CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
AMAÇ VE OKKAN - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 54179/00 ve 54176/00)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
20 Kasım 2007  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek  
olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine 22 Temmuz 1999 tarihinde Temel Đnsan Hakları ve  
Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi  
uyarınca iki baꢀvuru yapılmıꢀtır.  
On iki T.C. vatandaꢀı Kamile, Ümmettin, Đnan, Asiye, Mültezim, Cindi, Sakin, Besra, Veli,  
Zülfi, Murat, Sadi Amaç ve tüm Amaç ailesi adına 54179/00 baꢀvuru numarası ile baꢀvuru  
yapılmıꢀtır. Baꢀvuranlar sırasıyla 1949, 1970, 1972, 1976, 1976, 1978, 1980, 1982, 1984,  
1987, 1989 ve 1991 doğumludur.  
Altı T.C. vatandaꢀı Kıfaye, Cahit, Bilen, Đkram, Müyesser ve Haꢀim ve tüm Okkan ailesi  
adına 54176/00 baꢀvuru numarası ile baꢀvuru yapılmıꢀtır. Baꢀvuranlar sırasıyla 1974, 1990,  
1992, 1994, 1995 ve 1997 doğumludur.  
Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi önünde (AĐHM) Diyarbakır barosu  
avukatlarından S. Tanrıkulu tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuranların hepsi Diyarbakır’da ikamet etmektedir. 54179/00 numaralı baꢀvuru Diyarbakır  
ili Kulp ilçesine bağlı Aygün köyü yakınlarına döꢀenen mayının patlaması sonucu 15  
Temmuz 1997 tarihinde ölen Raif Amaç’ın eꢀi ve çocukları tarafından yapılmıꢀtır.  
54176/00 numaralı baꢀvuru ise aynı kazada ölen köy korucusu Nurullah Okkan’ın eꢀi ve  
çocukları tarafından yapılmıꢀtır.  
15 Temmuz 1997 tarihinde Raif Amaç, Nurullah Okkan ve diğer köylüler evlerine traktör ile  
gidip gelmekteydiler; meydana gelen patlamanın hemen ardından jandarma ekipleri olay  
yerine gelmiꢀ, yaralı yedi kiꢀi helikopterle Diyarbakır askeri hastanesine götürülerek tedavi  
altına alınmıꢀtır. Jandarmalar olay yerinin krokisini çizerek olay yeri tutanağı hazırlamıꢀlar,  
bomba parçalarını incelemeye almıꢀlar ve görgü tanıklarının ifadelerine baꢀvurmuꢀlardır.  
Jandarma tarafından hazırlanan tutanağa göre mayın düzeneği mutfak tipi gaz kullanılarak  
hazırlanmıꢀtır.  
Kulp Cumhuriyet Savcısı resmi bir soruꢀturma baꢀlatmıꢀtır. Aynı gün Raif Amaç için otopsi  
düzenlenmiꢀ, hazırlanan otopsi raporunda adı geçenin ölüm nedeninin dıꢀ etkenlere bağlı  
yaralanmalardan ve kanamadan ileri geldiği belirtilmiꢀtir.  
Dosya Nurullah Okkan adına düzenlenmiꢀ bir otopsi raporunu içermemektedir.  
Savcı, 1997 Ağustos ayında birçok görgü tanığını dinlemiꢀtir.  
28 Eylül 1997 tarihinde Kulp Cumhuriyet Savcısı Raif Amaç’ın ölümüyle ilgili olarak  
meydana gelen olaylarda terör bağlantısı olduğuna itibar ederek ratione materia bakımından  
yetkisizlik kararı vermiꢀ ve dosyayı Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM)  
Cumhuriyet Savcısı’na göndermiꢀtir.  
2
30 Ekim 1997 tarihinde DGM Savcısı da benzer kararı Nurullah Okkan’ın ölümü hakkında  
vermiꢀtir.  
Diyarbakır DGM Savcısı bu davaların birleꢀtirilmesine karar vermiꢀtir.  
Amaç ailesi 7 Haziran 1998 tarihinde Đçiꢀleri Bakanlığı’na yazmıꢀ oldukları mektupla yirmi  
dört milyar TL maddi, yirmi dört milyar TL manevi tazminat talebinde bulunmuꢀtur (kırk  
sekiz milyar TL o dönemde yaklaꢀık 192.000 USD’ye karꢀılık gelmektedir; asgari ücret ise  
35.437.500 TL ve yaklaꢀık 140 USD’dir).  
Đdare tarafından hiçbir yanıt alamayan Amaç ailesi aynı miktarlar için Diyarbakır Đdare  
Mahkemesi’nde (Mahkeme) tam yargı davası açmıꢀlardır. Adli yardım talebi de buna dahildir.  
Okkan ailesi de sözü edilen miktarların yarısı tutarındaki tazminat talebiyle aynı davayı  
açmıꢀtır.  
Mahkeme 22 Ekim 1998 tarihinde adli yardım talebini reddetmiꢀ, gerekçe olarak ise Danıꢀtay  
yerleꢀik içtihadına göre bir avukat aracılığıyla temsil edilen bir baꢀvuranın ödeme  
kabiliyetinin olmadığını ileri süremeyeceğini ifade etmiꢀtir.  
Mahkeme 9 Kasım 1998 tarihinde Amaç ailesine otuz gün içinde 432 milyon TL tutarındaki  
yargı giderini ödemesi çağrısında bulunmuꢀtur (bu miktar yaklaꢀık 880 USD’dir ve o  
dönemde asgari ücret 190 USD’dir).  
Mahkeme 4 ꢁubat 1999 tarihinde çağrısını yinelemiꢀ, baꢀvuranlar 8 Mart 1999 tarihinde  
yazmıꢀ oldukları bir yazıyla bu miktarları ödeyecek maddi durumlarının olmadığını  
belirtmiꢀler ve AĐHS’nin 6. maddesine atıfta bulunarak Mahkemenin reddettiği adli yardım  
talebini yeniden incelemesini istemiꢀlerdir.  
Mahkeme 16 Nisan 1999 tarihinde davanın açılmamıꢀ sayılması kararını vermiꢀtir.  
Baꢀvuranlar 24 Mayıs 1999 tarihinde temyize gitmiꢀlerdir. Danıꢀtay 19 Haziran 2001’de  
temyiz, 12 Haziran 2002’de ise tashih baꢀvurusunu reddetmiꢀtir.  
Bu arada, Diyarbakır Cumhuriyet Savcısı çeꢀitli tarihlerde güvenlik güçlerinden ölüm olayı  
zaman aꢀımına uğrayana dek çalıꢀmalarını sürdürmelerini ve üç aylık raporlarını  
hazırlamalarını talep etmiꢀtir. Düzenlenen kimi belgeler eylemin yasadıꢀı terör örgütü PKK  
tarafından yapıldığı sonucuna götürmektedir. Bazı raporlarda ise PKK üyelerinin  
sorgulamalarında bu davayı açığa kavuꢀturacak bilgiler vermediği bilgisi Cumhuriyet  
Savcısı’na sunulmaktadır.  
Baꢀvuranların talepleri üzerine Cumhuriyet Savcısı 14 Ocak ve 20 Temmuz 1999 tarihlerinde  
mayının infilak etmesine iliꢀkin hiçbir failin bulunamadığı ve ceza soruꢀturmasının halen  
devam ettiği bilgisini vermiꢀtir. Nisan 2006’da soruꢀturma dosyası halen Savcı önünde  
bulunmaktaydı.  
Belirtilmeyen bir tarihte yetkililer Kifaye Okkan adına Sosyal Yardımlaꢀma ve Dayanıꢀma  
Fonu’ndan aylık bağlanması önerisini getirmiꢀler fakat adı geçen bu öneriyi reddetmiꢀtir.  
3
Baꢀvuranlar belirtilmeyen bir tarihte iç hukuktaki mahkemeler nezdinde 27 Temmuz 2004  
tarihinde yürürlüğe giren 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların  
Karꢀılanması Hakkındaki Kanun’a istinaden tazminat talebinde bulunmuꢀlardır.  
ꢀĐKAYETLER  
AĐHS’nin 2. maddesini ileri süren baꢀvuranlar yakınlarının ölümüne yol açan mayının  
güvenlik güçleri tarafından döꢀenmiꢀ olabileceğini iddia etmekte, bu ꢀekilde gerçekleꢀmese  
bile yakınlarının hayatını kaybettiği yol üzerinde gerekli güvenlik önlemlerinin alınmasını  
sağlamayan Devletin üzerine düꢀen sorumluluğu yerine getirmediğini öne sürmektedirler.  
Baꢀvuranlar son olarak yetkililerin mayını yola döꢀeyen ve ꢀu ana dek cezasız kalan kiꢀilerin  
kimliklerinin tespitini sağlayacak etkili bir soruꢀturma yürütmediklerinden ꢀikayetçi  
olmaktadır.  
AĐHS’nin 6/1. maddesine atıfta bulunan baꢀvuranlar yetkili bir mahkeme karꢀısına çıkma  
hakkından yoksun bırakıldıklarını, adli yardım taleplerinin Diyarbakır idare mahkemesi  
tarafından reddedilmesi doğrultusunda aꢀırı miktardaki yargı giderleri nedeniyle tazminat  
davası açamadıklarını ve baꢀvurularının takipten kalktığını iddia etmektedirler.  
HUKUK  
I. DAVALARIN BĐRLEꢀTĐRĐLMESĐ  
Davaların olaylar ve esas bakımından benzer sorunları ortaya koyduğu dikkate alındığında  
AĐHM bunların birleꢀtirilerek tek bir baꢀvuru altında incelenmesine karar vermiꢀtir.  
II. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE DAĐR  
Hükümet, Đdare mahkemesinin davanın esası hakkındaki mütalaasını tamamlamadığı halde  
AĐHM’ye baꢀvuran baꢀvuranlar nedeniyle iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazında  
bulunmaktadır. Baꢀvuranlar 16 Nisan 1999 tarihli kararın ardından yeni bir dava açma  
olanağına sahipti.  
Hükümet 54176/00 numaralı baꢀvuru ile ilgili olarak AĐHM’nin Đçyer-Türkiye kararındaki  
içtihadından hareketle 5223 sayılı Kanun’a istinaden tazminat talebinde bulunulması ıꢀığında  
baꢀvurunun reddedilmesi gerektiğini savunmaktadır.  
Baꢀvuranlar bu konuda görüꢀ bildirmemiꢀlerdir.  
AĐHM Hükümetin argümanının 6. maddeye dair ꢀikayetin davanın esasına olmayıp özü  
itibariyle bir mahkemeye eriꢀim sözkonusu olduğunda kabul göreceğini ifade etmektedir. 6/1.  
madde herkesin medeni haklar ve yükümlülüklerinden ileri gelen her türlü itirazının yetkili bir  
mahkeme karꢀısında tanınması hakkını güvence altına almaktadır. Bu «mahkemeye baꢀvuru  
hakkı» medeni hak açısından bir mahkemeye eriꢀim hakkının sadece bir yanını oluꢀturur.  
Bunun yanı sıra, 6. maddenin 1. paragrafında yer alan diğer güvencelerden de yararlanma  
olanağını tanıyan bir yanı da mevcuttur. Hakkaniyete uygun, açık ve ivedi olma koꢀulu  
yargılamanın yokluğunda bir yarar sağlamamaktadır. Zira medeni hak açısından hukukun  
üstünlüğü ilkesi mahkemelere eriꢀim hakkı olmadan tahayyül edilemez (Bkz. Kreuz-Polonya  
kararı, no: 28249/95).  
4
2. madde sözkonusu olduğunda yapılan itirazın daha olumlu değerlendirilmesi mümkün  
olamamaktadır; AĐHM’nin birçok defa dile getirdiği üzere, ölümle sonuçlanan hallerde failin  
tespitini ve sorumluların cezalandırılması sağlayacak bir soruꢀturmanın yürütülmesi  
yükümlülüğü basit bir tazminata hükmedilmesi ile giderilemez (Bkz. Kamer Demir vd.-  
Türkiye kararı, no: 41335/98, 19 Ekim 2006). Mademki bahse konu Đçyer kararındaki – ki bu  
kararda terörist eylemlerin meydana geldiği bölgede kalan mülkiyet hakkından yararlanmanın  
yasak olduğu temel itirazı yer almaktadır – koꢀullarla benzerlikler taꢀımıyor, 54176/00  
numaralı baꢀvuruda yapılan itirazın bu bağlamda değerlendirilmesi gerekmektedir.  
Bu nedenle Hükümetin itirazı reddedilmektedir.  
Tarafların sunmuꢀ oldukları görüꢀler ıꢀığında AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca baꢀvurunun  
dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca kabuledilemezliğe dair hiçbir gerekçe  
tespit etmemiꢀtir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
III. AĐHS’NĐN 2. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar yakınlarının ölümüne yol açan mayının yetkililer tarafından yerleꢀtirilmiꢀ  
olabileceğini iddia etmekte, ayrıca güvenliklerinin sağlanmadığını öne sürmektedirler.  
Baꢀvuranlar son olarak ceza soruꢀturmasının tamamlanmadığından yakınmakta ve bu  
bağlamda AĐHS’nin 2. maddesine göndermede bulunmaktadır.  
Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmakta, yola yerleꢀtirilen mayının mutfaklarda kullanılan gazın  
bir ꢀiꢀeye yerleꢀtirilerek imal edilen ve PKK’nın baꢀvurduğu bir yöntem olduğunu  
savunmaktadır. Kaza yetkililerin savunma amaçlı mayınla koruma sağlayabilecekleri güvenlik  
bölgesinde değil, karayolu üzerinde meydana gelmiꢀtir. Hükümet son olarak, yetkili  
makamların benzer bir tehlike karꢀısında bölge sakinlerini uyardıklarını belirtmektedir. Bu  
nedenledir ki otuz kadar kiꢀinin önündeki bir grup aynı yolu yaya olarak geçmiꢀtir. Bu  
insanlar yolun güvenli olduğunu haber etmiꢀlerdir. Ayrıca yolu kontrol etmek için traktör  
önünde giden yedi sekiz kiꢀilik bir köy korucusu da vardı. Yetkili merciler bu tür bir kazanın  
önüne geçmek için gerekli bütün tedbirleri almıꢀlardır.  
A. Maddi bakımdan  
AĐHM dava dosyasında yer alan belgeler ve özellikle Hükümetin etkili adli soruꢀturmalara  
iliꢀkin sunmuꢀ olduğu unsurlar ve taraflarca sunulan görüꢀler ıꢀığında ortaya çıkan sorunları  
ele alacaktır.  
2. madde AĐHS’nin öncelikli maddeleri arasında yer alır ve Avrupa Konseyi’ni ꢀekillendiren  
demokratik toplumların temel değerlerinden birini teꢀkil eder. 2. maddenin güvencesi  
altındaki bu korumanın önemine vakıf AĐHM yaꢀam hakkına yönelik ꢀikayetleri büyük bir  
titizlikle ele alarak görüꢀünü bu çerçevede oluꢀturacaktır (Bkz. Fatma Kaçar-Türkiye kararı,  
no: 35838/97, 15 Temmuz 2005).  
Baꢀvuranların yakınları yola yerleꢀtirilen ve mutfak gazından yapıldığı sanılan bir mayının  
patlaması sonucu yaꢀamlarını yitirmiꢀlerdir. Kaza terörist eylemlerin yaꢀandığı bir bölgede  
meydana gelmiꢀtir.  
AĐHM, davanın koꢀulları ve sunulan delilleri dikkate aldığında yetkililerin yola mayın  
döꢀediği iddiasının güvenilir emarelerden çok varsayımların ve spekülasyonların ötesine  
5
geçemediğini kaydetmektedir (Bkz. örneğin mutatis mutandis, Hamiyet Kaplan vd.-Türkiye  
kararı, no: 36749/97, 13 Eylül 2005).  
AĐHS’nin 2/1. maddesinin ilk cümlesi Devlet’i yalnızca istemli ve illegal ölüme sebebiyet  
vermekten kaçınmayı değil aynı zamanda, iç hukuki düzende kendi yargısına tabi kiꢀilerin  
yaꢀam haklarının korunması için gerekli önlemleri almayı da zorunlu kılmaktadır (Bkz.  
Osman-Birleꢀik Krallık kararı, 28 Ekim 1998).  
AĐHM, Hükümetin bölge halkının olası tehlikelere karꢀı uyarıldığı görüꢀünü teyit eder ꢀekilde  
köylülerin sıklıkla ve temkinle bu yolu kullandıklarını gözlemlemektedir. Đlk grup yaya olarak  
gitmiꢀ ve köylülere yolun güvenli olduğunu söylemiꢀtir. Köylüler bunun üzerine köy  
korucularıyla -Devletin görevlendirdiği kiꢀilerdir- birlikte traktörle ve yaya olarak  
geçmiꢀlerdir ki, bu nokta da bir kez daha yolun güvenli olduğunun kanıtıdır (köy  
korucularının görevleri hakkında, bkz. Đhsan Bilgin-Türkiye kararı, no: 40073/98, 27 Temmuz  
2006).  
Bireyin korunması için önleyici nitelikte birtakım pratik önlemler alma pozitif yükümlülüğü  
yetkili makamlara katlanılmaz veya aꢀırı bir yük getirmeyecek ꢀekilde yorumlanmalıdır. Zira  
yaꢀama yönelik her türlü tehdit yetkili makamları bu tehdidin gerçekleꢀmesine engel olmak  
için AĐHS açısından somut önlemler almak zorunda bırakmamaktadır (Bkz. mutatis mutandis,  
Tanrıbilir-Türkiye kararı, no: 21422/93). Yetkili makamların bölge sakinlerini tehlikeden  
haberdar etmeleri ve köy korucuları tarafından alınan tedbirler sözü edilen yükümlülük  
bakımından dava koꢀullarında yeterli sayılmaktadır.  
AĐHM mevcut baꢀvuruda yetkililerin mayınlardan arındıracağı ve bölgeye giriꢀin  
engellenmesini gerektirecek özel bir alanın bulunmadığını gözlemlemektedir (Bkz. mutatis  
mutandis Hatice Evcil-Türkiye kararı, no: 6260/99, 6 Nisan 2004).  
AĐHM, baꢀvuranların yakınlarının yaꢀamlarını yitirdiği üzüntü verici bu kazanın meydana  
gelmesinde Devlete yüklenebilecek hiçbir sorumluluğun olmadığını kaydetmektedir.  
AĐHS’nin 2. maddesi bu bakımdan ihlal edilmemiꢀtir.  
AĐHM bununla birlikte, ulusal hukukta genel anlamıyla objektif yükümlülüklere iliꢀkin  
benimsenen hükümlerin benzer ꢀartlarda hayatlarını kaybeden mağdur yakınlarının dile  
getirecekleri tazminat talepleri karꢀısında Devletin yükümlülüğünü ortadan kaldıran bir sonuç  
ꢀeklinde yorumlanmaması gerektiğine itibar etmektedir.  
B. Usul bakımından  
Baꢀvuranlar yetkililerin mayını yerleꢀtiren kiꢀilerin kimliklerinin tespit edilmesini sağlayacak  
etkili bir soruꢀturmayı sürdürmediklerinden ve bu kiꢀilerin ꢀimdiye kadar cezasız kalmasından  
yakınmaktadırlar.  
Hükümet usul bakımından yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğinin belirlenmesi için  
bir sonuç elde etmenin ꢀart olmadığını savunmaktadır. Hükümete göre zanlıların tespitine  
götürecek her türlü yöntem kullanılmıꢀtır.  
AĐHM, yaꢀam hakkının korunması yükümlülüğünün bir kiꢀi hayatını kaybettiğinde resmi bir  
soruꢀturmanın baꢀlatılmasını zorunlu kıldığını hatırlatır. Böyle bir soruꢀturmanın asıl amacı  
6
bu hakkın güvence altına aldığı yasaların etkili bir ꢀekilde uygulanmasını sağlamaktır. Bu  
amaçların gerçekleꢀtirilmesine olanak tanıyan hangi tür soruꢀturma yöntemi olursa olsun,  
mağdur yakınları olmasa da yetkililer dikkatlerine sunulan bir durumu resen incelemek  
durumundadır (Bkz. Paul ve Audrey Edwards-Birleꢀik Krallık kararı, no: 46477/99).  
Ölüm olayı ile ilgili yürütülen bir soruꢀturmanın etkili sayılabilmesi sorumluların  
kimliklerinin tespit edilmesine ve cezalandırılmasına bağlıdır. Bu noktada izlenen  
yöntemlerin sonucu değil, bunlara nasıl ulaꢀıldığı önemlidir; yetkililer olaya iliꢀkin elde  
edilen delillere makul eriꢀimin sağlanması için gerekli önlemleri almak durumundadır (Bkz.  
Yaꢀaroğlu-Türkiye kararı no: 45900/99, 20 Haziran 2006).  
AĐHM yetkili mercilerin- önce jandarmaların sonra savcının- kazanın meydana geldiği gün  
hemen olay yerine intikal ettiklerini not etmektedir. Olayın nasıl meydana geldiğinin  
varsayımsal olarak değerlendirilmesi açısından olay yeri krokisi çizilmiꢀ ve olay yeri tutanağı  
hazırlanmıꢀ, bomba parçaları toplanmıꢀ, görgü tanıkları dinlenilmiꢀ ve Raif Amaç’ın ölüm  
kaynağının tespiti için otopsi gerçekleꢀtirilmiꢀtir.  
Yetkililer davanın aydınlanması için gerekli tüm tedbirleri almıꢀ görünmektedir.  
Soruꢀturma ön inceleme aꢀamasının ötesindedir. Yetkililer faili bilinmese de terörist bir  
örgütle ilgili inceleme baꢀlatmıꢀlardır. Güvenlik güçleri cinayet davası zamanaꢀımına  
uğrayıncaya dek üçlü raporlarını tamamlamayı sürdürmüꢀlerdir.  
AĐHM ayrıca, soruꢀturmanın etkinliğine iliꢀkin asgari kriteri karꢀılayan incelemenin  
niteliğinin ve derecesinin davanın koꢀullarına bağlı olduğu düꢀüncesindedir. Bu koꢀullar ilgili  
olguların tümü temelinde ve soruꢀturma çalıꢀmalarının uygulamadaki gerçeklerine bakılarak  
değerlendirilir. Ortaya çıkabilecek durumların çeꢀitliliğini, yalnızca soruꢀturmaya iliꢀkin  
iꢀlemler listesine veya basitleꢀtirilmiꢀ diğer kıstaslara indirgemek mümkün değildir (Bkz.  
diğerleri arasında, sözü edilen Fatma Kaçar kararı).  
Baꢀvuranlar açısından bakıldığında ise, adı geçenler soruꢀturmanın failin kim olduğunun  
bulunmasına yetmediği iddiasını öne sürmekle yetinmiꢀlerdir. AĐHM soruꢀturmanın  
etkinliğinde ortaya çıkan ve yetkililere yüklenilebilecek bir boꢀluğun oluꢀtuğu yorumunu  
getirememektedir.  
Dava dosyası Kıfaye Okkan için düzenlenen otopsi raporunu içermemektedir. Taraflar adı  
geçenin varlığını da yokluğunu da dile getirmemiꢀtir. Sonuç itibariyle AĐHM bu husus  
üzerinde durmayacaktır.  
AĐHM, soruꢀturma dosyasında yer alan unsurlar ve taraflarca soruꢀturma hakkında sunulan  
bilgiler ıꢀığında, katil zanlısı ve/veya zanlılarının kimliklerinin tespit edilememesinde  
baꢀvuranların yakınlarının öldürülmesi olayını çevreleyen koꢀullarda yetkililerin etkisiz ve  
pasif kaldıkları sonucuna varılamayacağını kaydetmektedir (Bkz. mutatis mutandis  
Sabuktekin-Türkiye kararı, no: 27243/95).  
Bu nedenle AĐHS’nin 2. maddesi usul bakımından ihlal edilmemiꢀtir.  
7
IV. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar maddi durumlarının iyi olmaması sebebiyle yargı sürecine değin giderlerin  
aꢀırılığından yakınmakta ve adli yardım taleplerinin Đdare mahkemesi tarafından reddedilmesi  
ile bir mahkemeye eriꢀim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedirler. Baꢀvuranlar bu  
çerçevede AĐHS’nin 6/1. maddesine atıfta bulunmaktadır.  
Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM yargılama giderlerinin baꢀvuranın ödeme kabiliyeti ve sözkonusu kısıtlamanın  
yapıldığı süreç aꢀaması da dahil davanın özel koꢀulları ıꢀığında değerlendirildiğini hatırlatarak  
bu unsurların ilgilinin mahkemeye eriꢀim hakkından yararlanıp yararlanamadığının  
saptanması açısından belirleyici faktörler olduğunu eklemektedir (Bkz. sözü edilen Bakan  
kararı).  
Mevcut baꢀvuruda, baꢀvuranlar yaklaꢀık 880 USD tutarında yargı masrafı yapmıꢀlardır.  
Baꢀvuranlar tarafından yaklaꢀık 192.000 USD tazminat talep edildiği dikkate alındığında bu  
miktarın aꢀırı olduğu söylenemez. Bununla birlikte, yakınlarının ölümüyle bir gelirden yoksun  
kalan baꢀvuranlar için olayların meydana geldiği dönemdeki uygulamayla en az dört asgari  
ücret tutarındaki bu miktar kayda değer bir rakamdır.  
Đdari mahkeme adli yardım talebini reddetme gerekçesi olarak bir avukat aracılığıyla temsil  
edilen baꢀvuranların yargı gider ve masraflarını ödemelerinin olanaksız oluꢀunu ileri  
süremeyeceklerini kaydetmiꢀtir. Mahkeme bu argümana dayanarak Danıꢀtay’ın yerleꢀik  
içtihadına atıfta bulunmuꢀtur.  
AĐHM nezdinde Đdare mahkemesinin kararı bu noktada yerinde alınmıꢀ bir karar değildir. Bu  
hüküm ile avukat bulundurma hakkından yararlanma gibi basit bir hususa dayanarak  
baꢀvuranların yeterli kaynaklara sahip olduğu varsayılmıꢀ, ilgililerin gerçek mali durumu  
dikkate alınmaksızın bir değerlendirme yapılmıꢀtır (Bkz. sözü edilen Bakan kararı).  
Adli yardım talebinin reddedilmesi kararının baꢀvuranları davalarının bir mahkemede  
görülmesi olanağından tümüyle yoksun bıraktığını belirtmek gerekir. Ayrıca bu tür bir  
kısıtlama ilk derece mahkemesi önündeki sürecin öncesinde getirilmiꢀtir. Benzer bir karar  
itiraza ve temyize elveriꢀli değildir (Bkz. sözü edilen Bakan kararı).  
AĐHM bu baꢀvuruya benzer koꢀullardaki davaları incelediğini hatırlatır (Bkz. sözü edilen  
Bakan kararı ve Mehmet ve Suna Yiğit-Türkiye kararı, no: 52658/99, 17 Temmuz 2007).  
AĐHM daha önce almıꢀ olduğu bu sonuçlardan ayrı tutulmasını gerektirecek hiçbir unsurun ve  
argümanın yer almadığını gözlemlemekte ve AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiği  
sonucuna varmaktadır.  
V. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASINA ĐLĐꢀKĐN  
AĐHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine  
karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi  
edebiliyorsa, AĐHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın adil  
tatminine hükmeder.”  
8
AĐHM sekreteryasından bildirildiği halde baꢀvuranlar adil tatmine değin hiçbir görüꢀ  
bildirmemiꢀtir. Baꢀvuranlar tazminat ve yargı giderleri için bir tutar dile getirmemiꢀlerdir.  
AĐHM sonuç itibariyle, 60/2. ve Đçtüzüğünün 3. maddesine uygun olarak adil tatmin baꢀlığı  
altında bir ödeme yapılmasını gerekli görmemektedir (Bkz. Mehdi Zana-Türkiye kararı, no:  
29851/96, 26 Mart 2001).  
AĐHM, AĐHS’nin 6/1. maddesi ile güvence altına alınan bir mahkemeye eriꢀim hakkının ihlal  
edilmesinde, prensip olarak en uygun tazminin baꢀvuranların talepleri doğrultusunda  
davalarının zamanında yeniden görülmesini sağlamak olduğunu hatırlatır (Bkz. aynı anlamda  
sözü edilen Mehmet ve Suna Yiğit kararı).  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;  
2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;  
3. AĐHS’nin 2. maddesinin ihlal edilmediğine;  
4. AĐHS’nin 6 / 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 / 2. ve 3. maddelerine  
uygun olarak 20 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
9