COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ARZU – TÜRKĐYE DAVASI

(Başvuru no: 1915/03)

KARAR

STRAZBURG

15 Eylül 2009

Đşbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli

düzeltmelere tabi olabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Davanın nedeni, T.C. vatandaşı Fırat Arzu’nun (başvuran) Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne, 17 Eylül 2002 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına

Dair Sözleşme’nin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine yaptığı 1915/03 sayılı

başvurudur.

Başvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde Diyarbakır Barosu

avukatlarından M. S. Tanrıkulu tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOŞULLARI

Başvuran, 1970 doğumlu olup AĐHM’ye başvuru yapıldığı sırada Mardin cezaevinde

tutuklu bulunmaktaydı.

31 Ekim 1993’te, yasadışı silahlı örgüt PKK’ya karşı yürütülen bir operasyon

sırasında, başvuran, diğer altı şüpheliyle birlikte yakalanarak Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü

Terörle Mücadele Şubesi’nde gözaltına alınmıştır.

Başvuran, aynı gün, Çınar Sağlık Merkezi’nde doktor muayenesinden geçmiştir.

Başvuranın vücudunda herhangi bir kötü muamele izine rastlanmamıştır.

Başvuran, başvuru formunda, daha fazla ayrıntıya girmeden, tutuklu bulunduğu sırada

tehdit ve baskıları da kapsayacak şekilde işkence ve kötü muameleye maruz kaldığını iddia

etmiştir.

Başvuran, 31 Ekim, 17 ve 18 Kasım 1993 tarihlerinde, muhtelif olayların tatbikatına

katılmıştır.

Başvuran ile birlikte yakalanan şüphelilerden biri, tutuklu bulunduğu sırada sağlık

durumunun kötüye gitmesi sonucu yaşamını yitirmiştir¹. Başvuran, bu kişiye de gözaltında

bulunduğu sırada işkence yapıldığını iddia etmiştir.

Bu arada, 12 Kasım 1993’te, başvuran kendini iyi hissetmediği için doktor

muayenesinden geçmiştir. Yazılan nottan doktorun idrar yolu enfeksiyonundan şüphelendiği

anlaşılmaktadır. Laboratuar sonuçlarında başvuranın idrarında 3 veya 4 adet alyuvara

rastlandığı kaydedilmiştir. 13 Kasım 1993’te, başvuran doktor tarafından reçete edilen

ilaçların ücretini ödemiştir.

20 ve 25 Kasım 1993’te iki polis memuru tarafından sorgulanan başvuran, kendisi ve

diğer bazı sanıklarla ilgili bazı suçlayıcı ifadelerde bulunmuştur.

26 Kasım 1993’te, başvuran ile diğer on sanık Diyarbakır Devlet Hastanesi’nde doktor

muayenesinden geçmiştir. Başvuranın vücudunda herhangi bir kötü muamele izine

rastlanmamıştır.

¹Sözkonusu olay, AĐHM’nin Nurcan Canpolat / Türkiye davasında vermiş olduğu kabuledilemezlik kararında

belgelenmiştir.

2

26 Kasım 1993’te Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı

huzuruna çıkartılan başvuran, ifadesinin işkence altında alındığını iddia ederek polise verdiği

ifadeleri geri çekmiştir. Başvuran, olay tatbikatı sonucu bulunan iki adet silahın kendisine ait

olduğunu kabul etmiş, ancak silahlardan birinin kendisi satın almadan önce, balistik raporda

belirtildiği gibi, H.B. ve M.S.G. adlı şahısların öldürülmesinde kullanılıp kullanılmadığına

dair herhangi bir fikri olmadığını ifade etmiştir. Başvuran, ayrıca, polisin şüphelileri olay

yerine götürerek ne demeleri gerektiğini söylediğini iddia ederek, olay tatbikatına ilişkin tam

kayıtların kalan kısmını da reddetmiştir.

Başvuran, 26 Kasım 1993’te, Devlet Güvenlik Mahkemesi hakimi huzuruna çıkarılmış

ve Cumhuriyet Savcısı’na vermiş olduğu ifadeleri yinelemiştir. Başvuran, özellikle, polise

verdiği ifadeler ile tatbikat kayıtlarının içeriğini, baskı ve tehdit altında imzaladığı

gerekçesiyle reddetmiştir. Mahkeme, başvuranın tutukluluk halinin devamına karar vermiştir.

30 Kasım 1993’te, başvuran, tutukluluk halinin devamına itiraz etmiştir. Başvuran,

dilekçesinde, suçsuz olduğunu iddia etmiş ve gözaltında bulunduğu sırada sürekli ve ciddi bir

şekilde kötü muameleye maruz kaldığını belirtmiştir. Başvuranın serbest bırakılma talebi, 7

Aralık 1993 tarihinde Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından “itham edildiği suçun niteliği

ve kanıtların durumu” gerekçe gösterilerek reddedilmiştir.

23 Aralık 1993’te, Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, Ceza

Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca, başvuranı ulusal topraklardan bir kısmını devlet

idaresinden ayırmak amacıyla fiil işlemek suçuyla itham eden bir iddianame hazırlamıştır.

Başvuran, PKK adına, 28 Haziran 1993’te S.T., 5 Ağustos 1993’te N.Y. adlı şahısları

öldürmek, 5 Ağustos 1993’te C.Y. adlı şahsı kaçırmak ve 31 Ağustos 1993 ile 22 Ekim 1993

tarihlerinde mayın döşemek ve polis memurlarına ateş etmek suçlarıyla itham edilmiştir.

Cumhuriyet Savcısı, ayrıca, balistik raporlara göre, başvurana ait otomatik bir silahın H.B. ve

M.S.G. adlı şahısların öldürülmesinde kullanıldığını kaydetmiştir.

28 Aralık 1993’te, başvuranla birlikte on bir sanık hakkında Devlet Güvenlik

Mahkemesi önünde cezai kovuşturma başlatılmıştır.

Yargılama sırasında, Devlet Güvenlik Mahkemesi, her duruşmanın sonunda, hem

resen hem de başvuranın yasal temsilcisinin talebi üzerine başvuranın tutuksuz yargılanmak

üzere serbest bırakılmasını göz önünde bulundurmuştur. Mahkeme, her duruşmada, suçun

niteliği ile kanıtların durumunu dikkate alarak, başvuranın tutukluluk süresinin uzatılmasına

karar vermiştir.

23 Mart 1999’da, Devlet Güvenlik Mahkemesi, başvuranı itham edildiği suçlardan

mahkum ederek müebbet hapis cezasına çarptırmıştır.

Yargıtay, 17 Şubat 2000 tarihinde bir duruşma yaparak Devlet Güvenlik

Mahkemesi’nin başvuran ile diğer dört sanık hakkında vermiş olduğu kararı bozmuştur.

3 Nisan 2000’de, dava ilk derece mahkemesine iade edilmiştir.

22 Ekim 2002’de, Devlet Güvenlik Mahkemesi, başvuranı itham edildiği suçlardan

mahkum etmiş ve müebbet hapis cezasına çarptırmıştır. Đlk derece mahkemesi, başvuranın

polise verdiği ifadeler ile olay tatbikatlarının tam kayıtlarını da kapsayacak şekilde dava

3

dosyasındaki delillere dayanarak, başvuranın iki kişiyi öldürme, bir kişiyi kaçırma, mayın

döşeme ve bir polis aracına ateş açma suçlarına karıştığı sonucuna varmıştır.

18 Haziran 2003’te, başvuran temyize gitmiştir. Başvuran, dilekçesinde, AĐHS’de yer

alan bazı hakları hatırlatarak, Yargıtay’dan mahkumiyet kararını bozmasını talep etmiştir.

Başvuran, özellikle, gözaltında bulunduğu 27 gün boyunca işkence ve kötü muameleye maruz

bırakıldığını ve bunun sonucunda hastaneye götürülerek tedavi gördüğünü yinelemiştir.

Başvuran, ayrıca, aynı suçla itham edilen sanıklardan birinin işkence sonucu öldüğünü ileri

sürmüştür. Başvuran, ilk derece mahkemesinin bu şartlar altında alınan ifadelere dayanarak

kendisini mahkum etmesinin hukuka aykırı olduğunu ifade etmiştir.

Yargıtay, 30 Eylül 2003 tarihinde bir duruşma yaparak başvuran hakkında verilen

kararı onamıştır.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 3. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Başvuran, AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca, gözaltında bulunduğu sırada işkence ve kötü

muameleye maruz kaldığı konusunda şikayetçi olmuştur. Başvuran, ayrıca, AĐHS’nin 13.

maddesi uyarınca, yerel makamların iddialarına ilişkin etkili bir soruşturma yapmadıklarını

iddia etmiştir.

AĐHM, sözkonusu şikayetlerin AĐHS’nin 3. maddesi kapsamında incelenmesi

gerektiği kanaatindedir.

Hükümet, AĐHM’den, AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca iç hukuk yollarının

tüketilmediği veya altı ay kuralına uyulmadığı gerekçesiyle başvurunun kabuledilemez olduğu

yönünde karar verilmesini talep etmiştir. Hükümet, esasa ilişkin olarak, başvuranın kötü

muamele iddialarının asılsız olduğunu ileri sürmüştür.

Başvuran iddialarını sürdürmüştür. Başvuran, özellikle, dövüldüğünü, aç ve susuz

bırakıldığını, işkence ve ölümle tehdit edildiğini, küfre maruz kaldığını ve kendisine ait

olmayan ifadeleri imzalamaya zorlandığını ileri sürmüştür. Başvuran, gözaltı sürecinin

sonunda düzenlenen sağlık raporunun doğruluğuna itiraz etmiş ve kötü muamele sonucu

hastaneye kaldırılarak tedavi gördüğünü ifade etmiştir. Başvuran, bu bağlamda, gözaltında

bulunduğu sırada tutuklulardan birinin işkence sonucu öldüğünü belirtmiştir. Başvuran,

ayrıca, yerel makamlar önünde birçok kez kötü muameleye maruz kaldığı konusunda

şikayetçi olmasına rağmen, şikayetlerine ilişkin herhangi bir soruşturma başlatılmadığını ve

bu durumun Devlet yetkililerinin bu tip eylemlere ilişkin tutumunu ortaya koyduğunu iddia

etmiştir.

AĐHM, başvuranın şikayetinin aşağıdaki nedenlerden dolayı her halükarda

kabuledilemez olduğu gerekçesiyle, AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca başvuranın iç hukuk

yollarını tüketip tüketmediği veya altı ay kuralına uyup uymadığının belirlenmesine gerek

olmadığı kanaatindedir.

AĐHM, kötü muamele iddialarının uygun kanıtlarla desteklenmesi gerektiğini

hatırlatmaktadır (Tanrıkulu ve Diğerleri / Türkiye, no. 45907/99). AĐHM, bu tür kanıtları

4

değerlendirirken “makul şüphenin ötesinde” standardını uygulamaktadır. Ancak, AĐHM,

böyle bir kanıtın yeterince güçlü, açık ve tutarlı çıkarımların veya çürütülemeyen benzer

karinelerin varlığı ile de ortaya konabileceğini eklemektedir. (Labita / Đtalya, no. 26772/95 ve

Süleyman Erkan / Türkiye, no. 26803/02).

AĐHM, sözkonusu davada, başvuranın 26 gün süreyle gözaltında tutulduğunu

gözlemlemektedir. AĐHM, ayrıca, başvuranın tutuklu bulunduğu sırada aynı gerekçeyle

gözaltına alınan tutuklulardan birinin ölmesine ilişkin iddiasını da gözönünde

bulundurmaktadır. Ancak, AĐHM, başvuranın AĐHM’ye yaptığı başvuruda iddia konusu kötü

muameleye ilişkin ayrıntılara belirgin bir biçimde değinmediğini gözlemlemektedir. Bu

ayrıntılar, yalnızca başvuranın 16 Mayıs 2008 tarihli görüşlerinde yer almış ve daha fazla

ayrıntıya girilmeden, yalnızca iddia konusu kötü muamelenin yapılış şekline atıfta

bulunulmuştur.

Benzer şekilde, AĐHM, avukat yardımı alan başvuranın, cezai yargılama sırasında,

yalnızca genel anlamda işkence ve kötü muameleye maruz kaldığını iddia ettiğini

gözlemlemektedir. Başvuran, maruz kaldığını iddia ettiği kötü muamele şekline ilişkin

herhangi bir ayrıntıya değinmemiş ve suçlu olduğunu iddia ettiği kişilere ait fiziksel veya

diğer tanımlayıcı ayrıntıları makamlara bildirmemiştir. AĐHM, inandırıcı ayrıntılara yer

vermeden yapılan bir kötü muamele iddiasının, pozitif yükümlülük getiren savunulabilir bir

iddia oluşturmak için yetersiz olduğu kanaatindedir. Bu nedenle, başvuran ile avukatının ilgili

makamlara soruşturma başlatmaları için güvenilir bir başlangıç noktası sağlamamaları

nedeniyle, başvuranın kötü muamele şikayetlerine ilişkin derinlemesine bir soruşturma

yapılmasını talep etme hakkı bulunmamaktaydı (Yıldırım / Türkiye, no. 33396/02).

AĐHM, ayrıca, başvuranın tutukluluk sürecinin başında ve sonunda düzenlenen sağlık

raporlarında, başvuranın iddia ettiği gibi fiziksel olarak kötü muamele gördüğüne dair

herhangi bir ibare bulunmadığını gözlemlemektedir. AĐHM, sözkonusu raporun ayrıntılara yer

vermediğinin ve AĐHM’nin kötü muameleye ilişkin davalarda devamlı olarak göz önünde

bulundurduğu Avrupa Đşkencenin ve Đnsanlıkdışı veya Onurkırıcı Ceza veya Muamelenin

Önlenmesi Komitesi (CPT) tarafından belirlenen standartları (Akkoç / Türkiye, no. 22947/93)

ve Đstanbul Protokolü’nde (Đşkence ve Diğer Zalimane, Đnsanlık Dışı, Aşağılayıcı Muamele

veya Cezaların Etkili Biçimde Soruşturulması ve Belgelendirilmesi için Kılavuz) belirtilen

ilkeleri yerine getirmediğinin farkındadır. Bununla birlikte, AĐHM, dava dosyasında

sözkonusu rapordaki tespitlerin doğruluğunu sorgulayan veya başvuranın iddialarını

kanıtlayan herhangi bir unsur bulunmadığını kaydeder. Özellikle, başvuranı muayene eden

doktorun notu ve daha sonra yapılan laboratuar analizleri gözönünde bulundurulduğunda, 12

Kasım 1999 tarihinde yapılan muayenenin ardından adı belirtilmemiş bir ilacın reçete

edilmesinin başvuranın iddiaları için güçlü bir kanıt oluşturduğu düşünülemez. Ayrıca,

başvuranın tutukluluğunun sonunda düzenlenen sağlık raporunun doğruluğuna itiraz etmesine

rağmen, dava dosyasında, başvuranın tutuklu bulunduğu sırada veya bu sürecin sonunda bir

başka doktora muayene olma talebinde bulunduğu ve bu talebin reddedildiği yönünde

herhangi bir ibare bulunmamaktadır. Sonuç olarak, AĐHM, başvuranın işkence veya kötü

muamele gördüğü iddialarıyla uyumlu olarak, fiziksel zarar veya ruhsal travmaya maruz

kaldığına dair herhangi bir tıbbi delil sunmadığını gözlemlemektedir (Yaşar / Türkiye, no.

55938/00, Künkül / Türkiye, no. 57177/00, S.T. / Türkiye, no. 28310/95 ve a contrario,

Mehmet Eren / Türkiye, no. 32347/02).

Başvuranın sözlü hakarete maruz kaldığı iddialarıyla ilgili olarak, başvuran iddia ettiği

gibi sözlü hakarete maruz kalmış ve bunun sonucunda endişe veya huzursuzluk hissetmiş olsa

5

bile, AĐHM, bu tür hislerin 3. madde bağlamında küçük düşürücü muamele anlamına

gelmediğini yinelemektedir (Hüsniye Tekin / Türkiye, no. 50971/99, K.Ö. / Türkiye, yukarıda

kaydedilen ve Çevik / Türkiye, no. 57406/00).

AĐHM, yukarıdaki unsurları gözönünde bulundurarak, başvuranın gözaltında kötü

muameleye maruz kaldığına dair savunulabilir bir iddianın temelini oluşturmadığı sonucuna

varır. AĐHM, başvuranın, makamların sözkonusu iddiayı soruşturmayarak AĐHS’nin 3.

maddesi kapsamındaki usuli yükümlülüklerini yerine getirmedikleri iddiasını iyi bir biçimde

savunmadığını belirtir. Bu nedenlerle, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca

bu şikayetin dayanaktan yoksun olduğunu kaydeden AĐHM, şikayetin kabuledilemez

olduğuna karar verir.

II. AĐHS’NĐN 6/2 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Başvuran, AĐHS’nin 6/2 maddesi uyarınca masumiyet karinesine aykırı olarak, dokuz

yıldan uzun süre boyunca tutuklu kaldığı ve tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakılma

taleplerinin ilk derece mahkemesi tarafından ciddiye alınmadığı konusunda şikayetçi

olmuştur.

AĐHM, sözkonusu şikayetin yalnızca AĐHS’nin 5/3 kapsamında incelenmesi gerektiği

kanaatindedir.

A. Kabuledilebilirlik

AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca bu şikayetin dayanaktan yoksun olmadığını

kaydeden AĐHM, ayrıca başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle şikayet kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

AĐHM, başvuranın yargılama öncesi tutukluluğunun iki dönemden oluştuğunu ve bu

sürenin toplam sekiz yıl bir ay civarında olduğunu gözlemlemektedir (Solmaz / Türkiye, no.

27561/02). Đlk derece mahkemesi, bu süre boyunca, her duruşmanın sonunda, hem resen hem

de başvuranın talebi üzerine başvuranın devam eden tutukluluğunu gözönünde

bulundurmuştur. Ancak, AĐHM, dava dosyasındaki bilgilere dayanarak, mahkemenin “suçun

niteliği ve kanıtların durumu gözönünde bulundurularak” gibi birbirinin aynı ve kalıplaşmış

ifadeler kullandığını kaydeder.

AĐHM, sözkonusu başvurudakine benzer sorunlar ortaya koyan davalarda sıklıkla

AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlalini tespit etmiştir (Özden Bilgin / Türkiye, no. 8610/02,

Tamamboğa ve Gül, yukarıda kaydedilen, Hasan Ceylan / Türkiye, no. 58398/00, Dereci /

Türkiye, no. 77845/01 ve Taciroğlu / Türkiye, no. 25324/02).

Elindeki belgelerin tamamını inceleyen AĐHM, sözkonusu davada farklı bir sonuca

varması için Hükümet’in ikna edici herhangi bir kanıt veya iddia ortaya koymadığı

kanaatindedir. Konuyla ilgili içtihadını ve ilk derece mahkemesinin kalıplaşmış ifadelere

dayanan muhakemesini gözönünde bulunduran AĐHM, başvuranın sekiz yıl bir aydan fazla

süren tutukluluğunun haklı görülemeyeceği sonucuna varır.

Dolayısıyla, AĐHS’nin 5/3 maddesi ihlal edilmiştir.

6

III. AĐHS’NĐN 6/1 ve 6/3 (c) MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Başvuran, kendisini yargılayan Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin hakimler heyetinde

askeri bir yargıcın bulunması nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil bir

şekilde yargılanmadığı konusunda şikayetçi olmuştur. Başvuran, cezai yargılamanın ilk

aşamalarında avukat yardımını alamadığını ileri sürmüştür. Başvuran, son olarak, aleyhindeki

cezai yargılamanın çok uzun sürdüğü konusunda şikayetçi olmuş ve bu şikayetlerini

AĐHS’nin 6. maddesinin 1. ve 3. paragraflarına dayandırmıştır.

A. Kabuledilebilirlik

AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca başvurunun bu kısmının dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle şikayet kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

1. Yargılamanın adilliği

AĐHM, Salduz / Türkiye davasında, gözaltındayken avukat yardımından mahrum

bırakılma şikayetini incelediğini ve AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte okunduğunda 6/3 (c)

maddesinin ihlalini tespit ettiğini hatırlatır. AĐHM, sözkonusu davayı incelemiş ve bu davada

yukarıda bahsedilen Salduz kararında vardığı sonuçtan ayrılmasını gerektirecek herhangi bir

özel koşul bulunmadığını tespit etmiştir.

Buna göre, AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte okunduğunda 6/3 (c) maddesi ihlal

edilmiştir.

Ayrıca, dava koşullarını, tarafların ifadelerini ve daha önceki 6/1 ve 6/3 (c)

maddelerinin ihlal edildiği yönündeki tespitlerini gözönünde bulunduran AĐHM, başvuranın

Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığına yönelik şikayetiyle ilgili olarak

bu hüküm altında ayrıca karar vermesine gerek olmadığına karar verir (Getiren / Türkiye, no.

10301/03).

2. Yargılama süresinin uzunluğu

AĐHM, yargılama süresinin dava koşulları, davanın karmaşıklığı ile başvuran ve ilgili

makamların tutumu gibi ölçütlere dayanılarak değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır

(Pélissier ve Sassi / Fransa, no. 25444/94).

AĐHM, sözkonusu davada, gözönünde bulundurulması gereken sürenin başvuranın

gözaltına alındığı 13 Ekim 1993 tarihinde başlayıp Yargıtay’ın nihai kararı verdiği 30 Eylül

2003 tarihinde sona erdiğini gözlemlemektedir. Dolayısıyla, yargılama yaklaşık 9 yıl 11 ay

sürmüş ve dava iki aşamalı yargı sürecinde iki kez incelenmiştir.

AĐHM, sözkonusu başvurudakine benzer sorunlar ortaya koyan davalarda sıklıkla

AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlalini tespit etmiştir (Tamamboğa ve Gül / Türkiye, yukarıda

kaydedilen, Pakkan / Türkiye, no. 13017/02 ve Yaşar / Türkiye, no. 46412/99).

7

Elindeki belgelerin tamamını inceleyen AĐHM, sözkonusu davada farklı bir sonuca

varması için Hükümet’in ikna edici herhangi bir kanıt veya iddia ortaya koymadığı

kanaatindedir. Konuyla ilgili içtihadını gözönünde bulunduran AĐHM, yargılama süresinin

çok uzun olduğu ve “makul süre” şartını yerine getirmediği sonucuna varır.

Dolayısıyla, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiştir.

IV. ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐA EDĐLEN DĐĞER AĐHS MADDELERĐ

Başvuran, ayrıca, AĐHS’nin 6. maddesi ile birlikte okunduğunda 13. maddesi

uyarınca, bu başlık altındaki şikayetleriyle ilgili olarak kendisine etkili bir iç hukuk yolu

sağlanmadığı konusunda şikayetçi olmuştur.

Başvuran, AĐHS’nin 14. Maddesi uyarınca, Kürt etnik kökeni nedeniyle ayrımcılığa

maruz kaldığını iddia etmiştir. Başvuran, ayrıca, Devlet Güvenlik Mahkemelerinin incelediği

suçlara ilişkin usuli güvencelerin farklılık gösterdiği konusunda şikayetçi olmuştur.

AĐHM, başvuranın 6. madde ile birlikte 13. maddeye ilişkin şikayetiyle ilgili olarak,

bu şikayetin yukarıda incelenen şikayetle ilişkili olması nedeniyle kabuledilebilir nitelikte

olduğu kanaatindedir. Bununla birlikte, başvuranın bu başlık altında yapmış olduğu şikayeti

ayrıntılarıyla açıklamaması nedeniyle, AĐHM, sözkonusu şikayetin esas yönünden ayrıca

incelenmesine gerek olmadığı kanaatindedir (Tekin ve Baltaş / Türkiye, no. 42554/98 ve Kiper

/ Türkiye, no. 44785/98).

AĐHM, başvuranın AĐHS’nin 14. maddesi kapsamındaki şikayetlerini incelemiştir.

Ancak, AĐHM, dava dosyasında sözkonusu iddiayı destekleyen veya bu hükmün ihlal

edildiğini gösteren herhangi bir delile rastlamamıştır. Sonuç olarak, AĐHS’nin 35/3 maddesi

uyarınca dayanaktan yoksun olan başvurunun bu kısmı, AĐHS’nin 35/4 maddesi uyarınca

reddedilmelidir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek

Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,

hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Başvuran, manevi tazminat olarak, toplam 135,000 Euro talep etmiştir.

Hükümet, bu miktara itiraz etmiştir.

AĐHM, AĐHS’nin 5/3, 6/1 ve 6/3 (c) maddelerinin ihlallerinden doğan manevi zararın

tek başına tespit edilen ihlallerle telafi edilemeyeceği kanaatindedir. AĐHM, hakkaniyete

uygun olarak, başvurana manevi tazminat olarak 10,600 Euro ödenmesine karar verir.

AĐHM, ayrıca, en uygun telafi yönteminin başvuranın, talep etmesi halinde, AĐHS’nin

6/1 maddesinin gereklerine uygun olarak yeniden yargılanması olacağı kanaatindedir

(Salduz).

8

B. Yargılama masraf ve giderleri

Başvuran, yerel mahkemeler önündeki masraflar dahil olmak üzere, avukatlık ücreti

için 7,693 Euro talep etmiştir. Başvuran, ayrıca, Avrupa Konseyi tarafından sağlanan adli

yardıma ilişkin ödeme yapılmasını talep etmiştir. Başvuran, avukatının hazırladığı zaman

çizelgesi ile Diyarbakır Barolar Birliği’nin ücret cetvelini AĐHM’ye sunmuştur. Başvuran,

ayrıca avukatıyla yapmış olduğu sözlü avukatlık ücreti anlaşmasına atıfta bulunmuştur.

Hükümet, talep edilen miktara itiraz etmiştir.

AĐHM’nin içtihadına göre, bir başvuran gerçekliğini ve gerekliğini kanıtladığı makul

miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM, sözkonusu davada, elindeki bilgiye ve

yukarıdaki ölçütlere dayanarak, yerel mahkemeler önünde yapılan yargılama masraf ve

giderlerine ilişkin talebi reddeder ve AĐHM önünde yapılan yargılama masraf ve giderleri için

2,500 Euro ödenmesine karar verir.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

faiz oranına üç puanlık bir artış eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Başvuranın makul süre içerisinde bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil bir

şekilde yargılanma hakkına, yargılama öncesi tutukluluk süresinin uzunluğuna ve 6.

madde kapsamındaki şikayetlere ilişkin etkili bir iç hukuk yolu bulunmamasına ilişkin

şikayetlerin kabuledilebilir olduğuna;

2. Başvurunun geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

3. Başvuranın yargılama öncesi tutukluluğunun uzun sürmesi nedeniyle AĐHS’nin 5/3

maddesinin ihlal edildiğine;

4. Başvuranın gözaltında bulunduğu sırada avukat yardımı alamaması nedeniyle

AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte okunduğunda 6/3 (c) maddesinin ihlal edildiğine;

5. Başvuran aleyhindeki cezai yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle AĐHS’nin 6/1

maddesinin ihlal edildiğine;

6. AĐHS’nin 6. ve 13. maddeleri uyarınca yapılan diğer şikayetlerin esas yönünden ayrıca

incelenmesine gerek olmadığına;

7. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleştiği tarihten

itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na

çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet

tarafından başvurana manevi tazminat olarak 10,600 Euro (on bin altı yüz Euro),

yargılama masraf ve giderleri için 2,500 Euro (iki bin beş yüz Euro) ödenmesine;

9

(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin

yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal

kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;

8. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiştir.

Đşbu karar Đngilizce olarak hazırlanmış ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları gereğince 15 Eylül 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

10