CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ARĐF ERDEM -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:37171/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

23 Mart 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (37171/04) no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı

Arif Erdem’in (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 23 Haziran 2004 tarihinde

Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan

Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından H.H. Büberal tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1923 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir.

1964 yılında, orman kadastro komisyonu, Emirli köyünde (Pendik/Đstanbul) orman alanı

olarak sınıflandırılmayan alanların tespiti için kadastro çalıꢀması yürütmüꢀtür. Orman

kadastro komisyonu, sözkonusu köyde bulunan 17.000 m²yüz ölçümündeki bir alanı kamu

orman alanı olarak sınırlandırmıꢀtır. Hükümet’e göre, öngörülen süre içerisinde bu hususta

itirazda bulunulmadığından, komisyon kararları nihai hale gelmiꢀtir.

31 Mart 1965 tarihinde, yapılan kadastro çalıꢀmalarının ardından, aynı taꢀınmaz 69 sayılı

parsel numarası ile baꢀvuran adına tescil edilmiꢀtir. Tapu kaydında, baꢀvuranın adına, hiçbir

kısıtlama veya açıklama içermeyen tapu senedi düzenlenmiꢀtir. Tapu edinim gerekçesi olarak,

tapu kaydı, sözkonusu taꢀınmazın fasılasız ve nizasız olarak yirmi yıldan fazla bir süre

boyunca baꢀvuranın murisi (de cujus) tarafından kullanıldığı, baꢀvuranın murisinin ölümünün

ardından taꢀınmazın malikliğini baꢀvuran ve iki kız kardeꢀinin edindiğini göstermektedir.

1959 tarihinde, baꢀvuranın kız kardeꢀleri hisselerini baꢀvurana satmıꢀlardır.

1984 yılında yeniden yapılan bir kadastro çalıꢀmasının ardından 6831 sayılı Orman

Kanunu’nun 2/B maddesi uyarınca 69 parsel numaralı taꢀınmaz, Hazine yararına orman alanı

dıꢀarısında tutulmuꢀtur. Đtiraz olmadığından, sözkonusu kadastro sonucu 1989 tarihinde nihai

hale gelmiꢀ ve 25 Aralık 1992 tarihinde tapu kaydında tescil edilmiꢀtir.

24 Temmuz 2000 tarihinde, Hazine, 69 numaralı parselin Devlet mirasının parçası olduğu

gerekçesi ile ve sözkonusu taꢀınmazın Hazine adına tescil edilmesi istemiyle ile Pendik

Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır.

25 Aralık 2002 tarihinde, mahkeme, ihtilaf konusu taꢀınmazın önce kamu orman alanına dahil

olduğu ardından Hazine yararına orman alanı dıꢀında tutulduğu gerekçesi ile sözkonusu talebi

haklı bulmuꢀtur. Mahkeme, baꢀvuranın tapusunu iptal etmiꢀ ve tapunun Hazine adına tescil

edilmesine karar vermiꢀtir.

1 Nisan 2003 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu hükmü onamıꢀtır. 1 Aralık 2003 tarihinde

Yargıtay, baꢀvuranın karar düzeltme talebini reddetmiꢀtir.

23 Aralık 2003 tarihinde, Yargıtay kararı baꢀvurana tebliğ edilmiꢀtir.

HUKUK

I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuran, tapusunun iptal edilmesinin ve tapunun Hazine adına tescil edilmesinin 1 No’lu Ek

Protokol’ün 1. maddesi uyarınca mallarına saygı hakkına yönelik olarak orantısız bir

müdahale oluꢀturduğunu iddia etmektedir.

Kabuledilebilirlik ile ilgili olarak, Hükümet, öncelikle, Hükümet’e göre, 1984 yılında

yürütülen kadastro çalıꢀmalarının sonucunun tapu kaydına tescil edildiği tarih olan 25 Aralık

1992 tarihinde baꢀlayan altı ay süresine riayet edilmediğine dair kabuledilemezliğe iliꢀkin

itirazını sunmaktadır. Oysa baꢀvuran baꢀvurusunu 23 Haziran 2004 tarihinde yani sözkonusu

tescilden itibaren on iki yıl sonra sunmuꢀtur.

Hükümet, baꢀvuranın iç hukuk yollarını tüketmediğini ifade etmektedir: baꢀvuran, bir yandan,

1984 yılında gerçekleꢀtirilen kadastro çalıꢀmalarına itiraz edebilir diğer yandan, tapusunun

iptal edilmesi nedeniyle uğradığı zarardan dolayı Medeni Kanunun, Borçlar Kanununun ve

Đdari Yargılama Usulü Kanununun hükümleri uyarınca dava açabilirdi. Bu bağlamda

Hükümet, özellikle, devletin tapu kayıtlarını tutmasına iliꢀkin zorunlu yükümlülükleri

hakkındaki bazı Yargıtay kararlarına atıfta bulunmaktadır.

Baꢀvuran, bu hususta görüꢀ bildirmemektedir.

Altı ay süresine riayet kapsamında Hükümet tarafından yapılan itiraz ile ilgili olarak, AĐHM,

AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca iç hukuktaki nihai kararın baꢀvurana 23 Aralık 2003

tarihinde tebliğ edilen 1 Aralık 2003 tarihli Yargıtay kararı olduğunu tespit etmektedir.

Dolayısıyla, altı ay süresinin sözkonusu son karar tarihinden itibaren iꢀlemeye baꢀlaması

gerekmektedir. Baꢀvuranın 23 Ocak 2004 tarihinde yani altı ay süresi içerisinde AĐHM’ye

baꢀvuruda bulunmasından dolayı, Hükümet’in bu itirazının reddedilmesi gerekmektedir.

Đç hukuk yollarının tüketilmemesi kapsamındaki Hükümet’in itirazı ile ilgili olarak, AĐHM,

daha önce Savunmacı Hükümet tarafından sunulan benzer itirazları reddettiğini

hatırlatmaktadır (Medeni Kanunun, Borçlar Kanununun, Đdari Yargılama Usulü Kanunun

hükümleri uyarınca, bkz, Temel Conta Sanayi ve Ticaret A.ꢁ-Türkiye, baꢀvuru no: 45651/04,

10 Mart 2009, Doğrusöz ve Aslan- Türkiye, baꢀvuru no: 1262/02, 30 Mayıs 2006 ve

Ardıçoğlu-Türkiye, baꢀvuru no: 23249/04, 2 Aralık 2008; kadastro çalıꢀmalarının sonucuna

itiraz edilmemesi ile ilgili olarak, bkz, özellikle, Cin ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 305/03,

10 Kasım 2009 ve Rimer ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 18257/04, 10 Mart 2009).

Sözkonusu içtihattan sapmak için hiçbir neden göremeyen AĐHM, Hükümet’in bu itirazını

reddetmektedir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esas ile ilgili olarak, AĐHM, baꢀvuran tarafından sunulan ꢀikayetlere benzer ꢀikayetleri

incelediğini ve tazminat ödenmeksizin ꢀahsa ait olan taꢀınmazların Hazine’ye devredilmesi

nedeniyle 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀtığını

hatırlatmaktadır (sözü edilen Turgut ve diğerleri, sözü edilen Temel Conta Sanayi ve Ticaret

A.ꢁ, sözü edilen Rimer ve diğerleri ve Nural Vural – Türkiye, baꢀvuru no: 16009/04, 10 Mart

2009). Đꢀbu davanın incelenmesinin ardından, AĐHM, mevcut davada farklı bir sonuca

ulaꢀmak için Hükümet’in ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığı değerlendirmesinde

bulunmaktadır.

Bu itibarla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca, baꢀvuran, kendisine göre taꢀınmazın güncel değerine tekabül

eden meblağ olan 680.000 TL’yi (yaklaꢀık 310.000 Euro) maddi tazminat olarak talep

etmektedir. Belge olarak, baꢀvuran, Emirli (Pendik/Đstanbul) köyünde bulunan komꢀu

taꢀınmaza değer tespitinde bulunan 28 Aralık 2005 tarihli bilirkiꢀi raporunu sunmaktadır.

Baꢀvuran 10.000 TL (yaklaꢀık 4.500 Euro) manevi tazminat talebinde bulunmaktadır.

Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak baꢀvuran görüꢀ bildirmemektedir.

Hükümet, belirtilen miktarla karꢀı çıkmakta ve AĐHM’ye sözkonusu miktarları reddetme

çağrısında bulunmaktadır.

Mevcut dava koꢀullarında Savunmacı Devlet ile baꢀvuranlar arasında olası bir uzlaꢀma

ihtimalini göz önünde bulunduran AĐHM, 41. maddenin uygulanmasının bu aꢀamada saklı

tutulmasının uygun olacağına kanaat getirmektedir (bkz, aynı anlamda sözü edilen Turgut ve

diğerleri, sözü edilen Temel Conta Sanayi ve Ticaret A.ꢁ, sözü edilen Nural Vural ve sözü

edilen Rimer ve diğerleri). AĐHM’ye göre, ihtilaflı taꢀınmazın değerinin tespit edilmesi için

en uygun yollardan biri yetkili mahkemede baꢀvuranlar tarafından değer tespit davası

açılmasıdır.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması hususunun

a) saklı tutulmasına;

b) Hükümet ve baꢀvuranların, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın

kesinleꢀmesinden itibaren üç ay içinde bu mesele hakkındaki görüꢀlerini yazıyla

kendisine bildirmeye ve bilhassa aralarında varacakları her türlü uzlaꢀmadan kendisini

haberdar etmeye davet edilmesine;

c) Sonraki sürecin saklı tutulmasına ve gerektiğinde daire baꢀkanının izlenecek süreci

belirlemeye yetkili kılınmasına;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin Đç Tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 23 Mart 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.