CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜÇÜNCÜ DAĐRE

ARIKAN vd -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:43033/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

2 Haziran 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (43033/02) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀları) Ali Đhsan Arıkan, Abdülkadir Arıkan, Rifai Arıkan ve Aslıhan Yıldız’ın

(baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 7 Ağustos 2002 tarihinde Đnsan Hakları ve

Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi -

AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, Mardin Barosu avukatlarından M. B. Tek ve A. Aydemir tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuranlar sırasıyla 1940, 1945, 1956 ve 1952 doğumlu olup Đzmir’de ikamet etmektedirler.

8 Kasım 1965 tarihinde, baꢀvuranların annesi olan Emine Arıkan, 100 hektarlık tarım

arazisinin üçüncü ꢀahıslar adına yapılan tescilinin iptali ve mağduru olduğu hileli satıꢀ

nedeniyle arazinin kendi adına yeniden tescil edilmesi istemiyle Nusaybin Asliye Hukuk

Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır.

1967–1968 yıllarında yapılan kadastro çalıꢀması sırasında ihtilaf konusu taꢀınmazın davalılar

adına tescil edilmesinin ardından dava 15 Mayıs 1968 tarihinde Nusaybin Kadastro

Mahkemesi’ne (dosya no: 1968/3) havale edilmiꢀtir. Annelerinin ölümünün ardından

baꢀvuranlar, 6 Mart 1972 tarihinde müdahil tarafı oluꢀturmuꢀlardır. 21 Haziran 1974

tarihinde, sözkonusu dava aynı konudaki diğer davalarla birleꢀtirilmiꢀtir. Halihazırda, dava

halen Nusaybin Kadastro Mahkemesi’nde derdesttir.

1965 yılından bugüne kadar mahkeme, yüz sekiz tanesi 30 Ocak 1987 tarihinden itibaren

olmak üzere iki yüzden fazla duruꢀma gerçekleꢀtirmiꢀtir. Sözkonusu dönem boyunca

mahkeme, dosya oluꢀturmuꢀ, farklı makamlardan bilgi ve belge talep etmiꢀ, özellikle yerler

hakkında bilirkiꢀi incelemesi yapılmasına iliꢀkin tarafların taleplerini kabul etmiꢀ ve bilirkiꢀi

incelemesi yapılmasına karar vermiꢀ, üçüncü ꢀahısların ihtilaflı taꢀınmazı iꢀgal etmelerini

önlemeye yönelik tarafların taleplerinin incelemiꢀ ve tanıkları dinlemiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, özellikle 1968 yılından beri dava süresinin AĐHS’nin 6/1 maddesi ile öngörülen

“makul süre” ilkesini ihlal ettiğini iddia etmektedirler.

Davanın çok karıꢀık olduğunu belirterek Hükümet, sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.

Bununla birlikte AĐHM, sözkonusu ꢀikayete iliꢀkin olarak AĐHS’nin 35. maddesinin 3.

paragrafı çerçevesinde hiçbir kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle

baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esasa iliꢀkin olarak ise AĐHM, baꢀvuranların ꢀikayetçi oldukları davanın 15 Mayıs 1968

tarihinde baꢀladığını ve dosyada taraflar tarafından sunulan bilgiye göre halen sona

ermediğini kaydetmektedir. Türkiye’nin kiꢀisel baꢀvuru hakkını tanıdığı 28 Ocak 1987’ye

kadar tek dereceli yargıda on sekiz yıldan fazla bir süre, bu tarihten de bugüne kadar yaklaꢀık

yirmi iki yıl geçmiꢀtir. AĐHM, mevcut davadakine benzer sorunları ortaya koyan çok sayıda

dava incelemiꢀ ve konuya iliꢀkin yerleꢀik içtihadından doğan kriterleri göz önüne alarak

“makul süre” gerekliliğine riayet edilmediğini tespit etmiꢀtir (Frydlender-Fransa, baꢀvuru no:

30979/96 ve Cankoçak-Türkiye, baꢀvuru numaraları: 25182/94 ve 26956/95, 20 ꢁubat 2001).

Mevcut davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için hiçbir unsur bulunmadığını tespit eden AĐHM,

aynı gerekçelerle AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini belirler.

II. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuranlar, 1968 yılından beri taꢀınmazlarından faydalanmamalarından ꢀikayetçi olmakta ve

bu bağlamda 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.

Hükümet, sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır. Hükümet, malik sıfatına iliꢀkin olayların

1987 yılından önce meydana gelmesi sebebiyle ꢀikayetin AĐHS hükümleri ile ratione

temporis bakımından bağdaꢀmadığını savunmaktadır.

AĐHM, baꢀvuranların mülkiyet hakkına iliꢀkin davalarının ulusal mahkemeler önünde halen

derdest olduğunu tespit etmektedir. Dosya unsurlarının tamamı incelendiğinde, AĐHM, 1

No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayet hakkında karar verebilmek için

iç hukuktaki yargılamanın sonucunu bilmesi gerektiği kanaatindedir. Ulusal mahkemeler

önündeki yargılamanın halihazırdaki safhasında sözkonusu ꢀikayetin vaktinden önce

sunulduğu sonucuna ulaꢀılmaktadır. AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları uyarınca iç

hukuk yolları tüketilmediğinden baꢀvuranın 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında

yaptığı ꢀikayet kabuledilemez niteliktedir.

Yukarıda söylenenler göz önüne alındığında AĐHM, Hükümet’in ratione temporis itirazı

hakkında görüꢀ bildirmeye gerek olmadığı kanaatindedir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, 1.600.000 Euro’su gelir kaybı, 1.066.400 Euro’su taꢀınmazın değeri olmak üzere

2.666.400 Euro maddi tazminat ve 1.800.000 Euro manevi tazminat talebinde bulunmaktadır.

Ayrıca baꢀvuranlar, yargılama masraf ve giderleri olarak 600.000 Euro talep etmektedir.

Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.

AĐHM, gerçekliği mesnetten yoksun olduğu için avukatlık ücreti ve masrafların geri ödenmesi

talebini reddetmektedir. Maddi tazminata iliꢀkin olarak AĐHM, tespit edilen ihlalle talep

edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte ve sözkonusu talebi

reddetmektedir. Buna karꢀın AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi

kolaylıklarına uygulanan üç puanlık gecikme faizi ile birlikte baꢀvuranların her birine 25.000

Euro manevi tazminat ödenmesi gerektiği kanaatindedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun yargılama süresinin uzunluğu kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin

kısmının kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna,

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her

türlü vergiden muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranların her birine

25.000 Euro manevi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 2 Haziran 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.