CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

BAĞCI VE DĐĞERLERĐ -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:73068/01 ve 73657/01)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

17 Temmuz 2007

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

bazı düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve ( 73068/01 ve 73657/01) baꢀvuru numaralı

davanın nedeni baꢀvuru tarihlerini de içeren detaylarının ekte sunulduğu bu ülke

vatandaꢀlarının Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne ( AĐHM) Avrupa Đnsan Hakları

Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri güvence altına alan 34.

maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurulardır.

Baꢀvuranlar, isimleri ekte belirtilen avukatlar tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. MEVCUT DAVA KOꢁULLARI

Đdare, baꢀvuranlara ait taꢀınmazları kamulaꢀtırmıꢀ ve baꢀvuranlara kamulaꢀtırma

bedeli ödemiꢀtir.

Đdare tarafından ödenen tutarda anlaꢀmazlık doğması üzerine, baꢀvuranlar, Asliye

Hukuk Mahkemelerine kamulaꢀtırma bedelinin arttırılması talebiyle dava açmıꢀlardır.

Yargıtay tarafından verilen kararların tarihi, gecikme faizi baꢀlangıç tarihi, ödeme

tarihi, yerel mahkemeler tarafından belirlenen ek kamulaꢀtırma bedelleri ve gecikme faizi ile

birlikte hesaplanan kamulaꢀtırma bedelleri aꢀağıdaki tabloda gösterilmiꢀtir:

Baꢀvuranların

adları ve baꢀvuru TL

Ek kamulaꢀtırma bedelleri Gecikme

faizi Yargıtay

tarihi

kararları Ödemelerin

tarihi

Ödemelerin miktarları

TL

baꢀlangıç tarihi

numaraları

3 955 768 512 TL

(Ankara Asliye Hukuk

Mahkemesi)

Bağcı ve diğerleri

73068/01

16 Ocak ve

26 Ocak 1998

15 ꢁubat ve

1 Mayıs 2000

20

2000

Haziran

8 990 660 000 TL

123 114 023 625 TL

(Diyarbakır Asliye Hukuk 25 Mart 1999

Mahkemesi)

Emlek

73657/01

28 Eylül ve

27 Kasım 2000

20 Mart 2001 260 386 100 000 TL

HUKUK AÇISINDAN

I. DAVALARIN BĐRLEꢁTĐRĐLMESĐ

Olayların ve esasa iliꢀkin ortaya koydukları sorunların benzerliği dikkate alınarak,

AĐHM, Đç Tüzüğü’nün 42§1. maddesi uyarınca, davaların birleꢀtirilmesinin uygun olacağı

kanaatindedir.

2

II. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ

ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında yetersiz kalan gecikme

faizleri nedeniyle Devlet tarafından gecikmeli olarak ödenen ek kamulaꢀtırma bedellerinin

değer kaybettiğinden ꢀikayetçi olmakta ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta

bulunmaktadırlar.

A. Kabuledilebilirlik Hakkında

AĐHM, içtihadından doğan kriterler ıꢀığında ( Bkz; özellikle, sözü edilen Aka) ve sahip

olduğu unsurların tamamı göz önüne alındığında, bu ꢀikayetin esastan incelenmesi gerektiği

kanaatindedir. AĐHM, kabuledilmezliğe dair hiçbir gerekçe bulunmadığını saptamaktadır.

B. Esas Hakkında

AĐHM, daha önce, mevcut davadaki sorunlara benzer sorunların belirtildiği baꢀka

davaları da incelemiꢀ ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir.

( Bkz; sözü edilen Aka)

AĐHM, mevcut davada Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir tespit

ve delil sunmadığı kanaatine varmaktadır. AĐHM, ulusal mahkemelerin kararına göre

kamulaꢀtırmayı yapan Đdare tarafından baꢀvurana verilmesi gereken ek tazminatın

ödenmesindeki gecikmenin baꢀvuranları mülkiyetin kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir

zarara daha sokmaktadır. Bu zarar, enflasyon oranı karꢀısında gecikme faizi oranının yetersiz

kalmasıyla ikiye katlamaktadır. Baꢀvuranların taꢀınmazlarının kamulaꢀtırıldığı anda

alacaklarının değeri ile ödemenin yapıldığı andaki değer arasındaki fark, AĐHM’yi

baꢀvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması

arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke

katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.

Sonuç olarak, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Bağcı ve Diğerleri davasında ( baꢀvuru no: 73068/01), baꢀvuranlar, 14.542 Euro’ya

tekabül eden 8.204.856.144 TL maddi tazminat olarak istemektedirler. Emlek davasında

(baꢀvuru no: 73657/01) baꢀvuranlar, 65.513 Euro maddi tazminat olarak istemektedirler.

Bununla birlikte baꢀvuranlar, manevi tazminat olarak kendilerine bir meblağının ödenmesini

de talep etmektedirler.

Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmakta ve bu miktarların desteklenmediği kanısındadır.

Đçtihadı ıꢀığında ve kendi hesaplama yönetiminden hareketle, AĐHM, Bağcı ve

Diğerleri davasında baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 6.370 Euro ödenmesinin uygun olduğu

kanaatindedir.

3

AĐHM, Emlek davasında, baꢀvuran Đdil Emlek’e 8.360 Euro ve diğer altı baꢀvuranların

her birine 4.180 Euro olmak üzere toplamda 33. 440 Euro ödenmesinin uygun olacağı

kanaatindedir.

AĐHM, ihlal tespitinin kendisinin manevi tazminata iliꢀkin olarak yeterli adil tazmin

oluꢀturduğu kanaatine varmıꢀtır.

B. Masraf ve Harcamalar Hakkında

Emlek davasında, baꢀvuranlar, avukat masrafları için 2.286 Euro istemektedirler.

Bağcı ve Diğerleri davasında, baꢀvuranlar, 1.000 Amerikan Doları istemektedirler. Sahip

olduğu unsurları ve içtihadından doğan kriterleri dikkate alarak, AĐHM, hakkaniyete uygun

olarak, Bağcı ve Diğerleri davasında, baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak, 500 Euro ve Emlek

davasında avukat masrafları baꢀlığı altında da baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 500 Euro

verilmesine karar vermiꢀtir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artıꢀın eklenmesinin uygun olacağına hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;

2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;

3. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

4. Đhlal tespitinin kendisinin baꢀvuranların maruz kaldığı manevi zarar için yeterli

adil tazmin oluꢀturduğuna;

5. a) AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay

içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere

Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranlara aꢀağıdaki miktarların ödenmesine;

i. Bağcı ve Diğerleri davasında, maddi tazminat olarak: baꢀvuranlara ortaklaꢀa

olmak üzere 6.370 Euro ( Altı bin üç yüz yetmiꢀ Euro) ödenmesine;

ii. Emlek davasında maddi tazminat olarak: baꢀvuran Đdil Emlek’e 8.360 Euro

(sekiz bin üç yüz altmıꢀ Euro) ve diğer altı baꢀvurannın her birine 4.180 Euro

(dört bin yüz seksen Euro) olmak üzere toplam 33.440 Euro ( otuz üç bin dört yüz

kırk Euro) ödenmesine;

iii. masraf ve harcamalar: Bağcı ve Diğerleri davasında, baꢀvuranlara ortaklaꢀa

olarak 500 Euro ( beꢀ yüz Euro) ve Emlek davasında baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak

500 Euro ( beꢀ yüz Euro) ;

iv. yukarıdaki miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar

Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz

oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

4

6. Adil tazime iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca hazırlanmıꢀ olup, iç tüzüğün 77§ § 2 ve 3. maddelerine uygun

olarak 17 Temmuz 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.

5

EK

73068/01 No’lu Bağcı ve Diğerleri baꢀvurusu

Baꢀvuru tarihi: 23 Ekim 2000

Baꢀvurunun Hükümete tebliğ edildiği tarih: 9 Eylül 2005

Baꢀvuranların isimleri: Kamile Bağcı, Ayꢀe Kaya, Nezahat Erkanal, Melahat Özdoğan,

Hüseyin Yarar ve Yılmaz Bağcı

Doğum tarihleri: sırasıyla, 1931, 1952, 1955, 1941 ve 1948

Temsilci: Antalya Barosu avukatı, A.E. Tetik

73657/01 No’lu Emlek baꢀvurusu

Baꢀvuru tarihi: 21 Mayıs 2001

Baꢀvurunun Hükümete tebliğ edildiği tarih: 27 Eylül 2005

Baꢀvuranların isimleri: Đdil Emlek, Selamet Emlek, Remziye Emlek ( Önemli), Bereket

Emlek, Kısmet Emlek, Mehmet Emlek ve Hareket Emlek

Doğum tarihleri: sırasıyla, 1930, 1951, 1953, 1964, 1967,1968 ve 1973

Temsilciler: Diyarbakır Barosu avukatlarından, R. ve S. Tanrıkulu

6