CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ATO -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:29873/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

08 Haziran 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (29873/02) no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı

Ramazan Mail Ato’nun (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 09 Mayıs 2002

tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa

Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından F.S.Küpücü tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1939 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir.

A. Kamulaꢀtırma tazminatının arttırılması hakkındaki dava

1991 tarihinde Türkiye Elektrik Kurumu, doğal gaz boru hattı inꢀası amacıyla, baꢀvurana ait

taꢀınmazları (6030 ve 6031 parsel numaralı) kamulaꢀtırmıꢀtır.

4 Mart 1991 tarihinde, idare tarafından ödenen tutardan memnun olmayan baꢀvuran,

Küçükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi’nde bedel artırım davası açmıꢀtır.

2 Mart 1994 tarihinde mahkeme, baꢀvuranı haklı bulmuꢀ ve baꢀvurana 97.332.832 TL

ödenmesine hükmetmiꢀtir. Sözkonusu miktara taꢀınmazın idareye devir tarihinden itibaren

iꢀlemeye baꢀlayacak basit gecikme faizi uygulanmıꢀtır.

6 Eylül 1994 tarihli bir kararla, Yargıtay sözkonusu kararı onamıꢀtır.

Bu süre zarfında, baꢀvuran, idare hakkında cebri icra iꢀlemi baꢀlatmıꢀtır. Hükümet’e göre,

Đcra Müdürlüğü, baꢀvuranın dosyasının takip etmediği gerekçesi ile dosyayı kapatmıꢀtır.

Halihazırda hiçbir ödeme yapılmamıꢀtır.

B. Kamulaꢀtırılan taꢀınmazların iadesi hakkındaki dava

24 Aralık 1999 tarihinde, baꢀvuran, kamulaꢀtırılan taꢀınmazların devrine yönelik bir dava

açmıꢀtır. Baꢀvuran, 2942 sayılı Kamulaꢀtırma Kanunu’nun 23. maddesine atıfta bulunarak, ilk

baꢀta öngörülen doğal gaz boru hattı inꢀasının gerçekleꢀmediği gerekçesi ile sözkonusu

taꢀınmazların kendisine iadesini talep etmiꢀtir.

8 Eylül 2000 tarihli bir kararla, mahkeme, koruma bandı içerisinde yer aldığı ve doğal gaz

boru hattına ayrıldığı gerekçesi ile baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir.

5 Haziran 2001 tarihinde, Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

8 Ekim 2001 tarihinde Yargıtay, baꢀvuranın karar düzeltme talebini reddetmiꢀtir. Sözkonusu

karar baꢀvuranın avukatına 9 Kasım 2001 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.

HUKUK

I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuran, hukuki bir kararla ödenmesine hükmedilen ek kamulaꢀtırma bedelinin Devlet

tarafından ödenmemesi nedeniyle mallarına saygı hakkının ihlalinden ꢀikayetçi olmaktadır.

Bu bağlamda baꢀvuran, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadır.

Kabuledilebilirlik ile ilgili olarak, Hükümet, icra iꢀlemini gerektiği ꢀekilde takip etmeyen

baꢀvuranın iç hukuk yollarını tüketmediğini savunmaktadır.

AĐHM, hukuki bir kararla baꢀvuranın alacağının tasdik edilmesi nedeniyle icra iꢀleminin ilke

olarak, AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca tüketilmesi gereken bir baꢀvuru yolunu teꢀkil

etmediğini hatırlatmaktadır. Ayrıca, kamu mallarının haczedilmesini yasaklayan ulusal

düzenleme göz önüne alındığında, icra yolu bertaraf edilebilir. Baꢀvuran, idarenin ulusal

mahkemeler tarafından ödenmesine hükmedilen tazminatı ödenmesine imkan tanımayan bir

baꢀvuru yolunu takip etmemekle suçlanamaz. Dolayısıyla Hükümet’in itirazının reddedilmesi

uygun olacaktır (bkz, örneğin, Kanioğlu, Arcasoy ve Aras-Türkiye, baꢀvuru no: 44766/98,

44771/98, 44772/98, 13 Mayıs 2004 ve Kaçar ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru numaraları:

38323/04, 38379/04, 38389/04, 38403/04, 38423/04, 38510/04, 38513/04 ve 38522/04, 22

Temmuz 2008).

AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin AĐHS’nin 35. maddesi uyarınca hiçbir kabuledilemezlik unsuru

içermediğini tespit etmektedir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esas ile ilgili olarak, AĐHM, mevcut davadakine benzer sorunları ortaya koyan davaları

müteaddit defalar incelemiꢀ ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna

ulaꢀmıꢀtır (Akkuꢀ-Türkiye, 9 Temmuz 1997). Hükümet tarafından sözkonusu davadan

sapmayı gerektirecek hiçbir tespit ve argüman belirtilmemesi nedeniyle AĐHM, 1 No’lu Ek

Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀmıꢀtır.

II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

AĐHS’nin 6. maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, ulusal mahkemelerin taꢀınmazlarının

iadesine yönelik taleplerini reddetmeleri nedeniyle adil yargılanmadan yararlanamadığını

iddia etmektedir. Bu bağlamda baꢀvuran, kamulaꢀtırmayı yapan idarenin 2942 sayılı

Kamulaꢀtırma Kanunu ile öngörülen beꢀ yıllık süre içersinde taꢀınmazları kamu yararı

gerekliliğini karꢀılamak için kullanmadığı gerekçesi ile sözkonusu Kanunun 23. maddesi ile

öngörülen koꢀulların bir araya geldiğini iddia etmektedir.

Hükümet, sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır ve doğalgaz boru hattı inꢀasının öngörülen

süre içerisinde gerçekleꢀtiğini belirtmektedir.

AĐHM, baꢀvuranın, ulusal mahkemeler tarafından benimsenen çözümden ꢀikayetçi olduğu

kanaatindedir. Dosyadan, esasen “dördüncü derece mahkemesi” niteliğindeki sözkonusu

ꢀikayetin yalnızca daha önce ulusal mahkemelerde görülen ihtilafı sürdürme amacı taꢀıdığı

sonucuna ulaꢀılmaktadır. Dolayısıyla AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca

açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesi ile sözkonusu ꢀikayetin reddedilmesi uygun

olacaktır.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

AĐHS’nin 41. maddesi ile ilgili olarak, baꢀvuran, restitutio in integrum talebinde

bulunmaktadır. Sözkonusu talebin gerçekleme imkanı bulunmadığı durumda ise baꢀvuran,

yaklaꢀık 36.870 Euro’ya tekabül eden 53.000 Amerikan Doları maddi tazminat talebinde

bulunmaktadır. Baꢀvuran, ayrıca, AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve gideri

için 6.000 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran, yalnızca Đstanbul Barosu avukatlık ücret tarifesini

belge olarak sunmaktadır.

Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, Akkuꢀ-Türkiye kararında benimsenen yöntem uyarınca uygulanan gecikme faizi ile

birlikte kamulaꢀtırma bedeline tekabül eden 25.000 Euro’nun baꢀvurana maddi tazminat

olarak ödenmesine hükmetmektedir. Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak gerekli

belgelere sahip olmayıꢀını ve içtihadında sözü edilen kriterleri göz önüne alan AĐHM,

sözkonusu talebi reddetmektedir.

AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesinin uygun olacağına hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin

kısmının kabuledilebilir, geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet

tarafından baꢀvurana her türlü vergiden muaf tutularak 25. 000 Euro (yirmi beꢀ bin Euro)

maddi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin Đç Tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 08 Haziran 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.