporları

1998-VIII; Yaꢀa / Türkiye, Raporlar 1998-VI).

AĐHM, baꢀvuranın yaralanmasına sebep olan mayının Savunmacı Hükümet

bünyesindeki askeri güçler tarafından döꢀendiği konusunun taraflar arasında ihtilaflı

olmadığını kaydeder. Bu nedenle, AĐHM, çok sayıda sivil ve çocuğun yaꢀamını etkileyen ve

insanların hayatını kaybetmesine neden olan mayınlar gibi insanlık dıꢀı ve ayrım yapmayan

silahların döꢀenmesinin kasıtlı bir öldürücü güç kullanımı anlamına geldiği kanaatindedir. Bu

itibarla, sözkonusu davaya uygulanabilir ilkeler, AĐHS’nin 2. maddesinde yer alan negatif

yükümlülükle ilgili olarak AĐHM içtihadında geliꢀtirilenlerdir.

Bu bağlamda, yaꢀam hakkı ihlalleri, yalnızca mağdurun yakınlarına tazminat

ödenmesi yönünde verilen bir kararla telafi edilemez (Nikolova ve Velichkova / Bulgaristan,

no. 7888/03; Leonidis / Yunanistan, no. 43326/05; Amaç ve Okkan / Türkiye, no. 54179/00).

Bu nedenle, AĐHM, baꢀvuranın ꢀikayetine iliꢀkin olarak yeterli telafiyi sağlayabilecek

iç hukuk yolunun cezai kovuꢀturma olduğunu, ancak sözkonusu kovuꢀturmanın 4 Aralık 1997

tarihinde (baꢀvuru öncesindeki altı aydan daha uzun bir sürede) sonlandırıldığını kaydeder.

AĐHM, baꢀvuranın tazminat elde etme amacıyla baꢀlattığı idari kovuꢀturmanın altı

aylık sürenin iꢀleyiꢀini etkilemediği kanaatindedir. AĐHM, Türkiye’deki idare mahkemeleri

tarafından terör eylemleri sonucu veya terörle mücadele sırasında zarar gören kiꢀilere

tazminat ödenmesine hükmedilirken benimsenen ve hatasızlığa dayanan bir ilke olan “sosyal

risk ilkesi” temel alınarak baꢀvurana tazminat ödenmesine karar verildiğini kaydeder. AĐHM,

2. madde davalarında, sorumluların tespit edilmesini ve cezalandırılmasını sağlamadığı

gerekçesiyle,

hatasızlığa dayanan bu tazminat usulünün etkililiğini sürekli olarak

reddetmiꢀtir.

Baꢀvuranın 2004 yılına kadar cezai kovuꢀturmanın sonucundan haberdar olmadığı

yönündeki iddiasıyla ilgili olarak, AĐHM, cezai soruꢀturmanın hala devam ettiği 1997 yılında,

baꢀvuran ile ailesinin tazminat davası süresince, araꢀtırma yapabilecek, cezai soruꢀturmanın

sonucunu öğrenebilecek ve karar tarihinden itibaren altı ay içerisinde müvekkillerinin

AĐHM’ye baꢀvurması konusunda tavsiyede bulunabilecek bir avukat tarafından temsil

edildiklerini kaydeder. Ayrıca, cezai soruꢀturma dosyası Diyarbakır Đdare Mahkemesi’nin

elinde olup baꢀvuran ile avukatı sözkonusu dosyaya ulaꢀabilirdi. Bununla beraber, ne

baꢀvuranın ne ailesinin ne de avukatın cezai soruꢀturmanın varlığından veya sonucundan

haberdar olmak için gerekli çabayı göstermedikleri anlaꢀılmaktadır (mutatis mutandis,

Seyithan Aydın / Türkiye, no. 71998/01).

Yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, AĐHM, baꢀvuranın AĐHS’nin 2. maddesi kapsamındaki

ꢀikayetiyle ilgili olarak altı ay kuralına uymadığı kanaatindedir. Bu nedenle, AĐHS’nin 35.

maddesinin 1. ve 4. paragrafları uyarınca baꢀvurunun bu kısmı reddedilmelidir.

II. AĐHS’NĐN 3. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, 16 Mayıs 2005 tarihinde AĐHM’ye gönderdiği mektubunda, ilk defa

AĐHS’nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca ꢀikayette bulunmuꢀtur.

Hükümet, sözkonusu ꢀikayetlere itiraz etmiꢀtir.

5

AĐHM, bu ꢀikayetlerin yerel mahkemelerce yürütülen yargılamanın sonuçlanmasının

ardından altı ayı aꢀkın bir süre boyunca, 2005 yılına kadar dile getirilmediğini kaydeder.

AĐHM, altı ay kuralına uyulmadığı gerekçesiyle, sözkonusu ꢀikayetlerin de AĐHS’nin 35.

maddesinin 1. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmesi gerektiğine karar verir.

III. YARGILAMA SÜRESĐNĐN UZUNLUĞU NEDENĐYLE AĐHS’NĐN 6/1

MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, idari yargılamanın makul bir süre içerisinde tamamlanmadığı konusunda

ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu ꢀikayetini AĐHS’nin 6. maddesine dayandırmıꢀtır.

A. Kabuledilebilirlik

AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca bu ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olmadığını

kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle ꢀikayet kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

Baꢀvuran, idari yargılama süresinin AĐHS’nin 6/1 maddesinde öngörülen makul süre

ꢀartına uymadığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.

Hükümet’e göre, aslına bakıldığında makul bir süre içerisinde tamamlanan yargılama

sırasında aꢀırı bir gecikme yaꢀanmamıꢀtır.

AĐHM, Đdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 13 maddesine göre, idari eylemlerden

hakları ihlal edilmiꢀ olanların idare mahkemelerinde tazminat davası açmadan önce, ilgili

idareye baꢀvurarak gördükleri zarar için tazminat talebinde bulunmaları gerektiğini kaydeder.

Bir baꢀka deyiꢀle, doğrudan makamlara baꢀvurarak tazminat talebinde bulunmak, idari dava

açmak için zorunlu bir önkoꢀuldur. Sözkonusu davada, baꢀvuran 26 Mart 1997 tarihinde bu

koꢀulu yerine getirmiꢀtir. AĐHM, makul süreye iliꢀkin ꢀikayet çerçevesinde sözkonusu

yargılama sürecinin 26 Mart 1997 tarihinde baꢀladığını kaydeder. Danıꢀtay’ın Đçiꢀleri

Bakanlığı’nın temyiz talebini reddettiği 25 ꢁubat 2003 tarihinde yargılama sona ermiꢀtir.

Dolayısıyla, yargılama iki aꢀamalı olarak yaklaꢀık altı yıl sürmüꢀtür.

AĐHM, yargılama süresinin uzunluğunun dava koꢀulları dikkate alınarak

değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır. Davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuran ile ilgili makamların

tutumu (Pélissier ve Sassi / Fransa, no. 25444/94) ve baꢀvuran için neyin tehlikede olduğu

özellikle göz önünde bulundurulmalıdır (Kudla / Polonya, no. 30210/96).

Yerel mahkemelerin, askeri makamların ihmalkarlığı sonucu patlamanın yaꢀandığı

iddiasını incelemek yerine “sosyal risk ilkesi”nin uygulanabilirliği için gerekli koꢀulların

sözkonusu davada mevcut olup olmadığını değerlendirmelerini özellikle göz önünde

bulunduran AĐHM, dava konusunun karmaꢀık olmadığı kanaatindedir. Öte yandan, baꢀvuran

ile ailesinin yerel mahkemeler önünde dile getirdikleri maddi zorlukları göz önünde

bulunduran AĐHM, dava konusunun baꢀvuran için önem arz ettiği kanaatindedir.

Hükümet’in itirazda bulunmadığı bu gerçeğe rağmen, yargılama için gerekli titizliğin

gösterilmediği anlaꢀılmaktadır. Bu bağlamda, AĐHM, tarafların görüꢀleri ile cezai soruꢀturma

dosyasını talep etmek ve edinmek dıꢀında, ilk üç yılda Diyarbakır Đdare Mahkemesi tarafından

6

anlamlı bir harekette bulunulmadığını gözlemlemektedir. Ayrıca, Danıꢀtay’ın Đçiꢀleri

Bakanlığı’nın temyiz talebi konusunda karara varması neredeyse iki yılı bulmuꢀtur.

Hükümet’in ikna edici herhangi bir açıklama yapmaması durumunda sözkonusu gecikmelerin

yerel mahkemelerden kaynaklandığı düꢀünülmelidir.

Yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, AĐHM, AĐHS’nin 6/1 maddesinde öngörülen “makul

süre” ꢀartının yerine getirilmediği sonucuna varır. Sonuç olarak, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal

edilmiꢀtir.

IV. 21 ARALIK 2000 TARĐHLĐ KARARIN UYGULANMAMASI NEDENĐYLE

AĐHS’NĐN 6. MADDESĐ ĐLE 1 NO.LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL

EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, Đdare Mahkemesi’nin 21 Aralık 2000 tarihli kararında ödenmesine

hükmettiği meblağın uzun bir süre boyunca makamlar tarafından kendisine ödenmediği ve bu

süre içerisinde de Türkiye’deki yıllık enflasyon oranının çok yüksek olduğu konusunda

ꢀikayetçi olmuꢀtur.

Hükümet, baꢀvuranın iddialarına itiraz etmiꢀtir. Hükümet, AĐHM’nin dikkatini

Danıꢀtay kararının 11 Haziran 2003 tarihinde Đçiꢀleri Bakanlığı’na tebliğ edildiği ve

Bakanlığın 1 Temmuz 2003 tarihinde sözkonusu tazminatı ödediği konusuna çekmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre, AĐHS’nin 6/1 maddesi, hukukun üstünlüğünü kabul eden

devletlerde, nihai ve bağlayıcı kararların, taraflardan birinin zararına etkisizlik doğurmayacak

ꢀekilde uygulanmasını gerektirir. Buna göre, bir yargı kararının uygulanması engellenemez,

geçersiz kılınamaz veya gereksiz yere geciktirilemez (Hornsby / Yunanistan, Raporlar 1997-

II; Burdov / Rusya, no. 59498/00).

AĐHM, Đdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. Maddesine göre, Diyarbakır Đdare

Mahkemesi kararının temyiz aꢀamasında incelenmesinden ve kesinlik kazanmasından önce

dahi Đçiꢀleri Bakanlığı’nın sözkonusu karara uyma yükümlülüğünün bulunduğunu kaydeder.

Bununla birlikte, AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre, Sözleꢀme’ye Taraf Devletlerin

yerel mahkeme kararlarını uygulama yükümlülüğü yalnızca “nihai ve bağlayıcı” kararları

kapsamaktadır. Bu davada, baꢀvuran, Diyarbakır Đdare Mahkemesi’nin kararı kesinleꢀmeden

sözkonusu kararın uygulanmadığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Hükümet tarafından

belirtildiği üzere, Đçiꢀleri Bakanlığı Danıꢀtay kararının kendilerine tebliğ edilmesinden

yaklaꢀık üç hafta sonra baꢀvurana gerekli tazminatı ödemiꢀtir. AĐHM, Hükümet’in AĐHS’nin

6. maddesinde öngörülen yükümlükleri yerine getirdiğine karar vermiꢀtir.

Benzer ꢀekilde, AĐHS’nin 1 No.lu Protokolü’nün 1. maddesi uyarınca, Diyarbakır

Đdare Mahkemesi’nin kararında hükmedilen tazminat, bu karara karꢀı yapılan temyizin

Danıꢀtay tarafından incelenmesinden önce “mâmelek” olarak z. addedilemez. Yukarıda

belirtildiği gibi, Đçiꢀleri Bakanlığı Danıꢀtay kararının kendilerine tebliğ edilmesinden üç hafta

sonra baꢀvurana gerekli tazminatı ödemiꢀtir.

Yukarıda anlatılanları göz önünde bulunduran AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve

4. paragrafları uyarınca açıkça dayanaktan yoksun oldukları gerekçesiyle bu ꢀikayetlerin

reddedilmesi gerektiği sonucuna varır.

7

V. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun

bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuran, maddi tazminat olarak 60,000 Euro, manevi tazminat olarak 50,000 Euro

talep etmiꢀtir.

Hükümet, bu taleplere itiraz etmiꢀtir.

Tespit edilen ihlalle talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı bulunmadığını

kaydeden AĐHM sözkonusu talebi reddeder. Öte yandan, AĐHM, baꢀvurana manevi tazminat

olarak 4,000 Euro ödenmesine karar verir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran, ayrıca, yerel mahkemeler önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve

giderleri için 6,400 Euro, AĐHM önündeki yargılama giderleri için ise 2,700 Euro talep

etmiꢀtir. Baꢀvuran, sözkonusu taleplerini desteklemek üzere, avukatının bu dava için kaç saat

çalıꢀtığını gösteren bir döküm sunmuꢀtur.

Hükümet, baꢀvuranın yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin taleplerinin dayanaktan

yoksun olduğunu iddia etmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre, bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliğini kanıtladığı makul

miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM, sözkonusu davada, elindeki bilgiye ve

yukarıdaki ölçütlere dayanarak, baꢀvuranın Avrupa Konseyi’nden adli yardım olarak aldığı

850 Euro düꢀülerek yargılama masraf ve giderlerinin tamamı için baꢀvurana 2,000 Euro

ödenmesine karar verir.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM

1. 1’e 6 oyla idari yargılama süresinin uzunluğuna iliꢀkin olarak AĐHS’nin 6. maddesi

uyarınca yapılan ꢀikayetin kabuledilebilir olduğuna, baꢀvurunun geri kalan kısmının

kabuledilemez olduğuna;

8

2. Oybirliği ile yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal

edildiğine;

3. Oybirliği ile

(a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç

ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve her

türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana

manevi tazminat olarak 4,000 Euro (dört bin Euro), yargılama masraf ve giderleri için adli

yardım olarak ödenen 850 Euro düꢀülerek 2,000 Euro (iki bin Euro) ödenmesine;

(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına

kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı

oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları gereğince 13 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

9