CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ARGUNHAN -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:27045/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

3 Mart 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (27045/02) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀları) Faruk Argunhan, Yüksel Argunhan ve Süleyman Argunhan’ın (baꢀvuranlar)

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 2 Nisan 2002 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel

Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS)

34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, Ankara Barosu avukatlarından B. Mugan tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

27 Kasım 1996 tarihinde, Devlet Su Đꢀleri Genel Müdürlüğü (idare) Sungurlu’da (Çorum)

bulunan baꢀvuranlara ait bir taꢀınmazı kamulaꢀtırmıꢀtır.

13 Aralık 1996 tarihinde, idare tarafından ödenen miktardan memnun olmayan baꢀvuranlar

Sungurlu Asliye Hukuk Mahkemesi’nde bedel artırım davası açmıꢀlardır.

17 Aralık 1998 tarihli bir kararla, mahkeme baꢀvuranları kısmen haklı bulmuꢀ ve taꢀınmazın

idareye devir tarihinden itibaren iꢀleyecek gecikme faizi ile birlikte baꢀvuranlara 569.050.000

TL ek kamulaꢀtırma bedeli ödenmesine karar vermiꢀtir.

18 Mayıs 1999 tarihinde, Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

Bilahare, baꢀvuranların talebi üzerine, yetkili icra dairesi, idare hakkında ödeme emri

çıkartmıꢀtır.

17 Haziran 1999 tarihinde, idare baꢀvuranlara, 1.117.599.000 TL ödemiꢀtir.

26 Aralık 2006 tarihinde, kamulaꢀtırmayı yapan idare 270,32 YTL tutarındaki ek miktarı icra

dosyasına ödemiꢀtir. Ancak, bu süre zarfında dosyanın kayıttan düꢀmesi nedeniyle sözkonusu

miktar dosyaya eklenememiꢀtir.

18 Nisan 2007 tarihinde, baꢀvuranların talebi üzerine, 270,32 YTL tutarındaki ödeme

baꢀvuranlara ödenmiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, ulusal makamların, mallarına saygı haklarını etkili kılmak için gerekli tedbirleri

almamaları nedeniyle adil yargılanma hakkından yararlanamamaktan ꢀikayetçilerdir.

AĐHM, mesnedi bulunmayan sözkonusu ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olduğu

gerekçesi ile AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragraflarına uyarınca reddedilmesi gerektiği

tespitinde bulunmaktadır.

II. AĐHS’ NĐN 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜNÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ

ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

Sözkonusu ꢀikayetin kabuledilebilirliğine iliꢀkin olarak, Hükümet, iç hukuk yollarının

tüketilmediğini savunmaktadır. Bu bağlamda Hükümet, 26 Aralık 2006 tarihinde,

kamulaꢀtırmayı yapan idarenin 270,32 YTL’lik tutarı icra dairesi dosyasına ödediğini ancak

baꢀvuran tarafın takip etmemesi nedeniyle sözkonusu icra takibinin kayıttan düꢀmesinden

dolayı sözkonusu giriꢀimin sonuçsuz kaldığını hatırlatmaktadır. Hükümet, baꢀvuranların,

Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi ile sunulan baꢀvuru yolunu kullanmıꢀ olmaları gerektiği

görüꢀündedir. Sözkonusu baꢀvuru yolunu kullanmamalarından dolayı, Hükümet’e göre,

AĐHS’nin 35. maddesinin gerektirdiği ꢀekilde baꢀvuranların iç hukuk yollarını tükettikleri

düꢀünülemez.

Hükümet, ayrıca, Yargıtay karar tarihi olan 18 Mayıs 1999 tarihinden itibaren altı aylık süre

içerisinde AĐHM’ye baꢀvuruda bulunulmadığı kanaatindedir.

Baꢀvuranlar, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadırlar.

Đç hukuk yollarının tüketilmesine iliꢀkin olarak, öncelikle AĐHM, baꢀvuranların iddia ettikleri

zarara tekabül etmeyen bir miktara iliꢀkin icra takibi dosyasının ilk ödeme tarihinden yaklaꢀık

yedi yıl sonra 2006 yılında kapanmıꢀ olmasının tek baꢀına, AĐHM’ye sundukları ꢀikayet ile

ilgili olarak baꢀvuranların iç hukuk yollarını tüketmedikleri sonucuna ulaꢀmak için yeterli

gerekçe oluꢀturmadığı kanaatindedir. Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi ile öngörülen iç

hukuk yolu ile ilgili olarak ise, AĐHM, sözkonusu baꢀvurunun etkisiz niteliğini hatırlatır (

Aka-Türkiye, 23 Eylül 1998 tarihli karar). Dolayısıyla itirazın bu bölümü reddedilmektedir.

Altı ay süresine riayet edilmemesine iliꢀkin olarak ise, Tiryakioğlu-Türkiye (baꢀvuru no:

45436/99, 24 Mayıs 2005) kararında ortaya konmuꢀ olan aynı gerekçeler çerçevesinde

sözkonusu itirazın reddedilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan

yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik

unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esasa iliꢀkin olarak ise, AĐHM, mevcut davadakine benzer sorunların konu olduğu çok sayıda

dava incelemiꢀ ve bu davalarda 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit

etmiꢀtir.

Dava koꢀullarını incelemesinin ardından AĐHM, mevcut davada Hükümet’in davayı farklı

ꢀeklide sonuçlandıracak hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatindedir. AĐHM, ulusal

mahkemeler tarafından ödenmesine hükmedilen kamulaꢀtırma bedelinin ödemesindeki

gecikmenin idareye isnat edilebileceğini tespit etmektedir. Kamulaꢀtırma bedelinin gecikmeli

olarak ödenmesi baꢀvuranları mülkiyetin kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha

uğratmıꢀtır. Bu gecikme, AĐHM’yi, baꢀvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile

mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan

alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye

sevk etmektedir.

Bu itibarla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLECEĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

AĐHS’nin 41. maddesi baꢀlığında, baꢀvuranlar, 10.000 Euro maddi ve 10.000 Euro manevi

tazminat talep etmektedirler.

Hükümet, sözkonusu miktarlara itiraz etmektedir.

Akkuꢀ kararında benimsenen hesaplama yöntemini dikkate alarak ve ilgili ekonomik veriler

ıꢀığında, AĐHM, baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 670 Euro maddi tazminat ödenmesine

hükmetmektedir.

Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise, AĐHM, mevcut dava koꢀullarında, ihlal tespitinin

kendisinin yeterli adil tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir.

Yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin olarak, baꢀvuranlar hiçbir talepte bulunmamıꢀlardır.

Bu itibarla, AĐHM, yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin baꢀvuranlara tazminat ödemeye

gerek olmadığı kanaatindedir.

AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı

orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK; AĐHM; OYBĐRLĐĞĐYLE;

1. AĐHS’nin 1 No’lu Ek Protokol’ünün 1. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetinin

kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 1 No’lu Ek Protokol’ünün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden ulusal para birimine çevrilmek üzere, her

türlü vergiden muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 670 Euro (altı

yüz yetmiꢀ Euro) maddi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 3 Mart 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.