CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

AYAZ VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:11804/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

22 HAZĐRAN 2006

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecek olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 11804/02 baꢀvuru no’lu davanın nedeni, Türk

vatandaꢀı Cevdet Ayaz, Necat Özbey, Ramazan ꢁahin, Ziya Uçar, Harun Uçar, Mahir

Korkmaz, Nuri Temel, ꢁeref Yalçın, Nadir Yıldız, Salih Özkan, ꢁenay Yıldız, Filiz Artuk ve

Enver Gündüz’ün (Baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 15 Ağustos

2001 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34.

maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur. Baꢀvuranlar, AĐHM önünde Diyarbakır

Barosu avukatlarından M.S. Tanrıkulu tarafından temsil edilmektedirler.

OLAYLAR

Baꢀvuranlar Cevdet Ayaz, Necat Özbey, Ramazan ꢁahin, Ziya Uçar, Harun Uçar,

Mahir Korkmaz, Nuri Temel, ꢁeref Yalçın, Nadir Yıldız, Salih Özkan, ꢁenay Yıldız ve Filiz

Artuk sırasıyla 1973, 1972, 1973, 1968, 1964, 1978, 1968, 1949, 1978, 1968, 1973 ve 1970

doğumlu olup, Muꢀ, Diyarbakır, Ergani, Kulp, Yaylak, Çınar, Mardin, Yeniköy, Mardin,

Bismil, Muꢀ, ꢁırnak ve Diyarbakır’da ikamet etmektedirler.

Cevdet Ayaz, Muꢀ Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi polisleri tarafından 9

Nisan 2001 tarihinde yürütülen operasyon çerçevesinde yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır.

Aynı gün Necat Özbey, Ramazan ꢁahin, Ziya Uçar, Harun Uçar ve Mahir Korkmaz

Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi polisleri tarafından yakalanarak

gözaltına alınmıꢀlardır.

Nuri Temel, 11 Nisan 2001 tarihinde, Mardin Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele

ꢁubesi tarafından yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır.

ꢁeref Yalçın ve Nadir Yıldız, 12 Nisan 2001 tarihinde Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü

Terörle Mücadele ꢁubesi tarafından yakalanarak gözaltına alınmıꢀlardır.

Salih Özkan, 13 Nisan 2001 tarihinde, Erzincan Emniyet Müdürlüğü Terörle

Mücadele ꢁubesi tarafından yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır.

Aynı gün ꢁenay Yıldız ve Filiz Artuk, Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü Terörle

Mücadele ꢁubesi tarafından yakalanarak gözaltına alınmıꢀlardır.

Baꢀvuranlar, yasadıꢀı örgüt PSK-KDP’ye (Kürdistan Devrimci Partisi) mensup

olmakla suçlanmıꢀlardır.

Emniyet Müdürlükleri’nin talebi üzerine Ziya Uçar, Harun Uçar, Ramazan ꢁahin,

Mahir Korkmaz, Necat Özbey ve Cevdet Ayaz’ın gözaltı süreleri altı gün uzatılmıꢀtır. Diğer

baꢀvuranların gözaltı süreleri iki gün uzatılmıꢀtır.

Silopi Emniyet Müdürlüğü polisleri, 17 Nisan 2001 tarihinde baꢀvuranların ifadelerini

almıꢀlardır.

Baꢀvuranlar, 18 Nisan 2001 tarihinde Cumhuriyet Baꢀsavcılığı tarafından dinlendikten

sonra Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) yedek hakimi tarafından

dinlenmiꢀlerdir.

2

Aynı gün DGM, Cevdet Ayaz, Mahir Korkmaz, Ramazan ꢁahin, Ziya Uçar ve Necat

Özbey’in tutuklu yargılanmasına karar vermiꢀtir. DGM Harun Uçar, Nuri Temel, ꢁeref

Yalçın, Salih Özkan, ꢁenay Yıldız, Filiz Artuk ve Nadir Yıldız’ın serbest bırakılmasına karar

vermiꢀtir.

HUKUK AÇISINDAN

I. AĐHS’NĐN 5§3 VE 4 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 5§3 ve 4 maddesinin güvence altına aldığı haklarının ihlal

edildiğinden ꢀikayetçi olmaktadırlar.

A. Kabuledilebilirlik Hakkında

Hükümet, AĐHM’yi iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle baꢀvuruyu

reddetmeye davet etmektedir. Hükümet, baꢀvuranların, gözaltı süresine ve gözaltına

alınmalarının yasal olup olmadığına itiraz etmek amacıyla yetkili ulusal mahkemelere hiçbir

zaman baꢀvurmadıklarını savunmaktadır.

Baꢀvuranlar, dava konusu tedbirlerin o dönemde yürürlükte olan mevzuata uygun

olarak alındığından dolayı, her türlü hukuki giriꢀimin baꢀarısızlıkla sonuçlanacağını

savunmaktadırlar.

AĐHM, buna benzer itirazı Öcalan-Türkiye kararında reddettiğini hatırlatmaktadır.

AĐHM, daha önceden verdiği karara aykırı bir karar vermek için hiçbir gerekçe görmemekte

ve dolayısıyla Hükümet’in itirazını reddetmektedir.

AĐHM, içtihadından çıkan kriterler ıꢀığında ve elinde bulunan unsurları gözönüne

alarak, baꢀvurunun geri kalan kısmının esastan incelenmesi gerektiğine kanaat getirmektedir.

Sonuç itibariyle AĐHM, baꢀvurunun hiçbir kabuledilemezlik gerekçesiyle ters düꢀmediği

tespitinde bulunmaktadır.

B. Esas Hakkında

1. 5§3 maddesine göre yapılan ꢀikayet

Baꢀvuranlar gözaltı süresinin uzunluğundan ꢀikayetçi olmaktadırlar.

Hükümet, o dönemde yürürlükte olan mevzuatın öngördüğü süre sınırını aꢀmadan

kanunlara uygun olarak baꢀvuranların gözaltına alındıklarını vurgulamaktadır.

AĐHM, Cevdet Ayaz, Ziya Uçar, Ramazan ꢁahin, Harun Uçar, Mahir Korkmaz ve

Necat Özbey’in gözaltı süresinin dokuz gün, Nuri Temel’in yedi gün, ꢁeref Yalçın ve Nadir

Yıldız’ın altı gün ve Salih Özkan, ꢁenay Yıldız ve Filiz Arturk’un¹beꢀ gün olduğunu

belirtmektedir.

AĐHM, Brogan ve diğerleri-Birleꢀik Krallık (29 Kasım 1988 tarihli karar) kararında,

adli müdahale olmaksızın dört gün altı saatlik gözaltı süresinin, teröre karꢀı toplumu koruma

¹Ç.N.: Adıgeçen baꢀvuranın ismi dosyada Filiz Artuk olarak geçmektedir.

3

maksadı taꢀısa da, 5§3 maddesinde belirlenen kesin zaman sınırlarını aꢀtığına karar verdiğini

hatırlatmaktadır.

AĐHM, hakim önüne çıkarılmadan baꢀvuranların bu kadar uzun süre tutulu

bulundurulmalarının gerekli olduğunu kabul edemez.

Dolayısıyla AĐHS’nin 5§3 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

2. 5§4 maddesine göre yapılan ꢀikayet

Baꢀvuranlar, gözaltı sürelerine itiraz edebilecekleri etkili baꢀvuru yolunun

bulunmamasından ꢀikayetçi olmaktadırlar.

AĐHM, daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren baꢀka davalar da

incelemiꢀ ve 5§4 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır (Bkz. diğerleri arasında

Öcalan ve Sakık ve diğerleri kararları).

AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak

hiçbir tespit ve delil sunmadığına kanaat getirmektedir. AĐHM, içtihadın bulunmamasının,

uygulamada sözüedilen baꢀvurunun halihazırdaki belirsizliğini ortaya koyduğunu tespit

etmektedir.

Sonuç olarak AĐHS’nin 5§4 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuranların her biri, uğradığı manevi zarar adı altında 15.000 Euro talep etmektedir.

Hükümet, abartılı bulduğu bu iddialara itiraz etmektedir.

AĐHM, baꢀvuranların ihlal sonucunun yeterince telafi edemediği manevi zarara

uğradıklarını kabul etmektedir. Dolayısıyla AĐHM, hakkaniyete ve içtihadına uygun olarak;

- baꢀvuranlar Cevdet Ayaz, Ziya Uçar, Ramazan ꢁahin, Harun Uçar, Mahir Korkmaz ve

Necat Özbey’in her birine 2.500 Euro;

-

Nuri Temel’e 1.500 Euro;

baꢀvuranlar ꢁeref Yalçın ve Nadir Yıldız’ın her birine 1.000 Euro;

baꢀvuranlar Salih Özkan, ꢁenay Yıldız ve Filiz Arturk’un her birine 500 Euro

olmak üzere toplam 20.000 Euro’nun baꢀvuranlara ödenmesine karar vermiꢀtir.

B. Masraf ve Harcamalar

Baꢀvuranlar, mahkeme ve avukat masrafları için 7.680 Euro istemektedirler. Bunun

için baꢀvuranlar ücret makbuzları sunmaktadırlar.

Hükümet iddiaları abartılı bulmaktadır.

4

AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvurana masraf ve harcamalar ancak, gerçekliği,

gerekliliği ve makul oranda oldukları ortaya konulduğu sürece ödenir. Bu davada AĐHM,

elinde bulunan unsurları ve yukarıda belirtilen kriterleri gözönüne alarak AĐHM önündeki

yargılama için 3.000 Euro’nun baꢀvuranlara ortaklaꢀa ödenmesinin makul olduğuna kanaat

getirmektedir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına 3 puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 5§3 ve 4 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44§2 maddesi uyarınca, kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere Savunmacı

Hükümet’in;

i. manevi tazminat için

- baꢀvuranlar Cevdet Ayaz, Ziya Uçar, Ramazan ꢁahin, Harun Uçar, Mahir Korkmaz

ve Necat Özbey’in her birine 2.500 (iki bin beꢀ yüz) Euro;

- Nuri Temel’e 1.500 (bin beꢀ yüz) Euro;

- baꢀvuranlar ꢁeref Yalçın ve Nadir Yıldız’ın her birine 1.000 (bin) Euro;

- baꢀvuranlar Salih Özkan, ꢁenay Yıldız ve Filiz Arturk’un her birine 500 Euro;

ii. masraf ve harcamalar için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 3.000 (üç bin) Euro;

iii. miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödemesine,

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Hükümet’in,

Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit

oranda faiz uygulanmasına;

4. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77§§ 2 ve 3

maddesine uygun olarak 22 Haziran 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

5