CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
BAHÇELĐ – TÜRKĐYE  
(Baꢀvuru no. 35257/04)  
KARAR  
STRAZBURG  
6 Ekim 2009  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
T.C. vatandaꢀı Murat Bahçeli (“baꢀvuran”) tarafından Türkiye Cumhuriyeti  
aleyhine, 31 Ağustos 2004 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin  
Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34.  
maddesi uyarınca yapılan 35257/04 numaralı baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir.  
Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından K.T. Sürek tarafından temsil edilmiꢀtir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢁULLARI  
Baꢀvuran 1976 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir.  
20 Ağustos 1996 tarihinde, baꢀvuran, DHKP-C (Devrimci Halk Kurtuluꢀ Partisi-Cephesi)  
isimli yasadıꢀı örgüte üye olmak , yardım ve yataklık yapmak ꢀüphesiyle yakalanmıꢀ ve  
gözaltına alınmıꢀtır.  
3 Eylül 1996 tarihinde baꢀvuran tutuklanmıꢀtır.  
6 Aralık 1996 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, diğer  
kiꢀilerle birlikte baꢀvuran hakkında eski Ceza Kanunu’nun 168/1 maddesi uyarınca yasadıꢀı  
örgüte üyelik suçlamasıyla bir iddianame sunmuꢀtur.  
20 Mayıs 2002 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranı ülke topraklarının  
bir kısmını bölmek amacı taꢀıyan faaliyetler yürütmekten dolayı suçlu bulmuꢀtur. Baꢀvuran  
ölüm cezasına çarptırılmıꢀ; bu ceza daha sonra müebbet hapis cezasına çevrilmiꢀtir.  
30 Eylül 2003 tarihinde, Yargıtay, baꢀvuranın Ceza Kanunu’nun hangi maddesi uyarınca  
suçlu bulunduğunu belirtmediği gerekçesiyle ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀtur.  
Yargıtay baꢀvuranın, 6 Aralık 1996 tarihli iddianamede yer almayan bir olaydan kanuna  
uygun olmayan ꢀekilde sorumlu tutulduğunu tespit etmiꢀtir.  
30 Haziran 2004 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 16 Haziran 2004 tarihli 5190 sayılı  
Kanun uyarınca Devlet Güvenlik Mahkemeleri kaldırılmıꢀtır. Bu nedenle, baꢀvuran  
hakkındaki dava, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderilmiꢀtir.  
31 Mart 2006 tarihinde baꢀvuran serbest bırakılmıꢀtır.  
Dava dosyasındaki bilgilere göre, dava Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi önünde halen devam  
etmektedir.  
HUKUK  
I.  
AĐHS’NĐN 5/3 VE 6/1 MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, AĐHS’nin 5/3 maddesi uyarınca tutukluluk süresinin aꢀırı olduğu konusunda  
ꢀikayetçi olmuꢀtur. Ayrıca, AĐHS’nin 6/1 maddesi uyarınca, hakkındaki cezai kovuꢀturmanın  
makul bir süre içinde tamamlanmadığını iddia etmiꢀtir.  
AĐHM, baꢀvuranın tutukluluk süresinin gözaltına alındığı 20 Ağustos 1996 tarihinde  
baꢀladığını ve ilk derece mahkemesi tarafından mahkumiyet kararının verildiği 20 Mayıs  
2002 tarihine kadar devam ettiğini kaydetmiꢀtir. Bu tarihten Yargıtay’ın mahkumiyet kararını  
bozduğu 30 Eylül 2003 tarihine kadar, AĐHS’nin 5/1(a) maddesi anlamında “yetkili mahkeme  
tarafından mahkum edilmesi üzerine” hapsedilmiꢀtir (bkz., Solmaz – Türkiye, no. 27561/02).  
Ancak, baꢀvuran 30 Eylül 2003 tarihinden serbest bırakıldığı 31 Mart 2006 tarihine kadar  
AĐHS’nin 5/3 maddesi çerçevesinde yine tutuklu bulundurulmuꢀtur. AĐHM, baꢀvuranın, bu  
ꢀekilde, toplamda sekiz yıl üç ay süreyle tutuklu kaldığını gözlemlemiꢀtir.  
AĐHM, dava süresine iliꢀkin olarak, ilgili sürenin baꢀvuranın yakalanmasıyla 20  
Ağustos 1996 tarihinde baꢀladığını ve bugüne kadar taraflarca sunulduğu ꢀekliyle dava  
dosyasındaki bilgilere göre Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi önünde halen devam etmekte  
olduğunu gözlemlemiꢀtir. Dolayısıyla, söz konusu süre, halihazırda, iki aꢀamalı yargılamada  
on üç yıl bir aydan fazla sürmüꢀtür.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin  
Hükümet, AĐHM’den, AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca iç hukuk yollarının  
tüketilmemiꢀ olması gerekçesiyle baꢀvuruyu reddetmesi talebinde bulunmuꢀtur. AĐHM’nin  
Köse – Türkiye (no. 50177/99, 2 Mayıs 2006) baꢀvurusundaki kararına atıfta bulunan  
Hükümet, baꢀvuranın, eski Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 298. maddesi uyarınca  
tutukluluğunun devamı haline itirazda bulunmadığını ileri sürmüꢀtür. Hükümet ayrıca,  
Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi önünde cezai kovuꢀturmanın devam etmesi nedeniyle iç  
hukuk yollarının tüketilmediğini iddia etmiꢀtir.  
Hükümet, baꢀvuranın AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlali sonucu mağdur olduğunu iddia  
edemeyeceğini; zira, tutuklu olarak geçirdiği sürenin neticede kendisine verilen toplam  
cezadan düꢀüleceğini belirtmiꢀtir.  
Hükümet, son olarak, baꢀvuranın AĐHS’nin 35/1 maddesinde ortaya konan altı ay  
kuralına uymadığını iddia etmiꢀtir. Hükümet’in görüꢀü, iddia konusu AĐHS ihlallerine iliꢀkin  
etkili iç hukuk yollarının mevcut olmadığını değerlendiren baꢀvuranın AĐHM baꢀvurusunu  
daha erken yapmıꢀ olması gerektiği yönündedir..  
Hükümet’in iç hukuk yollarının tüketilmemesine iliꢀkin itirazı hususunda, AĐHM,  
geçmiꢀ davalarda benzer itirazları incelemiꢀ ve reddetmiꢀ olduğunu kaydetmiꢀtir (bkz.,  
bilhassa, Koꢀti ve Diğerleri – Türkiye, no. 74321/01, 3 Mayıs 2007; Mehmet ꢁah Çelik –  
Türkiye, no. 48545/99, 24 Temmuz 2007; Tamamboğa ve Gül – Türkiye, no. 1636/02, 29  
Kasım 2007; Ertürk – Türkiye, no. 15259/02, 12 Nisan 2005; Tutar – Türkiye, no. 11798/03,  
10 Ekim 2006). AĐHM, somut davada, içtihadından sapmasını gerektirecek özel bir durum  
görmemiꢀtir. Bu nedenle, Hükümet’in bu konudaki itirazını reddetmiꢀtir.  
AĐHM, baꢀvuranın mağdur konumuna iliꢀkin olarak, geçmiꢀ davalarda savunmacı  
Hükümet tarafından öne sürülen benzer iddiaları incelemiꢀ olduğunu kaydetmiꢀtir (bkz.,  
örneğin, Arı ve ꢁen – Türkiye, no. 33746/02, 2 Ekim 2007 ve bu baꢀvuruda anılan kararlar).  
Somut davada, Hükümet, AĐHM’nin farklı bir sonuca varmasını sağlayacak herhangi bir bilgi  
sunmamıꢀtır. Dolayısıyla, Hükümet’in bu konudaki itirazı reddedilmiꢀtir.  
Baꢀvuranın altı ay kuralına uyup uymadığı hususunda, AĐHM, yerleꢀik içtihadına  
göre, iç hukuk yolunun mevcut olmadığı durumlarda altı aylık sürenin AĐHS ihlali  
oluꢀturduğu iddia edilen fiilin iꢀlendiği tarihten itibaren iꢀlediğini yinelemiꢀtir. Ancak, devam  
eden bir durum söz konusu olduğunda, altı aylık sürenin ilgili olayın bitiꢀ tarihinden itibaren  
iꢀlemeye baꢀladığını belirtmiꢀtir (Đpek ve Diğerleri – Türkiye, no. 17019/02 ve no. 30070/02,  
3 ꢁubat 2009). Somut davada, baꢀvuran 31 Mart 2006 tarihinde serbest bırakılmıꢀ; ancak,  
AĐHM baꢀvurusunu tutukluluğunun devam ettiği 31 Ağustos 2004 tarihinde yapmıꢀtır.  
Bundan dolayı AĐHM, cezai kovuꢀturmanın Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi önünde halen  
devam ettiğini de göz önünde bulundurarak, baꢀvurunun uygun süre içinde yapıldığı  
kanaatine varmıꢀtır.  
AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydettiği ꢀikayetlerin baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
taꢀımadığını tespit etmiꢀtir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
B. Esas  
Hükümet, AĐHS’nin 5/3 maddesi uyarınca yapılan ꢀikayete iliꢀkin olarak, baꢀvuranın  
tutukluluğunun suç iꢀlenmiꢀ olduğu yönünde makul ꢀüphenin varlığına dayandığını ve  
tutukluluk halinin yetkili makam tarafından düzenli olarak gözden geçirildiğini belirtmiꢀtir.  
Hükümet, ayrıca, itham edildiği suçun ciddi niteliği göz önüne alındığında baꢀvuranın  
tutukluluğunun devamı yönünde gerçek bir kamu yararı gereğinin mevcut olduğunu ileri  
sürmüꢀtür. Hükümet, baꢀvuranın tutukluluğunun baꢀka bir suç iꢀlemesini, kaçmasını ve  
delilleri yok etmesini engellemek açısından da gerekli olduğunu belirtmiꢀtir.  
Hükümet, AĐHS’nin 6/1 maddesi uyarınca yapılan ꢀikayete iliꢀkin olarak somut dava  
koꢀullarında cezai yargılama süresinin aꢀırı olarak değerlendirilemeyeceğini ileri sürmüꢀtür.  
Bu bakımdan, baꢀvuran hakkındaki suçlamalar ve sanık sayısı göz önünde bulundurulduğunda  
davanın karmaꢀık olduğunu ve yargı makamlarına hiçbir ihmal veya gecikmenin  
atfedilemeyeceğini belirtmiꢀtir. Hükümet, ayrıca, baꢀvuranın bazı duruꢀmalara katılmayarak  
davanın süresinin uzamasına katkıda bulunduğunu ve avukatının baꢀvuranın savunmasında  
etkin olmadığını iddia etmiꢀtir.  
AĐHM, bu baꢀvurudaki konularla benzer konular ortaya koyan baꢀvurularda sıklıkla  
AĐHS’nin 5/3 ve 6/1 maddelerinin ihlali kararını vermiꢀtir (bkz., örneğin, Yaꢀar – Türkiye, no.  
46412/99, 24 Ocak 2006; Atıcı – Türkiye (no.1), no. 19735/02, 10 Mayıs 2007; yukarıda  
anılan Solmaz; yukarıda anılan Arı ve ꢁen; Getiren – Türkiye, no. 10301/03, 22 Temmuz  
1
2008; Cahit Demirel – Türkiye, no. 18623/03, 7 Temmuz 2009 ).  
Kendisine sunulan tüm belgeleri inceleyen AĐHM, somut davada farklı bir sonuca  
varmasını sağlayacak bir delil veya iddianın Hükümet tarafından ortaya konmadığını  
değerlendirmiꢀtir. Konuya iliꢀkin içtihadını göz önünde bulunduran AĐHM, baꢀvuranın  
tutukluluk süresinin ve hakkındaki cezai kovuꢀturma süresinin aꢀırı olduğu ve AĐHS’nin 5/3  
ve 6/1 maddelerine aykırı olduğu kararını vermiꢀtir. AĐHM, bu hususta, özellikle, Hükümet  
tarafından iddia edildiği gibi cezai kovuꢀturma süresindeki gecikme kısmen baꢀvurana  
atfedilebilir nitelikte olsa dahi davanın toplam süresinin yine aꢀırı olduğunu ve “makul süre”  
ꢀartına uymadığını kaydetmiꢀtir.  
Dolayısıyla, söz konusu maddeler ihlal edilmiꢀtir.  
II.  
AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
Baꢀvuran adil tatmin talebinde bulunmamıꢀtır. Dolayısıyla, AĐHM baꢀvurana herhangi  
bir tazminat ödenmesinin gerekli olmadığını değerlendirmiꢀtir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 5/3 ve 6/1 maddelerinin ihlal edildiğine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve  
3. paragrafları gereğince 6 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
Sally Dollé Françoise Tulkens  
Zabıt Katibi Baꢀkan  
1 Karar henüz kesinleꢀmemiꢀtir.