CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ALPTEKĐN -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:6016/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

16 Haziran 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (6016/03) no’lu davanın nedeni 1955 doğumlu

olan ve Đstanbul’da ikamet eden (T.C. vatandaꢀı) Cem Alptekin’in (baꢀvuran) Avrupa Đnsan

Hakları Mahkemesi’ne 28 Kasım 2002 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin

Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi

uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından A. Kaya Alptekin tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

19 Haziran 1998 tarihinde, Adalet Bakanlığı, MĐT’e ait belgeleri yasa dıꢀı bir biçimde ele

geçirdiği, mahkemeye kanıt olarak sunduğu, belgelerin içeriğini açıkladığı, MĐT’i hedef alan

onur kırıcı ve aꢀağılayıcı ifadeler kullandığı gerekçesi ile avukat olan baꢀvuran hakkında

soruꢀturma açılmasına izin vermiꢀtir.

8 Eylül 1998 tarihinde, Bakanlık, baꢀvuran hakkında kovuꢀturma baꢀlatılmasına izin vermiꢀ

ve soruꢀturma dosyasını Beyoğlu Cumhuriyet Savcılığına göndermiꢀtir. Savcılık 24 Eylül

1998 tarihli iddianame ile baꢀvuran hakkında dava açmıꢀtır.

6 Ekim 2000 tarihli bir kararla, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvuranın beraatına karar

vermiꢀtir. Buna karꢀın 15 Mart 2001 tarihinde Yargıtay, 3713 sayılı Kanunun 6. maddesi

uyarınca suçlamaların bir kısmının Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin yetki alanına girdiği

gerekçesi ile sözkonusu kararı bozmuꢀtur. Bu durumda davanın sözkonusu kısmı Đstanbul

Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne havale edilmiꢀtir. 1 Mayıs 2002 tarihinde Đstanbul Devlet

Güvenlik Mahkemesi baꢀvuranın beraatına karar vermiꢀtir. Temyiz baꢀvurusu

yapılmadığından 9 Mayıs 2002 tarihinde sözkonusu karar nihai hale gelmiꢀtir.

16 Mayıs 2002 tarihinde, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, suçlamaların geri kalan kısmı ile

ilgili olarak baꢀvuran hakkında beraat kararı vermiꢀtir. Savcılık sözkonusu karar hakkında

temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur. Dosya unsurlarına göre, iꢀbu kararın kabul edildiği tarihte

dava halen Yargıtay önünde derdesttir.

HUKUK

AĐHS’nin 6/1 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, dava süresinin uzunluğundan

ꢀikayetçidir.

Hükümet, altı ay kuralına riayet edilmediğini belirtmektedir. Hükümet, mevcut davada son iç

hukuk kararının 1 Mayıs 2002 tarihli Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kararı olduğunu

savunmaktadır. Baꢀvuranın yargılama süresine iliꢀkin ꢀikayetini ulusal mahkemeler önünde

sunmadığına dikkat çeken Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğini belirtmektedir.

Baꢀvuran, sözkonusu argümanlara itiraz etmektedir.

AĐHM, baꢀvurunun, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde 1 Mayıs 2002 tarihli kararla

sonlanan yargılama süresi ile ilgili olmayıp Yargıtay önünde halen derdest olan yargılama

süresi ile ilgili olduğunu gözlemlemektedir. Dolayısıyla AĐHM, Hükümet’in birinci

kabuledilemezlik itirazını reddetmektedir. Bir hakimin bireysel sorumluluğunun, baꢀvuranın

yargılama süresinin uzunluğu kapsamında yapmıꢀ olduğu ꢀikayetin telafisi olarak

düꢀünülemeyeceğine kanaat getiren AĐHM, Hükümet’in ikinci itirazını reddetmektedir.

AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin hiçbir kabuledilemezlik unsuru içermediğini belirtmektedir.

Dolayısıyla baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esasa iliꢀkin olarak ise, AĐHM, dikkate alınacak dönemin, ön soruꢀturma izin tarihi olan 19

Haziran 1998 tarihinde baꢀladığını ve dosya unsurlarına göre halen devam ettiğini

belirtmektedir.

Dolayısıyla yargılama iki dereceli yargıda yaklaꢀık on yıl on bir ay sürmüꢀtür. AĐHM,

müteaddit defalar mevut davadakine benzer sorunları ortaya koyan davaları incelemiꢀ ve

konuya iliꢀkin yerleꢀik içtihadından doğan kriterleri göz önüne alarak “makul süre”

gerekliliğinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (Pélissier ve Sassi-Fransa, baꢀvuru no: 25444/94).

Đꢀbu davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için hiçbir neden göremeyen AĐHM, aynı gerekçelerle

AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği tespitinde bulunmak gerektiği kanaatindedir.

AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanmasına iliꢀkin olarak ise baꢀvuran, 420.000 Amerikan

Doları (yaklaꢀık 316.000 Euro) maddi tazminat, 500.000 Amerikan Doları (yaklaꢀık 376.000

Euro) manevi tazminat talep etmektedir. AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu çeviri masrafları için

309 Türk Lirası (yaklaꢀık 150 Euro) talep etmekte ve çeviri masrafları ile ilgili olarak iki

fatura sunmaktadır.

Hükümet, AĐHM’ye sözkonusu talepleri reddetme çağrısında bulunmaktadır.

AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı görememekte ve

sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın AĐHM, baꢀvurana 7.000 Euro manevi tazminat

ve talep edilen yargılama masraf ve giderlerinin tamamının ödenmesine hükmetmektedir.

Sözkonusu miktarlara, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uygulanan üç

puanlık artıꢀ eklenerek belirlenen gecikme faizi uygulanacaktır.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde

ulusal para birimine çevrilmek üzere Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana

aꢀağıdaki miktarların ödenmesine:

(i)

manevi tazminat olarak her türlü vergiden muaf tutularak 7.000 Euro (yedi

bin Euro)

(ii)

yargılama masraf ve giderleri olarak her türlü vergiden muaf tutularak 150

Euro (yüz elli Euro)

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;