COUNCIL OF

EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ASLAN VE ÖZSOY - TÜRKĐYE DAVASI

(Başvuru no: 35973/02 ve 5317/02)

KARAR

STRAZBURG

30 Ocak 2007

Đşbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli

düzeltmelere tabi olabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 35973/02 ve 5317/02 no’lu davanın

nedeni, T.C. vatandaşları Refik Aslan ile Ali Fuat Özsoy’un (başvuranlar), Avrupa Đnsan

Hakları Mahkemesi’ne, 6 Ağustos 2002 ve 19 Ekim 2001 tarihlerinde, Temel Đnsan Hakları

ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesi’nin (“AĐHS”) 34.

maddesi uyarınca yapmış oldukları iki adet başvurudur.

Başvuranlar, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Hatay Barosu

avukatlarından L. Fırıncıoğulları tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOŞULLARI

Başvuranlar, sırasıyla 1965 ve 1936 doğumludur ve Hatay’da ikamet etmektedir.

Başvuranlar, değişik tarihlerde, Hatay sahili yakınlarında arsa (sırasıyla 1879 ve 1878

numaralı) satın almışlardır. Birinci başvuran, bu arsa üzerinde bir düğün salonu açmıştır.

Đkinci başvuran ise kafeterya ve pansiyon işletmeye başlamıştır.

1995 yılında, Samandağ Belediyesi, Maliye Bakanlığı adına, Samandağ Đlk Derece

Mahkemesi’nden başvuranların arsalarının deniz kıyısında yer alıp almadığını belirlemesini

talep etmiştir. Bir jeomorfolog, bir harita mühendisi ve bir ziraat mühendisinden oluşan ve

mahkeme tarafından görevlendirilen bir grup uzman, başvuranların arsalarını incelemiş ve

arsaların kıyı şeridinde yer aldığı sonucuna varmıştır.

Maliye Bakanlığı, bilirkişi raporunun sonuçlarının ardından, Samandağ Đlk Derece

Mahkemesi’ne, başvuranların sahip olduğu arsaların kıyı şeridinde yer almaları nedeniyle,

başvuranların tapularının iptalini isteyen iki ayrı dava açmıştır.

Sırasıyla 24 Aralık 1999 ve 30 Aralık 1999 tarihlerinde, Samandağ Đlk Derece

Mahkemesi, ek bilirkişi raporlarını edindikten sonra, Maliye Bakanlığı’nın talebini onaylamış

ve başvuranlara ait arsa tapularının iptaline karar vermiştir. Mahkeme, vermiş olduğu

kararlarda, iç hukuk uyarınca, kıyı şeridinin özel mülkiyete tabi tutulamayacağını ve bu

nedenle, başvuranların iyi niyetle hareket ettikleri ve bu alan üzerine bina inşa ettikleri

iddiasına dayanamayacakları sonucuna varmıştır. Yargıtay, sırasıyla 3 Ekim 2000 ve 10

Temmuz 2001 tarihlerinde başvuranların yapmış olduğu itirazları reddetmiştir.

Başvuranlar, değişik tarihlerde, mülkiyet hakkının uluslararası sözleşmelerde,

anayasada ve iç hukukta güvence altına alındığını, ancak yerel mahkemelerin doğru bir

inceleme yapmadan kendilerini mülkiyet hakkından mahrum bıraktıklarını ifade ederek,

Yargıtay’dan kararın düzeltilmesini talep etmiştir. Yargıtay, sırasıyla 19 Nisan 2001 ve 17

Ocak 2002 tarihlerinde, başvuranların talebini reddetmiştir. Bu kararlar, sırasıyla 24 Mayıs

2001 ve 18 Şubat 2002 tarihlerinde başvuranlara bildirilmiştir.

HUKUK

2

AĐHM, iki başvurunun benzerliğini göz önüne alarak, başvuruları birleştirmeyi uygun

görür.

I. 1 NO.LU PROTOKOL’UN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Başvuranlar, makamların tazminat ödemeksizin kendilerini mülkiyet hakkından

mahrum bıraktıkları konusunda şikayetçi olmuştur.

AĐHM, bu şikayetin 1 No.lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin kapsamına girdiği

görüşündedir.

A. Kabuledilebilirliğe ilişkin

Hükümet, ilk olarak, başvuranların iç hukukta yer alan idari ve medeni hukuk

yollarından gerektiği şekilde yararlanmamış olmaları nedeniyle, AĐHS’nin 35/1 maddesinin

gerektirdiği şekilde iç hukuk yollarını tüketmediklerini ileri sürmüştür. Hükümet, ayrıca,

başvuranların yerel mahkemeler huzurunda şikayetlerinin esasına değinmediklerini iddia

etmiştir. Hükümet, ikinci olarak, AĐHS’nin 35/1 maddesinde öngörülen altı ay kuralına

uyulmadığı gerekçesiyle AĐHM’den birinci başvuruyu reddetmesini talep etmiştir. Hükümet,

tapu kaydının iptaline ilişkin davanın başlamasından sonraki altı ay içerisinde birinci

başvuranın AĐHM’ye başvurmuş olması gerektiğini iddia etmiştir.

Başvuranlar, iddialarında ısrar etmiştir.

Hükümet’in itirazlarının ilk bölümüyle ilgili olarak, AĐHM, ilk olarak başvuranların

yerel mahkemeler huzurunda şikayetlerinin esasını dile getirdiklerini belirtmektedir. AĐHM

ayrıca, önceki davalarda Hükümet’in benzer itirazlarını inceleyip reddettiğini hatırlatmaktadır

(bkz. Doğrusöz ve Aslan, yukarıda kaydedilen, § 22). AĐHM, bu davalarda, yukarıda

bahsedilen başvuruya ilişkin saptamalarından ayrılmasını gerektirecek hiçbir özel koşul

görmemektedir. Bu nedenle, AĐHM, Hükümet’in bu başlık altında yapmış olduğu itirazları

reddeder.

AĐHM, birinci başvuranın altı ay kuralına uyup uymadığı konusuyla ilgili olarak, yerel

mahkemelerin 17 Ocak 2002 tarihinde nihai karar aldıklarını ve bu kararın 18 Şubat 2002

tarihinde başvurana bildirildiğini göz önünde bulundurarak, başvuranın 6 Ağustos 2002

tarihinde davayı AĐHM’ye sunarak AĐHS’nin 35/1 Maddesi’nde öngörülen koşulu yerine

getirdiğini belirtmektedir.

Dolayısıyla, AĐHM, Hükümet’in altı ay kuralına ilişkin ön itirazını reddeder. AĐHM,

başvurularda kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını kaydeder. Bu nedenle başvurular

kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esasa ilişkin

Hükümet, özellikle, Anayasa’ya göre sahillerin Devlet’e ait olduğunu ve kesinlikle

özel mülkiyet olarak edinilemeyeceklerini ileri sürmüştür. Hükümet, Devlet’e ait sahil

bölgesinde bulunan bir arazinin özel mülkiyete tabi tutulamayacağını başvuranların biliyor

olması gerektiğini iddia etmiştir. Bu nedenle, tapunun başvuranların adına kaydedilmesi,

3

Anayasa’ya ve söz konusu zamanda yürürlükte olan yasalara aykırı bir durum oluşturmuş ve

bu yasadışı işlem Samandağ Đlk Derece Mahkemesi tarafından düzeltilmiştir.

Başvuranlar, iddialarında ısrar etmiştir.

AĐHM, daha önce benzer davalar incelemiş ve iyi niyetle edinilmiş, ancak tazminat

ödenmeden Hazine’ye iade edilmiş olan tapuların iptaliyle ilgili olarak, 1 No.lu Protokol’ün 1.

Maddesi’nin ihlal edildiğini saptamıştır (bkz. Doğrusöz ve Aslan, yukarıda kaydedilen, §§ 26-

32; ve N.A. ve Diğerleri / Türkiye, no. 37451/97, §§ 36-43, ECHR 2005-...). AĐHM, bu

davalarda, varmış olduğu sonuçtan ayrılması için hiçbir gerekçe görmemektedir.

Buna göre, AĐHM, 1 No.lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin ihlal edildiğine karar

vermiştir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme işbu Sözleşme ve Protokollerinin ihlal

edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen

telafi edebiliyorsa, AĐHS, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın

adil tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Başvuranlar, mülklerinin değeri ile tapularının iptali nedeniyle uğradıkları kar kaybı

için toplamda 124,404 Euro ve 167,765 Euro talep etmişlerdir. Mülklerinin değerine ilişkin

talepleri, başvuranların isteği üzerine sırasıyla 29 Ağustos 2006 ve 8 Eylül 2006 tarihlerinde

hazırlanmış olan ve Samandağ Đlk Derece Mahkemesi’ne sunulan bilirkişi raporlarına

dayanmaktadır. Bu raporlara göre, birinci başvuranın arsasının değeri, üzerine inşa edilen

binalarla birlikte 109,404 Euro’dur. Binalarla birlikte ikinci başvuranın arsası ise, 152,755

Euro değerindedir. Ayrıca, başvuranların her biri, manevi tazminat olarak 15,000 Euro talep

etmişlerdir.

Hükümet, bu miktarlara itiraz etmiştir.

AĐHM, başvuranların kar kaybıyla ilgili taleplerini, çok yüksek bir fiyat istedikleri

gerekçesiyle reddetmiştir. AĐHM, ayrıca, tespit edilen ihlalin temelinde mülke el konmasının

yasaya aykırılığından ziyade tazminat ödenmemiş olması yatıyorsa, tazminatın mülkün tam

değerini yansıtmasına gerek olmadığını hatırlatmaktadır (bkz. I.R.S. ve Diğerleri / Türkiye

(adil tazmin), no. 26338/95, §§ 23-24, 31 Mayıs 2005). Bu nedenle, AĐHM, başvuranların

tazminat beklentilerini karşılayabilecek bir miktar belirlemeyi uygun görmektedir (bkz.

Scordino / Đtalya (no. 1) [GC], no. 36813/97, §§ 254-259, ECHR 2006-…; Stornaiuolo /

Đtalya, no. 52980/99, §§ 82-91, 8 Ağustos 2006; ve Doğrusöz ve Aslan, yukarıda kaydedilen,

§ 36).

AĐHM, yukarıdaki unsurları göz önüne alarak, maddi tazminat olarak, birinci başvuran

Refik Aslan’a 60,000 Euro, ikinci başvuran Ali Fuat Özsoy’a ise 90,000 Euro ödenmesine

karar verir.

4

AĐHM, başvuranların manevi tazminat talepleriyle ilgili olarak, bu dava koşullarında,

tespit edilen ihlalin yeterli adil tatmin oluşturduğunu belirtmektedir (bkz. Doğrusöz ve Aslan,

yukarıda kaydedilen, § 38).

B. Yargılama masraf ve giderleri

Başvuranlar ayrıca, yerel mahkemeler ile AĐHM önünde yapmış oldukları yargılama

masraf ve giderleri için, toplamda, sırasıyla 7,580 Euro ve 5,085 Euro talebinde

bulunmuşlardır. Başvuranlar, taleplerini desteklemek üzere makbuz gibi belgeler

sunmuşlardır.

Hükümet, bu miktarlara itiraz etmiştir.

AĐHM, elindeki verilere ve hakkaniyete uygun temellere dayanarak, masrafların

tamamı için başvuranlara ortaklaşa 5,000 Euro ödenmesine karar verir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Başvuruların birleştirilmesine;

2. Başvuruların kabuledilebilir olduğuna;

3. 1 No.lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin ihlal edildiğine;

4. Tespit edilen ihlalin başvuranların gördüğü manevi zarar için kendi başına yeterli adil

tatmin oluşturduğuna;

5. (a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç

ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve her

türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından maddi tazminat

olarak Refik Aslan’a 60,000 Euro (altmış bin Euro), Ali Fuat Özsoy’a 90,000 Euro (doksan

bin Euro), yargılama masraf ve giderleri için ortaklaşa 5,000 Euro (beş bin Euro) ödenmesine;

(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına

kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı oranının

üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Başvuranların adil tatmin talebinin geri kalan kısmının reddine karar vermiştir.

Đşbu karar Đngilizce olarak hazırlanmış ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77/2. ve 3. maddeleri

gereğince 30 Ocak 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

S. DOLLÉ

J.-P. COSTA

Bölüm Sekreteri

Başkan

5